ธุรกิจรถรับส่งนักเรียนแข่งกันด้วยสามอย่าง คือความปลอดภัย ความตรงเวลา และความสะอาด ซึ่งข้อสุดท้ายเป็นข้อเดียวที่ผู้ปกครองประเมินได้เองทุกวันจากสิ่งที่ลูกเล่า

รถตู้รับส่งนักเรียนยังเป็นพื้นที่ปิดขนาดเล็กที่มีเด็กสิบถึงสิบสี่คนนั่งติดกันสี่สิบนาทีถึงหนึ่งชั่วโมงต่อเที่ยว วันละสองเที่ยว ในรถที่เปิดหน้าต่างไม่ได้เพราะฝุ่นและความปลอดภัย

บทความนี้เล่าเรื่องจริงของเจ้าของรถรับส่งนักเรียนที่เสียเด็กไปสิบสี่คนจากเหตุการณ์เดียว พร้อมอธิบายว่าทำไมการล้างเบาะไม่พอ และการอบโอโซนซึ่งเป็นก๊าซที่เข้าถึงระบบแอร์และเนื้อฟองน้ำทำอะไรได้บ้าง

เรื่องที่เกิดขึ้นจริง

สิบเอ็ดคนในสองเดือนที่ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

คุณธีระเล่าว่าในงานกู้ชีพ อาสาสมัครป่วยเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้เสมอ เพราะทุกคนสัมผัสกับผู้ป่วยโดยตรงและทำงานในสภาพที่ควบคุมไม่ได้ แต่ตัวเลขสิบเอ็ดคนในสองเดือนสูงกว่าที่เคยเป็นมาหลายเท่า

เขาทำตารางไล่ดูว่าอาสาสมัครแต่ละคนขึ้นรถคันไหนบ้างในช่วงสองสัปดาห์ก่อนมีอาการ และพบว่าเก้าในสิบเอ็ดคนขึ้นรถคันเดียวกันสองคัน คือคันที่ 3 กับคันที่ 6

เมื่อดูต่อว่าสองคันนี้ต่างจากคันอื่นอย่างไร คำตอบตรงไปตรงมา สองคันนี้เป็นคันที่รับเคสมากที่สุดเพราะประจำอยู่จุดที่มีเคสหนาแน่นที่สุด และเป็นสองคันที่เก่าที่สุดในฟลีต อายุ 11 ปีและ 13 ปี

คุณธีระบอกว่าตอนที่เห็นตัวเลขนั้น เขารู้ทันทีว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่วินัยของอาสาสมัคร เพราะอาสาสมัครกลุ่มเดียวกันนี้สลับขึ้นรถคันอื่นด้วย และคนที่ขึ้นเฉพาะคันอื่นไม่ป่วย

ทำไมรถพยาบาลถึงเป็นพื้นที่ปิดที่เข้มข้นที่สุด

ที่ปรึกษาด้านการควบคุมการติดเชื้อที่มูลนิธิเชิญมาอธิบายว่า ห้องผู้ป่วยของรถพยาบาลมีปริมาตรอากาศประมาณ 6 ถึง 8 ลูกบาศก์เมตร ซึ่งเล็กกว่าห้องน้ำในบ้านหลายหลัง

ในพื้นที่ขนาดนั้นมีคนอยู่สามถึงสี่คน คือผู้ป่วย อาสาสมัครสองถึงสามคน และบางครั้งมีญาติผู้ป่วยด้วย โดยประตูปิดสนิทและใช้ระบบปรับอากาศที่หมุนเวียนอากาศภายในเป็นหลัก

เมื่อผู้ป่วยที่มีอาการทางเดินหายใจไอหรือจามในระยะห่างไม่ถึงหนึ่งเมตร ละอองจะกระจายเต็มปริมาตรนั้นภายในไม่กี่วินาที และบางส่วนจะถูกดูดเข้าระบบแอร์แล้ววนกลับออกมาอีก

ที่ปรึกษายังชี้ว่าสิ่งที่ทำให้รถเก่ามีปัญหามากกว่าคือระบบแอร์ที่ผ่านการใช้งานสิบกว่าปีโดยไม่เคยถอดล้างท่อลม และเบาะกับผนังบุที่มีรอยแตกและรอยต่อที่เชื้อสะสมได้ ซึ่งการเช็ดพื้นผิวไม่มีทางเข้าถึง

สิ่งที่มูลนิธิทำอยู่แล้วและยังไม่พอ

มูลนิธิมีขั้นตอนการทำความสะอาดรถหลังทุกเคสที่ค่อนข้างเข้มงวด อาสาสมัครเช็ดเปล ราวจับ และพื้นผิวสัมผัสด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ เปลี่ยนผ้าปูเปลทุกครั้ง และทิ้งขยะติดเชื้อตามระบบ

สำหรับเคสที่สงสัยว่าติดเชื้อ มีขั้นตอนพิเศษคือพ่นน้ำยาฆ่าเชื้อทั่วห้องผู้ป่วยและเปิดประตูระบายอากาศสิบห้านาทีก่อนรับเคสถัดไป

ปัญหาคือในวันที่มีเคสหนาแน่น เวลาระหว่างเคสบางครั้งเหลือเพียงห้านาที และรถต้องออกทันทีเมื่อมีการแจ้งเหตุ ขั้นตอนที่ออกแบบไว้จึงถูกบีบให้สั้นลงโดยไม่มีใครตั้งใจ

ที่สำคัญกว่านั้นคือ ต่อให้ทำครบทุกขั้นตอน การเช็ดพื้นผิวและการพ่นน้ำยาก็ไม่ได้จัดการกับเชื้อที่อยู่ในระบบท่อลมของแอร์ ในรอยต่อของผนังบุ และในเนื้อฟองน้ำของเบาะ ซึ่งเป็นจุดที่เชื้อสะสมมาเป็นปี

สิ่งที่เปลี่ยนหลังจากลองกับรถสองคัน

คุณธีระเริ่มจากรถคันที่ 3 และคันที่ 6 ซึ่งเป็นสองคันที่เชื่อมโยงกับอาสาสมัครที่ป่วยมากที่สุด ทีมงานเข้ามาทำที่อู่ของมูลนิธิในช่วงกลางคืนที่มีรถสำรองวิ่งแทน

ทีมงานให้เปิดตู้เก็บอุปกรณ์ทุกช่อง เปิดฝาช่องเก็บของใต้เบาะ และตั้งแอร์ให้หมุนเวียนอากาศภายในเพื่อให้ก๊าซเข้าไปในระบบท่อลม ใช้เวลาคันละประมาณสามสิบนาทีตามรอบของเครื่อง

สิ่งแรกที่อาสาสมัครสังเกตในวันรุ่งขึ้นไม่ใช่เรื่องเชื้อ แต่เป็นเรื่องกลิ่น พวกเขาบอกว่ากลิ่นเฉพาะตัวของรถพยาบาลที่ทุกคนคุ้นเคยจนไม่รู้ตัวว่ามีอยู่ หายไปทั้งคัน

หลังจากนั้นมูลนิธิกำหนดให้อบทุกคันสัปดาห์ละครั้งเป็นรอบประจำ และอบทันทีหลังเคสที่มีความเสี่ยงสูง ตลอดหกเดือนถัดมามีอาสาสมัครมีอาการติดเชื้อทางเดินหายใจเพียง 2 คนจาก 62 คน

ความเสียหายที่ตามมา

ทำไมวิธีที่ใช้กันอยู่ถึงไม่ได้ผล

10 เหตุผลที่การอบโอโซนแก้ปัญหานี้ได้

1. จัดการอากาศทั้งคันพร้อมกัน ไม่ใช่แค่พื้นผิวที่เช็ดถึง

ในพื้นที่ปิดหกลูกบาศก์เมตร ละอองจากการไอกระจายเต็มปริมาตรภายในไม่กี่วินาที การเช็ดพื้นผิวจึงจัดการได้เพียงส่วนเดียว โอโซนซึ่งเป็นก๊าซคือวิธีที่จัดการอากาศทั้งคันได้จริง

2. เข้าถึงท่อลมแอร์ของรถที่ไม่เคยถอดล้าง

รถพยาบาลอายุสิบกว่าปีมีท่อลมที่ไม่เคยถอดล้างเลยตลอดอายุการใช้งาน เมื่อตั้งแอร์ให้หมุนเวียนอากาศระหว่างรอบการทำงาน โอโซนจะเข้าไปทั่วระบบซึ่งเป็นแหล่งสะสมที่การล้างแอร์ตามรอบเข้าไม่ถึง

3. แทรกเข้าไปในเนื้อเบาะและรอยต่อของผนังบุ

เบาะและผนังบุของรถพยาบาลมีรอยแตก รอยต่อ และเนื้อฟองน้ำที่เชื้อสะสมได้เป็นปี ซึ่งการเช็ดและการพ่นละอองเข้าไม่ถึง แต่ก๊าซเข้าถึงได้โดยไม่ทำให้เบาะเปียก

4. ไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างในพื้นที่ปิดที่คนต้องหายใจ

โอโซนสลายกลับเป็นออกซิเจนธรรมดา จึงไม่มีไอระเหยค้างในห้องผู้ป่วยและไม่มีคราบบนเปลหรือราวจับ ต่างจากการพ่นน้ำยาที่ทิ้งไอไว้ให้อาสาสมัครและผู้ป่วยรายถัดไปหายใจต่อ

5. กำจัดเชื้อราฝังลึกได้ 99.99 เปอร์เซ็นต์

ผลทดสอบยืนยันการกำจัดเชื้อราฝังลึกในระบบปรับอากาศและเฟอร์นิเจอร์ได้ 99.99 เปอร์เซ็นต์ และฆ่าไวรัสกับแบคทีเรียได้มากกว่านั้นถึงสิบเท่า ซึ่งเป็นระดับที่พื้นที่รับผู้ป่วยควรมี

6. เข้าถึงตู้เก็บอุปกรณ์และช่องเก็บของใต้เบาะ

อุปกรณ์กู้ชีพเก็บอยู่ในตู้และช่องปิดที่แทบไม่เคยถูกฆ่าเชื้อภายใน โอโซนเข้าไปในทุกช่องที่เปิดไว้ได้พร้อมกันในรอบเดียว โดยไม่ต้องเอาอุปกรณ์ออกมาเช็ดทีละชิ้น

7. จัดการกลิ่นเฉพาะตัวของรถพยาบาลไปด้วย

รถพยาบาลมีกลิ่นสะสมจากเลือด สารคัดหลั่ง น้ำยาฆ่าเชื้อ และความชื้นในเบาะ ซึ่งอาสาสมัครชินจนไม่รู้ตัวแต่ผู้ป่วยและญาติรับรู้ได้ทันที การอบโอโซนจัดการทั้งเชื้อและกลิ่นในรอบเดียว

8. ใช้เวลาประมาณ 30 นาทีต่อคัน ทำที่อู่ได้

รอบทำงานอัตโนมัติของ Digital Timer ใช้เวลาราว 30 นาที คือเริ่มต้น 2 นาที กระจายโอโซน 12 นาที ฟอกอากาศ 12 นาที และพัก 12 นาที ทำที่อู่ในช่วงที่มีรถสำรองวิ่งแทนได้โดยไม่กระทบการให้บริการ

9. ไม่เพิ่มความชื้นในเบาะและผนังบุ

การฉีดล้างและการอบไอน้ำเพิ่มน้ำเข้าไปในเนื้อเบาะที่เป็นปัญหาอยู่แล้ว ซึ่งเป็นการเลี้ยงเชื้อโดยตรง โอโซนเป็นก๊าซแห้ง จึงไม่ทิ้งความชื้นไว้ให้เกิดปัญหารอบใหม่

10. เครื่อง Master Ozone Generator ผ่านการรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

WHD ใช้เครื่อง Master Ozone Generator ซึ่งเป็นแบรนด์เดียวในประเทศไทยที่ได้รับการรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข และผ่านการทดสอบโดย Intertek สหราชอาณาจักร

ก่อนและหลัง

เริ่มต้นได้ใน 3 ขั้นตอน

เสียงจากผู้ใช้จริง

ทำไมรถพยาบาลถึงเป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงกว่าห้องฉุกเฉิน

ห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลมีปริมาตรอากาศมาก มีระบบระบายอากาศที่ออกแบบมาโดยเฉพาะ มีการเปลี่ยนถ่ายอากาศหลายครั้งต่อชั่วโมง และมีห้องแยกสำหรับผู้ป่วยที่สงสัยว่าติดเชื้อ

รถพยาบาลไม่มีสิ่งเหล่านั้นเลยแม้แต่ข้อเดียว ปริมาตรอากาศประมาณหกถึงแปดลูกบาศก์เมตร ไม่มีระบบระบายอากาศแบบเปลี่ยนถ่ายอากาศจริง ใช้แอร์ที่หมุนเวียนอากาศภายในเป็นหลัก และไม่มีทางแยกผู้ป่วยได้เพราะมีพื้นที่เดียว

ที่สำคัญคือรถพยาบาลรับผู้ป่วยโดยยังไม่ทราบว่าติดเชื้ออะไร เพราะการวินิจฉัยเกิดขึ้นที่โรงพยาบาลปลายทาง ไม่ใช่ในรถ อาสาสมัครจึงทำงานกับผู้ป่วยที่ไม่ทราบสถานะการติดเชื้อทุกเคส

เมื่อรวมกับการที่รถต้องออกทันทีเมื่อมีการแจ้งเหตุ ทำให้เวลาในการฆ่าเชื้อระหว่างเคสมีจำกัดมาก รถพยาบาลจึงเป็นจุดที่มีความเสี่ยงสูงที่สุดในระบบการแพทย์ฉุกเฉิน แต่กลับได้รับความสนใจเรื่องการควบคุมเชื้อน้อยที่สุด

ยานพาหนะประเภทไหนบ้างที่มีเงื่อนไขคล้ายกัน

รถรับส่งผู้ป่วยของโรงพยาบาลและรถรับส่งผู้สูงอายุของศูนย์ดูแล มีเงื่อนไขเดียวกันเกือบทุกข้อ คือพื้นที่ปิดขนาดเล็ก ผู้โดยสารเป็นกลุ่มเปราะบาง และใช้ระบบแอร์ที่หมุนเวียนอากาศภายใน

รถกู้ภัยและรถดับเพลิงมีปัญหาต่างออกไปเล็กน้อย คือมีทั้งเชื้อจากผู้ประสบเหตุและมีเขม่ากับสารเคมีจากที่เกิดเหตุติดกลับมาในรถ ซึ่งสะสมในเบาะและในระบบแอร์เช่นเดียวกัน

รถรับส่งศพและรถของมูลนิธิที่ทำงานด้านนี้ เป็นอีกกลุ่มที่การควบคุมเชื้อและกลิ่นมีความสำคัญสูงมากทั้งในเชิงสุขอนามัยและในเชิงความรู้สึกของญาติผู้เสียชีวิต

สำหรับทุกกลุ่มนี้ หลักการเดียวกันใช้ได้ คือถ้าเชื้อและกลิ่นอยู่ในระบบแอร์และในเนื้อเบาะ การเช็ดพื้นผิวจะไม่มีวันพอ และวิธีที่เป็นก๊าซคือวิธีเดียวที่เข้าถึงได้ทั้งหมดในรอบเดียว

คำถามที่พบบ่อย

#อบโอโซนรถพยาบาล#ฆ่าเชื้อรถกู้ชีพ#ทำความสะอาดรถพยาบาลหลังเคส#ป้องกันการติดเชื้ออาสาสมัคร#บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อโรค#MasterOzoneGenerator#WorldHealthDisinfection