ผื่นฝีดาษวานรคล้ายเริมและอีสุกอีใส ผู้ป่วยจึงมาที่คลินิกทั่วไปก่อน คลินิกและโรงพยาบาลต้องทำความสะอาดฆ่าเชื้อจุดคัดกรองอย่างไร
ผู้ป่วยจริงไปที่ไหนเป็นที่แรก
ถ้าดูเคสฝีดาษวานร (Mpox) ที่มีการบันทึกไว้ในไทย จะเห็นรูปแบบเดียวกัน คือ ผู้ป่วยไปสถานพยาบาลทั่วไปก่อนที่จะรู้ว่าตัวเองเป็นอะไร
- เคสเดือนสิงหาคม 2565 ผู้ป่วยหญิงรายแรกของไทย อายุ 22 ปี เริ่มมีไข้วันที่ 29 กรกฎาคม ผื่นขึ้นวันที่ 30 กรกฎาคม ไปโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการวันที่ 3 สิงหาคม ผลตรวจยืนยันวันที่ 4 สิงหาคม แล้วจึงส่งต่อไปสถาบันบำราศนราดูร ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ 5 ส.ค. 2565
- เคสเดือนสิงหาคม 2567 ผู้ป่วยสายพันธุ์ Ib รายแรกของไทย เข้ารักษาที่โรงพยาบาลเอกชนในกรุงเทพฯ วันที่ 15 สิงหาคม 2567 รายงานในวารสารของ US CDC ระบุว่า ผลตรวจจากห้องปฏิบัติการต่างแห่งในช่วงแรกขัดแย้งกัน ก่อนจะยืนยันได้ด้วยการถอดรหัสพันธุกรรม ที่มา: Emerging Infectious Diseases, US CDC
ในช่วงเวลาระหว่างวันที่ผู้ป่วยเดินเข้าสถานพยาบาล จนถึงวันที่ได้ผลยืนยัน ผู้ป่วยได้นั่งในห้องรอ ใช้ห้องน้ำ นอนบนเตียงตรวจ และสัมผัสพื้นผิวต่าง ๆ ในสถานพยาบาลไปแล้ว
ทำไมคลินิกจึงแยกไม่ออกตั้งแต่แรก
วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 กรมควบคุมโรครายงานว่า ปี 2569 ไทยพบผู้ป่วยฝีดาษวานรสะสม 470 ราย เสียชีวิต 3 ราย และอธิบายว่า ผื่นของฝีดาษวานรอาจคล้ายเริม อีสุกอีใส หรือการติดเชื้อทางผิวหนังอื่น ๆ การดูผื่นหรือดูรูปถ่ายเพียงอย่างเดียวยืนยันโรคไม่ได้ ที่มา: Hfocus 3 พ.ย. 2569
กรมควบคุมโรคระบุว่า การตรวจยืนยันหลักคือ การตรวจ PCR จากตัวอย่างที่แผล ไม่ใช่การตรวจเลือดทั่วไป และถ้าอาการยังอยู่หรือเปลี่ยนไปหลังการตรวจครั้งแรก ควรกลับไปพบแพทย์เพื่อประเมินหรือเก็บตัวอย่างซ้ำ
นั่นหมายความว่า คลินิกผิวหนัง คลินิกเวชกรรมทั่วไป คลินิกเฉพาะทาง และแผนกผู้ป่วยนอก อาจตรวจผู้ป่วยฝีดาษวานรไปแล้วหลายราย โดยที่ในวันนั้นยังไม่มีใครรู้
ประเด็นสำคัญ: สถานพยาบาลไม่สามารถรอให้มีผลยืนยันก่อนแล้วค่อยทำความสะอาด การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อที่ได้มาตรฐานต้องเป็นงานประจำ
พื้นที่เสี่ยงในคลินิกและโรงพยาบาล
กรมควบคุมโรคระบุว่าเชื้อติดต่อผ่านการสัมผัสแผลโดยตรง การสัมผัสใกล้ชิด และสิ่งของที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่งหรือสะเก็ดแผล ในสถานพยาบาล จุดที่ควรให้ความสำคัญได้แก่
- เตียงตรวจและผ้าปูเตียง ผิวหนังผู้ป่วยสัมผัสโดยตรง
- เก้าอี้ห้องรอ โดยเฉพาะเก้าอี้บุผ้า
- ห้องน้ำผู้ป่วย ก๊อกน้ำ ที่กดชักโครก ลูกบิด
- เคาน์เตอร์ลงทะเบียนและจุดชำระเงิน ปากกา เครื่องรูดบัตร
- ห้องหัตถการ อุปกรณ์ที่สัมผัสผิว ผ้าคลุม และม่านกั้นเตียง
- ผ้าเช็ดมือและผ้าที่ใช้ซ้ำ ซึ่งต้องจัดการแยก
ความเสี่ยงที่สถานพยาบาลต้องเจอ
- บุคลากรติดเชื้อจากการทำงาน โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ได้สวมอุปกรณ์ป้องกันเพราะไม่รู้ว่าผู้ป่วยเป็นอะไร
- ผู้ป่วยรายถัดไปสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อน
- ผู้ป่วยเปราะบางในห้องรอ นพ.ดิเรก ขำแป้น รองอธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่า ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ หญิงตั้งครรภ์ และเด็กเล็ก ต้องติดตามอาการใกล้ชิดกว่าปกติ ซึ่งคนกลุ่มนี้มักอยู่ในห้องรอของคลินิก
- ต้องหยุดให้บริการบางส่วน หลังทราบผลยืนยัน
- ความเชื่อมั่นของผู้รับบริการ ถ้าการจัดการดูไม่เป็นมืออาชีพ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ผ้าปูเตียงตรวจผืนเดียวกันกับผู้ป่วยหลายคน
- เช็ดเตียงด้วยแอลกอฮอล์แล้วใช้ต่อทันที โดยไม่รอเวลาสัมผัสตามฉลากของน้ำยา
- สะบัดผ้าใช้แล้ว แทนที่จะใส่ถุงโดยไม่สะบัดตามคำแนะนำของ US CDC ที่มา: US CDC
- ปัดกวาดแห้งในห้องตรวจ ซึ่ง CDC แนะนำให้หลีกเลี่ยง
- ไม่มีจุดคัดกรองแยก ผู้ป่วยที่มีไข้และผื่นนั่งรวมกับผู้ป่วยอื่น
แนวทางปฏิบัติสำหรับคลินิก
- คัดกรองตั้งแต่ประตู ถามอาการไข้ ผื่น ตุ่มน้ำ และประวัติเสี่ยงใน 21 วัน ตามที่กรมควบคุมโรคแนะนำให้ผู้ป่วยแจ้ง
- แยกพื้นที่รอ สำหรับผู้ที่มีไข้ร่วมกับผื่น และให้สวมหน้ากากที่กระชับ ปิดแผลถ้าทำได้
- บุคลากรสวมอุปกรณ์ป้องกัน ตามแนวทางของสถานพยาบาลและหน่วยงานสาธารณสุข
- เปลี่ยนผ้าปูเตียงหรือกระดาษรองทุกราย
- ฆ่าเชื้อพื้นผิวหลังผู้ป่วยแต่ละราย ด้วยน้ำยาที่ระบุว่าฆ่าไวรัส ตามเวลาสัมผัสบนฉลาก
- จัดการผ้าและขยะติดเชื้อ แยกถุง มัดแน่น ไม่สะบัด
- ฆ่าเชื้อทั้งพื้นที่ตามรอบ และทันทีเมื่อได้รับแจ้งว่ามีผู้ป่วยยืนยันที่เคยมารับบริการ
- ประสานงานกับหน่วยงานสาธารณสุข ในการติดตามผู้สัมผัส
ทำไมสถานพยาบาลเลือก Chemgene และบริการพ่นฆ่าเชื้อของ WHD
ไวรัสฝีดาษวานรเป็นไวรัสที่มีเปลือกหุ้ม ซึ่งน้ำยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสมสามารถทำลายได้ เมื่อใช้ถูกวิธีและได้เวลาสัมผัสครบ
CHEMGENE HLD4H เป็นน้ำยาฆ่าเชื้อสูตรเข้มข้นนำเข้าจากสหราชอาณาจักร ตามข้อมูลบนหน้าบริการ ผลิตภัณฑ์ได้รับการยอมรับจากมหาวิทยาลัยมหิดลและ NHS England และอ้างอิงผลทดสอบมาตรฐานยุโรป EN 14476 สำหรับการฆ่าไวรัส บริการพ่นฆ่าเชื้อของ WHD เคยให้บริการโรงพยาบาลในกรุงเทพฯ ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ
10 เหตุผลที่เหมาะกับคลินิกและโรงพยาบาล
- น้ำยาที่ใช้ในงานสถานพยาบาล ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ได้รับการยอมรับจาก NHS England และมหาวิทยาลัยมหิดล
- อ้างอิงมาตรฐาน EN 14476 สำหรับการฆ่าไวรัส
- พ่นหลังปิดคลินิกได้ ไม่กระทบเวลาให้บริการ
- กลับมาใช้พื้นที่ได้เร็ว ตามขั้นตอนบริการ รอประมาณ 30 นาทีหลังพ่น
- ละอองฝอย ULV เข้าถึงจุดอับ ใต้เตียง หลังตู้ ม่านกั้นเตียง
- ครอบคลุมทั้งห้องตรวจ ห้องรอ ห้องน้ำ และห้องหัตถการ
- ใช้กับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ได้ ตามที่หน้าบริการระบุ
- เรียกใช้ฉุกเฉินได้ เมื่อได้รับแจ้งผลยืนยันของผู้ป่วยที่เคยมารับบริการ
- มีใบกำกับภาษี หัก ณ ที่จ่าย 3% สำหรับนิติบุคคล
- ทีมงานมีประสบการณ์มากกว่า 5 ปี
ก่อนและหลัง
ก่อน
- ผู้ป่วยไข้และผื่นนั่งรอรวมกับผู้ป่วยอื่น
- เช็ดเตียงแบบเร่งรีบระหว่างคิว
- เมื่อได้รับแจ้งผลยืนยัน ไม่รู้ว่าต้องทำความสะอาดจุดไหนบ้าง
- บุคลากรกังวลเรื่องความปลอดภัยของตัวเอง
หลัง
- มีจุดคัดกรองและพื้นที่รอแยก
- ฆ่าเชื้อพื้นผิวหลังผู้ป่วยทุกราย ตามเวลาสัมผัสของน้ำยา
- พ่นฆ่าเชื้อทั้งพื้นที่ตามรอบและเมื่อมีเหตุ
- บุคลากรและผู้รับบริการมั่นใจมากขึ้น
สิ่งที่ต้องเข้าใจ
การพ่นฆ่าเชื้อเป็นส่วนหนึ่งของระบบป้องกันการติดเชื้อในสถานพยาบาล ไม่ได้แทนที่การคัดกรอง การใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล การล้างมือ และแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข สถานพยาบาลควรปฏิบัติตามแนวทางควบคุมการติดเชื้อขององค์กรและกระทรวงสาธารณสุขเป็นหลัก
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าได้รับแจ้งว่าผู้ป่วยที่มาเมื่อวานเป็นฝีดาษวานร ต้องทำอย่างไร ประสานหน่วยงานสาธารณสุขเรื่องการติดตามผู้สัมผัส ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อพื้นที่ที่ผู้ป่วยใช้ และพิจารณาพ่นฆ่าเชื้อทั้งพื้นที่โดยผู้เชี่ยวชาญ
ต้องปิดคลินิกไหม ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องปิดนาน ตามขั้นตอนบริการของ WHD รอประมาณ 30 นาทีหลังพ่น และสามารถทำหลังปิดคลินิกได้
ตรวจเลือดเพื่อยืนยันได้ไหม กรมควบคุมโรคระบุว่าการตรวจเลือดทั่วไปไม่ใช่การตรวจยืนยัน การยืนยันหลักคือ PCR จากตัวอย่างที่แผล
ผ้าปูเตียงตรวจต้องจัดการอย่างไร เปลี่ยนทุกราย ใส่ถุงโดยไม่สะบัด และซักตามขั้นตอนของสถานพยาบาล
แหล่งข้อมูลและลิงก์ที่เกี่ยวข้อง
สถานพยาบาลที่พร้อม คือด่านแรกที่ปกป้องทุกคน
เคสจริงในไทยแสดงให้เห็นว่า ผู้ป่วยฝีดาษวานรมักเดินเข้าสถานพยาบาลทั่วไปก่อนจะรู้ผลยืนยัน คลินิกและโรงพยาบาลที่มีระบบคัดกรอง การทำความสะอาด และการฆ่าเชื้อที่ได้มาตรฐาน จะปกป้องได้ทั้งบุคลากร ผู้ป่วยรายอื่น และความเชื่อมั่นของผู้รับบริการ
World Health Disinfection พร้อมให้บริการพ่นฆ่าเชื้อด้วย CHEMGENE HLD4H สำหรับคลินิก โรงพยาบาล ศูนย์ตรวจสุขภาพ และสถานพยาบาลทุกขนาด
โทร 065-556-6294 หรือแอด LINE @whd268 เพื่อขอใบเสนอราคา
คำค้นหา: ฝีดาษวานร คลินิก, ฆ่าเชื้อคลินิก, ฝีดาษลิง, Mpox, พ่นฆ่าเชื้อโรงพยาบาล, บริการพ่นฆ่าเชื้อ, Chemgene, ฆ่าเชื้อห้องตรวจ