สถานการณ์จริง ฝีดาษวานรในไทย ปี 2569

วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข รายงานว่า ตั้งแต่ต้นปี 2569 จนถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2569 ประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคฝีดาษวานร (Mpox หรือที่หลายคนเรียกว่าฝีดาษลิง) สะสม 470 ราย เสียชีวิต 3 ราย ที่มา: Hfocus 3 พ.ย. 2569

ในระดับโลก รายงานขององค์การอนามัยโลก (WHO) ลงวันที่ 14 กันยายน 2569 ระบุว่า ช่วงวันที่ 1 มกราคม 2568 ถึง 31 สิงหาคม 2569 มีผู้ป่วยยืนยัน 68,096 ราย และเสียชีวิต 272 ราย ใน 107 ประเทศ

นพ.มนตเชียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค เน้นย้ำเรื่องการเฝ้าระวัง และกระตุ้นให้ผู้ที่มีอาการเข้ารับการตรวจ ขณะที่ข่าวในเดือนเดียวกันระบุว่า โรคนี้จัดเป็นโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวังตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ 3 พ.ย. 2569

ตัวเลข 470 ราย หมายถึง 470 บ้าน 470 ครอบครัว ที่ต้องเผชิญคำถามเดียวกันหลังจากได้รับผลตรวจ คือ คนในบ้านจะติดไหม และต้องทำความสะอาดบ้านอย่างไร

ฝีดาษวานรติดต่อผ่านสิ่งของในบ้านได้จริงหรือ

กรมควบคุมโรคอธิบายว่า ฝีดาษวานรติดต่อผ่านการสัมผัสผิวหนังหรือแผลของผู้ป่วยโดยตรง การสัมผัสใกล้ชิด และเพศสัมพันธ์ นอกจากนี้ยังติดต่อผ่านการใช้ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้า และเครื่องนอนร่วมกัน รวมถึงสิ่งของที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่งหรือสะเก็ดแผลได้ด้วย

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐอเมริกา (US CDC) ให้ข้อมูลไปในทิศทางเดียวกันว่า สิ่งของอาจมีเชื้อไวรัสอยู่ จึงไม่ควรใช้ผ้าปูที่นอน เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว แก้วน้ำ หรือช้อนส้อมร่วมกัน จนกว่าจะทำความสะอาดและฆ่าเชื้อแล้ว ที่มา: US CDC

อาการที่ต้องรู้ เพื่อดูแลคนในบ้าน

ตามข้อมูลของกรมควบคุมโรค อาการระยะแรกของฝีดาษวานร ได้แก่

• ไข้ ปวดศีรษะ
• ปวดหลัง ปวดกล้ามเนื้อ
• ต่อมน้ำเหลืองโต

จากนั้นจะมีผื่นหรือตุ่มขึ้น มักพบที่ใบหน้า อวัยวะเพศ หรือรอบทวารหนัก ตุ่มจะเปลี่ยนจากตุ่มแดง เป็นตุ่มน้ำใส เป็นตุ่มหนอง แล้วตกสะเก็ด บางคนมีตุ่มเพียงไม่กี่จุด และไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอาการ

กรมควบคุมโรคย้ำว่า การดูผื่นหรือดูรูปถ่ายเพียงอย่างเดียวยืนยันโรคไม่ได้ เพราะผื่นอาจคล้ายเริม อีสุกอีใส หรือโรคผิวหนังอื่น การตรวจยืนยันหลักคือ การตรวจ PCR จากตัวอย่างที่แผล ไม่ใช่การตรวจเลือดทั่วไป

ใครในบ้านต้องระวังเป็นพิเศษ

นพ.ดิเรก ขำแป้น รองอธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่หายได้ด้วยการรักษาตามอาการ แต่ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หญิงตั้งครรภ์ และเด็กเล็ก ต้องได้รับการติดตามอาการใกล้ชิดมากขึ้น

ในบ้านคนไทยหลายหลัง มีคนกลุ่มนี้อยู่ร่วมกัน ทั้งผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เด็กเล็กที่ชอบกอดและหยิบของทุกอย่างเข้าปาก และคุณแม่ที่ตั้งครรภ์ การทำความสะอาดบ้านอย่างถูกวิธีจึงไม่ใช่เรื่องความสะอาดธรรมดา แต่เป็นการปกป้องคนที่เปราะบางที่สุดในบ้าน

ความกังวลที่ครอบครัวต้องเจอ

เมื่อมีคนในบ้านได้รับการวินิจฉัย ครอบครัวมักเจอปัญหาหลายด้านพร้อมกัน

• กลัวติดเชื้อ ไม่แน่ใจว่าห้องไหนต้องทำความสะอาด และทำแค่ไหนถึงพอ
• กลัวถูกตีตรา ไม่กล้าบอกเพื่อนบ้านหรือนิติบุคคล ทั้งที่กรมควบคุมโรคขอให้ไม่ตีตราหรือเลือกปฏิบัติต่อผู้ป่วย
• ต้องแยกกักตัวนาน ผู้ป่วยยืนยันต้องแยกกักตัวที่บ้าน งดเดินทาง และใช้ของใช้แยก จนกว่าแผลจะหาย สะเก็ดหลุด และมีผิวใหม่ขึ้นมา
• เสียงาน เสียรายได้ ทั้งผู้ป่วยและคนดูแล
• ไม่รู้ว่าใช้น้ำยาอะไร บางบ้านใช้น้ำยาผิดประเภท หรือผสมน้ำยาหลายชนิดจนเกิดอันตราย

วิธีที่หลายบ้านทำ แต่ไม่ถูกต้อง

• ปัดฝุ่นแห้งและกวาดพื้น CDC แนะนำให้หลีกเลี่ยง เพราะอาจทำให้ฝุ่นที่มีเชื้อฟุ้งขึ้นในอากาศ ควรใช้วิธีเปียก เช่น เช็ดและถูพื้น
• สะบัดผ้าปูที่นอนก่อนนำไปซัก CDC แนะนำให้ใส่ถุงโดยไม่สะบัด
• ซักผ้าของผู้ป่วยรวมกับคนอื่น ควรแยกซัก
• ใช้น้ำยาที่ไม่ได้ระบุว่าฆ่าไวรัส หรือเช็ดแล้วล้างออกทันที โดยไม่รอเวลาสัมผัสตามฉลาก
• ผสมน้ำยาฟอกขาวกับน้ำยาอื่น ทำให้เกิดก๊าซอันตราย

ขั้นตอนทำความสะอาดบ้านตามคำแนะนำของ CDC

CDC แนะนำลำดับการทำความสะอาด ดังนี้

1. เก็บขยะทั่วไปก่อน ใช้ถังขยะที่มีถุงรองเฉพาะ สวมถุงมือ มัดถุงให้แน่น
2. จัดการผ้า แยกผ้าของผู้ป่วย ใส่ถุงโดยไม่สะบัด ซักด้วยเครื่องซักผ้าและผงซักฟอกตามปกติ
3. พื้นผิวแข็ง ฆ่าเชื้อจุดที่สัมผัสบ่อย เช่น โต๊ะ เคาน์เตอร์ ลูกบิดประตู ก๊อกน้ำ สวิตช์ไฟ และพื้น รวมถึงด้านในตู้และลิ้นชักที่ผู้ป่วยใช้
4. พื้นผิวนุ่ม โซฟา พรม ที่สัมผัสผิวหนังหรือสารคัดหลั่ง แนะนำให้ทำความสะอาดด้วยไอน้ำ ส่วนที่นอนที่ปนเปื้อนหนักอาจต้องเปลี่ยน
5. พื้นและพรม ใช้วิธีเปียก หรือเครื่องดูดฝุ่นที่มีแผ่นกรองประสิทธิภาพสูง
6. ทิ้งอุปกรณ์ทำความสะอาด และล้างมือ ด้วยสบู่อย่างน้อย 20 วินาที

คนที่ทำความสะอาดให้ผู้อื่น ควรสวมถุงมือ หน้ากากที่กระชับหรือ N95 และเสื้อผ้าที่ปิดแขนขา

ส่วนเรื่องน้ำยา CDC แนะนำให้ใช้ผลิตภัณฑ์ฆ่าเชื้อที่ได้รับการขึ้นทะเบียนว่าฆ่าไวรัสได้ ใช้ตามฉลาก และรักษาเวลาสัมผัสตามที่กำหนด

ทำไม Chemgene จึงเหมาะกับงานฆ่าเชื้อในบ้านหลังมีผู้ป่วย

ไวรัสฝีดาษวานรเป็นไวรัสที่มีเปลือกหุ้ม (enveloped virus) ซึ่งเป็นกลุ่มไวรัสที่น้ำยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสมสามารถทำลายได้ เมื่อใช้ถูกวิธีและได้เวลาสัมผัสครบ

บริการพ่นฆ่าเชื้อของ World Health Disinfection ใช้ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อสูตรเข้มข้นนำเข้าจากสหราชอาณาจักร ตามข้อมูลบนหน้าบริการ ผลิตภัณฑ์อ้างอิงผลทดสอบตามมาตรฐานยุโรป EN 14476 ซึ่งเป็นมาตรฐานทดสอบการฆ่าไวรัส และใช้ร่วมกับเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV ที่เข้าถึงจุดอับได้ทั่วถึง ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ

10 เหตุผลที่ครอบครัวเลือกบริการพ่นฆ่าเชื้อจาก WHD

1. ทีมงานมีอุปกรณ์ป้องกันครบ ลดความเสี่ยงของคนในบ้านที่ต้องลงมือทำความสะอาดเอง
2. ทำงานตามลำดับที่ถูกต้อง เริ่มจากจุดสัมผัสบ่อย ห้องน้ำ ห้องนอนผู้ป่วย ไปจนถึงพื้นที่ส่วนกลางของบ้าน
3. น้ำยามาตรฐานยุโรป อ้างอิงผลทดสอบ EN 14476 ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์
4. เข้าถึงซอกมุม เครื่อง ULV ทำให้ละอองฝอยกระจายทั่วถึงจุดที่เช็ดด้วยมือไม่ถึง
5. ไม่ใช้วิธีปัดกวาดแห้ง ลดการฟุ้งกระจายของฝุ่นตามคำแนะนำของ CDC
6. ใช้ได้กับพื้นผิวหลากหลาย ทั้งโต๊ะ ราวจับ ก๊อกน้ำ เฟอร์นิเจอร์ และพื้น ตามคำแนะนำของช่าง
7. กลับเข้าใช้พื้นที่ได้เร็ว ตามขั้นตอนบริการ รอประมาณ 30 นาทีหลังพ่นแล้วใช้งานได้ตามปกติ
8. รักษาความเป็นส่วนตัว ทีมงานทำงานอย่างเป็นมืออาชีพ ไม่ตีตราครอบครัวผู้ป่วย
9. ทำซ้ำได้ตามแผน หลังผู้ป่วยหายและพ้นระยะแยกกักตัว สามารถนัดพ่นฆ่าเชื้อรอบสุดท้ายก่อนกลับมาใช้ห้องร่วมกัน
10. มีใบกำกับภาษีสำหรับนิติบุคคล เหมาะกับคอนโดและหอพักที่ต้องดูแลพื้นที่ส่วนกลาง

ก่อนและหลังการฆ่าเชื้อ

ก่อน

• คนในบ้านไม่กล้าใช้ห้องน้ำและโซฟาร่วมกัน
• ไม่แน่ใจว่าจุดไหนปนเปื้อนบ้าง
• ผู้ดูแลต้องทำความสะอาดเองโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม
• ทุกคนในบ้านกังวลตลอดช่วงแยกกักตัว

หลัง

• จุดสัมผัสบ่อย ห้องน้ำ และห้องของผู้ป่วยผ่านการฆ่าเชื้ออย่างเป็นระบบ
• ผ้าทุกชิ้นถูกแยกซักตามขั้นตอน
• ครอบครัวรู้ว่าต้องดูแลต่ออย่างไรจนผู้ป่วยหาย
• บ้านพร้อมกลับมาใช้ร่วมกันอย่างมั่นใจขึ้น

สิ่งที่การฆ่าเชื้อทำไม่ได้ และต้องรู้ไว้

การพ่นฆ่าเชื้อเป็นการลดความเสี่ยงจากพื้นผิวและสิ่งของเท่านั้น ไม่ได้แทนที่การรักษาและคำแนะนำของแพทย์ ผู้ป่วยยังต้องแยกกักตัว คนในบ้านยังต้องหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิด ไม่ใช้ของใช้ร่วมกัน ล้างมือบ่อย ๆ ด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์ 70% และสวมหน้ากากที่กระชับ

ถ้ามีอาการรุนแรง เช่น ปวดมาก กินหรือดื่มไม่ได้ มีอาการที่ตา หรืออาการแย่ลง ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

แผนจัดบ้านระหว่างแยกกักตัว ทีละห้อง

เมื่อแพทย์ให้ผู้ป่วยแยกกักตัวที่บ้าน การจัดพื้นที่ให้ชัดเจนตั้งแต่วันแรกจะช่วยลดการปนเปื้อนได้มาก

ห้องนอนผู้ป่วย

• ให้ผู้ป่วยนอนแยกห้อง ถ้าทำได้ ปิดประตูไว้
• ใช้ผ้าปูที่นอน ปลอกหมอน และผ้าเช็ดตัวแยกเฉพาะ
• วางถังขยะมีฝาปิดและถุงรองไว้ในห้อง
• คลุมโซฟาหรือเก้าอี้บุนวมที่ผู้ป่วยใช้ ด้วยผ้าที่ซักได้

ห้องน้ำ

• ถ้ามีห้องน้ำแยก ให้ผู้ป่วยใช้ห้องเดียว
• ถ้าต้องใช้ร่วมกัน ให้เช็ดฆ่าเชื้อก๊อกน้ำ ที่กดชักโครก และลูกบิดประตูหลังผู้ป่วยใช้ทุกครั้ง
• แยกแปรงสีฟัน ผ้าเช็ดหน้า และของใช้ส่วนตัว

ห้องครัวและโต๊ะอาหาร

• ใช้จาน ชาม แก้ว และช้อนส้อมแยก
• ล้างด้วยน้ำร้อนและน้ำยาล้างจาน หรือใช้เครื่องล้างจาน ตามคำแนะนำของ CDC
• ผู้ป่วยไม่ควรเตรียมอาหารให้คนอื่นในช่วงแยกกักตัว

พื้นที่ส่วนกลางของบ้าน

• เช็ดฆ่าเชื้อสวิตช์ไฟ รีโมต ราวบันได และลูกบิดประตูเป็นประจำ
• ใช้ไม้ถูพื้นแบบเปียกแทนการกวาด

คนดูแล

• สวมถุงมือเมื่อจับผ้าหรือของใช้ของผู้ป่วย
• สวมหน้ากากที่กระชับเมื่ออยู่ใกล้ผู้ป่วย
• ล้างมือทันทีหลังถอดถุงมือ

สำหรับคอนโด หอพัก และบ้านเช่า

ในอาคารที่มีหลายห้องอยู่ร่วมกัน ผู้ป่วยและครอบครัวมักกังวลเรื่องพื้นที่ส่วนกลาง เช่น ลิฟต์ ทางเดิน ห้องซักผ้ารวม และถังขยะรวม

• ห้องซักผ้ารวม ควรซักผ้าของผู้ป่วยแยกรอบ ไม่สะบัดผ้า และเช็ดฆ่าเชื้อปุ่มกดเครื่องหลังใช้
• ขยะ มัดถุงให้แน่นก่อนนำไปทิ้ง
• นิติบุคคลหรือเจ้าของหอพัก สามารถจัดตารางทำความสะอาดจุดสัมผัสร่วม เช่น ปุ่มลิฟต์ ราวจับ และประตูทางเข้า ให้ถี่ขึ้นในช่วงนี้ โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลผู้ป่วย
• ห้องเช่าที่ผู้ป่วยย้ายออก ควรทำความสะอาดและฆ่าเชื้อทั้งห้องก่อนส่งมอบให้ผู้เช่ารายใหม่

การดูแลแบบนี้ช่วยให้ทั้งอาคารปลอดภัย และลดความตื่นตระหนกที่อาจนำไปสู่การตีตราผู้ป่วย

คำถามที่พบบ่อย

ต้องพ่นฆ่าเชื้อทั้งบ้านไหม ไม่จำเป็นเสมอไป จุดสำคัญคือห้องที่ผู้ป่วยใช้ ห้องน้ำ และจุดที่สัมผัสบ่อย ช่างจะประเมินจากข้อมูลการใช้พื้นที่ของผู้ป่วย

ควรพ่นตอนไหน ทำความสะอาดจุดสัมผัสบ่อยเป็นประจำระหว่างแยกกักตัว และนัดฆ่าเชื้อครั้งใหญ่หลังผู้ป่วยหายและพ้นระยะแยกกักตัว

ผ้าปูที่นอนต้องทิ้งไหม ส่วนใหญ่ซักด้วยเครื่องซักผ้าและผงซักฟอกได้ตามปกติ แต่ที่นอนที่ปนเปื้อนหนักอาจต้องเปลี่ยน ตามคำแนะนำของ CDC

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าเป็นฝีดาษวานรหรือไม่ ไปพบแพทย์และตรวจ PCR จากแผล บอกประวัติเสี่ยงตามจริง และโทรสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

น้ำยาบ้านทั่วไปใช้ได้ไหม ใช้ได้ถ้าฉลากระบุว่าฆ่าไวรัสได้ และใช้ตามเวลาสัมผัสที่กำหนด ห้ามผสมน้ำยาหลายชนิดเข้าด้วยกัน

แหล่งข้อมูลและลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นฆ่าเชื้อ World Health Disinfection
• Chemgene น้ำยาฆ่าเชื้อ
• หน้าหลัก World Health Disinfection
• Hfocus: ไทยป่วยฝีดาษวานรปี 69 สะสม 470 ราย
• US CDC: การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อ Mpox ในบ้าน

ปกป้องคนที่คุณรัก ด้วยการฆ่าเชื้ออย่างถูกวิธี

ตัวเลขผู้ป่วยฝีดาษวานร 470 รายในปี 2569 บอกเราว่าโรคนี้ยังอยู่ใกล้ตัว เมื่อคนในบ้านติดเชื้อ สิ่งที่ครอบครัวทำได้คือดูแลผู้ป่วยตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ตีตรา และจัดการบ้านให้ถูกวิธี ตั้งแต่แยกผ้า แยกของใช้ ไปจนถึงฆ่าเชื้อจุดสัมผัสบ่อย

World Health Disinfection พร้อมช่วยด้วยบริการพ่นฆ่าเชื้อด้วย CHEMGENE HLD4H โดยทีมงานที่ทำงานอย่างปลอดภัยและเคารพความเป็นส่วนตัวของทุกครอบครัว

โทร 065-556-6294 หรือแอด LINE @whd268 เพื่อปรึกษาและนัดหมาย

โทร 065-556-6294 | LINE: @whd268