Last updated: 5 ต.ค. 2569 | 1 จำนวนผู้เข้าชม |
ถ้าที่บ้านมีเด็กเล็กที่ยังคลาน ยังหยิบของเข้าปาก หรือยังใส่ผ้าอ้อม เชื้อที่ควรรู้จักเป็นอันดับแรกหลังน้ำลดคือ โรต้าไวรัส (Rotavirus) ไวรัสที่องค์การอนามัยโลกระบุว่าเป็นสาเหตุสำคัญของโรคท้องร่วงรุนแรงในทารกและเด็กเล็กทั่วโลก ปลายเดือนกันยายน 2569 หลายตำบลใน อ.บางบัวทอง จ.นนทบุรี ถูกน้ำท่วมนานหลายวัน บ้านหลายหลังที่เพิ่งได้กลับเข้าไปอยู่มีพื้นที่ลูกหลานเคยคลานเล่นจมน้ำปนสิ่งปฏิกูลมาก่อน บทความนี้อธิบายว่าโรต้าไวรัสคืออะไร แพร่อย่างไรหลังน้ำท่วม ซ่อนอยู่ตรงไหนในบ้านและสถานรับเลี้ยงเด็ก สัญญาณอันตรายที่พ่อแม่ต้องรู้ และบทบาทของ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ที่ทำหลังล้างบ้านเสร็จแล้ว
ตามรายงานของสยามนิวส์ อำเภอบางบัวทองประกาศเขตประสบอุทกภัยเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2569 ครอบคลุม 7 ตำบล ได้แก่ ต.ละหาร หมู่ 1 ถึง 9, ต.ลำโพ หมู่ 1 ถึง 8, ต.โสนลอย หมู่ 1 ถึง 6, ต.บางบัวทอง หมู่ 1 ถึง 3 (บางส่วน), ต.พิมลราช หมู่ 1 ถึง 3 (บางส่วน), ต.บางรักพัฒนา หมู่ 1, 3, 5, 6 และ ต.บางรักใหญ่ หมู่ 1, 2, 6, 7 โดยน้ำเริ่มท่วมตั้งแต่วันที่ 25 กันยายน ขณะที่เดลินิวส์รายงานว่าทางหลวงหมายเลข 340 ช่วงบางบัวทองมีน้ำท่วมสูงราว 30 เซนติเมตร เป็นระยะทางราว 3 กิโลเมตร
บางบัวทองเป็นพื้นที่ที่มีทั้งหมู่บ้านจัดสรร ชุมชนดั้งเดิมริมคลอง ตลาด และสถานรับเลี้ยงเด็กจำนวนมาก ครอบครัวรุ่นใหม่ที่ทำงานในกรุงเทพฯ และนนทบุรีจำนวนไม่น้อยฝากลูกไว้กับเนอสเซอรี่หรือปู่ย่าตายาย เมื่อบ้านและสถานที่เหล่านี้ถูกน้ำท่วม ความเสี่ยงของเด็กเล็กจึงสูงเป็นพิเศษ
เรื่องเล่าต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบบ่อยหลังน้ำท่วม ไม่ใช่เหตุการณ์ของครอบครัวใดครอบครัวหนึ่ง
แม่ฝนพาลูกชายวัยหนึ่งขวบครึ่งกลับเข้าบ้านในหมู่บ้านแห่งหนึ่งย่านละหาร หลังน้ำลดได้สองวัน ทั้งครอบครัวช่วยกันขนโคลน ล้างพื้นด้วยน้ำ แล้วเปิดพัดลมให้แห้ง ลูกชายดีใจที่ได้กลับมาเล่นบนพื้นห้องรับแขกเหมือนเดิม หยิบรถของเล่นที่ลอยน้ำอยู่ในบ้านขึ้นมากัดเล่น อีกสองวันต่อมาลูกเริ่มอาเจียน ตามด้วยถ่ายเหลวเป็นน้ำหลายครั้งต่อวันและมีไข้ ผ้าอ้อมหมดเร็วกว่าปกติจนแม่ฝนต้องรีบพาไปพบแพทย์ แพทย์บอกว่าอาการเข้าได้กับการติดเชื้อไวรัสในทางเดินอาหาร และย้ำเรื่องการดูแลไม่ให้ขาดน้ำ
สิ่งที่แม่ฝนไม่รู้ในวันที่ขนโคลน คือการล้างพื้นด้วยน้ำเปล่ากับการล้างของเล่นด้วยน้ำประปาที่ยังขุ่น ไม่เพียงพอสำหรับเชื้อที่ทนทานอย่างโรต้าไวรัส และของเล่นที่ลอยน้ำท่วมคือของที่ควรล้าง ฆ่าเชื้อ หรือทิ้งก่อนให้เด็กจับ
ชื่อโรต้าไวรัสมาจากคำภาษาละตินว่า rota ที่แปลว่าล้อ เพราะเมื่อส่องด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน อนุภาคของไวรัสมีรูปร่างคล้ายวงล้อ โรต้าไวรัสอยู่ในวงศ์ Reoviridae สารพันธุกรรมเป็นอาร์เอ็นเอสายคู่ และเป็น ไวรัสชนิดไม่มีเปลือกหุ้ม เช่นเดียวกับโนโรไวรัส คุณสมบัตินี้ทำให้มันอยู่รอดบนมือ ของเล่น และพื้นผิวแข็งได้นาน ทนต่อสบู่ทั่วไปและแอลกอฮอล์ได้ดีกว่าไวรัสที่มีเปลือกไขมัน
WHO และ CDC ระบุว่าโรต้าไวรัสเป็นสาเหตุสำคัญของโรคท้องร่วงรุนแรงในทารกและเด็กเล็ก เด็กเกือบทุกคนในโลกเคยติดเชื้อนี้อย่างน้อยครั้งหนึ่งก่อนอายุห้าขวบหากไม่ได้รับวัคซีน การติดเชื้อครั้งแรกมักรุนแรงที่สุด ครั้งต่อๆ ไปมักเบาลง ผู้ใหญ่ก็ติดเชื้อได้แต่ส่วนใหญ่มีอาการน้อยหรือไม่มีอาการเลย ซึ่งหมายความว่าผู้ใหญ่ในบ้านอาจเป็นตัวพาเชื้อไปถึงเด็กโดยไม่รู้ตัว
ในประเทศไทย โรต้าไวรัสมักพบมากในช่วงอากาศเย็นและแห้ง แต่เกิดได้ตลอดปี และเมื่อสุขาภิบาลถูกทำลายจากน้ำท่วม ฤดูกาลก็ไม่ได้เป็นตัวกำหนดความเสี่ยงอีกต่อไป
ข่าวดีคือมี วัคซีนป้องกันโรต้าไวรัสชนิดหยอดทางปาก สำหรับทารก ซึ่งช่วยลดความรุนแรงของโรคได้มาก วัคซีนต้องให้ตามช่วงอายุที่กำหนด พ่อแม่ที่ไม่แน่ใจว่าลูกได้รับครบหรือยัง ควรตรวจสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กและสอบถามกุมารแพทย์หรือโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลใกล้บ้าน
โรต้าไวรัสแพร่ทาง อุจจาระเข้าปาก เป็นหลัก เด็กที่ป่วยขับเชื้อออกมาทางอุจจาระในปริมาณมาก และเริ่มขับเชื้อได้ตั้งแต่ก่อนมีอาการจนถึงหลังอาการหายไปแล้วระยะหนึ่ง น้ำท่วมเปิดเส้นทางเหล่านี้ให้กว้างขึ้น
ปริมาณเชื้อที่ทำให้เด็กป่วยได้นั้นน้อยมาก ขณะที่เด็กที่ป่วยขับเชื้อออกมามาก การปนเปื้อนเพียงเล็กน้อยที่ตามองไม่เห็นจึงเพียงพอให้เกิดการระบาดในบ้านหรือในห้องเด็ก
หลังรับเชื้อ อาการมักเริ่มภายในราวสองวัน เด็กหลายคนเริ่มจากไข้และอาเจียน แล้วตามด้วยถ่ายเหลวเป็นน้ำหลายครั้งต่อวัน อาจมีปวดท้องร่วมด้วย อาการท้องร่วงมักอยู่ราว 3 ถึง 8 วัน ซึ่งนานพอให้เด็กเล็กเสียน้ำและเกลือแร่จำนวนมาก
ภาวะขาดน้ำคืออันตรายหลัก สัญญาณที่ต้องพาไปพบแพทย์โดยเร็ว ได้แก่
กลุ่มที่เสี่ยงที่สุดคือ ทารกและเด็กอายุต่ำกว่าห้าขวบ โดยเฉพาะเด็กที่ยังไม่ได้รับวัคซีน เด็กคลอดก่อนกำหนด และเด็กที่มีโรคประจำตัวหรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง นอกจากนี้ ผู้สูงอายุ และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำในบ้านเดียวกันก็อาจติดเชื้อและมีอาการได้เช่นกัน
บทความนี้ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านยาหรือการรักษา หลักทั่วไปที่หน่วยงานสาธารณสุขแนะนำคือให้ลูกได้รับน้ำและเกลือแร่ทดแทนตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร และให้นมแม่ต่อไปตามปกติหากยังกินนมแม่ เมื่อสงสัยว่าลูกขาดน้ำ ให้พาไปพบแพทย์ทันที อย่ารอดูอาการนาน
หลังน้ำท่วมยังมีโรคอื่นที่ทำให้เด็กท้องร่วงได้ เช่น การติดเชื้อแบคทีเรียจากอาหารหรือน้ำ ส่วนผู้ใหญ่ที่ลุยน้ำแล้วมีไข้สูงปวดน่องต้องนึกถึงโรคฉี่หนู การบอกแพทย์ว่าเพิ่งสัมผัสน้ำท่วมจะช่วยให้วินิจฉัยได้ตรงขึ้น
มองบ้านจากความสูงระดับสายตาของเด็กที่กำลังคลาน แล้วจะเห็นว่าจุดเสี่ยงอยู่ใกล้พื้นแทบทั้งหมด
สุขภาพของลูก เด็กที่ท้องร่วงหลายวันอ่อนเพลีย กินได้น้อย น้ำหนักลด บางคนต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อให้สารน้ำ ซึ่งในช่วงน้ำท่วมการเดินทางไปโรงพยาบาลเองก็ลำบาก โดยเฉพาะเมื่อถนนสายหลักอย่างทางหลวงหมายเลข 340 มีน้ำท่วมขัง
คนอื่นในบ้าน พี่น้อง ปู่ย่าตายาย และพ่อแม่ที่ดูแลใกล้ชิดมีโอกาสติดต่อ ยิ่งบ้านที่หลายรุ่นอยู่รวมกัน ยิ่งต้องระวัง
งานและรายได้ พ่อแม่ต้องลางานดูแลลูก ในช่วงที่ต้องลางานซ่อมบ้านอยู่แล้ว เนอสเซอรี่ที่มีเด็กป่วยหลายคนอาจต้องปิดชั่วคราว กระทบทั้งเจ้าของกิจการและผู้ปกครองทุกบ้าน
ความเชื่อมั่นของสถานรับเลี้ยงเด็ก ผู้ปกครองจะถามเสมอว่าศูนย์ทำความสะอาดและฆ่าเชื้ออย่างไรหลังน้ำท่วม คำตอบที่ชัดเจนพร้อมหลักฐานช่วยให้ผู้ปกครองตัดสินใจส่งลูกกลับมาได้เร็วขึ้น
ความเหนื่อยใจ พ่อแม่ที่เพิ่งผ่านการย้ายของหนีน้ำ ยังต้องอดนอนเฝ้าลูกที่ป่วย ความเหนื่อยสะสมนี้ทำให้การฟื้นตัวของครอบครัวช้าลงทั้งระบบ
World Health Disinfection (WHD) ให้ บริการพ่นฆ่าเชื้อ สำหรับบ้าน หมู่บ้าน สถานรับเลี้ยงเด็ก โรงเรียน และอาคาร ตามข้อมูลบริการ ทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรมจะพ่นน้ำยาและ/หรือพ่นแบบ ULV (Ultra Low Volume) เป็นละอองฝอยละเอียดที่กระจายไปเกาะพื้นผิวได้ทั่ว รวมถึงซอกมุมใกล้พื้นที่เด็กคลานเล่น น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride
ความชัดเจนเรื่องโรต้าไวรัส ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์และบริการ น้ำยานี้ระบุว่าฆ่าเชื้อโรคได้หลากหลายสายพันธุ์ ทั้งไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา เชื้อที่เว็บไซต์ระบุชื่อไว้ ได้แก่ SARS-CoV-2 (COVID-19), Human Coronavirus 229E, RSV, ไข้หวัดใหญ่ H1N1 และ H5N1, HIV, โนโรไวรัส, ไวรัสโรคมือเท้าปาก, vaccinia virus, เชื้อมัยโคแบคทีเรีย, Salmonella และเชื้อไอกรน โดยหน้าบริการระบุประสิทธิภาพ 99.99% และหน้าผลิตภัณฑ์ระบุ 99.85% ต่อเชื้อ COVID-19 ภายใน 1 นาที โรต้าไวรัสไม่ได้อยู่ในรายชื่อที่ระบุไว้ เราจึงไม่อ้างผลทดสอบการฆ่าโรต้าไวรัสโดยตรง สิ่งที่บอกได้คือโรต้าไวรัสเป็นไวรัสในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม และ WHO กับ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดแล้วฆ่าเชื้อพื้นผิวที่ปนเปื้อนน้ำท่วม หากเนอสเซอรี่หรือโรงเรียนต้องการข้อมูลผลทดสอบเฉพาะโรต้าไวรัส สามารถสอบถามจาก WHD ได้โดยตรงก่อนตัดสินใจ
หน้าบริการระบุรายชื่อหน่วยงานรับรองและให้การยอมรับ ได้แก่ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019 ลูกค้ามีทั้งโรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย
ย้ำอย่างตรงไปตรงมา การพ่นฆ่าเชื้อทำ หลังขนโคลนและล้างทำความสะอาด ไม่ได้แทนการล้าง ไม่ได้แทนการล้างมือหลังเปลี่ยนผ้าอ้อม ไม่ได้แทนวัคซีน และไม่ได้แทนการพาลูกไปพบแพทย์ เราไม่อ้างว่าไม่มีสารตกค้างใดๆ ของเล่นที่เด็กเอาเข้าปาก ขวดนม และภาชนะอาหาร ควรล้างด้วยน้ำสะอาดอีกครั้งก่อนใช้
กรณีตัวอย่างนี้เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบบ่อย เพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่รีวิวของลูกค้ารายใดรายหนึ่ง
ครูแพรเปิดสถานรับเลี้ยงเด็กเล็กในบ้านสองชั้นย่านบางรักพัฒนา ช่วงน้ำท่วม ชั้นล่างซึ่งเป็นห้องเล่นและห้องนอนกลางวันมีน้ำเข้า ครูแพรปิดศูนย์ทันทีและย้ายของที่ยกได้ขึ้นชั้นบน เมื่อน้ำลด ผู้ปกครองในกลุ่มไลน์เริ่มถามว่าจะเปิดเมื่อไร และจะมั่นใจได้อย่างไรว่าห้องเด็กปลอดภัย
ครูแพรเริ่มจากทิ้งแผ่นรองคลานโฟม ตุ๊กตาผ้า และที่นอนกลางวันที่แช่น้ำ ล้างพื้น ผนังส่วนล่าง และห้องน้ำเด็กด้วยน้ำยาทำความสะอาด เปิดหน้าต่างให้แห้งหลายวัน จากนั้นจึงโทรนัด WHD ช่างเดินดูพื้นที่ก่อน แบ่งโซนเป็นห้องเล่น ห้องนอนกลางวัน ห้องน้ำเด็ก มุมเตรียมอาหาร และทางเข้า ระหว่างพ่นไม่มีใครอยู่ในบ้าน หลังครบเวลาที่ช่างแจ้ง ครูแพรเปิดหน้าต่างระบายอากาศ ล้างของเล่นพลาสติกที่เด็กเอาเข้าปากด้วยน้ำสะอาดอีกรอบ แล้วจึงจัดห้องใหม่
ก่อนวันเปิด ครูแพรส่งข้อความถึงผู้ปกครองอธิบายทุกขั้นตอน ขอให้ตรวจสมุดวัคซีนของลูก และขอให้เด็กที่มีอาการท้องร่วงหรืออาเจียนพักที่บ้านจนหายดี ผู้ปกครองหลายบ้านตอบกลับว่าสบายใจขึ้นที่ได้เห็นว่าศูนย์ทำอะไรไปบ้าง
ถาม: น้ำยา CHEMGENE HLD4H ฆ่าโรต้าไวรัสได้หรือไม่
ตอบ: โรต้าไวรัสไม่ได้อยู่ในรายชื่อเชื้อที่เว็บไซต์ระบุไว้ เราจึงไม่อ้างผลทดสอบโดยตรง ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุมเชื้อหลายกลุ่มรวมถึงไวรัส หากต้องการข้อมูลผลทดสอบเฉพาะโรต้าไวรัส สอบถาม WHD ได้โดยตรง
ถาม: ลูกได้วัคซีนโรต้าไวรัสแล้ว ยังต้องระวังอีกไหม
ตอบ: วัคซีนช่วยลดความรุนแรงได้มาก แต่การล้างมือ การดูแลน้ำดื่ม และการทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วมยังจำเป็น เพราะยังมีเชื้ออื่นที่ทำให้ท้องร่วงได้ เรื่องวัคซีนควรปรึกษากุมารแพทย์
ถาม: พ่นฆ่าเชื้อแล้วลูกคลานบนพื้นได้เลยไหม
ตอบ: ให้กลับเข้าพื้นที่ตามเวลาที่ช่างแจ้ง และถามช่างก่อนให้เด็กคลานหรือวางของเล่นบนพื้น ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วใช้พื้นที่ได้ตามปกติ
ถาม: ล้างบ้านด้วยน้ำยาฟอกขาวเองได้ไหม
ตอบ: ได้ หากใช้ตามฉลาก เจือจางถูกต้อง ระบายอากาศดี ไม่ผสมกับน้ำยาอื่น และให้เด็กอยู่นอกบ้านระหว่างทำ การพ่นโดยช่างเป็นทางเลือกเมื่อพื้นที่กว้างหรือต้องการความครอบคลุม
ถาม: ของเล่นแบบไหนเก็บไว้ได้ แบบไหนควรทิ้ง
ตอบ: ของเล่นพลาสติกแข็งที่ไม่มีช่องให้น้ำเข้าล้างและฆ่าเชื้อได้ ส่วนตุ๊กตาผ้า ของเล่นโฟม และของเล่นที่น้ำเข้าไปข้างใน CDC แนะนำให้ทิ้งเมื่อสัมผัสน้ำท่วม
ถาม: ผู้ใหญ่ติดโรต้าไวรัสได้ไหม
ตอบ: ได้ แต่ส่วนใหญ่มีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ จึงอาจเป็นผู้แพร่เชื้อไปถึงเด็กได้โดยไม่รู้ตัว การล้างมือด้วยสบู่จึงสำคัญกับทุกคนในบ้าน
ถาม: บ้านยังมีกลิ่นอับหลังน้ำท่วม ควรทำอย่างไรเพิ่ม
ตอบ: ทำให้บ้านแห้งสนิทเป็นอันดับแรก ส่วนกลิ่นอับในอากาศ อาจพิจารณา บริการอบโอโซน เป็นบริการเสริม ซึ่งต้องทำในพื้นที่ที่ไม่มีคนอยู่
ปรึกษาทีม WHD เรื่องพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำลด สำหรับบ้าน หมู่บ้าน เนอสเซอรี่ และโรงเรียน ในบางบัวทองและนนทบุรี
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com
#โรต้าไวรัส #Rotavirus #ท้องร่วงในเด็ก #พ่นฆ่าเชื้อ #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #ฆ่าเชื้อหลังน้ำลด #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #Chemgene #น้ำท่วมบางบัวทอง
คำค้นหา: พ่นฆ่าเชื้อ โรต้าไวรัส, โรต้าไวรัส Rotavirus, ท้องร่วงในเด็กหลังน้ำท่วม, พ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำลด, ฆ่าเชื้อเนอสเซอรี่, น้ำท่วมบางบัวทอง 2569, พ่นฆ่าเชื้อ นนทบุรี, บริการพ่นฆ่าเชื้อ, CHEMGENE HLD4H, เชื้อโรคหลังน้ำท่วม