Last updated: 25 ก.ย. 2569 | 15 จำนวนผู้เข้าชม |
ฤดูฝนปี 2570 จะเริ่มในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า และทุกปีบทเรียนเดิมจะวนกลับมา เครื่องพ่นยุง หรือ เครื่องกำจัดยุง ที่เก็บไว้ทั้งหน้าแล้งสตาร์ทไม่ติด สารเคมีหมดอายุ เจ้าหน้าที่ใหม่ยังไม่เคยจับเครื่อง และแผนตอบสนองผู้ป่วยยังอยู่แค่ในหัวของคนไม่กี่คน บทความนี้รวม 10 เรื่องที่ผู้อำนวยการกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมควรเตรียมให้เสร็จก่อนฝนแรก พร้อมตารางเวลาที่ส่งต่อให้ทีมงานได้ทันที
คุณสมศักดิ์ เป็นผู้อำนวยการกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมของเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในภาคเหนือ ปีที่แล้วฝนมาเร็วกว่าที่คาด ปลายเดือนพฤษภาคม รพ.สต. แจ้งผู้ป่วยไข้เลือดออกรายแรกของปีในชุมชนริมคลอง ทีมรีบเปิดห้องเก็บครุภัณฑ์ เครื่องพ่นที่เก็บไว้ตั้งแต่ปลายฤดูฝนก่อนสตาร์ทไม่ติด เพราะน้ำมันค้างในระบบนานหลายเดือน อีกเครื่องหนึ่งสายยางกรอบ ส่วนสารเคมีที่เหลือจากปีก่อนใกล้หมดอายุ
กว่าจะซ่อมและเบิกสารเคมีใหม่ได้ใช้เวลาหลายวัน ในระหว่างนั้นมีผู้ป่วยรายที่สองและสามในซอยใกล้เคียง เจ้าหน้าที่ที่เพิ่งย้ายมาใหม่ 2 คนไม่เคยใช้เครื่องพ่นมาก่อน ต้องเรียนรู้หน้างาน ชาวบ้านโพสต์ในกลุ่มชุมชนว่า "แจ้งไปหลายวันแล้วยังไม่มาพ่น" และเรื่องไปถึงนายกเทศมนตรีก่อนที่ทีมจะออกพ่นครั้งแรกเสียอีก
หลังฤดูฝน คุณสมศักดิ์สรุปกับทีมว่า ปัญหาทั้งหมดไม่ได้เกิดจากความขี้เกียจหรือขาดความตั้งใจ แต่เกิดจาก ไม่มีรายการเตรียมความพร้อมที่ชัดเจน ว่าต้องทำอะไร ใครทำ และต้องเสร็จเมื่อไร ปีนี้เขาจึงตั้งใจเริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม ซึ่งเป็นต้นปีงบประมาณ 2570 เรื่องราวนี้คือที่มาของเช็กลิสต์ 10 ข้อด้านล่าง
ยุงลาย เป็นพาหะของ ไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ผู้ป่วยไข้เลือดออกมีไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ บางรายมีจุดเลือดออกตามผิวหนัง และอาจเกิดภาวะช็อกในช่วงไข้ลด เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และหญิงตั้งครรภ์ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ ในพื้นที่ป่าและชายแดน ยุงก้นปล่องยังเป็นพาหะของมาลาเรีย ทุกวันที่การพ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยล่าช้า คือโอกาสที่ยุงซึ่งกัดผู้ป่วยแล้วจะนำเชื้อไปสู่คนอื่นในชุมชน
การซ่อมเครื่องแบบเร่งด่วนกลางฤดูระบาด การสั่งสารเคมีแบบฉุกเฉิน และการจ้างงานล่วงเวลาจำนวนมาก มักมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการวางแผนล่วงหน้า นอกจากนี้ การจัดซื้อจัดจ้างที่ทำอย่างเร่งรีบยังเสี่ยงต่อความผิดพลาดด้านเอกสาร ซึ่งอาจกลายเป็นประเด็นในการตรวจสอบภายหลัง
ช่วงต้นฤดูฝนคือช่วงที่ประชาชนจับตามากที่สุด ถ้าผู้ป่วยรายแรกของปีได้รับการตอบสนองช้า ภาพของหน่วยงานทั้งปีจะถูกตัดสินจากเหตุการณ์นั้น การตอบสนองที่รวดเร็วตั้งแต่รายแรกสร้างความเชื่อมั่นที่ส่งผลต่อความร่วมมือของชุมชนตลอดฤดู
เมื่อไม่เตรียมล่วงหน้า เจ้าหน้าที่ต้องแก้ปัญหาหลายเรื่องพร้อมกัน ทั้งซ่อมเครื่อง ขอสารเคมี และออกพ่น ความเครียดและความเหนื่อยล้าสะสมตั้งแต่ต้นฤดู และเพิ่มความเสี่ยงต่ออุบัติเหตุหรือการสัมผัสสารเคมีโดยไม่ตั้งใจ
ทำบัญชีเครื่องทั้งหมดที่มี ทั้ง เครื่องพ่นหมอกควัน เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง และเครื่องไฟฟ้า ทดลองสตาร์ทและพ่นน้ำเปล่าทุกเครื่อง ตรวจสายยาง ถังน้ำยา หัวพ่น ระบบเชื้อเพลิง และหัวเทียน แยกเครื่องออกเป็น 3 กลุ่ม คือ พร้อมใช้ ต้องซ่อม และควรจำหน่ายออก เครื่องที่ต้องซ่อมให้ส่งซ่อมในช่วงที่ยังไม่มีงานเร่ง เป้าหมาย: เสร็จภายในเดือนธันวาคม 2569
จากผลการตรวจในข้อ 1 ให้ทำรายการอะไหล่ที่เสื่อมเร็ว เช่น หัวเทียน ไส้กรอง สายยาง ปะเก็น และอุปกรณ์หัวพ่น แล้วสั่งจากผู้จำหน่ายที่มีอะไหล่แท้ในประเทศ การมีอะไหล่สำรองในคลังช่วยให้ซ่อมเบื้องต้นได้ภายในวันเดียว แทนที่จะรอหลายวันกลางฤดูระบาด เป้าหมาย: สั่งภายในเดือนมกราคม 2570
ตรวจวันหมดอายุของสารเคมีที่เหลือ ชนิดของสาร และสภาพการเก็บรักษา ประสานหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เรื่องชนิดสารเคมีที่แนะนำ เพื่อหมุนเวียนกลุ่มสารและลดปัญหายุงดื้อยา คำนวณปริมาณที่ต้องใช้จากข้อมูลการพ่นปีก่อน แล้วดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างให้ได้ของก่อนฤดูฝน เก็บในที่แห้ง มีอากาศถ่ายเท และห่างจากแหล่งความร้อน เป้าหมาย: ได้รับของภายในเดือนเมษายน 2570
ทำรายชื่อผู้ปฏิบัติงานทั้งเจ้าหน้าที่ประจำ พนักงานจ้าง และ อสม. ที่ร่วมงาน แบ่งเป็นทีมย่อยพร้อมหัวหน้าทีม จัดอบรมการใช้เครื่อง การผสมสารเคมี การบำรุงรักษาเบื้องต้น และความปลอดภัย โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ใหม่ การอบรมควรมีการฝึกปฏิบัติจริงกับเครื่องที่หน่วยงานมี ไม่ใช่เพียงการบรรยาย เป้าหมาย: อบรมเสร็จภายในเดือนมีนาคม 2570
ตรวจจำนวนและสภาพหน้ากากกรองสารเคมี แว่นตา ถุงมือ ชุดคลุม และที่ครอบหูลดเสียง ให้เพียงพอต่อจำนวนผู้ปฏิบัติงานและมีสำรอง อุปกรณ์ป้องกันที่ดีช่วยลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของเจ้าหน้าที่ และแสดงให้ประชาชนเห็นว่าหน่วยงานทำงานอย่างมีมาตรฐาน เป้าหมาย: ครบภายในเดือนมีนาคม 2570
ขอข้อมูลผู้ป่วยไข้เลือดออกย้อนหลังจาก รพ.สต. หรือสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ นำมาทำแผนที่ชุมชนที่มีผู้ป่วยซ้ำ ร่วมกับข้อมูลการสำรวจลูกน้ำของ อสม. จุดที่มีแหล่งน้ำขัง ตลาด โรงเรียน ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และชุมชนหนาแน่น แผนที่นี้ใช้จัดลำดับการพ่นรณรงค์ก่อนฤดูฝนและการวางกำลังทีม เป้าหมาย: เสร็จภายในเดือนกุมภาพันธ์ 2570
ตกลงกับ รพ.สต. โรงพยาบาลในพื้นที่ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ และทีม SRRT ว่าเมื่อมีผู้ป่วยจะแจ้งกองสาธารณสุขฯ ผ่านช่องทางใด ใครเป็นผู้รับแจ้ง และต้องแจ้งภายในกี่ชั่วโมง ทำรายชื่อและเบอร์ติดต่อฉุกเฉินให้ทุกฝ่ายถือไว้ ช่องทางที่ชัดเจนช่วยตัดเวลาที่เสียไปกับการส่งต่อข้อมูล เป้าหมาย: ตกลงร่วมกันภายในเดือนมีนาคม 2570
การพ่นช่วยลดยุงตัวเต็มวัย แต่ถ้าไม่กำจัดลูกน้ำ ยุงก็จะกลับมาใหม่ วางแผนรณรงค์ตามมาตรการ 3 เก็บ 3 โรค ที่กรมควบคุมโรคแนะนำ คือ เก็บบ้าน เก็บขยะ เก็บน้ำ ร่วมกับ อสม. โรงเรียน วัด และผู้นำชุมชน กำหนดวันรณรงค์ใหญ่ก่อนฤดูฝน และพ่นรณรงค์ในพื้นที่เสี่ยงควบคู่กัน เป้าหมาย: รณรงค์ใหญ่ในเดือนเมษายนถึงต้นพฤษภาคม 2570
ระบุขั้นตอนตั้งแต่รับแจ้งผู้ป่วย ตรวจสอบที่อยู่ แจ้งประชาชนรอบข้าง ออกพ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยรัศมี 100 เมตร สำรวจและกำจัดลูกน้ำ ไปจนถึงการพ่นซ้ำตามแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุข ระบุว่าใครทำอะไร ใช้เครื่องไหน และต้องออกพ่นภายในกรอบเวลาเท่าไร แผนที่เขียนไว้ช่วยให้ทีมทำงานได้แม้หัวหน้างานไม่อยู่ เป้าหมาย: ผู้บริหารลงนามอนุมัติภายในเดือนเมษายน 2570
ทบทวนว่างบประมาณปี 2570 มีรายการสารเคมี อุปกรณ์ป้องกัน ค่าบำรุงรักษา และครุภัณฑ์ที่จำเป็นครบหรือไม่ ถ้าพบว่าเครื่องไม่พอหรือเครื่องเก่าควรทดแทน ให้ปรึกษาฝ่ายการเงินและพัสดุเรื่องแนวทางที่ทำได้ตามระเบียบ และเตรียมข้อมูลเสนอผู้บริหาร พร้อมกันนั้นให้เตรียมแบบบันทึกการพ่นรายครั้ง เพื่อเก็บข้อมูลวันเวลา สถานที่ สารเคมี และเวลาตอบสนองตั้งแต่ครั้งแรกของฤดู เป้าหมาย: ทบทวนงบภายในเดือนพฤศจิกายน 2569 และแบบบันทึกพร้อมใช้ภายในเดือนเมษายน 2570
| ช่วงเวลา | งานหลัก | ผู้รับผิดชอบ (ตัวอย่าง) |
|---|---|---|
| ต.ค. ถึง พ.ย. 2569 | ทบทวนงบปี 2570 (ข้อ 10) เริ่มตรวจเครื่อง (ข้อ 1) | ผอ.กอง ฝ่ายการเงินและพัสดุ |
| ธ.ค. 2569 | ตรวจเครื่องครบ ส่งซ่อม แยกเครื่องที่ควรจำหน่าย | หัวหน้าทีมพ่น |
| ม.ค. 2570 | สั่งอะไหล่ (ข้อ 2) เริ่มกระบวนการจัดซื้อสารเคมี (ข้อ 3) | เจ้าหน้าที่พัสดุ |
| ก.พ. 2570 | แผนที่พื้นที่เสี่ยง (ข้อ 6) | นักวิชาการสาธารณสุข ร่วมกับ รพ.สต. |
| มี.ค. 2570 | อบรมทีม (ข้อ 4) อุปกรณ์ป้องกัน (ข้อ 5) ตกลงช่องทางแจ้ง (ข้อ 7) | ผอ.กอง หัวหน้าทีม |
| เม.ย. 2570 | รับสารเคมี อนุมัติแผนตอบสนอง (ข้อ 9) แบบบันทึกพร้อม เริ่มรณรงค์ (ข้อ 8) | ทุกฝ่าย |
| ต้น พ.ค. 2570 | รณรงค์ใหญ่และพ่นรณรงค์ในพื้นที่เสี่ยง ซ้อมแผนตอบสนองผู้ป่วย 1 ครั้ง | ทีมพ่น อสม. ชุมชน |
หมายเหตุ: ช่วงเริ่มฤดูฝนแตกต่างกันตามภูมิภาค ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยมีช่วงฝนหนักปลายปี ควรปรับตารางตามสภาพอากาศของพื้นที่และประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยา
บางหน่วยงานอาจเพิ่งเริ่มคิดเรื่องนี้เมื่อใกล้ฤดูฝนแล้ว ถ้าเวลาเหลือไม่ถึงสองเดือน ให้จัดลำดับความสำคัญดังนี้
| ข้อ | รายการ | ผู้รับผิดชอบ | เสร็จแล้ว |
|---|---|---|---|
| 1 | ตรวจสภาพเครื่องพ่นทุกเครื่อง | [ ] | ☐ |
| 2 | สำรองอะไหล่และวัสดุสิ้นเปลือง | [ ] | ☐ |
| 3 | ตรวจและสำรองสารเคมี | [ ] | ☐ |
| 4 | จัดทีมและอบรมการใช้งาน | [ ] | ☐ |
| 5 | อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลครบ | [ ] | ☐ |
| 6 | แผนที่พื้นที่เสี่ยง | [ ] | ☐ |
| 7 | ช่องทางแจ้งผู้ป่วยกับเครือข่าย | [ ] | ☐ |
| 8 | แผนรณรงค์ 3 เก็บ 3 โรค | [ ] | ☐ |
| 9 | แผนตอบสนองผู้ป่วยที่ผู้บริหารลงนาม | [ ] | ☐ |
| 10 | งบประมาณ ครุภัณฑ์ และแบบบันทึกผลงาน | [ ] | ☐ |
SOLO PORT423 เป็นเครื่องพ่นละอองฝอย ULV แบบสะพายหลัง ใช้เครื่องยนต์ SOLO ที่มีชิ้นส่วนจาก MAHLE และ BING พ่นได้ไกลสูงสุด 12 เมตร มีถังน้ำยาขนาด 12 ลิตร และออกแบบมาเพื่อช่วยลดการใช้สารเคมี จัดจำหน่ายและดูแลโดย WHD ซึ่งมีระบบ ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพเครื่อง 100% ก่อนส่งมอบ มีช่างเทคนิค อะไหล่ และบริการหลังการขายครบ และเป็นไปตามมาตรฐาน ครุภัณฑ์ราชการ
ในบริบทของการเตรียมก่อนฤดูฝน เครื่องสะพายหลังเป็นเครื่องที่ทีมตอบสนองเร็วใช้บ่อยที่สุด เพราะเคลื่อนที่ได้คล่องในซอยแคบ ข้ามรั้ว หรือเข้าถึงหลังบ้านที่รถเข้าไม่ได้ ระยะพ่นที่ไกลช่วยให้เจ้าหน้าที่พ่นจากทางเดินเข้าไปถึงพุ่มไม้ ใต้ถุนบ้าน และแนวรั้วได้ ถังขนาด 12 ลิตรช่วยให้ทำงานได้ต่อเนื่องโดยไม่ต้องกลับมาเติมบ่อย ส่วนชิ้นส่วนเครื่องยนต์คุณภาพและการมีอะไหล่ในประเทศช่วยให้ข้อ 1 และข้อ 2 ของเช็กลิสต์ทำได้ง่าย
ถ้าหน่วยงานมีงานกลางแจ้งพื้นที่กว้าง อาจใช้คู่กับเครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 และถ้ามีงานในอาคารของโรงเรียนหรือศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก อาจเสริมด้วย AIROFOG AIROSTAR ที่ใช้แบตเตอรี่
"ปีก่อน ๆ เราเริ่มคิดเรื่องเครื่องพ่นยุงก็ต่อเมื่อมีผู้ป่วยรายแรกแล้ว ปีนี้เราเอาเช็กลิสต์มาแปะไว้ที่ห้องประชุม ใครรับผิดชอบข้อไหนเขียนชื่อไว้ เดือนธันวาคมเราก็รู้แล้วว่าเครื่องไหนต้องซ่อม เดือนมีนาคมทีมใหม่ได้ฝึกกับเครื่องสะพายหลังจริง พอผู้ป่วยรายแรกมา เราออกพ่นได้ในวันเดียวกับที่ได้รับแจ้ง ผู้บริหารก็สบายใจ ชาวบ้านก็เห็นว่าเราพร้อม"
(ตัวอย่างมุมมองแบบผสมจากประสบการณ์ทั่วไปของทีมควบคุมโรคในท้องถิ่น ไม่ใช่คำกล่าวของบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ)
ถาม: ฤดูฝน 2570 จะเริ่มเมื่อไร
ตอบ: โดยทั่วไปฤดูฝนของประเทศไทยเริ่มราวกลางเดือนพฤษภาคม แต่แต่ละปีและแต่ละภูมิภาคไม่เท่ากัน ควรติดตามประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยา และเตรียมให้เสร็จก่อนช่วงนั้น
ถาม: ถ้าไม่ได้ตั้งงบซื้อเครื่องไว้ในปีงบประมาณ 2570 ทำอย่างไร
ตอบ: ให้ปรึกษาฝ่ายการเงินและพัสดุเรื่องแนวทางที่ทำได้ตามระเบียบของหน่วยงาน ในระหว่างนั้นให้เน้นซ่อมบำรุงเครื่องที่มีอยู่และเตรียมข้อมูลความจำเป็นไว้เสนอผู้บริหาร
ถาม: เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลังต่างจากเครื่องพ่นหมอกควันอย่างไร
ตอบ: เครื่องพ่นละอองฝอย ULV พ่นละอองเล็กมากโดยไม่มีควัน ส่วนเครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนสร้างควันหนา ทั้งสองแบบใช้กลางแจ้งได้ และหลายหน่วยงานใช้ควบคู่กัน
ถาม: SOLO PORT423 พ่นได้ไกลแค่ไหน
ตอบ: ตามข้อมูลสินค้า พ่นได้ไกลสูงสุด 12 เมตร และมีถังน้ำยาขนาด 12 ลิตร
ถาม: ควรซ้อมแผนตอบสนองผู้ป่วยไหม
ตอบ: ควรซ้อมอย่างน้อย 1 ครั้งก่อนฤดูฝน ตั้งแต่การรับแจ้ง การเตรียมเครื่อง จนถึงการออกพ่นในพื้นที่จำลอง เพื่อหาจุดที่ติดขัด
ถาม: การพ่นอย่างเดียวพอไหม
ตอบ: ไม่พอ การพ่นลดยุงตัวเต็มวัย แต่ต้องทำคู่กับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ตามมาตรการ 3 เก็บ 3 โรค และการสื่อสารกับประชาชน
ถาม: เครื่องนี้ใช้กำจัดแมลงทุกชนิดได้ไหม
ตอบ: ใช้ได้กับแมลงหลายชนิดตามสารเคมีที่เลือก ต้องใช้ผลิตภัณฑ์ที่ระบุแมลงเป้าหมายบนฉลากและปฏิบัติตามฉลากเสมอ
SOLO PORT423 เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง พ่นไกล 12 เมตร ถัง 12 ลิตร พร้อมช่าง อะไหล่ และบริการหลังการขายจาก WHD
ดูสินค้าและราคา SOLO PORT423 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268
ดูศูนย์รวมเครื่องพ่นยุงราชการทุกรุ่น
World Health Disinfection Co., Ltd. · 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 · worldhealthdisinfection@gmail.com
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #SOLOPORT423 #เตรียมพร้อมก่อนฤดูฝน2570
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, เตรียมพร้อมก่อนฤดูฝน 2570, กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม, SOLO PORT423