Last updated: 25 ก.ย. 2569 | 10 จำนวนผู้เข้าชม |
ในหลายอำเภอ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชนเป็นผู้ที่เห็นภาพของไข้เลือดออกชัดที่สุด เพราะผู้ป่วยทุกรายที่อาการหนักต้องมาจบที่โรงพยาบาล แต่การควบคุมยุงเกิดขึ้นในชุมชน ในโรงเรียน ในบ้าน และในพื้นที่ของหลายหน่วยงาน คณะกรรมการประสานงานสาธารณสุขระดับอำเภอ (คปสอ.) จึงเป็นเวทีสำคัญที่ ผอ.รพ. ใช้เชื่อมข้อมูลจากโรงพยาบาลไปสู่การปฏิบัติในพื้นที่ บทความนี้เป็นแนวทางสำหรับผู้อำนวยการโรงพยาบาลชุมชนและทีมสาธารณสุขอำเภอ ว่าจะผลักดันงานควบคุมยุงให้เป็นระบบได้อย่างไร และทำไมเครื่องพ่นละอองฝอย ULV อย่าง AIROFOG U240 จึงเป็นเครื่องมือที่เหมาะกับงานพ่นในอาคารของโรงพยาบาลและเครือข่าย
บ่ายวันพุธต้นเดือนสิงหาคม ห้องประชุมของโรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่งในภาคเหนือตอนล่างเต็มไปด้วยผู้เข้าร่วมประชุม คปสอ. ผู้อำนวยการโรงพยาบาล ขอเรียกท่านว่า "นายแพทย์ธนพล" เพิ่งผ่านสัปดาห์ที่หนักที่สุดของปี หอผู้ป่วยในมีผู้ป่วยไข้เลือดออกนอนพร้อมกันหลายเตียง มีเด็กหนึ่งรายต้องส่งต่อโรงพยาบาลจังหวัดเพราะมีภาวะช็อก
ในการประชุม แต่ละหน่วยงานรายงานงานของตนอย่างครบถ้วน สาธารณสุขอำเภอรายงานจำนวนครั้งที่ทีมเฝ้าระวังสอบสวนเคลื่อนที่เร็วลงสอบสวนโรค รพ.สต. รายงานว่าพ่นรอบบ้านผู้ป่วยแล้ว อปท. รายงานว่าส่งรถพ่นยุงออกหลายรอบ ทุกคนพูดถูก แต่เมื่อนายแพทย์ธนพลถามว่า "ผู้ป่วยรายล่าสุดได้รับการพ่นรอบบ้านภายในกี่วันหลังได้รับรายงาน" ห้องประชุมเงียบ เพราะไม่มีใครถือข้อมูลที่เชื่อมจากวันวินิจฉัยไปถึงวันพ่น
ยิ่งไปกว่านั้น เจ้าหน้าที่งานอาชีวอนามัยของโรงพยาบาลเองรายงานว่า สำรวจพบลูกน้ำยุงลายในจานรองกระถางต้นไม้หน้าอาคารผู้ป่วยนอก และในภาชนะน้ำขังหลังบ้านพักเจ้าหน้าที่ ส่วนเครื่องพ่นละอองฝอยที่โรงพยาบาลมีอยู่ก็เก่าและหัวพ่นมีปัญหา นายแพทย์ธนพลรู้ทันทีว่า ถ้าโรงพยาบาลจะขอให้หน่วยงานอื่นทำงานเป็นระบบ โรงพยาบาลเองต้องเป็นต้นแบบก่อน
บทความนี้คือแนวทางที่ ผอ.รพ. อย่างนายแพทย์ธนพลนำไปใช้ได้ ตั้งแต่วาระการประชุม ตัวชี้วัดที่ควรติดตาม การแบ่งบทบาท ไปจนถึงการเลือกเครื่องมือที่เหมาะกับงานในโรงพยาบาล
ไข้เลือดออกมีอาการไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อาจมีจุดเลือดออกตามผิวหนัง และช่วงไข้ลดเป็นช่วงวิกฤตที่อาจเกิดภาวะช็อก เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคประจำตัว และผู้ที่เคยติดเชื้อมาก่อน เป็นกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังใกล้ชิด ยุงลายยังเป็นพาหะของชิคุนกุนยา ซึ่งทำให้ปวดข้อรุนแรง และซิกาที่มีผลต่อหญิงตั้งครรภ์ ทุกครั้งที่การควบคุมยุงในชุมชนมีช่องว่าง ผลที่ตามมาคือเตียงในหอผู้ป่วย เวรพยาบาล และการส่งต่อผู้ป่วยหนัก
การรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกที่ต้องนอนโรงพยาบาลใช้ทรัพยากรมาก ทั้งการเฝ้าระวังสัญญาณชีพ การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และบุคลากร ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายของครอบครัวผู้ป่วยที่ต้องหยุดงานมาเฝ้าไข้ แม้บทความนี้จะไม่ระบุตัวเลข แต่หลักคิดชัดเจน คือการลงทุนกับระบบควบคุมยุงที่ได้ผล ช่วยลดภาระปลายทางของโรงพยาบาลได้
หากประชาชนพบลูกน้ำยุงลายในโรงพยาบาล หรือญาติผู้ป่วยถูกยุงกัดขณะเฝ้าไข้ ความเชื่อมั่นต่อโรงพยาบาลจะได้รับผลกระทบ โรงพยาบาลจึงต้องเป็นต้นแบบของการควบคุมยุงในอาคารและบริเวณ
ภาพยุงในหอผู้ป่วย หรือคลิปภาชนะน้ำขังในบริเวณโรงพยาบาล เป็นเรื่องที่ถูกแชร์ได้รวดเร็ว และมักถูกตั้งคำถามว่า "โรงพยาบาลยังคุมยุงในบ้านตัวเองไม่ได้ แล้วจะไปแนะนำใคร"
ช่วงระบาด พยาบาลและแพทย์ทำงานหนักขึ้น เจ้าหน้าที่งานควบคุมโรคต้องลงสอบสวนโรค ทีมอาชีวอนามัยต้องดูแลสิ่งแวดล้อมในโรงพยาบาล หากไม่มีระบบและเครื่องมือที่พร้อม ทุกคนต้องทำงานแบบดับไฟ ซึ่งทำให้เหนื่อยล้าและเสี่ยงต่อความผิดพลาด
หมายเหตุ: องค์ประกอบและบทบาทของ คปสอ. รวมถึงผู้ทำหน้าที่ประธาน อาจแตกต่างกันในแต่ละอำเภอ และความสัมพันธ์กับ รพ.สต. ที่ถ่ายโอนไปสังกัด อบจ. ก็ต่างกันตามพื้นที่ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลควรปรับแนวทางต่อไปนี้ให้เข้ากับโครงสร้างจริงของอำเภอตน
| ตัวชี้วัด | ความหมาย | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| ระยะเวลาจากวินิจฉัยถึงแจ้งพื้นที่ | ความเร็วในการส่งต่อข้อมูลจากโรงพยาบาล | โรงพยาบาล งานระบาดวิทยา |
| ระยะเวลาจากแจ้งพื้นที่ถึงพ่นรอบแรก | ความเร็วในการตอบสนองของทีมพื้นที่ | รพ.สต. อปท. |
| สัดส่วนผู้ป่วยที่ได้รับการพ่นครบตามรอบ | ความครบถ้วนของการควบคุม | สาธารณสุขอำเภอ |
| ค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายในชุมชน | ความเสี่ยงของการเกิดยุงรุ่นใหม่ | อสม. รพ.สต. |
| ค่าดัชนีลูกน้ำในโรงพยาบาล โรงเรียน และวัด | ความปลอดภัยของสถานที่สำคัญ | งานอาชีวอนามัย รพ.สต. |
| ผู้ป่วยรายที่สองในพื้นที่เดิม | สัญญาณว่าการควบคุมยังมีช่องว่าง | งานระบาดวิทยา |
| ความพร้อมของเครื่องพ่นในเครือข่าย | จำนวนเครื่องที่ใช้งานได้จริงในวันนั้น | ทุกหน่วยงานที่มีเครื่อง |
ตัวชี้วัดเหล่านี้เป็นกรอบคิดที่ปรับใช้ได้ ไม่ใช่ตัวชี้วัดบังคับ แต่ละพื้นที่ควรเลือกตัวที่เก็บข้อมูลได้จริงและสอดคล้องกับตัวชี้วัดของจังหวัด
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสามารถเสนอวาระนี้เป็นวาระประจำในช่วงก่อนและระหว่างฤดูฝน เพื่อให้การประชุมเปลี่ยนจากการรายงานกิจกรรมเป็นการตัดสินใจร่วมกัน
วาระแบบนี้ใช้เวลาไม่มาก แต่ทำให้ทุกหน่วยงานรู้ว่าตนเองอยู่ตรงไหนของระบบ และทำให้ผู้บริหารระดับอำเภอเห็นช่องว่างก่อนที่ผู้ป่วยรายใหม่จะมาถึงโรงพยาบาล
งานควบคุมยุงของโรงพยาบาลมีลักษณะเฉพาะ คือต้องพ่นในอาคาร ห้องเก็บของ บ้านพักเจ้าหน้าที่ อาคารสนับสนุน และบางครั้งต้องสนับสนุน รพ.สต. ในการพ่นภายในบ้านผู้ป่วยและอาคารโรงเรียน เครื่องที่เหมาะจึงต้องให้ละอองละเอียด ควบคุมได้ น้ำหนักเบา และทนทาน AIROFOG U240 มีคุณสมบัติตามข้อมูลของ WHD ดังนี้
| คุณสมบัติ | ความหมายสำหรับโรงพยาบาลและเครือข่าย |
|---|---|
| ผลิตในเยอรมนี | มาตรฐานการผลิตที่เชื่อถือได้ เหมาะกับครุภัณฑ์ที่ต้องใช้ระยะยาว |
| ละออง 15 ถึง 30 ไมครอน | ละอองละเอียดลอยในอากาศได้ดี สัมผัสตัวยุงในอาคารได้ทั่วถึง ไมครอนคือหนึ่งในพันของมิลลิเมตร |
| ใช้ได้ทั้งสารสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน | เลือกสารตามความเหมาะสมของพื้นที่และตามฉลาก เช่น สูตรน้ำสำหรับพื้นที่ที่ต้องการลดกลิ่น |
| ตัวเครื่องทนไฟและทนรังสี UV | ทนต่อการใช้งานและการเก็บรักษาในสภาพอากาศร้อนของไทย |
| ถังขนาด 5 ลิตร | เพียงพอสำหรับงานพ่นในอาคารหลายห้องต่อรอบ |
| น้ำหนัก 3.1 กิโลกรัม | ถือพ่นได้คล่อง ขนย้ายไปสนับสนุน รพ.สต. ได้ง่าย |
ULV ย่อมาจาก Ultra Low Volume คือการพ่นสารปริมาณน้อยให้เป็นละอองละเอียดมาก ต่างจากเครื่องพ่นหมอกควันที่ใช้ความร้อนสร้างควันหนา ซึ่งเหมาะกับงานกลางแจ้งมากกว่า สำหรับงานในอาคารของโรงพยาบาล เครื่องพ่นละอองฝอยที่ไม่ใช้ความร้อนจึงเป็นทางเลือกที่ควบคุมได้ง่ายกว่า
WHD มีระบบ ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีบริการหลังการขาย ช่าง และอะไหล่ และสินค้าเป็นไปตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ
งานกลางแจ้งและพื้นที่กว้างของ อปท. อาจใช้เครื่องพ่นหมอกควัน เช่น AIROFOG AT35 หรือเครื่องพ่นละอองฝอยติดรถกระบะ ส่วนการเดินพ่นรอบบ้านผู้ป่วยในชุมชนอาจใช้เครื่องสะพายหลังอย่าง SOLO PORT423 การที่ คปสอ. วางกรอบว่าเครื่องแต่ละประเภทใช้ในงานใด ช่วยให้แต่ละหน่วยงานตั้งงบได้ตรงบทบาท
หมายเหตุ: ขั้นตอน วงเงิน และแหล่งงบต้องเป็นไปตามกฎหมายและระเบียบที่ใช้บังคับกับหน่วยงาน ควรตรวจสอบกับเจ้าหน้าที่พัสดุและหน่วยงานต้นสังกัดทุกครั้ง
"สิ่งที่เปลี่ยนการประชุม คปสอ. ของเราคือคำถามเดียว ว่าผู้ป่วยแต่ละรายได้รับการพ่นรอบบ้านภายในกี่วัน พอเริ่มเก็บข้อมูลนี้ทุกเดือน ทุกหน่วยงานเห็นตรงกันว่ารอยต่ออยู่ตรงไหน บางพื้นที่ช้าเพราะข้อมูลส่งไม่ถึง บางพื้นที่ช้าเพราะเครื่องเสีย เราเลยเริ่มจากโรงพยาบาลเองก่อน สำรวจลูกน้ำในบริเวณทุกสัปดาห์ และมีเครื่องพ่นละอองฝอยสำหรับงานในอาคารที่พร้อมใช้ เวลา รพ.สต. ต้องพ่นในบ้านผู้ป่วยหรือในโรงเรียนก็ยืมไปได้ตามทะเบียน ทีมทำงานเป็นระบบขึ้นมาก"
(ตัวอย่างเสียงจากหน้างาน เป็นมุมมองที่เรียบเรียงจากลักษณะงานทั่วไปของเครือข่ายสุขภาพระดับอำเภอ ไม่ใช่คำกล่าวของบุคคลหรือหน่วยงานจริง)
บทบาทหลักของโรงพยาบาลคือการรักษา การเฝ้าระวัง และการส่งต่อข้อมูล ส่วนการพ่นในชุมชนมักเป็นงานร่วมของสาธารณสุขอำเภอ รพ.สต. และ อปท. แต่ ผอ.รพ. มีบทบาทสำคัญในการผลักดันผ่าน คปสอ. ให้การตอบสนองเป็นระบบและตรวจสอบได้
ทำได้ในพื้นที่ที่จัดการให้ว่างได้ เช่น อาคารสนับสนุน ห้องเก็บของ และบ้านพัก โดยใช้สารที่ขึ้นทะเบียนตามฉลาก ประสานกับฝ่ายการพยาบาลและงานป้องกันการติดเชื้อ และไม่พ่นในพื้นที่ที่มีผู้ป่วยอยู่
เครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนสร้างควันหนา เหมาะกับงานกลางแจ้ง ส่วนเครื่องพ่นละอองฝอย ULV อย่าง U240 ให้ละอองละเอียดโดยไม่ใช้ความร้อน ควบคุมได้ง่ายกว่าในพื้นที่ปิด
เครื่องทำหน้าที่สร้างละออง ผลต่อแมลงแต่ละชนิดขึ้นกับสารเคมีที่ขึ้นทะเบียนและใช้ตามฉลาก โรงพยาบาลควรเลือกสารให้ตรงกับเป้าหมายและปลอดภัยต่อพื้นที่
เริ่มจากระยะเวลาตั้งแต่ได้รับรายงานผู้ป่วยจนถึงการพ่นรอบแรก เพราะเป็นตัวชี้วัดที่สะท้อนการประสานงานของทุกหน่วยงานได้ชัดที่สุด แล้วค่อยเพิ่มค่าดัชนีลูกน้ำและผู้ป่วยรายที่สองในพื้นที่เดิม
ขึ้นกับการจัดโครงสร้างและข้อตกลงในแต่ละจังหวัด ผอ.รพ. และสาธารณสุขอำเภอควรประสานกับ อบจ. เพื่อให้ข้อมูลและการตอบสนองต่อผู้ป่วยยังเชื่อมกันอย่างต่อเนื่อง
ปรึกษา WHD เรื่องเครื่องพ่นยุงราชการสำหรับโรงพยาบาลและเครือข่ายสุขภาพอำเภอ สเปก การสาธิต และบริการหลังการขาย
ดูสินค้าและราคา AIROFOG U240 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #AIROFOGU240 #คปสอ
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, AIROFOG U240, โรงพยาบาลชุมชน, คปสอ.