Last updated: 25 ก.ย. 2569 | 13 จำนวนผู้เข้าชม |
องค์การบริหารส่วนตำบลและเทศบาลตำบลขนาดเล็กหลายแห่งเจอปัญหาเดียวกัน คือ ยุงลายไม่รู้จักเขตการปกครอง แต่งบประมาณและครุภัณฑ์ถูกแบ่งตามเขต เมื่อไข้เลือดออกระบาดข้ามตำบล หน่วยงานที่ไม่มีเครื่องพ่นยุงก็ต้องรอ ส่วนหน่วยงานที่มีเครื่องก็ใช้งานไม่เต็มที่นอกฤดูระบาด บทความนี้เสนอกรอบคิดสำหรับผู้บริหารท้องถิ่นที่อยากร่วมมือกันใช้เครื่องพ่นยุงให้คุ้มค่า ตั้งแต่รูปแบบความร่วมมือ ประเด็นที่ต้องเขียนในบันทึกข้อตกลง ไปจนถึงเหตุผลที่เครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถกระบะ 2 หัว AIROFOG UM2 เหมาะกับการใช้งานแบบเครือข่าย โดยย้ำว่าทุกขั้นตอนต้องตรวจสอบอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายและระเบียบพัสดุที่ใช้บังคับกับหน่วยงานของท่านก่อนเสมอ
ในอำเภอหนึ่งของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีสามตำบลตั้งเรียงกันริมแม่น้ำ ตำบลแรกเป็นเทศบาลตำบลที่มีเครื่องพ่นละอองฝอยติดรถยนต์หนึ่งชุด อีกสองตำบลเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลที่มีเพียงเครื่องพ่นหมอกควันแบบมือถือเก่าคนละเครื่อง ชาวบ้านทั้งสามตำบลไปตลาดเดียวกัน ส่งลูกเรียนโรงเรียนเดียวกัน และไปวัดเดียวกันในวันพระ
ปลายเดือนมิถุนายน มีผู้ป่วยไข้เลือดออกในหมู่บ้านที่อยู่ตรงรอยต่อระหว่างสองตำบล ปลัด อบต. ขอเรียกท่านว่า "ปลัดสุดารัตน์" โทรไปขอยืมเครื่องพ่นติดรถจากเทศบาลข้างเคียง ปลายสายตอบด้วยความเกรงใจว่า "ยินดีช่วยครับ แต่ไม่แน่ใจว่าระเบียบให้ยืมได้แค่ไหน ถ้าเครื่องเสียระหว่างทางใครรับผิดชอบ ค่าน้ำมันกับสารเคมีใครออก และถ้าตำบลเราเองมีผู้ป่วยพร้อมกันจะทำอย่างไร"
คำถามเหล่านี้ไม่มีใครตอบได้ทันที เพราะไม่เคยมีการตกลงกันล่วงหน้า สุดท้ายทีมของ อบต. ต้องใช้เครื่องพ่นหมอกควันมือถือเครื่องเก่าพ่นเอง ใช้เวลาหลายวันกว่าจะครอบคลุมหมู่บ้าน ขณะเดียวกันยุงลายก็บินข้ามไปอีกฝั่งของถนนซึ่งเป็นเขตอีกตำบลหนึ่ง อีกสองสัปดาห์ต่อมามีผู้ป่วยในตำบลที่สาม
หลังฤดูระบาด นายกฯ ทั้งสามแห่งนั่งคุยกันในงานบุญประจำปี และได้ข้อสรุปว่า ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใครไม่อยากช่วย แต่อยู่ที่ไม่มี "กติกากลาง" ที่ทุกฝ่ายเข้าใจตรงกันและตรวจสอบได้ บทความนี้จึงรวบรวมประเด็นที่ผู้บริหารควรคุยกันก่อนฤดูฝนปีหน้า
ยุงลายเป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ผู้ป่วยไข้เลือดออกมักมีไข้สูงลอยหลายวัน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว อาจมีจุดเลือดออกตามผิวหนัง และช่วงไข้ลดเป็นช่วงที่ต้องเฝ้าระวังภาวะช็อก กลุ่มเปราะบาง ได้แก่ เด็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และหญิงตั้งครรภ์ เมื่อผู้ป่วยอาศัยอยู่ใกล้รอยต่อระหว่างตำบล รัศมีการพ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยประมาณ 100 เมตรอาจคร่อมสองเขต ถ้าแต่ละหน่วยงานทำงานแยกกัน จะเกิดช่องว่างที่ยุงยังอยู่
เครื่องพ่นละอองฝอยติดรถยนต์เป็นครุภัณฑ์ที่ต้องใช้งบพอสมควร สำหรับ อปท. ขนาดเล็กที่มีถนนไม่มาก การซื้อเครื่องใหญ่แล้วใช้งานเพียงบางช่วงของปีอาจไม่ใช่การใช้งบที่คุ้มค่าที่สุด ในทางกลับกัน การไม่มีเครื่องกำจัดยุงของตัวเองเลยก็ทำให้ต้องพึ่งพาหน่วยงานอื่นโดยไม่มีหลักประกัน การคิดร่วมกันเป็นเครือข่ายช่วยให้แต่ละหน่วยงานวางแผนงบได้ดีขึ้น
ประชาชนอยากเห็นว่ามีคนมาพ่นยุงเมื่อมีผู้ป่วย ไม่ได้สนใจว่าครุภัณฑ์อยู่ในทะเบียนของหน่วยงานไหน หาก อบต. ตอบประชาชนว่า "รอยืมเครื่องอยู่" ความเชื่อมั่นจะลดลงทันที ในขณะที่ข่าวว่า "สามตำบลร่วมมือกันสู้ไข้เลือดออก" เป็นเรื่องที่ประชาชนและสื่อท้องถิ่นชื่นชม
เมื่อพ่นฝั่งหนึ่งของถนนแต่ไม่พ่นอีกฝั่ง เพราะอยู่คนละเขต ประชาชนฝั่งที่ไม่ได้รับการพ่นมักถ่ายภาพและโพสต์ตั้งคำถาม ความไม่ต่อเนื่องแบบนี้แก้ได้ด้วยแผนร่วม ที่กำหนดว่าเมื่อผู้ป่วยอยู่ใกล้รอยต่อ ทั้งสองหน่วยงานจะพ่นพร้อมกันหรือมอบให้ทีมใดทีมหนึ่งพ่นครอบคลุมทั้งรัศมี
อปท. ขนาดเล็กมักมีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเพียงหนึ่งหรือสองคน เมื่อต้องพ่นยุงด้วยเครื่องมือถือทั้งตำบล งานอื่นก็หยุดชะงัก ความร่วมมือทำให้แบ่งงานกันได้ เช่น ทีมหนึ่งขับรถพ่นถนนหลัก อีกทีมเดินเก็บซอยและสำรวจลูกน้ำ
คำตอบจึงไม่ใช่ "ขอยืมให้บ่อยขึ้น" แต่คือการทำให้ความร่วมมือเป็นระบบ มีเอกสาร มีกติกา และมีเครื่องมือที่ทนทานพอจะรองรับการใช้งานของหลายหน่วยงาน
บทความนี้ให้แนวคิดทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมาย แต่ละหน่วยงานมีกฎหมายจัดตั้ง ข้อบัญญัติ และระเบียบที่ใช้บังคับแตกต่างกัน ผู้บริหารควรให้ฝ่ายที่เกี่ยวข้องตรวจสอบประเด็นเหล่านี้ก่อนตัดสินใจ
| ประเด็นที่ต้องตรวจ | คำถามที่ควรถาม | ผู้ที่ควรปรึกษา |
|---|---|---|
| อำนาจหน้าที่ | การป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในพื้นที่เป็นอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานเราหรือไม่ และการดำเนินการนอกเขตทำได้ในกรณีใด | นิติกร ปลัด ท้องถิ่นอำเภอ |
| การทำกิจการร่วมกัน | มีระเบียบหรือหนังสือสั่งการที่ให้ อปท. ทำความร่วมมือหรือกิจการร่วมกันได้อย่างไร ต้องผ่านสภาหรือไม่ | นิติกร ท้องถิ่นจังหวัด |
| การใช้หรือยืมครุภัณฑ์ | ระเบียบพัสดุกำหนดการให้ยืมหรือใช้พัสดุของหน่วยงานโดยหน่วยงานอื่นไว้อย่างไร ต้องมีหลักฐานการยืมและกำหนดส่งคืนแบบใด | เจ้าหน้าที่พัสดุ |
| การใช้จ่ายเงิน | ค่าน้ำมัน สารเคมี ค่าซ่อม และค่าตอบแทนเจ้าหน้าที่ แต่ละฝ่ายเบิกจ่ายได้ภายใต้เงื่อนไขใด | เจ้าหน้าที่การเงิน ผู้อำนวยการกองคลัง |
| การตั้งงบจัดซื้อ | หน่วยงานใดเป็นผู้ตั้งงบและเป็นเจ้าของครุภัณฑ์ หน่วยงานอื่นสนับสนุนได้หรือไม่อย่างไร | กองคลัง พัสดุ ท้องถิ่นจังหวัด |
| ความรับผิดชอบเมื่อเกิดความเสียหาย | หากเครื่องชำรุดหรือเกิดอุบัติเหตุระหว่างใช้งาน ใครรับผิดชอบ | นิติกร เจ้าหน้าที่พัสดุ |
ข้อควรระวัง: อย่าคิดเอาเองว่าการร่วมกันซื้อหรือการโอนเงินระหว่างหน่วยงานทำได้เสมอ หลายเรื่องมีข้อจำกัดตามระเบียบ รูปแบบที่ปลอดภัยที่สุดมักเป็นรูปแบบที่หน่วยงานเจ้าของครุภัณฑ์ชัดเจน และแต่ละฝ่ายรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในส่วนของตนเองตามที่ระเบียบเปิดให้ทำได้
| รูปแบบ | ลักษณะ | จุดเด่น | ข้อควรพิจารณา |
|---|---|---|---|
| แบบที่ 1 เจ้าของเดียว ให้ยืมตามระเบียบ | หน่วยงานหนึ่งจัดซื้อและขึ้นทะเบียนครุภัณฑ์ หน่วยงานอื่นยืมใช้ตามกติกา | ความเป็นเจ้าของชัด ตรวจสอบง่าย | ต้องมีกติกาจัดคิวและความรับผิดชอบที่เป็นธรรม |
| แบบที่ 2 เจ้าของเดียว พร้อมทีมปฏิบัติการร่วม | หน่วยงานเจ้าของส่งเครื่องพร้อมทีมไปพ่นในพื้นที่ของหน่วยงานอื่นตามข้อตกลง | ผู้ใช้เครื่องคือทีมที่ได้รับการอบรม เครื่องไม่ต้องเปลี่ยนมือ | ต้องตรวจสอบอำนาจการปฏิบัติงานนอกเขตและการเบิกจ่าย |
| แบบที่ 3 แบ่งประเภทเครื่อง | หน่วยงานหนึ่งมีเครื่องติดรถ หน่วยงานอื่นมีเครื่องสะพายหลังหรือเครื่องมือถือ แล้วแลกเปลี่ยนการสนับสนุน | ทุกหน่วยงานมีเครื่องของตนเอง และได้ประโยชน์จากเครื่องที่ต่างประเภท | ต้องวางแผนงบของแต่ละหน่วยงานให้สอดคล้องกัน |
| แบบที่ 4 หน่วยงานระดับที่ใหญ่กว่าสนับสนุน | หน่วยงานระดับจังหวัดหรือหน่วยงานที่มีทรัพยากรมากกว่า จัดหาและสนับสนุนหลายพื้นที่ | ประหยัดต่อขนาด | ขึ้นกับนโยบายและอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานนั้น |
สำหรับเครือข่ายขนาดเล็กสามถึงห้าตำบล แบบที่ 2 และแบบที่ 3 มักเป็นจุดเริ่มต้นที่ปฏิบัติได้จริง เพราะเครื่องอยู่กับทีมที่รู้จักเครื่องดี และทุกหน่วยงานยังมีเครื่องมือของตัวเองสำหรับงานประจำ
ใช้เป็นโครงร่างให้ฝ่ายกฎหมายปรับตามแบบฟอร์มและระเบียบของหน่วยงาน
เมื่อเครือข่ายต้องการเครื่องหลักหนึ่งชุดที่ครอบคลุมถนนสายหลักของหลายตำบลได้เร็ว เครื่องพ่นละอองฝอยติดรถกระบะคือคำตอบที่เหมาะสม AIROFOG UM2 เป็นเครื่องพ่นละอองฝอย ULV ที่ติดตั้งหลังรถกระบะ มีหัวพ่น 2 หัว และควบคุมได้ทั้งแบบรีโมทคอนโทรลและแบบแมนนวล ULV ย่อมาจาก Ultra Low Volume คือการพ่นสารปริมาณน้อยให้แตกเป็นละอองละเอียดมาก เพื่อให้ลอยในอากาศและสัมผัสตัวยุงได้ดี ต่างจากเครื่องพ่นหมอกควันที่ใช้ความร้อนทำให้เกิดควันหนาที่มองเห็นชัด
| คุณสมบัติตามข้อมูลของ WHD | ประโยชน์ต่อการใช้งานแบบเครือข่าย |
|---|---|
| ติดตั้งหลังรถกระบะ | ใช้รถกระบะที่หน่วยงานมีอยู่ ขับไปพ่นตามถนนของหลายตำบลได้ในวันเดียว |
| หัวพ่น 2 หัว | ครอบคลุมสองฝั่งถนน เหมาะกับถนนในหมู่บ้านและถนนเชื่อมระหว่างตำบล |
| ควบคุมด้วยรีโมท | ผู้ควบคุมสั่งเปิดปิดการพ่นได้สะดวก ลดการพ่นในจุดที่ไม่ต้องการ เช่น หน้าร้านอาหารหรือจุดที่มีคน |
| ควบคุมแบบแมนนวลได้ | มีทางเลือกในการควบคุมเมื่อสถานการณ์หน้างานต้องการ |
| เป็นเครื่องพ่นละอองฝอย ULV | ใช้สารปริมาณน้อย ละอองละเอียด เหมาะกับงานควบคุมยุงตัวเต็มวัยในพื้นที่กว้าง |
WHD มีระบบ ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีบริการหลังการขาย ช่างเทคนิค และอะไหล่ และสินค้าเป็นไปตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ สิ่งเหล่านี้สำคัญเป็นพิเศษสำหรับเครื่องที่หลายหน่วยงานต้องพึ่งพา เพราะเมื่อเครื่องกลางหยุด ทั้งเครือข่ายหยุดตาม
เครื่องติดรถเหมาะกับถนน แต่ยุงลายชอบเกาะพักหลังบ้าน ใต้ถุน และในซอยแคบ หน่วยงานในเครือข่ายจึงควรมีเครื่องสะพายหลัง เช่น SUPER ROTARY หรือ SOLO PORT423 ไว้ใช้ในพื้นที่ของตนเอง เมื่อ UM2 มาพ่นถนนหลัก ทีมท้องถิ่นก็เดินพ่นซอยย่อยและสำรวจลูกน้ำพร้อมกัน
หมายเหตุ: ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้าง วงเงิน และการใช้จ่ายร่วมกัน ต้องเป็นไปตามกฎหมายและระเบียบที่ใช้บังคับ ควรตรวจสอบกับเจ้าหน้าที่พัสดุ นิติกร และหน่วยงานกำกับดูแลก่อนดำเนินการทุกครั้ง
"เมื่อก่อนเวลาตำบลข้าง ๆ โทรมาขอยืมเครื่อง เราก็อยากช่วย แต่ในใจกังวลตลอดว่าถ้าเครื่องเสียจะตอบผู้ตรวจสอบอย่างไร พอเครือข่ายนั่งคุยกันจริงจัง ให้นิติกรกับพัสดุของทุกแห่งช่วยกันดูระเบียบ แล้วทำข้อตกลงที่เขียนชัดว่าใครทำอะไร ความกังวลหายไปเยอะมาก ตอนนี้ใช้วิธีส่งเครื่องพร้อมทีมเราไปพ่นถนนหลักให้ ส่วนตำบลนั้นเดินพ่นซอยกับสำรวจลูกน้ำเอง ปีนี้ไม่มีใครต้องรอเครื่องหลายวันเหมือนก่อน"
(ตัวอย่างเสียงจากหน้างาน เป็นมุมมองที่เรียบเรียงจากลักษณะงานทั่วไปของ อปท. ไม่ใช่คำกล่าวของบุคคลหรือหน่วยงานจริง)
ขึ้นกับกฎหมายและระเบียบที่ใช้บังคับกับแต่ละหน่วยงาน การร่วมลงเงินหรือการโอนงบระหว่างหน่วยงานมักมีข้อจำกัด รูปแบบที่ตรวจสอบง่ายกว่าคือหน่วยงานหนึ่งเป็นผู้จัดซื้อและเป็นเจ้าของ แล้วทำข้อตกลงเรื่องการสนับสนุนหรือการใช้งานร่วม ควรปรึกษานิติกร เจ้าหน้าที่พัสดุ และท้องถิ่นจังหวัดก่อน
ขึ้นกับลักษณะของข้อตกลงและระเบียบที่เกี่ยวข้อง บางกรณีอาจต้องได้รับความเห็นชอบ บางกรณีผู้บริหารลงนามได้ ควรให้ฝ่ายกฎหมายตรวจสอบก่อนเสมอ
เกณฑ์ที่ยอมรับได้ง่ายที่สุดคือเกณฑ์ทางระบาดวิทยา เช่น พื้นที่ที่มีผู้ป่วยยืนยันรายใหม่ก่อน ตามด้วยพื้นที่ที่มีผู้ป่วยสงสัย แล้วจึงเป็นการพ่นป้องกันล่วงหน้า โดยใช้ข้อมูลจากโรงพยาบาลหรือสาธารณสุขอำเภอเป็นตัวตัดสิน
UM2 เป็นเครื่องพ่นละอองฝอย ULV ติดรถกระบะ ให้ละอองละเอียดโดยใช้สารปริมาณน้อย ส่วนเครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนสร้างควันที่มองเห็นชัด ทั้งสองแบบใช้ควบคุมยุงได้ การเลือกขึ้นกับลักษณะพื้นที่และแผนงานของทีมสาธารณสุข
เครื่องทำหน้าที่สร้างละอองสาร ผลต่อแมลงแต่ละชนิดขึ้นกับสารเคมีที่ขึ้นทะเบียนและใช้ตามฉลาก งานควบคุมยุงควรเน้นสารที่เหมาะกับยุงและใช้ร่วมกับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์
แนะนำให้เป็นผู้ที่ผ่านการอบรมการใช้งานและความปลอดภัยแล้ว หลายเครือข่ายเลือกส่งเครื่องพร้อมผู้ควบคุมจากหน่วยงานเจ้าของ เพื่อลดความเสี่ยงการใช้งานผิดวิธี แต่ต้องตรวจสอบเรื่องการปฏิบัติงานนอกเขตและการเบิกจ่ายตามระเบียบด้วย
อย่างน้อยปีละครั้งก่อนฤดูฝน และหลังฤดูระบาดเพื่อสรุปบทเรียน ปรับกติกาการจัดคิว และวางแผนงบปีถัดไป
ปรึกษา WHD เรื่องเครื่องพ่นยุงราชการสำหรับการใช้งานแบบเครือข่าย สเปก การสาธิต และบริการหลังการขาย
ดูสินค้าและราคา AIROFOG UM2 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #AIROFOGUM2 #อปทร่วมมือกัน
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, AIROFOG UM2, ข้อตกลงความร่วมมือ อปท., ใช้เครื่องพ่นยุงร่วมกัน