Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 12 จำนวนผู้เข้าชม |
สวนสาธารณะคือพื้นที่สุขภาพของคนเมือง ทั้งผู้สูงอายุที่มาเดินตอนเช้า กลุ่มแอโรบิกตอนเย็น เด็กที่มาเล่นในสนามเด็กเล่น และครอบครัวที่มาพักผ่อนริมสระน้ำ แต่สวนก็เป็นที่ที่ยุงชอบที่สุดเช่นกัน เพราะมีร่มเงา ความชื้น และน้ำ บทความนี้เขียนให้ผู้บริหารเทศบาล กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม งานสวนสาธารณะ และนักวิชาการสาธารณสุข เห็นวิธีวางแผนพ่นควบคุมยุงเป็นรอบตามโซน ที่ปลอดภัยต่อผู้ใช้สวนและสิ่งแวดล้อม โดยมี SUPER ROTARY เป็นเครื่องมือหลักที่เข้าถึงทุกมุมของสวน
คุณสมศักดิ์ เป็นหัวหน้างานสวนสาธารณะของเทศบาลนครแห่งหนึ่งในภาคกลาง สวนที่เขาดูแลมีพื้นที่หลายสิบไร่ มีสระน้ำใหญ่กลางสวน ลู่วิ่งรอบสระ ลานแอโรบิก ลานเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้ง สนามเด็กเล่น และแนวไม้พุ่มที่ปลูกไว้เป็นรั้วธรรมชาติรอบสวน ทุกเช้ามีผู้สูงอายุมาเดินและรำไทเก๊ก ทุกเย็นมีกลุ่มแอโรบิกหลายสิบคน และวันหยุดมีครอบครัวพาเด็กมาเล่นเต็มสวน
ช่วงหน้าฝนปีหนึ่ง ครูแอโรบิกโพสต์คลิปในเพจของกลุ่มว่า "เต้นไปตบยุงไป" พร้อมเสียงหัวเราะปนบ่น คลิปนั้นมีคนแชร์ต่อ และมีคอมเมนต์ตามมามากมาย บางคนบอกว่าไม่กล้าพาลูกมาเล่นที่สนามเด็กเล่นแล้ว บางคนถามว่าสระน้ำในสวนเป็นแหล่งยุงหรือเปล่า ไม่กี่วันต่อมา กองสาธารณสุขรายงานว่ามีผู้ป่วยไข้เลือดออกในชุมชนที่อยู่ติดกับสวนสองราย
คุณสมศักดิ์ลองเดินสำรวจร่วมกับนักวิชาการสาธารณสุข พบว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่สระน้ำใหญ่อย่างที่หลายคนคิด แต่อยู่ในจุดเล็ก ๆ ที่มองข้าม เช่น จานรองกระถางต้นไม้ประดับหน้าอาคาร ถังน้ำที่คนสวนใช้รดน้ำแล้ววางทิ้งไว้ ยางรถเก่าที่ทำเป็นเครื่องเล่นในสนามเด็กเล่น ท่อระบายน้ำที่มีใบไม้อุดตัน และแอ่งน้ำนิ่งตามขอบสระที่มีพืชน้ำขึ้นหนาแน่น ส่วนพุ่มไม้หนาทึบรอบลานแอโรบิกก็เป็นที่เกาะพักของยุงตัวเต็มวัยในเวลากลางวัน
ที่ผ่านมาเทศบาลพ่นยุงในสวนเฉพาะเมื่อมีคนร้องเรียน โดยยืมเครื่องพ่นหมอกควันจากกองสาธารณสุขซึ่งต้องใช้ในชุมชนด้วย ทำให้พ่นได้ไม่สม่ำเสมอ บางครั้งพ่นตอนมีคนออกกำลังกายอยู่ จนมีคนบ่นเรื่องควันและกลิ่นเพิ่มอีก ท่านนายกเทศมนตรีจึงมอบหมายให้ทำ "แผนควบคุมยุงในสวนสาธารณะ" ที่เป็นระบบ ทำได้จริง และไม่รบกวนผู้ใช้สวน
ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา กัดบ่อยในช่วงเช้าและบ่ายแก่ถึงพลบค่ำ ซึ่งตรงกับเวลาที่ประชาชนมาออกกำลังกายในสวนพอดี ผู้ใช้สวนหลายกลุ่มเป็นกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว เด็กเล็ก และหญิงตั้งครรภ์ที่มาเดินออกกำลังกาย สำหรับหญิงตั้งครรภ์ การติดเชื้อไวรัสซิกาเป็นเรื่องที่แพทย์ให้ความสำคัญเป็นพิเศษเพราะอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์
อาการไข้เลือดออกที่ควรรู้คือ ไข้สูงลอยหลายวัน ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อาจมีจุดเลือดออกตามผิวหนัง และต้องเฝ้าระวังช่วงไข้ลดซึ่งอาจเกิดภาวะช็อกได้ นอกจากนี้ ยุงลายบินได้ไม่ไกลนัก แหล่งเพาะพันธุ์ในสวนจึงส่งผลต่อบ้านเรือนที่อยู่ติดกับสวนโดยตรง สวนที่ไม่ได้ควบคุมยุงจึงอาจกลายเป็น "โรงผลิตยุง" ของทั้งละแวก
เทศบาลลงทุนกับสวนสาธารณะทั้งค่าก่อสร้าง เครื่องออกกำลังกาย ไฟส่องสว่าง และค่าดูแลรายปี หากประชาชนไม่อยากมาใช้เพราะยุงเยอะ การลงทุนเหล่านั้นก็คุ้มค่าน้อยลง ขณะที่การดูแลเรื่องยุงอย่างเป็นระบบเป็นค่าใช้จ่ายส่วนน้อย เมื่อเทียบกับมูลค่าของสวนทั้งหมด
สวนสาธารณะเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดความน่าอยู่ของเมืองที่ประชาชนสัมผัสได้ทุกวัน สวนที่สะอาด ร่มรื่น และไม่มียุงรบกวน สะท้อนการบริหารจัดการที่ดี ในทางกลับกัน คลิป "เต้นไปตบยุงไป" แม้จะดูขำขัน แต่ก็ทำให้คนตั้งคำถามกับการทำงานของเทศบาลได้
ผู้ใช้สวนร้องเรียนเรื่องยุง แต่เมื่อพ่นผิดเวลา ก็ร้องเรียนเรื่องควันและกลิ่น กลุ่มที่ห่วงสิ่งแวดล้อมอาจกังวลเรื่องปลาในสระ นก และผึ้ง การมีแผนที่ชัดเจนและอธิบายได้ จึงช่วยลดแรงเสียดทานจากทุกฝ่าย
งานสวนสาธารณะมีภาระทั้งตัดหญ้า ตัดแต่งต้นไม้ ดูแลความสะอาด และซ่อมบำรุง ขณะที่กองสาธารณสุขต้องดูแลงานควบคุมโรคทั้งเมือง หากไม่มีเครื่องมือประจำและแผนที่แบ่งบทบาทชัดเจน งานควบคุมยุงในสวนจะตกหล่นเสมอ
SUPER ROTARY คือเครื่องพ่นละอองฝอย ULV แบบสะพายหลังที่ใช้ระบบหัวพ่นโรตารี ULV คือการพ่นสารเคมีปริมาณน้อยในรูปละอองขนาดเล็กที่ลอยในอากาศเพื่อสัมผัสยุง ส่วนหัวพ่นโรตารี คือหัวพ่นแบบหมุนที่ช่วยแตกสารให้เป็นละอองฝอยละเอียด
| คุณสมบัติ | ความหมายต่องานสวนสาธารณะ |
|---|---|
| สะพายหลัง ขนาดกะทัดรัด | เดินเข้าพุ่มไม้ ทางเดินแคบ ขอบสระ และหลังอาคารได้ ซึ่งเป็นจุดที่รถพ่นเข้าไม่ถึง |
| ละอองฝอยละเอียดด้วยระบบโรตารี | ละอองลอยแทรกเข้าพุ่มไม้ที่ยุงเกาะพัก ใช้สารต่อพื้นที่น้อย |
| ทนทานต่องานภาคสนาม | รองรับการใช้งานเป็นรอบสม่ำเสมอตลอดฤดูฝน |
| ใช้ได้ทั้งงานสาธารณสุขและงานเกษตร | งานสวนใช้ดูแลต้นไม้ได้ด้วย ตามชนิดสารที่เหมาะสม โดยควรแยกถังหรือทำความสะอาดให้ดีเมื่อเปลี่ยนชนิดสาร |
| คุ้มค่าการลงทุน | เหมาะกับเทศบาลที่ต้องการเครื่องประจำสวน โดยไม่ต้องใช้งบประมาณสูงเท่าเครื่องติดรถ |
จุดแข็งของ SUPER ROTARY ในงานสวนสาธารณะคือ "ความคล่องตัว" สวนมีโครงสร้างที่ซับซ้อน ทั้งพุ่มไม้เป็นแนว ต้นไม้ใหญ่ ทางเดินคดเคี้ยว และขอบสระ ผู้ปฏิบัติงานที่สะพายเครื่องสามารถเลือกพ่นเข้าจุดเกาะพักของยุงได้ตรงเป้า และเลี่ยงจุดที่ไม่ควรพ่น เช่น ผิวน้ำ กอดอกไม้ที่มีผึ้ง หรือบริเวณที่มีคนอยู่ ได้ละเอียดกว่าการพ่นจากรถ
เมื่อไม่ได้ใช้ในสวน เครื่องพ่นยุงสะพายหลังเครื่องเดียวกันยังใช้พ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยไข้เลือดออกในชุมชนได้ จึงเป็นครุภัณฑ์ราชการที่ใช้งานได้หลายด้าน สำหรับถนนรอบนอกของสวนขนาดใหญ่ อาจใช้เครื่องพ่นติดรถอย่าง AIROFOG UM2 เสริมได้
อีกเรื่องที่ทำให้เครื่องอยู่กับหน่วยงานได้นานคือการบำรุงรักษาหลังใช้งานทุกครั้ง เช่น ถ่ายสารที่เหลือออกตามวิธีที่ปลอดภัย ล้างถังและหัวพ่นด้วยน้ำสะอาด ตรวจสายและข้อต่อ และจัดเก็บในที่แห้ง พ้นแดดและพ้นมือเด็ก การกำหนดผู้ดูแลเครื่องประจำและมีสมุดบันทึกการใช้งาน จะช่วยให้ช่างวิเคราะห์อาการได้เร็วเมื่อเครื่องมีปัญหา และทำให้การตรวจรับครุภัณฑ์ประจำปีเป็นเรื่องง่าย
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด มีมาตรฐาน ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพเครื่องทุกเครื่องก่อนส่งมอบ มีบริการหลังการขาย ช่างเทคนิค และอะไหล่ พร้อมเอกสารที่สอดคล้องกับมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ
แผนนี้เป็นกรอบตัวอย่าง ควรให้นักวิชาการสาธารณสุขปรับความถี่ตามฤดูกาล ผลสำรวจลูกน้ำ ข้อมูลผู้ป่วยในชุมชนรอบสวน และคำแนะนำบนฉลากสารเคมีที่ใช้
| โซน | จุดเสี่ยงหลัก | วิธีจัดการ |
|---|---|---|
| ลานออกกำลังกายและลานแอโรบิก | พุ่มไม้รอบลาน ใต้ม้านั่ง รางน้ำ | พ่นเข้าพุ่มไม้รอบลานก่อนเวลาที่ผู้ใช้สวนจะมาใช้พื้นที่ เว้นเวลาตามฉลาก ไม่พ่นตรงลงพื้นลานหรืออุปกรณ์ออกกำลังกาย |
| สระน้ำและขอบสระ | แอ่งน้ำนิ่งตามขอบ พืชน้ำหนาแน่น | ไม่พ่นลงผิวน้ำ เน้นกำจัดพืชน้ำที่ขึ้นหนาตามขอบ ให้น้ำไหลเวียน ปล่อยปลากินลูกน้ำตามคำแนะนำ พ่นเฉพาะพุ่มไม้บนตลิ่งโดยหันหัวพ่นออกจากน้ำ |
| แนวพุ่มไม้และสวนดอกไม้ | ใต้ร่มพุ่มไม้ที่ยุงเกาะพักกลางวัน | ตัดแต่งให้โปร่ง พ่นแทรกเข้าพุ่ม เลี่ยงกอดอกไม้ที่มีผึ้งหรือผีเสื้อ และเลือกช่วงที่แมลงผสมเกสรไม่ออกหากิน |
| สนามเด็กเล่น | ยางรถเก่า ของเล่นที่ขังน้ำ | เจาะรูระบายน้ำหรือเปลี่ยนวัสดุ ปิดพื้นที่ระหว่างพ่นและหลังพ่นตามฉลาก พ่นเฉพาะพุ่มไม้รอบนอก |
| อาคาร ห้องน้ำ และจุดเก็บอุปกรณ์ | ถังเก็บน้ำ จานรองกระถาง ถังรดน้ำ | ปิดฝาภาชนะ คว่ำถัง เปลี่ยนน้ำทุกสัปดาห์ พ่นมุมอับหลังอาคาร |
| ท่อและรางระบายน้ำ | ใบไม้อุดตัน น้ำนิ่ง | ลอกท่อเป็นประจำ และใช้วิธีควบคุมลูกน้ำที่เหมาะสมตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ |
สวนส่วนใหญ่มีผู้ใช้หนาแน่นช่วงเช้ามืดและช่วงเย็น ซึ่งเป็นช่วงที่ยุงออกหากินด้วย จึงต้องหาจุดสมดุล วิธีที่หลายแห่งใช้คือ กำหนดวันพ่นประจำ ประกาศล่วงหน้า และปิดโซนที่จะพ่นชั่วคราว เช่น พ่นหลังเวลาปิดสวนช่วงค่ำที่ลมสงบ หรือพ่นทีละโซนแล้วปิดโซนนั้นไว้ตามเวลาที่ฉลากกำหนด ขณะที่โซนอื่นยังเปิดใช้ได้ หลีกเลี่ยงการพ่นช่วงแดดจัด ลมแรง หรือฝนตก เพราะละอองจะระเหยเร็ว ปลิวออกนอกเป้า หรือถูกชะล้าง
| ผู้รับผิดชอบ | หน้าที่หลัก |
|---|---|
| ผู้บริหารเทศบาล | อนุมัติแผนและงบประมาณ มอบหมายผู้รับผิดชอบ และติดตามผลรายเดือน |
| นักวิชาการสาธารณสุข | กำหนดความถี่การพ่น เลือกสารเคมี วิเคราะห์ผลสำรวจลูกน้ำและข้อมูลผู้ป่วยรอบสวน |
| งานสวนสาธารณะ | กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ตามเช็กลิสต์รายสัปดาห์ ตัดแต่งพุ่มไม้ ลอกท่อ ดูแลขอบสระ |
| ผู้ปฏิบัติงานพ่น | พ่นตามโซนและตารางเวลา บันทึกผล ดูแลเครื่องหลังใช้งาน |
| ชมรมผู้ใช้สวนและ อสม. | ช่วยสื่อสารตารางพ่นกับสมาชิก แจ้งจุดที่พบน้ำขัง และสำรวจลูกน้ำในบ้านเรือนรอบสวน |
ตัวชี้วัดเหล่านี้ไม่ต้องใช้ระบบซับซ้อน แค่บันทึกสม่ำเสมอ ผู้บริหารก็เห็นได้ว่าแผนเดินจริงหรือไม่ และใช้เป็นข้อมูลประกอบการตั้งงบประมาณปีถัดไปได้อย่างมีน้ำหนัก
ขั้นตอนจริงให้เป็นไปตามระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างที่หน่วยงานถือปฏิบัติ และปรึกษาเจ้าหน้าที่พัสดุตั้งแต่ต้น
"เราเคยคิดว่าสระน้ำคือต้นเหตุ แต่พอเดินสำรวจจริง ลูกน้ำอยู่ในจานรองกระถาง ยางรถในสนามเด็กเล่น และถังรดน้ำที่วางทิ้งไว้ พอแบ่งสวนเป็นโซน ทำเช็กลิสต์ให้คนสวนเก็บทุกสัปดาห์ แล้วใช้เครื่องสะพายหลังพ่นเข้าพุ่มไม้ทีละโซนหลังปิดสวน ติดป้ายแจ้งล่วงหน้า เสียงบ่นจากกลุ่มแอโรบิกก็เงียบลง ครูแอโรบิกยังโพสต์ขอบคุณเทศบาลด้วย"
(ตัวอย่างเสียงจากหน้างาน เรียบเรียงเป็นภาพรวมจากลักษณะงานของเจ้าหน้าที่ดูแลสวนสาธารณะของเทศบาล ไม่ใช่คำพูดของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง)
ถาม: สระน้ำในสวนเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายหรือไม่
ตอบ: ยุงลายชอบวางไข่ในภาชนะขังน้ำขนาดเล็กที่ค่อนข้างใส เช่น จานรองกระถาง ยางรถ และถังน้ำ มากกว่าแหล่งน้ำใหญ่ แต่ขอบสระที่น้ำนิ่งและมีพืชน้ำหนาแน่นอาจเป็นแหล่งของยุงชนิดอื่นได้ จึงควรดูแลทั้งสองส่วน
ถาม: พ่นลงสระเพื่อฆ่าลูกน้ำได้ไหม
ตอบ: ไม่แนะนำให้พ่นสารกำจัดยุงตัวเต็มวัยลงผิวน้ำ เพราะหลายชนิดเป็นพิษต่อปลาและสัตว์น้ำ ควรใช้วิธีจัดการสภาพแวดล้อม เช่น กำจัดพืชน้ำ ทำให้น้ำไหลเวียน และปล่อยปลากินลูกน้ำ ตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
ถาม: ควรพ่นบ่อยแค่ไหน
ตอบ: ขึ้นกับฤดูกาล ความหนาแน่นของยุง และสถานการณ์โรครอบสวน ควรให้นักวิชาการสาธารณสุขกำหนดจากผลสำรวจ แทนการกำหนดความถี่ตายตัวตลอดปี
ถาม: หลังพ่นแล้วเปิดให้ประชาชนใช้ได้เมื่อไร
ตอบ: ให้เว้นเวลาตามคำแนะนำบนฉลากสารเคมีที่ใช้ และติดป้ายแจ้งเวลาเปิดโซนให้ชัดเจน
ถาม: ทำไมเลือกเครื่องสะพายหลัง แทนเครื่องพ่นหมอกควัน
ตอบ: เครื่องพ่นหมอกควันใช้ได้ดีในหลายสถานการณ์ แต่ในสวนที่มีผู้ใช้หนาแน่นและมีสระน้ำ เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลังช่วยควบคุมทิศทางได้ละเอียด ไม่เกิดควันหนาที่ทำให้ผู้ใช้สวนกังวล และใช้สารน้อย
ถาม: เครื่องนี้ใช้กำจัดแมลงทุกชนิดในสวนได้ไหม
ตอบ: เครื่องพ่นเป็นอุปกรณ์สำหรับพ่นสาร ประสิทธิภาพต่อแมลงแต่ละชนิดขึ้นกับสารที่เลือกใช้และฉลากกำกับ สำหรับศัตรูพืชในสวนควรใช้สารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับงานเกษตร และทำความสะอาดเครื่องก่อนเปลี่ยนชนิดสาร
ถาม: ต้องอบรมเจ้าหน้าที่ไหม
ตอบ: ควรอบรมทั้งการใช้เครื่อง การผสมสาร การบำรุงรักษา และหลักความปลอดภัย บริษัทสามารถจัดอบรมและสาธิตได้ ติดต่อ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268
ปรึกษาการเลือกเครื่อง การวางแผนพ่นตามรอบ และการอบรมทีม กับ World Health Disinfection
ดูสินค้าและราคา SUPER ROTARY คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #สวนสาธารณะปลอดยุง #SUPERROTARY
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, SUPER ROTARY, สวนสาธารณะ, เทศบาล, ลานออกกำลังกาย