ยุง 4 ชนิดที่ อปท. ต้องรู้จัก: ยุงลาย ยุงก้นปล่อง ยุงรำคาญ ยุงเสือ เป็นพาหะโรคอะไร ออกหากินเวลาไหน และควบคุมอย่างไรให้ถูกจังหวะด้วยเครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35

ยุงไม่ได้เหมือนกันทุกตัว ยุงแต่ละกลุ่มวางไข่คนละที่ กัดคนละเวลา และเป็นพาหะโรคคนละโรค ถ้าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพ่นยุงแบบเหมารวม งบประมาณก็หมดไปโดยไม่ตรงเป้า บทความนี้สรุปความรู้พื้นฐานที่ได้รับการยอมรับทั่วไปเกี่ยวกับยุง 4 ชนิดสำคัญในประเทศไทย ให้ผู้บริหารและทีมสาธารณสุขนำไปวางแผนควบคุมโรคได้ทันที

สรุปใน 1 นาที

• ยุงลาย: พาหะไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และซิกา กัดกลางวัน เพาะพันธุ์ในภาชนะที่มีน้ำใส
• ยุงก้นปล่อง: พาหะไข้มาลาเรีย ส่วนใหญ่กัดกลางคืน พบมากในป่า ชายป่า และพื้นที่ชายแดน
• ยุงรำคาญ: กัดช่วงค่ำถึงกลางคืน บางชนิดเป็นพาหะไข้สมองอักเสบเจอี และบางชนิดเป็นพาหะโรคเท้าช้างในบางพื้นที่
• ยุงเสือ: พาหะสำคัญของโรคเท้าช้างบางชนิดในพื้นที่พรุและหนองน้ำ ลูกน้ำเกาะรากพืชน้ำ
• หลักคิด: กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ให้ตรงชนิด ป้องกันตัวให้ตรงเวลา และพ่นให้ตรงที่เกาะพัก ช่วงเวลาที่ยุงออกหากิน
• เครื่องมือแนะนำ: AIROFOG AT35 เครื่องพ่นหมอกควันสแตนเลส 100% น้ำหนักเบา ใช้ได้ทั้งสารสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน ผ่านการรับรองจากเยอรมนีและสหราชอาณาจักร หมอกควันแทรกเข้าพุ่มไม้ ท่อระบาย และใต้ถุนบ้านได้ดี
• ขั้นตอนถัดไป: โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ขอใบเสนอราคาและสเปก ขอสาธิตและอบรม แล้วตั้งงบครุภัณฑ์ตามระเบียบ

"ยุงก็คือยุง พ่นเหมือนกันหมดไม่ได้หรือ"

(ตัวอย่างสถานการณ์) คุณสุนิสาเพิ่งย้ายมาเป็นนักวิชาการสาธารณสุขขององค์การบริหารส่วนตำบลแห่งหนึ่งในภาคใต้ตอนล่าง ตำบลของเธอมีภูมิประเทศหลากหลายในพื้นที่เดียว มีหมู่บ้านหนาแน่นริมถนนสายหลัก มีนาข้าวและคอกหมูของชาวบ้าน มีสวนยางที่ต่อกับชายป่าบนเนินเขา และมีพื้นที่พรุกับหนองน้ำที่เต็มไปด้วยจอกและผักตบชวา

ในการประชุมสภาองค์การบริหารส่วนตำบลเพื่อพิจารณางบประมาณ เธอเสนอให้จัดซื้อเครื่องพ่นหมอกควันเครื่องใหม่ พร้อมแผนควบคุมยุงที่แยกตามพื้นที่ สมาชิกสภาท่านหนึ่งยกมือถามว่า "ยุงก็คือยุง ทำไมต้องแยกแผนให้ยุ่งยาก ปีที่แล้วเราก็พ่นทั้งตำบลปีละสองรอบ" อีกท่านเสริมว่า "หมู่บ้านผมพ่นแล้วยุงก็ยังเยอะ พ่นไปก็เปล่าประโยชน์"

คุณสุนิสาอธิบายว่า ยุงที่กัดชาวบ้านในหมู่บ้านตอนกลางวันเป็นคนละกลุ่มกับยุงที่กัดคนกรีดยางตอนตีสาม และคนละกลุ่มกับยุงที่ลอยขึ้นจากหนองจอกตอนค่ำ การพ่นทั้งตำบลปีละสองรอบในเวลาเดียวกันจึงไม่ตรงกับพฤติกรรมของยุงกลุ่มใดเลย เธอจึงขอเวลาทำเอกสารสรุป "ยุง 4 ชนิดที่ต้องรู้จัก" ให้สภาอ่านก่อนลงมติ และเอกสารฉบับนั้นก็คือโครงของบทความนี้

ตารางเทียบยุง 4 ชนิดในหน้าเดียว

หมายเหตุ: ข้อมูลในตารางเป็นลักษณะทั่วไป ยุงแต่ละชนิดย่อยและแต่ละพื้นที่อาจมีพฤติกรรมต่างกัน ควรอ้างอิงข้อมูลกีฏวิทยาในพื้นที่จากกรมควบคุมโรคและสำนักงานป้องกันควบคุมโรคประจำเขต

ชนิดที่ 1 ยุงลาย: ศัตรูใกล้ตัวที่กัดตอนกลางวัน

รู้จักตัว: ยุงลายมีลำตัวและขาเป็นลายขาวสลับดำ ชนิดสำคัญคือยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) ที่อาศัยใกล้ชิดคนในบ้านและรอบบ้าน และยุงลายสวน (Aedes albopictus) ที่พบมากในสวนผลไม้ สวนยาง และพื้นที่ร่มรื่น

โรคที่นำ: ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก โรคติดเชื้อไวรัสชิคุนกุนยา และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ไข้เลือดออกเริ่มจากไข้สูงลอยหลายวัน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ บางรายมีจุดเลือดออก และอาจเข้าสู่ภาวะช็อกในช่วงไข้ลด จึงเป็นอันตรายโดยเฉพาะในเด็กและผู้มีโรคประจำตัว ชิคุนกุนยาทำให้มีไข้และปวดข้อรุนแรงซึ่งอาจเรื้อรังหลายสัปดาห์ ส่วนซิกามักมีอาการไม่รุนแรงในผู้ใหญ่ แต่มีความกังวลเป็นพิเศษในหญิงตั้งครรภ์

พฤติกรรม: ยุงลายกัดในเวลากลางวัน โดยเด่นช่วงเช้าและบ่ายแก่ถึงเย็น ชอบเกาะพักในที่มืดและอับในบ้าน เช่น ใต้โต๊ะ หลังตู้ และตามเสื้อผ้าที่แขวนไว้ ตัวเมียวางไข่ติดผนังภาชนะเหนือระดับน้ำ ไข่ทนต่อความแห้งได้เป็นเวลานาน เมื่อน้ำฝนมาเติมก็ฟักเป็นลูกน้ำได้ทันที

แหล่งเพาะพันธุ์: โอ่งน้ำ ถังเก็บน้ำ แจกัน จานรองกระถาง ยางรถยนต์เก่า กะลา ถ้วยรองน้ำยางในสวนยาง และขยะที่ขังน้ำฝน

ควบคุมอย่างไร: หัวใจคือการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ตามมาตรการ 3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค ที่กรมควบคุมโรคแนะนำ ได้แก่ เก็บบ้านให้โปร่งไม่ให้ยุงเกาะพัก เก็บขยะไม่ให้ขังน้ำ และเก็บน้ำให้มิดชิด ร่วมกับการใช้สารกำจัดลูกน้ำหรือปล่อยปลากินลูกน้ำในภาชนะที่ปิดไม่ได้ เมื่อมีผู้ป่วยไข้เลือดออก ทีมควบคุมโรคจะพ่นสารกำจัดยุงตัวเต็มวัยรอบบ้านผู้ป่วยในรัศมีประมาณ 100 เมตรตามแนวทางควบคุมโรค เพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ โดยพ่นในช่วงเช้าตรู่หรือเย็นที่ยุงออกหากิน

บทบาทของเครื่องพ่นหมอกควัน: หมอกควันแทรกเข้าตามมุมอับในบ้าน ใต้ถุน ใต้พุ่มไม้ และสวนรอบบ้านซึ่งเป็นที่เกาะพักของยุงลายได้ดี จึงเหมาะกับงานพ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยในเขตชุมชน

ชนิดที่ 2 ยุงก้นปล่อง: พาหะมาลาเรียจากป่าและชายแดน

รู้จักตัว: ยุงก้นปล่องได้ชื่อจากท่าเกาะที่ยกส่วนท้องทำมุมเฉียงกับพื้นผิว ต่างจากยุงชนิดอื่นที่เกาะลำตัวขนานกับพื้น ปีกของหลายชนิดมีจุดสีเข้มสลับอ่อน ประเทศไทยมียุงก้นปล่องหลายชนิด แต่มีเพียงบางชนิดที่เป็นพาหะหลักของโรค

โรคที่นำ: ไข้มาลาเรีย หรือที่ชาวบ้านเรียกว่าไข้จับสั่นหรือไข้ป่า เกิดจากเชื้อปรสิตพลาสโมเดียม อาการเด่นคือไข้ หนาวสั่น เหงื่อออก และอาจเป็นซ้ำเป็นรอบ ๆ ชนิดที่รุนแรงอาจมีภาวะแทรกซ้อนถึงชีวิตหากรักษาช้า ผู้ที่เสี่ยงคือคนเข้าป่า คนกรีดยางหรือทำสวนชายป่า ทหารและเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ชายแดน รวมถึงแรงงานที่เดินทางข้ามพื้นที่ ประเทศไทยมีเป้าหมายกำจัดไข้มาลาเรีย การค้นหาและรักษาผู้ป่วยให้เร็วจึงสำคัญมาก

พฤติกรรม: ยุงก้นปล่องส่วนใหญ่ออกหากินกลางคืน บางชนิดกัดตั้งแต่หัวค่ำนอกบ้าน บางชนิดกัดดึกหรือเช้ามืด พฤติกรรมจึงแตกต่างตามชนิดและพื้นที่ ลูกน้ำชอบน้ำค่อนข้างใส เช่น ลำธารที่ไหลช้า แอ่งน้ำในป่า และริมลำห้วยที่มีร่มเงา

ควบคุมอย่างไร: มาตรการหลักคือการค้นหาและรักษาผู้ป่วยอย่างรวดเร็ว การนอนในมุ้ง โดยเฉพาะมุ้งชุบสารเคมี การพ่นสารเคมีชนิดมีฤทธิ์ตกค้างที่ผนังบ้านในพื้นที่เสี่ยงตามแผนของหน่วยงานควบคุมโรค และการใช้ยาทากันยุงเมื่อเข้าป่า การพ่นหมอกควันเป็นมาตรการเสริมในสถานการณ์เฉพาะ เช่น พ่นรอบหมู่บ้านหรือที่พักคนงานที่มีผู้ป่วย ในช่วงหัวค่ำที่ยุงเริ่มออกหากิน ทั้งนี้ควรดำเนินการตามคำแนะนำของสำนักงานป้องกันควบคุมโรคและหน่วยควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงในพื้นที่

บทบาทของเครื่องพ่นหมอกควัน: พื้นที่ชายป่าและสวนยางมีพุ่มไม้หนาทึบ หมอกควันแทรกเข้าที่เกาะพักในพืชพรรณได้ดีกว่าการพ่นที่ละอองจับตัวเร็ว จึงช่วยเสริมงานควบคุมเฉพาะจุดได้

ชนิดที่ 3 ยุงรำคาญ: เสียงหึ่งยามค่ำจากท่อและนาข้าว

รู้จักตัว: ยุงรำคาญมีสีน้ำตาลหม่น ไม่มีลายเด่น เป็นยุงที่คนเมืองคุ้นเคยที่สุดเพราะบินเข้าบ้านตอนค่ำและส่งเสียงหึ่งข้างหู ชนิดที่พบบ่อยในเมืองเพาะพันธุ์ในน้ำเน่าเสีย ท่อระบาย และบ่อบำบัดน้ำเสีย ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งเพาะพันธุ์ในนาข้าวและแหล่งน้ำขังบนพื้นดิน

โรคที่นำ: ยุงรำคาญส่วนใหญ่เป็นปัญหาความรำคาญ แต่ยุงรำคาญบางชนิดที่เพาะพันธุ์ในนาข้าวเป็นพาหะสำคัญของโรคไข้สมองอักเสบเจอี ซึ่งมีหมูและนกบางชนิดเป็นแหล่งรังโรค ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่มีอาการหรืออาการน้อย แต่รายที่มีอาการทางสมองอาจรุนแรงและมีความพิการตามมา ประเทศไทยมีวัคซีนป้องกันไข้สมองอักเสบเจอีในแผนการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคสำหรับเด็ก นอกจากนี้ยุงรำคาญบางชนิดยังเป็นพาหะของโรคเท้าช้างบางชนิดได้ในบางพื้นที่

พฤติกรรม: ออกหากินช่วงค่ำถึงกลางคืน บินเข้าบ้านได้ง่าย และบางชนิดบินได้ไกลจากแหล่งเพาะพันธุ์ ตัวเมียมักวางไข่ติดกันเป็นแพลอยบนผิวน้ำ

ควบคุมอย่างไร: ลอกท่อระบายน้ำไม่ให้น้ำขังนิ่ง จัดการน้ำเสียจากครัวเรือนและคอกสัตว์ ดูแลขอบบ่อบำบัดไม่ให้มีวัชพืช ใช้สารกำจัดลูกน้ำที่เหมาะสมในแหล่งน้ำที่กำจัดไม่ได้ สนับสนุนให้เด็กได้รับวัคซีนเจอีตามกำหนด ติดมุ้งลวดและนอนในมุ้ง ส่วนการพ่นควรทำช่วงหัวค่ำที่ยุงรำคาญเริ่มออกหากิน

บทบาทของเครื่องพ่นหมอกควัน: หมอกควันพ่นเข้าท่อระบายน้ำ ร่องน้ำ และพุ่มไม้ริมคูได้ทั่วถึง เหมาะกับจุดเกาะพักของยุงรำคาญในชุมชน

ชนิดที่ 4 ยุงเสือ: ยุงจากหนองจอกและป่าพรุ

รู้จักตัว: ในทางกีฏวิทยา ยุงเสือหมายถึงยุงในกลุ่ม Mansonia ซึ่งมีเกล็ดบนปีกและขาเป็นจุดลายด่าง ทั้งนี้ชาวบ้านบางพื้นที่อาจเรียกยุงที่มีลายชนิดอื่นว่ายุงเสือด้วย การระบุชนิดจึงควรให้เจ้าหน้าที่กีฏวิทยาช่วยตรวจ

จุดเด่นที่ต่างจากยุงอื่น: ลูกน้ำยุงเสือไม่ได้ขึ้นมาหายใจที่ผิวน้ำเหมือนลูกน้ำทั่วไป แต่ใช้ท่อหายใจเจาะเข้าไปในรากและลำต้นของพืชน้ำ เช่น จอก และผักตบชวา เพื่อดึงอากาศ ลูกน้ำจึงเกาะอยู่ใต้น้ำตลอด ทำให้สารกำจัดลูกน้ำที่ออกฤทธิ์บริเวณผิวน้ำได้ผลน้อย

โรคที่นำ: ยุงเสือเป็นพาหะสำคัญของโรคเท้าช้างบางชนิด โดยเฉพาะในพื้นที่พรุและหนองน้ำของภาคใต้ โรคเท้าช้างเกิดจากพยาธิตัวกลมที่อาศัยในระบบน้ำเหลือง ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่ไม่มีอาการในระยะแรก แต่เมื่อเวลาผ่านไปหลายปีอาจเกิดอาการบวมของแขนขาอย่างถาวร ประเทศไทยดำเนินงานกำจัดโรคเท้าช้างมาอย่างต่อเนื่องจนผู้ป่วยลดลงมาก แต่ยังต้องเฝ้าระวังในพื้นที่เสี่ยงและพื้นที่ชายแดน

พฤติกรรม: ส่วนใหญ่ออกหากินช่วงค่ำถึงกลางคืน กัดดุ และบางชนิดกัดได้ในที่ร่มช่วงกลางวัน พบชุกชุมใกล้แหล่งน้ำที่มีพืชน้ำหนาแน่น

ควบคุมอย่างไร: มาตรการสำคัญคือการกำจัดพืชน้ำที่เป็นที่เกาะของลูกน้ำในแหล่งน้ำใกล้ชุมชน ซึ่งทำได้ร่วมกับกิจกรรมพัฒนาแหล่งน้ำของ อปท. การนอนในมุ้ง การป้องกันตัวเมื่ออยู่นอกบ้านยามค่ำ และการให้ความร่วมมือกับโครงการตรวจเลือดหรือจ่ายยาของหน่วยงานสาธารณสุขตามที่กำหนด การพ่นหมอกควันใช้เป็นมาตรการเสริมในหมู่บ้านที่อยู่ติดแหล่งน้ำ ช่วงค่ำที่ยุงออกหากิน โดยต้องไม่พ่นลงผิวน้ำ

ความเจ็บปวดเมื่อ อปท. ควบคุมยุงแบบเหมารวม

• สุขภาพ: โรคที่ยุงนำมีกลุ่มเสี่ยงต่างกัน ไข้เลือดออกกระทบเด็กและวัยรุ่นในหมู่บ้าน ไข้มาลาเรียกระทบคนทำงานในป่า ไข้สมองอักเสบเจอีเสี่ยงในเด็กที่ไม่ได้รับวัคซีน และโรคเท้าช้างทำให้พิการเรื้อรัง หากแผนไม่ตรงชนิดยุง กลุ่มเสี่ยงบางกลุ่มก็จะไม่ได้รับการป้องกันเลย
• งบประมาณ: การพ่นทั้งตำบลในเวลาเดียวกันใช้สารเคมี น้ำมัน และแรงงานมาก แต่ไม่ตรงเวลาออกหากินหรือแหล่งเกาะพักของยุงหลายกลุ่ม ผลที่ได้จึงไม่คุ้ม
• ภาพลักษณ์และความเชื่อมั่น: เมื่อพ่นแล้วยุงยังเยอะ ชาวบ้านก็สรุปว่า อบต. ทำงานไม่ได้ผล เสียงวิจารณ์ในสภาและโซเชียลมีเดียตามมา
• ภาระงานเจ้าหน้าที่: ทีมเล็กต้องวิ่งพ่นทุกหมู่บ้านเมื่อมีเรื่องร้องเรียน แทนที่จะวางแผนเชิงรุกตามความเสี่ยงของแต่ละพื้นที่ อสม. ก็เหนื่อยกับการรณรงค์ที่ไม่ตรงจุด
• เรื่องร้องเรียน: ชาวบ้านริมหนองโทรมาเรื่องยุงกัดตอนค่ำ แต่ทีมไปพ่นตอนสาย ชาวบ้านในหมู่บ้านถูกยุงลายกัดตอนกลางวันแต่รอบพ่นเป็นตอนหัวค่ำ ความไม่ตรงกันนี้สร้างความไม่พอใจซ้ำซาก

ทำไมวิธีเดิมจึงไม่ได้ผล

• พ่นผิดเวลา: พ่นตอนกลางวันแดดจัด หมอกควันลอยขึ้นสูงและสลายเร็ว ขณะที่ยุงกลางคืนยังหลบอยู่ในพุ่มไม้
• พ่นผิดที่: พ่นเฉพาะถนนสายหลัก แต่ที่เกาะพักจริงอยู่ในสวนหลังบ้าน ใต้ถุน ท่อระบาย และชายป่า
• หวังผลจากการพ่นอย่างเดียว: ไม่กำจัดภาชนะขังน้ำ ไม่จัดการพืชน้ำ ไม่ลอกท่อ ยุงรุ่นใหม่จึงเกิดทดแทนทุกสัปดาห์
• เครื่องเก่าหรือไม่ได้มาตรฐาน: ท่อเผาไหม้ผุ สตาร์ตยาก หมอกควันไม่สม่ำเสมอ หรือเป็นเครื่องราคาถูกที่ไม่มีอะไหล่
• ใช้สารไม่ถูกต้อง: ผสมสารผิดอัตรา หรือใช้สารที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนสำหรับงานสาธารณสุข ทำให้ได้ผลน้อยและเสี่ยงต่อผู้พ่น
• ไม่มีบริการหลังการขาย: เครื่องเสียกลางฤดูระบาด ต้องรอซ่อมนาน งานควบคุมโรคหยุดชะงัก

ทางออกด้านเครื่องมือ: AIROFOG AT35 เครื่องพ่นหมอกควันสำหรับงานหลายพื้นที่

เมื่อ อปท. ต้องรับมือยุงหลายกลุ่มในภูมิประเทศหลากหลาย เครื่องมือที่ดีต้องพกพาได้ แทรกเข้าที่เกาะพักได้ทั่วถึง และรองรับสารหลายสูตรตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุข AIROFOG AT35 เครื่องพ่นหมอกควัน ตอบโจทย์นี้ได้อย่างลงตัว

AT35 จึงเป็นเครื่องกำจัดยุงที่ อปท. ใช้ได้กับหลายสถานการณ์ ตั้งแต่การพ่นรอบบ้านผู้ป่วยไข้เลือดออก การพ่นท่อระบายน้ำในชุมชนที่มียุงรำคาญ การพ่นเสริมรอบหมู่บ้านชายป่าตามคำแนะนำของหน่วยควบคุมโรค ไปจนถึงการพ่นหมู่บ้านริมหนองในช่วงค่ำ รวมถึงงานกำจัดแมลงทุกชนิดในพื้นที่สาธารณะตามสารที่เลือกใช้ บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด มี ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีช่าง อะไหล่ และบริการหลังการขายครบ และสินค้าเป็นไปตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ

ข้อควรจำ: เครื่องพ่นหมอกควันเป็นเครื่องมือลดจำนวนยุงตัวเต็มวัยในระยะสั้น ไม่ได้รักษาโรค และไม่สามารถแทนที่การกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ มุ้ง วัคซีน และการค้นหาผู้ป่วยได้

ปฏิทินพ่นตามชนิดยุง (ตัวอย่างสำหรับทีม อปท.)

ตารางนี้เป็นตัวอย่างทั่วไป ควรปรับตามข้อมูลในพื้นที่ สถานการณ์โรค และคำแนะนำจากสำนักงานสาธารณสุขอำเภอหรือสำนักงานป้องกันควบคุมโรคประจำเขต

10 เหตุผลที่ AIROFOG AT35 เหมาะกับ อปท. ที่ต้องรับมือยุงหลายชนิด

1. หมอกควันแทรกซึมเก่ง เข้าถึงพุ่มไม้ ใต้ถุน ท่อระบาย และชายป่าที่เป็นที่เกาะพักของยุงหลายกลุ่ม
2. สแตนเลส 100% ทนสนิมและความชื้น เหมาะกับภูมิอากาศร้อนชื้นของไทย
3. น้ำหนักเบา เจ้าหน้าที่และ อสม. ถือพ่นได้นานขึ้น เดินเข้าสวนและซอยได้คล่อง
4. ใช้ได้ทั้งสารสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน ยืดหยุ่นตามคำแนะนำของหน่วยงานและสภาพพื้นที่ ดูรายละเอียดที่ หน้าสินค้า AIROFOG AT35
5. ผ่านการรับรองจากเยอรมนีและสหราชอาณาจักร ใช้ประกอบการพิจารณาคุณภาพในการจัดซื้อจัดจ้าง
6. ใช้ได้หลายสถานที่ ทั้งบ้านเรือน โรงงาน โรงพยาบาล และพื้นที่สาธารณะ
7. เหมาะกับงานพ่นรอบบ้านผู้ป่วย ไข้เลือดออกในรัศมีประมาณ 100 เมตร ซึ่งเป็นงานหลักของ อปท.
8. เสริมงานควบคุมยุงกลางคืน ทั้งยุงรำคาญ ยุงก้นปล่อง และยุงเสือในพื้นที่เฉพาะ ตามคำแนะนำของหน่วยควบคุมโรค
9. บริการหลังการขายครบ ช่าง อะไหล่ และการอบรม จาก WHD ที่มี ISO และ GMP
10. ตรงมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ เปรียบเทียบรุ่นอื่นได้ที่ ศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ

ก่อนและหลังวางแผนตามชนิดยุง

แนวทางจัดซื้อจัดจ้างเครื่องพ่นหมอกควันสำหรับ อปท.

ข้อแนะนำนี้เป็นแนวทางทั่วไป ควรตรวจสอบระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างและบัญชีราคามาตรฐานครุภัณฑ์ฉบับปัจจุบันของหน่วยงานประกอบด้วย

• เขียนโครงการตามความเสี่ยง: ระบุว่าในตำบลมียุงกลุ่มใด พื้นที่ใดเสี่ยงโรคใด และเครื่องพ่นหมอกควันจะใช้ในสถานการณ์ใด สภาจะเห็นเหตุผลชัดขึ้น
• คุณลักษณะที่ควรพิจารณา: วัสดุตัวเครื่อง น้ำหนัก ชนิดสารที่รองรับ เอกสารรับรองคุณภาพ คู่มือภาษาไทย และรายการอะไหล่
• บริการหลังการขาย: กำหนดการรับประกัน ระยะเวลาตอบสนองเมื่อเครื่องขัดข้อง และการอบรมผู้ใช้งาน
• หมวดงบประมาณ: ตัวเครื่องตั้งในงบลงทุนค่าครุภัณฑ์ ส่วนสารเคมี น้ำมัน สารกำจัดลูกน้ำ และอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลตั้งในหมวดวัสดุ
• การอบรม: ให้ผู้ขายสาธิตการสตาร์ต การผสมสาร การพ่นตามเวลาที่เหมาะกับยุงแต่ละกลุ่ม การบำรุงรักษา และความปลอดภัยของผู้พ่น
• การบันทึกผล: ทำแบบบันทึกการพ่นที่ระบุวัน เวลา จุดพ่น เป้าหมายชนิดยุง และสารที่ใช้ เพื่อใช้รายงานผลและปรับแผน

ขั้นตอนถัดไป 3 ขั้น

1. โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ขอใบเสนอราคาและสเปก AIROFOG AT35 พร้อมเล่าลักษณะพื้นที่ในตำบล
2. ขอสาธิตและอบรม ให้เจ้าหน้าที่และ อสม. ฝึกพ่นตามเวลาและจุดที่เหมาะกับยุงแต่ละชนิด
3. ตั้งงบและจัดซื้อตามระเบียบ ใช้ข้อมูลสเปกและตารางยุง 4 ชนิดประกอบโครงการเสนอสภา

ตัวอย่างเสียงจากหน้างาน

(ตัวอย่างเชิงผสมจากประสบการณ์ทั่วไปของทีมสาธารณสุขท้องถิ่น ไม่ใช่คำกล่าวของบุคคลจริง)

"พอเราทำแผนที่ตำบลแยกสีว่าตรงไหนเป็นหมู่บ้านยุงลาย ตรงไหนติดหนองจอก ตรงไหนเป็นชายป่า ทุกอย่างชัดขึ้นเยอะ รอบพ่นตอนเช้าตรู่เราเน้นรอบบ้านผู้ป่วยไข้เลือดออก ส่วนหัวค่ำเราไปหมู่บ้านริมหนองกับท่อระบายในชุมชน เครื่องหมอกควันที่เบาและไม่เป็นสนิมทำให้น้อง ๆ อสม. ไม่ท้อ สมาชิกสภาที่เคยถามว่าพ่นไปทำไม ตอนนี้กลับเป็นคนมาขอให้ไปพ่นหมู่บ้านตัวเองตามตาราง"

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ดูอย่างไรว่าเป็นยุงก้นปล่อง
ตอบ: สังเกตท่าเกาะ ยุงก้นปล่องมักยกส่วนท้องเฉียงขึ้นทำมุมกับพื้นผิว ส่วนยุงชนิดอื่นเกาะลำตัวขนานกับพื้น แต่การยืนยันชนิดควรให้เจ้าหน้าที่กีฏวิทยาตรวจ

ถาม: พ่นหมอกควันแล้วป้องกันไข้เลือดออกได้เลยหรือไม่
ตอบ: การพ่นช่วยลดยุงลายตัวเต็มวัยที่อาจมีเชื้อในระยะสั้น ต้องทำควบคู่กับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ตามมาตรการ 3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค จึงจะได้ผลต่อเนื่อง

ถาม: ควรพ่นกี่โมง
ตอบ: ขึ้นกับชนิดยุงเป้าหมาย ยุงลายเหมาะกับช่วงเช้าตรู่หรือเย็น ส่วนยุงที่หากินกลางคืนเหมาะกับช่วงหัวค่ำ และควรหลีกเลี่ยงช่วงฝนตกหรือลมแรง

ถาม: ยุงเสือพ่นสารกำจัดลูกน้ำได้ไหม
ตอบ: ลูกน้ำยุงเสือเกาะรากพืชน้ำใต้น้ำ สารที่ออกฤทธิ์ที่ผิวน้ำจึงได้ผลน้อย การกำจัดพืชน้ำในแหล่งน้ำใกล้ชุมชนมักเป็นมาตรการที่ได้ผลกว่า ควรขอคำแนะนำจากหน่วยควบคุมโรค

ถาม: ไข้สมองอักเสบเจอีป้องกันได้อย่างไร
ตอบ: ให้เด็กได้รับวัคซีนตามแผนการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ลดการถูกยุงกัดช่วงค่ำ และจัดการแหล่งเพาะพันธุ์ยุงรำคาญใกล้บ้านและคอกสัตว์

ถาม: ควรเลือกเครื่องพ่นหมอกควันหรือเครื่องพ่นละอองฝอย ULV
ตอบ: หมอกควันเหมาะกับพื้นที่ที่มีพุ่มไม้ ท่อ และที่อับ ส่วน ULV เหมาะกับการพ่นในอาคารหรือพื้นที่ที่ไม่ต้องการควันมาก หลาย อปท. มีทั้งสองแบบเพื่อใช้ให้ตรงงาน

ถาม: AT35 ใช้สารอะไรได้บ้าง
ตอบ: รองรับทั้งสารสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน ควรเลือกใช้สารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับงานสาธารณสุขและใช้ตามอัตราบนฉลาก

รู้จักยุงให้ถูกตัว แล้วพ่นให้ถูกจังหวะ

ปรึกษาทีม WHD เรื่องเครื่องพ่นหมอกควันสำหรับ อปท. ที่ต้องรับมือยุงหลายชนิดในพื้นที่เดียว

ดูสินค้าและราคา AIROFOG AT35 คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 | LINE @whd268

ดูเครื่องพ่นยุงราชการทุกรุ่น

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• ศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
• SOLO PORT423 เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง
• AIROFOG U260 เครื่องพ่นละอองฝอย ULV
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
• องค์การอนามัยโลก: โรคที่มีแมลงเป็นพาหะ (ภาษาอังกฤษ)
• องค์การอนามัยโลก: ไข้เลือดออก (ภาษาอังกฤษ)

#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #ยุง4ชนิด #ยุงลาย #AIROFOGAT35