Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 36 จำนวนผู้เข้าชม |
เรื่องร้องเรียนเรื่องยุงไม่ได้ลดลงเพราะซื้อเครื่องใหม่เพียงอย่างเดียว แต่ลดลงเพราะผู้บริหารวางแผนให้ทุกส่วนทำงานต่อกันเป็นระบบ บทความนี้เล่าตัวอย่างสถานการณ์ของตำบลหนึ่งที่เปลี่ยนจาก "ดับไฟทีละจุด" มาเป็น "แผนควบคุมยุงทั้งปี" โดยมีเครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง SUPER ROTARY เป็นเครื่องมือหลักของทีมภาคสนาม พร้อมสรุปบทเรียนที่นายกและปลัดนำไปใช้ได้ทันที
ตำบลแห่งหนึ่งในภาคกลางตอนล่าง มีสิบกว่าหมู่บ้าน บ้านเรือนกระจายตัวตามถนนสายรองและริมคลอง ระหว่างหมู่บ้านมีสวนผลไม้และแปลงผักสลับกันไป ทุกปีเมื่อฝนเริ่มตก ภาพเดิมจะวนกลับมา มีเด็กในหมู่บ้านป่วยเป็นไข้เลือดออก ผู้ปกครองโพสต์ในกลุ่มไลน์ของหมู่บ้าน แล้วโทรศัพท์ก็ดังที่สำนักงาน อบต. ไม่หยุด
คุณมาลี นักวิชาการสาธารณสุขของ อบต. มีผู้ช่วยสองคน และมีเครื่องพ่นหมอกควันเก่าหนึ่งเครื่อง ทุกครั้งที่มีรายงานผู้ป่วย ทีมจะรีบขนเครื่องขึ้นรถไปพ่น พ่นเสร็จหมู่บ้านนี้ ก็มีโทรศัพท์จากอีกหมู่บ้านว่า "ทำไมไม่มาพ่นที่นี่บ้าง" บางวันเครื่องสตาร์ทไม่ติด ทีมต้องกลับมามือเปล่า เรื่องร้องเรียนจึงไม่เคยหมด
ปลายปีงบประมาณหนึ่ง คุณวิรัช นายก อบต. เรียกประชุมทีมและถามคำถามที่เปลี่ยนทุกอย่าง "ปีหน้าเราจะไม่วิ่งตามเรื่องร้องเรียนอีกแล้ว เราจะทำแผนทั้งปี ขอให้ทุกคนช่วยกันคิดว่าต้องมีอะไรบ้าง"
สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นคือเรื่องราวที่เราจะเล่าในบทความนี้ ขอย้ำว่าเป็นตัวอย่างสถานการณ์ที่เรียบเรียงขึ้นเพื่ออธิบายแนวคิด ไม่ได้อ้างอิงตัวเลขของตำบลใดตำบลหนึ่ง แต่ทุกขั้นตอนเป็นสิ่งที่ท้องถิ่นทั่วไปทำได้จริง
ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และซิกา ผู้ป่วยไข้เลือดออกมีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา อ่อนเพลีย บางรายมีอาการรุนแรงต้องนอนโรงพยาบาล เด็กนักเรียน ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวเป็นกลุ่มเปราะบาง เมื่อการพ่นเกิดขึ้นช้า ยุงที่มีเชื้ออาจกัดคนอื่นต่อได้ ทำให้มีผู้ป่วยรายใหม่ในละแวกเดียวกัน
การพ่นแบบฉุกเฉินหลายครั้งโดยไม่มีแผน ทำให้ใช้น้ำมันและสารเคมีมากโดยไม่จำเป็น บางครั้งต้องจ้างซ่อมเครื่องแบบเร่งด่วน หรือขอยืมเครื่องจากหน่วยงานอื่น ค่าใช้จ่ายเหล่านี้ไม่ปรากฏเป็นก้อนเดียว แต่สะสมไปตลอดทั้งปี
เมื่อประชาชนรู้สึกว่าต้อง "ทวง" ก่อนจึงจะได้รับบริการ ความเชื่อมั่นต่อท้องถิ่นลดลง และคำร้องเรียนในโซเชียลมีเดียกลายเป็นภาพจำของหน่วยงาน แม้ทีมงานจะทำงานหนักเพียงใดก็ตาม
ทีมที่ต้องตอบสนองทุกโทรศัพท์ทันที ไม่มีเวลาไปทำงานป้องกัน เช่น การสำรวจลูกน้ำหรือการให้ความรู้ในโรงเรียน วงจรนี้ทำให้ปีถัดไปยุงยังมากเท่าเดิม และทีมก็เหนื่อยเท่าเดิม
ทีมของคุณมาลีร่วมกับ รพ.สต. และ อสม. ทำแผนที่หมู่บ้านอย่างง่าย ระบุจุดที่มีผู้ป่วยในปีก่อนๆ จุดที่มีภาชนะน้ำขังมาก โรงเรียน วัด ตลาดนัด และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก แผนที่นี้ติดไว้ในห้องประชุม และใช้กำหนดลำดับความสำคัญของการพ่นและการสำรวจลูกน้ำ
อบต. ร่วมกับ อสม. รณรงค์มาตรการ 3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค ของกรมควบคุมโรค คือ เก็บบ้าน เก็บขยะ เก็บน้ำ มีการเดินสำรวจลูกน้ำเป็นประจำ และแจ้งผลให้แต่ละหมู่บ้านทราบ การพ่นสารเคมีจึงเป็นเครื่องมือเสริม ไม่ใช่เครื่องมือเดียว
อบต. ตั้งงบจัดหาเครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง SUPER ROTARY เพื่อให้ทีมลงพื้นที่ได้รวดเร็วเมื่อได้รับรายงานผู้ป่วย เครื่องกะทัดรัด เจ้าหน้าที่สะพายเดินเข้าซอย สวน และริมคลองได้ พ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยในรัศมีประมาณ 100 เมตรตามแนวทางของกรมควบคุมโรค และพ่นซ้ำตามรอบที่หน่วยงานสาธารณสุขแนะนำ เครื่องพ่นหมอกควันเดิมถูกส่งซ่อมและใช้เป็นเครื่องเสริมสำหรับลานกว้าง
นอกจากการพ่นตามรายงานผู้ป่วย ทีมยังจัดตารางพ่นป้องกันในจุดเสี่ยง เช่น โรงเรียนก่อนเปิดภาคเรียน วัดก่อนงานบุญ และตลาดนัด โดยประกาศผ่านหอกระจายข่าว กลุ่มไลน์ของแต่ละหมู่บ้าน และเพจของ อบต. ประชาชนจึงรู้ล่วงหน้า ไม่ต้องโทรถาม
อบต. กำหนดให้มีช่องทางแจ้งเหตุเดียว และมีเจ้าหน้าที่ตอบกลับทุกเรื่อง พร้อมแจ้งวันเวลาที่ทีมจะลงพื้นที่ แม้บางเรื่องจะยังแก้ไม่ได้ทันที แต่การได้รับคำตอบทำให้ประชาชนรู้สึกว่าเรื่องของตนไม่ถูกละเลย
ทุกเดือน ทีมสรุปจำนวนครั้งที่พ่น พื้นที่ที่ครอบคลุม ผลการสำรวจลูกน้ำ และเรื่องร้องเรียนที่ได้รับ นำเข้าที่ประชุมผู้บริหาร เพื่อปรับแผนในเดือนถัดไป รายงานเดียวกันนี้ยังใช้ชี้แจงต่อสภาท้องถิ่นได้ด้วย
หัวใจของแผนครบวงจรคือการรู้ว่าแต่ละช่วงของปีต้องทำอะไร ตารางนี้เป็นกรอบทั่วไปที่ตำบลในตัวอย่างสถานการณ์ใช้ ผู้บริหารปรับให้เข้ากับฤดูกาลของพื้นที่ตนเองได้
| ช่วงเวลา | งานหลัก | บทบาทของเครื่องพ่นยุง |
|---|---|---|
| ก่อนฤดูฝน | ทบทวนแผนที่จุดเสี่ยง อบรมทีมและ อสม. ตรวจเช็กเครื่อง จัดซื้อสารเคมีและอุปกรณ์ป้องกัน ประชุมผู้นำหมู่บ้าน | ตรวจสภาพเครื่อง SUPER ROTARY และเครื่องพ่นหมอกควัน ซ้อมใช้งาน นัดช่างถ้าพบปัญหา |
| ต้นฤดูฝน | รณรงค์ 3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค อย่างเข้มข้น สำรวจลูกน้ำทุกสัปดาห์ ประกาศตารางพ่นป้องกัน | พ่นป้องกันในโรงเรียน ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก วัด และตลาดนัดตามตาราง |
| กลางฤดูฝน | เฝ้าระวังรายงานผู้ป่วย ตอบกลับทุกเรื่องร้องเรียน สรุปผลรายเดือน | ทีมตอบสนองเร็วลงพ่นรอบบ้านผู้ป่วยรัศมีประมาณ 100 เมตร และพ่นซ้ำตามรอบ |
| ปลายฤดูฝน | ติดตามแหล่งน้ำขังที่ยังเหลือ ประเมินผลร่วมกับ รพ.สต. | พ่นเสริมในจุดที่ยังพบลูกน้ำหรือมีรายงานผู้ป่วย |
| หลังฤดูฝน | สรุปบทเรียนทั้งปี รายงานสภา ตั้งงบปีถัดไป | ทำความสะอาดและบำรุงรักษาเครื่องครั้งใหญ่ ประเมินว่าต้องจัดหาเครื่องเพิ่มหรือไม่ |
| ผู้เกี่ยวข้อง | บทบาทหลักในแผน |
|---|---|
| นายก อบต. หรือนายกเทศมนตรี | ประกาศนโยบายแผนทั้งปี อนุมัติงบประมาณ เป็นผู้สื่อสารหลักกับประชาชนเมื่อมีสถานการณ์ และติดตามรายงานรายเดือน |
| ปลัด | จัดสรรคน งบ และทรัพยากร ประสานงานระหว่างกองงาน ดูแลให้การจัดซื้อจัดจ้างเป็นไปตามระเบียบ |
| นักวิชาการสาธารณสุขของท้องถิ่น | จัดทำแผนที่จุดเสี่ยง วางตารางพ่น นำทีมตอบสนองเร็ว ดูแลเครื่องมือ และสรุปผลรายเดือน |
| รพ.สต. และ สสอ. | แจ้งข้อมูลผู้ป่วย ให้คำแนะนำด้านวิชาการ และร่วมประเมินผล |
| อสม. | สำรวจลูกน้ำ เคาะประตูให้ความรู้ แจ้งจุดเสี่ยง และช่วยประชาสัมพันธ์ตารางพ่น |
| โรงเรียน วัด และผู้นำชุมชน | ร่วมกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ในพื้นที่ของตนเอง และเป็นช่องทางสื่อสารถึงประชาชน |
เมื่อทุกคนรู้บทบาทของตนเอง งานจะไม่ไปกองอยู่ที่ทีมสาธารณสุขเพียงสองสามคน และผู้บริหารก็ติดตามงานได้ง่ายขึ้น เพราะรู้ว่าจะถามความคืบหน้าจากใคร เรื่องไหน
อีกสิ่งหนึ่งที่ตำบลในตัวอย่างสถานการณ์พบคือ การให้ อสม. และผู้นำชุมชนมีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นวางแผน ทำให้ชาวบ้านรู้สึกเป็นเจ้าของแผน และให้ความร่วมมือในการเก็บภาชนะน้ำขังมากกว่าการสั่งการจากสำนักงานเพียงฝ่ายเดียว
ในฤดูฝนถัดมา โทรศัพท์ร้องเรียนเรื่องยุงที่สำนักงาน อบต. ลดลงอย่างเห็นได้ชัด เหตุผลไม่ใช่เพราะยุงหายไปทั้งหมด แต่เพราะประชาชนรู้ว่าจะพ่นเมื่อไหร่ เห็นทีมลงพื้นที่เร็วเมื่อมีผู้ป่วย และได้รับคำตอบทุกครั้งที่แจ้งเรื่อง โพสต์ในกลุ่มไลน์เปลี่ยนจากคำถามว่า "ทำไมไม่มาพ่น" เป็นการแชร์ตารางพ่นและภาพการเก็บภาชนะน้ำขังของแต่ละบ้าน
ทีมของคุณมาลีเองก็ทำงานเป็นระบบขึ้น เพราะไม่ต้องวิ่งตามโทรศัพท์ทั้งวัน มีเวลาไปให้ความรู้ในโรงเรียนและศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และเมื่อสภาท้องถิ่นขอดูผลงาน นายก อบต. ก็มีรายงานรายเดือนพร้อมภาพถ่ายให้ดูทันที
แผนครบวงจรไม่ได้ทำให้ทุกอย่างง่ายขึ้นในทันที ในช่วงแรก ทีมต้องใช้เวลาทำแผนที่จุดเสี่ยงและอบรม อสม. ซึ่งเป็นงานที่ยังมองไม่เห็นผลในสายตาประชาชน บางหมู่บ้านยังมีบ้านที่ไม่ยอมให้สำรวจลูกน้ำ และบางสัปดาห์ฝนตกติดกันจนต้องเลื่อนรอบพ่น สิ่งที่ช่วยให้ทีมผ่านช่วงนี้ไปได้คือการที่นายก อบต. สนับสนุนอย่างต่อเนื่อง และสื่อสารกับประชาชนตรงๆ ว่ากำลังเปลี่ยนวิธีทำงาน เพื่อให้ได้ผลที่ยั่งยืนกว่าเดิม ผู้บริหารที่จะนำแนวทางนี้ไปใช้จึงควรเตรียมใจว่าผลลัพธ์ต้องใช้เวลาอย่างน้อยหนึ่งฤดูกาล
ขอย้ำอีกครั้งว่านี่คือตัวอย่างสถานการณ์เพื่ออธิบายหลักคิด ผลลัพธ์จริงของแต่ละพื้นที่ขึ้นกับสถานการณ์โรค สภาพแวดล้อม และความร่วมมือของชุมชน สิ่งที่เรายืนยันได้คือแนวทางแบบครบวงจรเป็นวิธีที่หน่วยงานสาธารณสุขแนะนำมาโดยตลอด
SUPER ROTARY คือเครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลังระบบ ULV แบบโรตารี่ ตามข้อมูลในหน้าสินค้าของ WHD มีจุดเด่นดังนี้
สำหรับตำบลที่บ้านเรือนกระจายตัว มีสวนและคลอง และทีมงานมีคนจำกัด เครื่องสะพายหลังที่ใช้ง่ายและพกพาสะดวกคือคำตอบที่ตรงที่สุด ส่วนพื้นที่ถนนยาวหรือหมู่บ้านจัดสรรขนาดใหญ่ ในอนาคตสามารถเสริมด้วยเครื่องติดรถ เช่น AIROFOG UM2 และลานกว้างใช้เครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 ได้
WHD ได้มาตรฐาน ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีบริการหลังการขาย ช่าง และอะไหล่ครบ และผลิตภัณฑ์ได้มาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ
"สิ่งที่เปลี่ยนมากที่สุดไม่ใช่เครื่อง แต่เป็นวิธีทำงาน เมื่อก่อนเราพ่นเพราะมีคนโทรมา ตอนนี้เราพ่นเพราะอยู่ในแผน เครื่องสะพายหลังทำให้เราเข้าไปพ่นในสวนหลังบ้านและริมคลองที่ยุงชอบหลบได้ ส่วน อสม. ก็ช่วยเดินสำรวจลูกน้ำทุกสัปดาห์ พอประกาศตารางพ่นในกลุ่มไลน์ ชาวบ้านก็เตรียมตัวและช่วยกันเก็บภาชนะน้ำขัง โทรศัพท์ร้องเรียนน้อยลงจนทีมมีเวลาไปสอนเด็กๆ ในโรงเรียนเรื่องยุงลาย"
ตัวอย่างเสียงจากหน้างาน: เป็นมุมมองที่เรียบเรียงจากลักษณะงานทั่วไปของทีมสาธารณสุขท้องถิ่น เพื่อใช้ประกอบการอธิบาย ไม่ใช่คำรับรองของบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ
ตอบ: เครื่องเป็นเพียงส่วนหนึ่ง เรื่องร้องเรียนลดลงเมื่อมีแผนครบ ทั้งการกำจัดลูกน้ำ การตอบสนองเร็ว และการสื่อสารกับประชาชนอย่างสม่ำเสมอ
ตอบ: สำหรับตำบลที่บ้านเรือนกระจายตัวและทีมมีคนจำกัด เครื่องสะพายหลังเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี ถ้ามีถนนยาวหรือหมู่บ้านจัดสรรขนาดใหญ่ ควรพิจารณาเสริมเครื่องติดรถในระยะต่อไป
ตอบ: หน้าสินค้าระบุว่า SUPER ROTARY ใช้ได้ทั้งงานสาธารณสุขและการเกษตร ควรล้างระบบทุกครั้งเมื่อเปลี่ยนชนิดสาร และใช้สารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับงานนั้น
ตอบ: ขึ้นกับจำนวนหมู่บ้าน ขนาดพื้นที่ และจำนวนเจ้าหน้าที่ ควรมีอย่างน้อยให้พอสำหรับทีมตอบสนองเร็วและมีเครื่องสำรองเมื่อเครื่องหลักเข้ารับการบำรุงรักษา
ตอบ: จำนวนครั้งที่พ่น พื้นที่ที่ครอบคลุม ผลการสำรวจลูกน้ำ เรื่องร้องเรียนที่รับและตอบกลับ และภาพถ่ายการปฏิบัติงาน
ตอบ: WHD มีช่าง อะไหล่ และบริการหลังการขายครบ ตรวจสอบคุณภาพเครื่องก่อนส่งมอบทุกเครื่อง ติดต่อได้ที่ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268
ขอใบเสนอราคา สาธิต และคำแนะนำจัดชุดเครื่องพ่นยุงสำหรับแผนควบคุมยุงครบวงจร
ดูสินค้าและราคา SUPER ROTARY คลิกที่นี่
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
โทร 065-556-6294 | LINE @whd268 | worldhealthdisinfection@gmail.com
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #SUPERROTARY #แผนควบคุมยุง
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, SUPER ROTARY, เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง, แผนควบคุมยุงตำบล