Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 11 จำนวนผู้เข้าชม |
ทุกฤดูฝน โทรศัพท์ของนายก อบจ. มักดังด้วยคำขอเดียวกันจากหลายอำเภอ "ขอรถพ่นยุงมาช่วยหน่อย" บทความนี้เสนอวิธีเปลี่ยนคำขอที่กระจัดกระจายให้เป็น "แผนหมุนเวียนให้บริการ" ที่ชัดเจน พร้อมเครื่องมือที่เหมาะกับงานระดับจังหวัด อ่านจบได้ในไม่กี่นาที และส่งต่อให้กองสาธารณสุขนำไปใช้ได้ทันที
(ตัวอย่างสถานการณ์) คุณสมศักดิ์ เป็นนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดของจังหวัดหนึ่งในภาคเหนือตอนล่าง จังหวัดนี้มีหลายอำเภอ และมี อปท. ระดับตำบลรวมกันหลายสิบแห่ง ช่วงกลางฤดูฝน ไข้เลือดออกเริ่มระบาดในหลายพื้นที่พร้อมกัน ภายในสัปดาห์เดียว สำนักงานของเขาได้รับหนังสือและโทรศัพท์จากนายก อบต. และนายกเทศมนตรีตำบลเจ็ดแห่ง ทุกแห่งขอเหมือนกันคือ "ขอรถพ่นยุงของ อบจ. มาช่วย"
ปัญหาคือ อบจ. มีเครื่องพ่นหมอกควันแบบถืออยู่ไม่กี่เครื่อง และไม่มีระบบจัดคิว เจ้าหน้าที่กองสาธารณสุขจึงใช้วิธี "ใครขอก่อนได้ก่อน" ตำบลที่อยู่ใกล้ตัวเมืองและโทรมาก่อนได้รับบริการในวันรุ่งขึ้น ส่วนตำบลที่อยู่ปลายอำเภอซึ่งมีผู้ป่วยมากกว่าต้องรอเกือบสัปดาห์
ไม่นานนัก เสียงวิจารณ์ก็ดังขึ้นในที่ประชุมสภาจังหวัด สมาชิกสภาจากเขตที่ต้องรอตั้งคำถามว่าการจัดสรรบริการเป็นธรรมหรือไม่ บางคนถามตรงๆ ว่า อบจ. ใช้เกณฑ์อะไร ในขณะที่ชาวบ้านบางตำบลโพสต์ภาพลูกหลานที่นอนโรงพยาบาลพร้อมข้อความว่า "รอรถพ่นยุงมาหลายวันแล้ว"
คุณสมศักดิ์ไม่ได้ขาดความตั้งใจ เขาต้องการช่วยทุกตำบล แต่สิ่งที่ขาดคือระบบและเครื่องมือที่ทำให้ อบจ. ช่วยได้หลายพื้นที่ในเวลาเดียวกัน อย่างมีเกณฑ์ที่อธิบายต่อสภาและประชาชนได้ บทความนี้คือคำตอบของคำถามนั้น
ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ไข้เลือดออกทำให้มีไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ และบางรายเกิดภาวะช็อกซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต เด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคประจำตัวเป็นกลุ่มเสี่ยง ในพื้นที่ชนบทที่ห่างโรงพยาบาล ความล่าช้าในการควบคุมยุงยิ่งเพิ่มความเสี่ยง เพราะการเดินทางไปรับการรักษาก็ใช้เวลานานกว่า
ถ้าแต่ละ อปท. ต่างคนต่างซื้อเครื่องขนาดใหญ่ อาจเกิดการลงทุนซ้ำซ้อนในพื้นที่ใกล้กัน ขณะที่ อปท. ขนาดเล็กบางแห่งไม่มีงบพอจะซื้อได้เลย การที่ อบจ. มีเครื่องกลางที่หมุนเวียนให้บริการ ช่วยให้งบประมาณของทั้งจังหวัดถูกใช้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
อบจ. เป็นหน่วยงานที่ประชาชนทั้งจังหวัดเลือกตั้งผู้บริหารมาโดยตรง ภาพที่รถพ่นยุงของ อบจ. ไปถึงทุกอำเภออย่างเป็นระบบ คือหลักฐานที่ชัดเจนว่า อบจ. ดูแลทั้งจังหวัด ไม่ใช่เฉพาะพื้นที่ใกล้ตัวเมือง
การให้บริการที่ไม่มีเกณฑ์ชัดเจนเปิดช่องให้เกิดข้อครหาว่าเลือกปฏิบัติ ซึ่งแพร่ในสื่อสังคมออนไลน์ได้เร็วมาก เกณฑ์ที่เขียนไว้ชัดและประกาศล่วงหน้าจะเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุด
เจ้าหน้าที่กองสาธารณสุขของ อบจ. ต้องรับโทรศัพท์ จัดคิว ประสานงาน และออกพ่นเอง เมื่อไม่มีระบบ ทุกวันจะหมดไปกับการตอบคำถามว่า "เมื่อไรจะมา" แผนหมุนเวียนที่ชัดเจนช่วยให้เจ้าหน้าที่ใช้เวลากับงานพ่นมากกว่างานประสาน
1. ใครขอก่อนได้ก่อน วิธีนี้ดูยุติธรรมในแวบแรก แต่ในทางปฏิบัติ พื้นที่ที่มีผู้ป่วยมากที่สุดอาจไม่ใช่พื้นที่ที่โทรมาก่อน ผลคือทรัพยากรไม่ได้ไปอยู่ในจุดที่เสี่ยงที่สุด
2. เครื่องเล็กสำหรับงานใหญ่ เครื่องพ่นหมอกควันแบบถือเหมาะกับงานเฉพาะจุด แต่ถ้า อบจ. ต้องช่วยหลายตำบลในเวลาเดียวกัน การเดินพ่นทีละหลังคาเรือนทำให้ช่วยได้เพียงวันละไม่กี่หมู่บ้าน
3. เครื่องเก่าและเสียกลางฤดู เครื่องที่ใช้งานหนักโดยไม่มีแผนบำรุงรักษา มักเสียในช่วงที่ต้องใช้มากที่สุด เมื่อเครื่องกลางของจังหวัดเสีย ทุก อปท. ที่รอคิวได้รับผลกระทบพร้อมกัน
4. พ่นผิดเวลา เมื่อรถต้องเดินทางไกลข้ามอำเภอโดยไม่มีแผน บ่อยครั้งไปถึงพื้นที่ตอนกลางวันแดดจัด ซึ่งไม่ใช่ช่วงที่ยุงลายออกหากิน ประสิทธิภาพการพ่นจึงลดลง
5. อุปกรณ์ราคาถูกที่ไม่ได้มาตรฐาน เครื่องที่ซื้อเพราะราคาต่ำอย่างเดียว อาจควบคุมขนาดละอองได้ไม่ดี หาอะไหล่ยาก และไม่มีบริการหลังการขาย เมื่อใช้งานข้ามหลายอำเภอ ปัญหาเหล่านี้ยิ่งชัดเจน
6. ไม่มีข้อตกลงกับ อปท. เมื่อไม่ได้ตกลงกันล่วงหน้าว่าใครเตรียมอะไร เช่น คนนำทาง การแจ้งประชาชน หรือการจัดการแหล่งเพาะพันธุ์ รถพ่นที่ไปถึงอาจต้องรอหรือพ่นได้ไม่ครบ
AIROFOG UM4 เป็นเครื่องพ่นละอองฝอยระบบ ULV ที่ติดตั้งหลังรถกระบะ มีคุณสมบัติตามข้อมูลสินค้าที่เหมาะกับบทบาทของ อบจ. ดังนี้
ในภาพรวมของผู้จำหน่าย WHD ได้รับมาตรฐาน ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีบริการหลังการขาย ช่างเทคนิค และอะไหล่ และสินค้าเป็นไปตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ ซึ่งสำคัญมากสำหรับเครื่องกลางที่ต้องให้บริการหลายพื้นที่ต่อเนื่องทั้งฤดู
ทั้งนี้ รูปแบบการสนับสนุนระหว่าง อบจ. กับ อปท. อื่น ควรตรวจสอบกับฝ่ายกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องของหน่วยงาน เพื่อให้การให้บริการเป็นไปตามอำนาจหน้าที่และตรวจสอบได้
| ช่วงเวลา | โซน ก (อำเภอเหนือ) | โซน ข (อำเภอกลาง) | โซน ค (อำเภอใต้) |
|---|---|---|---|
| ก่อนฤดูฝน | พ่นป้องกันรอบแรกทุกตำบลตามปฏิทิน | พ่นป้องกันรอบแรกทุกตำบลตามปฏิทิน | พ่นป้องกันรอบแรกทุกตำบลตามปฏิทิน |
| ต้นฤดูฝน | เน้นโรงเรียนและชุมชนหนาแน่น | เน้นโรงเรียนและชุมชนหนาแน่น | เน้นโรงเรียนและชุมชนหนาแน่น |
| ช่วงระบาด | เปิดช่องทางเร่งด่วน รถของโซนใกล้ที่สุดออกพ่นตามรายงานผู้ป่วย โซนอื่นช่วยเสริมเมื่อมีหลายจุดพร้อมกัน | ||
| ปลายฤดู | ทบทวนผล ตรวจสภาพเครื่อง ส่งซ่อมบำรุง และรายงานต่อสภาจังหวัด | ||
ตารางนี้เป็นเพียงกรอบตัวอย่าง จำนวนโซนและจำนวนรถควรคิดจากขนาดจังหวัด ระยะทาง จำนวน อปท. และข้อมูลผู้ป่วยย้อนหลังของจังหวัดเอง
แบบคำขอที่ดีช่วยให้กองสาธารณสุขของ อบจ. ตัดสินใจจัดลำดับได้เร็วและโปร่งใส ตัวอย่างข้อมูลที่ควรให้ อปท. กรอกมีดังนี้
สภาจังหวัดมีหน้าที่ติดตามการใช้งบประมาณของ อบจ. การรายงานที่ดีไม่จำเป็นต้องยาว ให้สรุปเป็นหน้าเดียวว่าในฤดูนี้ให้บริการกี่ อปท. กี่ตำบล กี่รอบ ใช้เวลาเฉลี่ยเท่าไรตั้งแต่รับคำขอเร่งด่วนจนถึงออกพ่น และมีเรื่องร้องเรียนกี่เรื่อง พร้อมแผนที่แสดงพื้นที่ที่ได้รับบริการ ข้อมูลเหล่านี้มาจากบันทึกการพ่นที่ทีมทำอยู่แล้ว จึงไม่เพิ่มภาระงานมากนัก แต่ช่วยให้สมาชิกสภาทุกเขตเห็นว่าการให้บริการเป็นไปตามเกณฑ์ และเป็นข้อมูลสำคัญเมื่อต้องพิจารณางบประมาณในปีถัดไป
นอกจากนี้ การเผยแพร่ปฏิทินพ่นและสรุปผลงานผ่านเพจของ อบจ. ยังช่วยให้ประชาชนรู้ว่ารถจะมาเมื่อไร และเตรียมบ้านเรือนให้พร้อม เช่น เปิดประตูหน้าต่างตามคำแนะนำ หรือย้ายสัตว์เลี้ยงออกจากพื้นที่ ซึ่งทำให้การพ่นได้ผลดียิ่งขึ้น
การจัดซื้อจัดจ้างเครื่องกลางระดับจังหวัดต้องคิดมากกว่าการซื้อเครื่องให้หน่วยงานเดียว เพราะเครื่องจะถูกใช้งานหนัก หลายพื้นที่ และหลายทีม แนวทางต่อไปนี้เป็นกรอบทั่วไป ควรปรับให้เข้ากับระเบียบและแบบฟอร์มของหน่วยงาน
เครื่องพ่นติดรถเป็นครุภัณฑ์ ควรบรรจุในแผนพัฒนาท้องถิ่นและงบลงทุนค่าครุภัณฑ์ของ อบจ. การคิดความคุ้มค่าให้คิดจาก จำนวน อปท. ที่ได้รับบริการ ระยะทางเฉลี่ยในแต่ละโซน จำนวนรอบพ่นต่อฤดู ค่าใช้จ่ายที่ อปท. ไม่ต้องลงทุนซ้ำซ้อน และค่าเสียหายที่หลีกเลี่ยงได้หากควบคุมการระบาดได้เร็ว โดยใช้ตัวเลขจริงของจังหวัด ไม่ใช้ตัวเลขประมาณการจากภายนอก
(ตัวอย่างมุมมองที่รวบรวมเป็นภาพรวม ไม่ใช่คำพูดของบุคคลจริง)
"เมื่อก่อนเวลาไข้เลือดออกระบาด เราโทรขอรถจากจังหวัดแล้วก็ได้แต่รอ ไม่รู้ว่าจะมาเมื่อไร พอมีปฏิทินหมุนเวียนและเกณฑ์เร่งด่วนที่ชัดเจน เรารู้ล่วงหน้าว่ารถจะมาวันไหน ก็เตรียม อสม. นำทาง แจ้งชาวบ้านปิดบ้าน และทำ 3 เก็บไว้ก่อน รถมาถึงตอนเย็นก็พ่นได้เลย ไม่เสียเวลา"
"ฝั่งเจ้าหน้าที่ อบจ. เองก็สบายใจขึ้น เวลาสภาถามว่าทำไมตำบลนี้ได้ก่อน เราเปิดเกณฑ์และบันทึกให้ดูได้ทันที ไม่ต้องอธิบายด้วยความรู้สึก"
ถาม: อบจ. ให้บริการพ่นยุงแก่ อปท. อื่นได้หรือไม่
ตอบ: รูปแบบการสนับสนุนระหว่างหน่วยงานขึ้นกับอำนาจหน้าที่และระเบียบที่เกี่ยวข้อง ควรตรวจสอบกับฝ่ายกฎหมายของ อบจ. และจัดทำข้อตกลงที่ชัดเจนก่อนเริ่มให้บริการ
ถาม: ควรมีรถ UM4 กี่คัน
ตอบ: คิดจากจำนวนโซน ระยะทาง และจำนวน อปท. ในจังหวัด หลายจังหวัดอาจเริ่มจากหนึ่งถึงสองชุดแล้วประเมินผลหลังหนึ่งฤดูก่อนเพิ่ม ปรึกษา WHD เพื่อวางแผนให้เหมาะกับพื้นที่
ถาม: UM4 ต่างจากเครื่องพ่นหมอกควันอย่างไร
ตอบ: เครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนสร้างควันขาว เหมาะกับงานเฉพาะจุดและพุ่มไม้ ส่วน UM4 เป็นเครื่องพ่นละอองฝอย ULV ติดรถ เหมาะกับการครอบคลุมพื้นที่กว้างตามแนวถนน ใช้ทั้งสองแบบร่วมกันจะได้ผลดีที่สุด
ถาม: อปท. ต้องเตรียมอะไรเมื่อรถ อบจ. มาถึง
ตอบ: คนนำทางที่รู้พื้นที่ การแจ้งประชาชนล่วงหน้า การทำมาตรการ 3 เก็บ และข้อมูลบ้านผู้ป่วย เพื่อให้รถพ่นได้ครบและตรงจุด
ถาม: เครื่องนี้ทำให้ไข้เลือดออกหายไปจากจังหวัดหรือไม่
ตอบ: ไม่มีเครื่องใดทำได้เช่นนั้น เครื่องพ่นช่วยควบคุมยุงพาหะและลดความเสี่ยงการแพร่เชื้อ ต้องทำควบคู่กับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ การเฝ้าระวังโรค และการให้ความรู้ประชาชน
ถาม: อปท. ที่มีเครื่องของตนเองแล้วยังต้องใช้บริการของ อบจ. หรือไม่
ตอบ: ไม่จำเป็นเสมอไป อปท. ที่มีเครื่องพ่นหมอกควันหรือเครื่องสะพายหลังอยู่แล้ว สามารถดูแลงานในซอยและในบ้านได้เอง แต่เมื่อการระบาดขยายวงหลายหมู่บ้าน รถ UM4 ของ อบจ. จะเข้ามาเสริมถนนสายหลัก การทำงานร่วมกันแบบนี้ช่วยให้ทั้งสองหน่วยงานใช้เครื่องที่มีอยู่ได้เต็มประสิทธิภาพ และไม่ต้องลงทุนซ้ำซ้อน
ถาม: ถ้าเครื่องเสียกลางฤดูจะทำอย่างไร
ตอบ: WHD มีบริการหลังการขาย ช่างเทคนิค และอะไหล่ ควรระบุเงื่อนไขการรับประกันและระยะเวลาตอบสนองไว้ในสัญญา และตรวจสภาพเครื่องก่อนเข้าฤดูทุกปี
ปรึกษาทีมงาน WHD เรื่องเครื่องพ่นยุงราชการ ครุภัณฑ์ราชการ และแผนหมุนเวียนให้บริการ อปท. ที่เหมาะกับจังหวัดของท่าน
ดูสินค้าและราคา AIROFOG UM4 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #อบจ #AIROFOGUM4
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, องค์การบริหารส่วนจังหวัด, แผนหมุนเวียนรถพ่นยุง, AIROFOG UM4