Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 3 จำนวนผู้เข้าชม |
สำหรับผู้อำนวยการสำนักงานป้องกันควบคุมโรค (สคร.) นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด หัวหน้ากลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ เจ้าหน้าที่พัสดุ และคณะกรรมการตรวจรับ ที่ต้องการจัดซื้อ เครื่องพ่นยุง เป็น ครุภัณฑ์ราชการ ที่ทั้งใช้งานได้จริงในงาน ควบคุมโรค และมีหลักฐานรองรับครบถ้วนเมื่อถึงวันตรวจสอบ
คุณวิไลวรรณ เป็นหัวหน้ากลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแห่งหนึ่งในภาคกลาง เมื่อสามปีก่อน จังหวัดได้รับงบประมาณจัดซื้อเครื่องพ่นยุงติดรถยนต์หนึ่งเครื่อง ในตอนนั้นมีเวลาจำกัด ทีมจึงเลือกเครื่องที่เสนอราคาต่ำที่สุด ผู้ขายยืนยันด้วยวาจาว่า "ได้มาตรฐาน ใช้กันหลายจังหวัด" แต่เอกสารที่แนบมามีเพียงแคตตาล็อกภาษาต่างประเทศไม่กี่หน้า
ปีแรกเครื่องใช้งานได้ ปีที่สองเริ่มสตาร์ตยาก หัวพ่นบางหัวอุดตันบ่อย ปีที่สามเกิดการระบาดของไข้เลือดออกในหลายอำเภอพร้อมกัน สคร. ในเขตขอให้จังหวัดส่งรถพ่นไปสนับสนุน แต่เครื่องเสียกลางทาง เมื่อติดต่อผู้ขายเดิม ปรากฏว่าเปลี่ยนเบอร์โทรไปแล้ว และไม่มีใครในประเทศมีอะไหล่รุ่นนั้น
ไม่กี่เดือนต่อมา มีการตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณตามรอบ ผู้ตรวจสอบขอดูเหตุผลการกำหนดคุณลักษณะเฉพาะ เอกสารรับรองคุณภาพ และหลักฐานการตรวจรับ คำถามที่คุณวิไลวรรณตอบได้ยากที่สุดคือ "ทำไมจึงมั่นใจว่าเครื่องนี้เหมาะกับงานควบคุมโรค" เพราะนอกจากราคาแล้ว ไม่มีเอกสารใดยืนยันคุณภาพของเครื่องจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้
บทเรียนจากเรื่องนี้ชัดเจน การจัดซื้อ เครื่องพ่นยุงราชการ มูลค่าสูงไม่ได้จบที่วันเซ็นสัญญา แต่ต้องตอบคำถามได้ทั้งในวันที่ใช้งานจริงกลางการระบาด และในวันที่ถูกตรวจสอบย้อนหลัง
ระดับเขตและจังหวัดมักถูกเรียกใช้เมื่อสถานการณ์ใหญ่เกินกำลังของอำเภอ เช่น การระบาดของไข้เลือดออกพร้อมกันหลายพื้นที่ หรือพื้นที่หลังน้ำท่วมที่มีแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายจำนวนมาก ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และซิกา ผู้ป่วยไข้เลือดออกบางรายอาจเข้าสู่ภาวะช็อกในช่วงไข้ลด กลุ่มเสี่ยงคือเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และหญิงตั้งครรภ์ ถ้าเครื่องมือระดับจังหวัดล้มเหลวในวันที่ต้องใช้ ผลกระทบจะไม่ได้อยู่ที่ซอยเดียว แต่อาจกระจายไปทั้งอำเภอ
เครื่องพ่นละอองฝอยติดรถยนต์เป็นครุภัณฑ์มูลค่าสูงกว่าเครื่องสะพายหลังหลายเท่า การเลือกผิดหนึ่งครั้งหมายถึงงบประมาณที่อาจไม่ได้รับการจัดสรรซ้ำไปอีกหลายปี และทีมต้องทำงานด้วยเครื่องมือที่ไม่พร้อมตลอดช่วงนั้น
สคร. และ สสจ. เป็นหน่วยงานที่ท้องถิ่นและโรงพยาบาลมองว่าเป็นผู้ให้คำแนะนำทางวิชาการ ถ้าหน่วยงานระดับนี้เลือกใช้เครื่องที่ไม่มีหลักฐานรับรอง ย่อมกระทบต่อความน่าเชื่อถือเมื่อต้องแนะนำให้ อปท. เลือกซื้อเครื่องมือของตนเอง
การจัดซื้อภาครัฐอยู่ภายใต้การตรวจสอบหลายชั้น ทั้งการตรวจสอบภายใน การตรวจสอบจากหน่วยงานตรวจเงินแผ่นดิน และการร้องเรียนจากผู้เสนอราคารายอื่น เอกสารที่ครบถ้วนและอ้างอิงได้คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดของเจ้าหน้าที่ที่ทำงานโดยสุจริต
ทีมระดับจังหวัดมักต้องเดินทางไกลเพื่อสนับสนุนหลายอำเภอ เครื่องที่ต้องดึงสตาร์ตหลายครั้ง ต้องมีคนยืนคุมหัวพ่นท้ายรถตลอด หรือต้องแวะเติมน้ำยาบ่อย ทำให้ทีมเหนื่อยและพ่นได้พื้นที่น้อยกว่าที่ควร
| คำ | ความหมายแบบเข้าใจง่าย |
|---|---|
| ULV | การพ่นน้ำยาปริมาณน้อยมากให้แตกเป็นละอองเล็กที่ลอยในอากาศได้นาน ใช้สารเคมีน้อยแต่ครอบคลุมกว้าง |
| ไมครอน | หน่วยวัดขนาดละออง หนึ่งไมครอนเท่ากับหนึ่งในพันของมิลลิเมตร |
| หมอกควัน | การใช้ความร้อนทำให้น้ำยากลายเป็นควันสีขาวที่มองเห็นได้ เหมาะกับพื้นที่โล่งและท่อระบายน้ำ |
| เอกสารรับรอง | หลักฐานจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ว่าเครื่องรุ่นนั้นผ่านการทดสอบหรือตรวจสอบตามขอบเขตที่ระบุไว้ |
สำหรับงานระดับเขตและจังหวัด เครื่องพ่นละอองฝอย ULV ติดรถยนต์เหมาะกับการพ่นครอบคลุมพื้นที่กว้างในเวลาสั้น ส่วน เครื่องพ่นหมอกควัน และเครื่องสะพายหลังเหมาะกับการเก็บงานในจุดที่รถเข้าไม่ถึง ทั้งหมดคือ เครื่องกำจัดยุง และอุปกรณ์สำหรับงาน กำจัดแมลงทุกชนิด ที่ควรใช้ร่วมกันตามบริบทพื้นที่
ตัดสินที่ราคาอย่างเดียว: ราคาต่ำที่สุดไม่ได้แปลว่าคุ้มค่าที่สุด ถ้าเครื่องเสียในปีที่สองและไม่มีอะไหล่ ต้นทุนจริงต่อปีการใช้งานจะสูงกว่าเครื่องที่ราคาสูงกว่าแต่ใช้งานได้นาน
เชื่อคำยืนยันด้วยวาจา: คำว่า "ได้มาตรฐาน" ไม่มีความหมายในการตรวจสอบ ถ้าไม่มีเอกสารที่ระบุชื่อหน่วยงานผู้รับรอง รุ่นของเครื่อง และขอบเขตการรับรองอย่างชัดเจน
ลอกสเปกจากที่อื่น: การนำคุณลักษณะเฉพาะของหน่วยงานอื่นมาใช้ทั้งหมด อาจทำให้ได้เครื่องที่ไม่ตรงกับภารกิจของตนเอง และอาจถูกตั้งคำถามว่ากำหนดสเปกเอื้อผู้ขายรายใดหรือไม่
ขนาดละอองและการตั้งค่าไม่เหมาะสม: เครื่องที่ปรับหัวพ่นไม่ได้หรือหัวพ่นคุณภาพต่ำ อาจให้ละอองใหญ่เกินไปจนตกพื้นเร็ว เปลืองน้ำยา และได้ผลต่อยุงตัวเต็มวัยน้อยลง
พ่นผิดเวลา: การพ่นเชิงพื้นที่ได้ผลดีในช่วงเช้าตรู่หรือเย็นที่ยุงออกหากินและลมสงบ ถ้าเครื่องสตาร์ตยากหรือต้องใช้คนหลายคนเตรียมเครื่อง ทีมจะเสียช่วงเวลาทองนี้ไป
ไม่มีบริการหลังการขาย: เครื่องยนต์ทุกเครื่องต้องบำรุงรักษา ผู้ขายที่ไม่มีช่างและอะไหล่ในประเทศ คือความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดของครุภัณฑ์มูลค่าสูง
GREENFOG F4 คือ เครื่องพ่นยุงราชการ ระบบ ULV แบบติดตั้งหลังรถยนต์ ที่ได้รับการรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ของบริษัท ข้อมูลหลักของเครื่องมีดังนี้
ประเด็นที่ทำให้ GREENFOG F4 เหมาะกับ สคร. และ สสจ. เป็นพิเศษ คือการรวมสองสิ่งที่ผู้บริหารระดับนี้ต้องการไว้ด้วยกัน ได้แก่ สมรรถนะสำหรับปฏิบัติการพื้นที่กว้าง และ หลักฐานรับรองที่ตรวจสอบได้ นอกจากนี้ World Health Disinfection ผู้จำหน่าย ได้รับมาตรฐาน ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพเครื่องทุกเครื่องก่อนส่งมอบ มีช่างเทคนิค อะไหล่ และบริการหลังการขายครบ ตรงตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ
ข้อแนะนำสำหรับการตรวจสอบ: ในการจัดซื้อจริง ควรขอสำเนาเอกสารรับรองจากผู้ขาย และให้คณะกรรมการตรวจดูว่าชื่อรุ่นในเอกสารตรงกับเครื่องที่เสนอ ระบุหน่วยงานผู้รับรองชัดเจน และแนบไว้ในแฟ้มจัดซื้อเพื่อใช้อ้างอิงในอนาคต
| ประโยชน์ | เกิดขึ้นได้อย่างไร |
|---|---|
| การจัดซื้อที่พร้อมตรวจสอบ | มีเอกสารรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ผู้ขายมี ISO และ GMP เหตุผลการเลือกอธิบายได้ชัด |
| ความเชื่อมั่นของประชาชนและภาคี | ท้องถิ่นและโรงพยาบาลเห็นว่าหน่วยงานวิชาการเลือกเครื่องมือที่มีหลักฐานรองรับ |
| ผลงานที่มองเห็น | รถพ่นหนึ่งคันครอบคลุมหลายชุมชนในรอบเดียว ด้วยถัง 85 ลิตรและ 4 หัวพ่น |
| เรื่องร้องเรียนลดลง | พ่นได้ทันเวลาในช่วงระบาด ไม่มีปัญหาเครื่องเสียกลางทาง |
| งบประมาณคุ้มค่า | ระบบ ULV ใช้สารเคมีน้อย มีอะไหล่และช่างรองรับตลอดอายุการใช้งาน |
สำหรับนักวิชาการสาธารณสุข นักกีฏวิทยา และเจ้าหน้าที่ที่ต้องเขียนเหตุผลความจำเป็นและคุณลักษณะเฉพาะ ประเด็นต่อไปนี้ช่วยเชื่อมข้อมูลเครื่องเข้ากับหลักวิชาการ
| ข้อมูลเครื่อง GREENFOG F4 | รายละเอียด |
|---|---|
| ประเภท | เครื่องพ่นละอองฝอย ULV ติดตั้งหลังรถยนต์ |
| เครื่องยนต์ | เบนซิน 13.5 แรงม้า สตาร์ตไฟฟ้า |
| การควบคุม | รีโมทคอนโทรล |
| หัวพ่น | 4 หัว ปรับได้ |
| ถังน้ำยา | 85 ลิตร |
| การรับรอง | กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์) |
รถพ่นติดเครื่องพ่นละอองฝอยหนึ่งคันจะคุ้มค่าที่สุดเมื่อมีระบบรองรับ ไม่ใช่จอดรอในโรงรถจนมีการระบาด ต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไปที่ผู้บริหารมอบหมายให้ทีมจัดทำได้
เมื่อมีระบบเช่นนี้ รถพ่นหนึ่งคันจะกลายเป็นทรัพยากรร่วมของทั้งเขตหรือทั้งจังหวัด และผู้บริหารจะมีข้อมูลจริงสำหรับการขอตั้งงบครุภัณฑ์เพิ่มในปีต่อไป
ต่อไปนี้เป็นเช็กลิสต์ที่ผู้อำนวยการหรือนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดส่งต่อให้กลุ่มงานพัสดุและกลุ่มงานควบคุมโรคใช้ได้ทันที เป็นแนวทางทั่วไป ให้ปรับตามระเบียบและแนวปฏิบัติที่หน่วยงานถือใช้
| เอกสาร หรือ ขั้นตอน | สิ่งที่ควรมีในแฟ้ม |
|---|---|
| เหตุผลความจำเป็น | สถานการณ์โรคในพื้นที่ ภารกิจของหน่วยงาน และเหตุที่ต้องใช้เครื่องติดรถยนต์ |
| คุณลักษณะเฉพาะ | เขียนตามภารกิจ เช่น ระบบ ULV ติดรถยนต์ จำนวนหัวพ่น ขนาดถัง ระบบสตาร์ต การควบคุมระยะไกล |
| เอกสารรับรองคุณภาพ | สำเนาเอกสารรับรองจากหน่วยงานรัฐ ตรวจชื่อรุ่นให้ตรงกับเครื่องที่เสนอ |
| มาตรฐานผู้ขาย | หลักฐานมาตรฐาน ISO และ GMP ของผู้ขาย และที่ตั้งศูนย์บริการ |
| การตรวจรับ | ทดสอบสตาร์ต พ่นจริง ตรวจการทำงานของรีโมทและหัวพ่นทุกหัว ถ่ายภาพและบันทึกผล |
| การอบรมและคู่มือ | คู่มือภาษาไทย การอบรมผู้ใช้งานและผู้ดูแลเครื่อง พร้อมรายชื่อผู้เข้าอบรม |
| การรับประกันและบริการ | ระยะเวลารับประกัน ช่องทางติดต่อ และรายการอะไหล่สิ้นเปลืองที่ควรสำรอง |
วิธีคิดความคุ้มค่า: แทนที่จะดูราคาซื้ออย่างเดียว ให้คิดจากจำนวนชุมชนที่ต้องพ่นต่อปี ความเร็วในการครอบคลุมพื้นที่เมื่อเทียบกับการใช้เครื่องขนาดเล็กหลายเครื่อง อายุการใช้งานเมื่อมีการบำรุงรักษาและอะไหล่รองรับ และความเสี่ยงที่ลดลงจากการมีเอกสารรับรองครบ ผลรวมของปัจจัยเหล่านี้คือคำตอบที่ผู้ตรวจสอบอยากเห็น
เรื่องการตั้งงบ: เครื่องพ่นติดรถยนต์จัดอยู่ในหมวดครุภัณฑ์ ควรวางแผนตั้งงบล่วงหน้าให้สอดคล้องกับรอบปีงบประมาณ และวางแผนรถยนต์ที่จะใช้ติดตั้งเครื่องไปพร้อมกัน
เอกสารรับรองจะมีคุณค่าก็ต่อเมื่อคณะกรรมการตรวจอย่างถูกวิธี ต่อไปนี้เป็นคำถามสั้น ๆ ที่กรรมการทุกคนใช้ได้ แม้ไม่ได้มีพื้นฐานด้านเครื่องยนต์
ขั้นตอนเหล่านี้ใช้เวลาไม่มาก แต่ช่วยปกป้องทั้งหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่โดยสุจริต และยังเป็นแบบอย่างที่ดีให้ อปท. ในเขตรับผิดชอบนำไปใช้กับการจัดซื้อของตนเอง
"ตอนเขียนสเปกเครื่องติดรถ เราเคยกังวลว่าจะถูกถามว่ากำหนดเพื่อเอื้อใครหรือเปล่า รอบนี้เราเริ่มจากภารกิจก่อน แล้วค่อยดูว่าเครื่องไหนมีเอกสารรับรองจากหน่วยงานรัฐ มีผู้ขายที่มีช่างและอะไหล่ในประเทศ พอถึงวันตรวจรับ กรรมการได้เห็นเครื่องสตาร์ตไฟฟ้า ลองรีโมทเปิดปิดหัวพ่นทีละหัว และได้เห็นเอกสารรับรองที่ชื่อรุ่นตรงกับเครื่อง ทุกคนเซ็นรับได้อย่างสบายใจ ที่สำคัญคือเวลามีระบาดหลายอำเภอพร้อมกัน เรามั่นใจว่าส่งรถออกไปแล้วเครื่องจะไม่ทิ้งเรากลางทาง"
หมายเหตุ: เป็นตัวอย่างมุมมองแบบรวม (composite) จากลักษณะงานจัดซื้อและงานภาคสนามทั่วไป ไม่ใช่คำพูดของบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ
ถาม: การรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ช่วยอะไรในการจัดซื้อ
ตอบ: ช่วยให้คณะกรรมการและผู้ตรวจสอบมีหลักฐานอ้างอิงจากหน่วยงานรัฐประกอบเหตุผลการเลือกเครื่อง แทนการพึ่งคำยืนยันของผู้ขายเพียงอย่างเดียว ควรขอสำเนาเอกสารและตรวจชื่อรุ่นให้ตรงกับเครื่องที่เสนอ
ถาม: GREENFOG F4 ต้องใช้รถแบบไหน
ตอบ: เป็นเครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถยนต์ ควรสอบถามทีม WHD เรื่องรถที่เหมาะสมกับการติดตั้งและการยึดเครื่องอย่างปลอดภัยก่อนตั้งงบ
ถาม: ถัง 85 ลิตรพ่นได้นานแค่ไหน
ตอบ: ขึ้นกับอัตราการพ่นที่ตั้งไว้ ชนิดของน้ำยา และความเร็วรถ ถังขนาดใหญ่ช่วยให้พ่นต่อเนื่องครอบคลุมหลายชุมชนก่อนกลับมาเติม ทีมงานสามารถแนะนำการตั้งค่าให้เหมาะกับภารกิจได้
ถาม: รีโมทคอนโทรลมีประโยชน์อย่างไร
ตอบ: เจ้าหน้าที่ควบคุมการพ่นจากห้องโดยสาร ไม่ต้องยืนท้ายรถสัมผัสละอองสารเคมี และหยุดพ่นได้ทันทีเมื่อผ่านจุดที่ไม่ควรพ่น
ถาม: ยังจำเป็นต้องมีเครื่องพ่นหมอกควันหรือเครื่องสะพายหลังอีกหรือไม่
ตอบ: จำเป็น รถพ่นเหมาะกับพื้นที่กว้างและถนนที่รถเข้าได้ ส่วนซอยแคบ หลังบ้าน และท่อระบายน้ำ ควรใช้เครื่องสะพายหลังหรือเครื่องพ่นหมอกควันเก็บงานร่วมกัน
ถาม: ถ้าเครื่องขัดข้องในช่วงระบาดจะทำอย่างไร
ตอบ: WHD มีช่างเทคนิค อะไหล่ และบริการหลังการขายรองรับ แนะนำให้ตรวจเช็กเครื่องก่อนเข้าฤดูฝนทุกปี และสำรองอะไหล่สิ้นเปลืองที่จำเป็น
ถาม: สคร. จะใช้ข้อมูลนี้แนะนำ อปท. ได้อย่างไร
ตอบ: ใช้เช็กลิสต์การจัดซื้อและวิธีตรวจเอกสารรับรองในบทความนี้เป็นแนวทางให้ท้องถิ่น เพื่อให้การจัดซื้อเครื่องพ่นยุงในเขตมีมาตรฐานใกล้เคียงกัน
ขอสเปก ใบเสนอราคา สำเนาเอกสารรับรอง และนัดสาธิต GREENFOG F4 ได้ทันที
ดูสินค้าและราคา GREENFOG F4 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, สคร., สสจ., กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์, GREENFOG F4