Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 16 จำนวนผู้เข้าชม |
ผู้บริหารท้องถิ่นไม่ได้ต้องการคำว่า "คุ้มค่า" ลอย ๆ แต่ต้องการวิธีคิดที่อธิบายต่อสภา คณะกรรมการ และผู้ตรวจสอบได้ บทความนี้ให้กรอบคิดทีละขั้น ตารางให้คะแนน และแบบฟอร์มที่ส่งต่อให้เจ้าหน้าที่กรอกข้อมูลจริงของพื้นที่ได้ทันที
(ตัวอย่างสถานการณ์) คุณธนกรเป็นปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลแห่งหนึ่งในภาคกลาง พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นนาข้าว สวนผลไม้ และแปลงผักของเกษตรกรรายย่อย มีหมู่บ้านไม่กี่แห่งตั้งเรียงตามคลองส่งน้ำ ทุกปีเมื่อฝนตกหนัก ภาชนะขังน้ำรอบบ้านกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย และมีผู้ป่วยไข้เลือดออกกระจายอยู่ในหลายหมู่บ้าน
ปีนี้กองสาธารณสุขเสนอซื้อเครื่องพ่นยุงใหม่ เพราะเครื่องเดิมเสื่อมสภาพ แต่ในการประชุมพิจารณาร่างงบประมาณ มีผู้ตั้งคำถามว่า "เครื่องพ่นยุงใช้งานจริงปีละไม่กี่สัปดาห์ ที่เหลือก็เก็บไว้ในโกดัง เงินก้อนนี้เอาไปทำอย่างอื่นจะคุ้มกว่าไหม" อีกคนหนึ่งเสริมว่า "เกษตรกรก็ขอให้ อบต. ช่วยเรื่องแมลงศัตรูพืชอยู่เหมือนกัน จะซื้ออะไรก็ควรตอบโจทย์หลายเรื่อง"
คุณธนกรรู้ว่าคำถามนี้ไม่ผิด แต่คำตอบที่ทีมงานมีอยู่คือ "ราคาเครื่องนี้ถูกกว่าอีกยี่ห้อ" ซึ่งไม่ได้ตอบเรื่องความคุ้มค่าเลย เพราะเครื่องราคาถูกที่เสียกลางฤดูระบาดอาจแพงที่สุดก็ได้ เขาจึงให้ทีมกลับไปทำการบ้านใหม่ โดยใช้กรอบคิดที่วัดความคุ้มค่าจาก "สิ่งที่เครื่องทำได้ตลอดอายุการใช้งาน" ไม่ใช่ "ราคาในวันซื้อ"
ผลลัพธ์คือกรอบคิดห้าขั้นที่อธิบายต่อคณะกรรมการได้ภายในไม่กี่นาที และทำให้ทุกคนเห็นว่าเครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลังที่ใช้ได้ทั้งงานควบคุมโรคและงานสนับสนุนเกษตรกร สามารถทำงานให้ชุมชนได้มากกว่าที่คิด บทความนี้สรุปกรอบคิดนั้นไว้ให้ท่านนำไปใช้
ก่อนคิดว่าเครื่องใหม่คุ้มหรือไม่ ต้องมองให้เห็นก่อนว่าการไม่มีเครื่องที่ดีนั้นมีต้นทุนอะไรบ้าง ต้นทุนเหล่านี้มักไม่ปรากฏในเอกสารงบประมาณ แต่ชุมชนจ่ายอยู่ทุกปี
ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ไข้เลือดออกมีอาการไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยตามตัว อาจมีจุดเลือดออกใต้ผิวหนัง และบางรายเกิดภาวะช็อกในช่วงไข้ลด ชิคุนกุนยาทำให้ปวดข้อรุนแรงจนทำงานไม่ได้หลายวัน ส่วนโรคติดเชื้อไวรัสซิกาเป็นเรื่องที่ต้องระวังในหญิงตั้งครรภ์ กลุ่มเสี่ยงสูงคือเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว ในพื้นที่เกษตรกรรม ผู้ป่วยวัยแรงงานยังหมายถึงการขาดแรงงานในช่วงเก็บเกี่ยวหรือดูแลแปลงปลูก
เครื่องเก่าที่ซ่อมบ่อยทำให้เกิดค่าใช้จ่ายซ้ำ ๆ ทั้งค่าอะไหล่ ค่าแรงช่าง และค่าเดินทางไปซ่อม สารเคมีที่พ่นด้วยเครื่องที่ละอองไม่สม่ำเสมอก็อาจสูญเปล่าจนต้องพ่นซ้ำ ค่าน้ำมันเชื้อเพลิงและค่าล่วงเวลาของเจ้าหน้าที่ก็เพิ่มขึ้นตาม ทั้งหมดนี้กระจายอยู่ในหลายหมวดรายจ่าย จึงมองไม่เห็นเป็นก้อนเดียว
ประชาชนจดจำว่าท้องถิ่นมาช่วยเร็วแค่ไหนในวันที่มีคนป่วย หากต้องรอหลายวันเพราะเครื่องเสียหรือต้องยืมจากที่อื่น ความเชื่อมั่นที่สะสมมาหลายปีก็ลดลงได้ในสัปดาห์เดียว ในพื้นที่เกษตรกรรม เกษตรกรยังคาดหวังให้ท้องถิ่นช่วยเรื่องแมลงศัตรูพืชในแปลงสาธิตหรือแปลงรวมของชุมชน หากท้องถิ่นทำได้เพียงบางเรื่อง เสียงสะท้อนก็จะตามมา
คลิปยุงเต็มบ้าน ภาพเด็กป่วย หรือข้อความถามว่า "ท้องถิ่นทำอะไรอยู่" ถูกส่งต่อในกลุ่มไลน์และเฟซบุ๊กได้รวดเร็ว การมีเครื่องมือที่พร้อมและตารางการออกพ่นที่ชัดเจน ช่วยให้ท้องถิ่นตอบได้ทันทีว่าทำอะไรไปแล้ว และจะทำอะไรต่อ
ทีมงานของ อปท. ขนาดเล็กมักรับผิดชอบหลายภารกิจพร้อมกัน ทั้งงานสาธารณสุข งานส่งเสริมการเกษตร และงานบรรเทาสาธารณภัย เครื่องที่หนัก เทอะทะ หรือสตาร์ตยากทำให้งานแต่ละรอบใช้เวลานานขึ้น เจ้าหน้าที่และ อสม. เหนื่อยเกินจำเป็น และไม่มีเวลาเหลือไปทำงานป้องกันโรคด้านอื่น
หลักง่าย ๆ คือ ความคุ้มค่า = งานที่เครื่องทำได้จริงตลอดอายุการใช้งาน เทียบกับ เงินทั้งหมดที่ต้องจ่ายตลอดอายุการใช้งาน ทุกตัวเลขในกรอบนี้ให้ทีมงานกรอกจากข้อมูลจริงของพื้นที่และใบเสนอราคาจริง ห้ามใช้ตัวเลขประมาณการที่ไม่มีที่มา
จดรายการงานทั้งหมดที่เครื่องจะถูกใช้ เช่น พ่นรอบบ้านผู้ป่วยไข้เลือดออก พ่นรอบโรงเรียนและศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก่อนเปิดภาคเรียน พ่นในตลาดและสถานที่จัดงาน และงานสนับสนุนเกษตรกร เช่น แปลงสาธิตหรือแปลงรวมของชุมชน ยิ่งเครื่องทำได้หลายภารกิจอย่างปลอดภัย ความคุ้มค่ายิ่งสูง
ใช้สถิติย้อนหลังของพื้นที่ เช่น จำนวนครั้งที่ออกพ่นในปีที่แล้ว จำนวนผู้ป่วยที่ต้องพ่นรอบบ้าน และคำขอจากกลุ่มเกษตรกร แล้วรวมเป็นจำนวนวันใช้งานโดยประมาณ ถ้ายังไม่มีข้อมูล ให้เริ่มจดตั้งแต่วันนี้ และใช้ช่วงตัวเลขแทนตัวเลขเดี่ยว
ราคาซื้อ บวกค่าสารเคมี ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง ค่าอะไหล่และการบำรุงรักษา ค่าอบรม และค่าแรงเจ้าหน้าที่ตลอดอายุการใช้งานที่คาดไว้ ขอข้อมูลค่าอะไหล่และรอบการบำรุงรักษาจากผู้จำหน่ายเป็นลายลักษณ์อักษร
พิจารณาว่ามีช่างในประเทศหรือไม่ อะไหล่หาง่ายหรือไม่ มีการตรวจคุณภาพก่อนส่งมอบหรือไม่ ความเสี่ยงยิ่งต่ำ โอกาสที่เครื่องจะพร้อมในวันที่โรคระบาดยิ่งสูง
นำข้อมูลจากขั้นที่ 1 ถึง 4 ของทุกตัวเลือกมาใส่ในตารางให้คะแนนด้านล่าง แล้วแนบไว้ในรายงานผลการพิจารณา วิธีนี้ทำให้การตัดสินใจโปร่งใสและตรวจสอบย้อนหลังได้
น้ำหนักคะแนนด้านล่างเป็นเพียงตัวอย่างการให้น้ำหนัก ผู้บริหารปรับได้ตามลำดับความสำคัญของพื้นที่ ให้คะแนนแต่ละข้อ 1 ถึง 5 แล้วคูณด้วยน้ำหนัก
| เกณฑ์ | ตัวอย่างน้ำหนัก | คำถามที่ต้องตอบ | คะแนน (1–5) |
|---|---|---|---|
| จำนวนภารกิจที่ใช้งานได้ | 20% | ใช้ได้ทั้งงานสาธารณสุขและงานเกษตรหรือไม่ | กรอกเอง |
| ความคล่องตัวในพื้นที่ | 15% | เข้าซอยแคบ คันนา สวน และจุดที่รถเข้าไม่ถึงได้หรือไม่ | กรอกเอง |
| คุณภาพละออง | 15% | ละอองละเอียดและสม่ำเสมอ ช่วยประหยัดสารเคมีหรือไม่ | กรอกเอง |
| ความทนทาน | 15% | ทนงานภาคสนาม ฝุ่น ความชื้น และการใช้งานต่อเนื่องหรือไม่ | กรอกเอง |
| บริการหลังการขาย | 20% | มีช่าง อะไหล่ และการอบรมในประเทศหรือไม่ | กรอกเอง |
| ต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน | 15% | ราคาซื้อรวมค่าดำเนินการทั้งหมด เมื่อหารด้วยวันใช้งานแล้วต่ำกว่าตัวเลือกอื่นหรือไม่ | กรอกเอง |
| รายการ | ที่มาของข้อมูล | ตัวเลือก A | ตัวเลือก B |
|---|---|---|---|
| ราคาซื้อ | ใบเสนอราคา | ....... | ....... |
| ค่าสารเคมีต่อปี | อัตราใช้ตามคู่มือ คูณจำนวนวันใช้งาน | ....... | ....... |
| ค่าเชื้อเพลิงหรือพลังงานต่อปี | บันทึกการใช้งานจริง | ....... | ....... |
| ค่าบำรุงรักษาและอะไหล่ต่อปี | หนังสือยืนยันจากผู้จำหน่าย | ....... | ....... |
| ค่าอบรม | ใบเสนอราคา | ....... | ....... |
| อายุการใช้งานที่คาดไว้ (ปี) | ข้อมูลผู้ผลิตและประสบการณ์หน่วยงาน | ....... | ....... |
| จำนวนวันใช้งานต่อปี | สถิติย้อนหลังของพื้นที่ | ....... | ....... |
| ต้นทุนต่อวันใช้งาน | ต้นทุนรวมทั้งหมด หารด้วยวันใช้งานรวมตลอดอายุ | ....... | ....... |
หมายเหตุ: แบบฟอร์มนี้ไม่ได้ใส่ตัวเลขไว้ล่วงหน้าโดยเจตนา เพื่อให้ทุกตัวเลขมาจากใบเสนอราคาและข้อมูลจริงของพื้นที่ ซึ่งตรวจสอบย้อนหลังได้
SUPER ROTARY คือเครื่องพ่นละอองฝอย ULV แบบสะพายหลังที่ใช้ระบบโรตารี ออกแบบมาให้กะทัดรัด พ่นละอองละเอียด และทนต่อสภาพงานภาคสนาม จุดเด่นที่ตรงกับกรอบคิดความคุ้มค่าคือ ใช้ได้ทั้งงานสาธารณสุขและงานเกษตร ทำให้เครื่องหนึ่งเครื่องทำงานได้มากกว่าหนึ่งภารกิจ และมีวันใช้งานต่อปีมากกว่าเครื่องที่ใช้เฉพาะช่วงฤดูฝน
| คุณสมบัติ | ผลต่อความคุ้มค่า |
|---|---|
| ระบบ ULV โรตารี ละอองละเอียด | ช่วยให้สารเคมีกระจายทั่วถึง ใช้น้ำยาอย่างมีประสิทธิภาพ |
| แบบสะพายหลัง กะทัดรัด | เจ้าหน้าที่เดินเข้าซอยแคบ คันนา ร่องสวน และรอบบ้านได้ ไม่ต้องใช้รถ |
| ทนงานภาคสนาม | ลดความเสี่ยงเครื่องเสียกลางฤดู ลดค่าซ่อมซ้ำ |
| ใช้ได้ทั้งงานสาธารณสุขและงานเกษตร | เพิ่มจำนวนวันใช้งานต่อปี ต้นทุนต่อวันใช้งานจึงลดลง |
| ผู้จำหน่ายมี ISO และ GMP ตรวจคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ พร้อมช่างและอะไหล่ | ลดความเสี่ยงในขั้นที่ 4 ของกรอบคิด และสอดคล้องกับมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ |
| ช่วงเวลา | ภารกิจหลัก | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ก่อนฤดูฝน | ตรวจเช็กเครื่อง อบรมทีม พ่นป้องกันรอบโรงเรียนและชุมชนเสี่ยง | ทำควบคู่กับรณรงค์ 3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค |
| ฤดูฝน | พ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยรัศมีประมาณ 100 เมตร และพื้นที่เสี่ยง | งานควบคุมโรคมาก่อนเสมอ |
| หลังฤดูฝนและฤดูแล้ง | สนับสนุนงานเกษตร เช่น แปลงสาธิตหรือแปลงรวมของชุมชน | ใช้สารที่ขึ้นทะเบียนสำหรับพืช และล้างถังให้สะอาดก่อนสลับภารกิจ |
| ตลอดปี | พ่นก่อนงานประเพณี ตลาด และสถานที่สาธารณะ | กำจัดแมลงทุกชนิดตามความจำเป็น |
หากท้องถิ่นมีพื้นที่ครอบคลุมกว้างและถนนเข้าถึงได้ดี อาจพิจารณาเครื่องพ่นติดรถควบคู่กันในอนาคต เช่น AIROFOG UM2 แต่สำหรับ อปท. งบจำกัดที่ต้องการเครื่องแรกที่ทำงานได้หลายภารกิจ เครื่องสะพายหลังมักเป็นจุดเริ่มต้นที่เหมาะสม
ข้อแนะนำต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป ควรตรวจสอบรายละเอียดกับกองคลังและเจ้าหน้าที่พัสดุของหน่วยงานทุกครั้ง
"เมื่อก่อนเวลาถูกถามว่าคุ้มไหม เราตอบได้แค่ว่าราคาถูกกว่า พอเปลี่ยนมาใช้ตารางต้นทุนตลอดอายุ แล้วใส่จำนวนวันที่ต้องพ่นรอบบ้านผู้ป่วยกับวันที่กลุ่มเกษตรกรขอให้ช่วย ทุกคนในห้องประชุมเห็นภาพทันทีว่าเครื่องสะพายหลังที่ทำได้สองงานนั้นถูกใช้แทบทั้งปี สิ่งที่เราเน้นกับทีมคือต้องล้างถังให้สะอาดทุกครั้งก่อนสลับงาน และต้องให้งานควบคุมโรคมาก่อนเสมอเมื่อมีรายงานผู้ป่วย พอครบปีเราเอาสมุดบันทึกการใช้งานมารายงานสภา ตัวเลขจริงพูดแทนเราได้ดีกว่าคำโฆษณาใด ๆ"
หมายเหตุ: ข้อความนี้เป็นตัวอย่างมุมมองที่เรียบเรียงจากลักษณะงานทั่วไปของ อปท. ไม่ได้อ้างอิงบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ
เพราะต้นทุนและจำนวนวันใช้งานของแต่ละพื้นที่ต่างกันมาก ตัวเลขที่ใช้อ้างอิงต่อสภาและผู้ตรวจสอบควรมาจากใบเสนอราคาและสถิติจริงของพื้นที่ กรอบคิดนี้ช่วยให้ท่านได้ตัวเลขที่ตรวจสอบได้ของตนเอง
ทำได้เมื่อปฏิบัติอย่างถูกต้อง คือแยกสารเคมีตามวัตถุประสงค์ ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียน ล้างถังและหัวพ่นให้สะอาดก่อนสลับงาน และบันทึกการใช้งานทุกครั้ง
เครื่องพ่นละอองฝอย ULV ไม่ใช้ความร้อน ทำให้น้ำยาเป็นละอองเล็กละเอียด ส่วนเครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนทำให้เกิดควันขาว หากต้องการเครื่องที่ใช้ได้ทั้งงานสาธารณสุขและงานเกษตร เครื่องพ่นละอองฝอยแบบสะพายหลังอย่าง SUPER ROTARY ตอบโจทย์กว่า
ขึ้นกับพื้นที่ หากพื้นที่ห่างไกลจากศูนย์บริการ ควรให้น้ำหนักบริการหลังการขายสูง หากพื้นที่เป็นเกษตรกรรมเป็นหลัก ควรให้น้ำหนักจำนวนภารกิจที่ใช้งานได้สูงขึ้น
เครื่องพ่นยุงช่วยควบคุมยุงตัวเต็มวัยเพื่อลดความเสี่ยงการแพร่เชื้อ แต่ไม่ได้รักษาโรค และต้องทำควบคู่กับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน้ำเสมอจึงจะได้ผลยั่งยืน
ติดต่อบริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 เพื่อขอใบเสนอราคา สเปก และข้อมูลการบำรุงรักษา
| 1 | โทรหรือ LINE ขอใบเสนอราคาและสเปก ที่ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 แล้วนำตัวเลขจริงไปกรอกในแบบฟอร์มต้นทุน |
| 2 | ขอสาธิตและอบรมการใช้งาน ให้ทีมสาธารณสุข อสม. และเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรเห็นการทำงานของเครื่องจริง |
| 3 | ตั้งงบและจัดซื้อตามระเบียบ แนบตารางให้คะแนนและแบบฟอร์มต้นทุนไว้ในเอกสารเสนอสภาและรายงานผลการพิจารณา |
รับใบเสนอราคาและสเปกเครื่องพ่นละอองฝอย ULV สะพายหลัง SUPER ROTARY เพื่อใส่ในกรอบคิดความคุ้มค่าของหน่วยงาน
ดูสินค้าและราคา SUPER ROTARY คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด · 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 · worldhealthdisinfection@gmail.com
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, ความคุ้มค่า, อปท. งบจำกัด, SUPER ROTARY