Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 16 จำนวนผู้เข้าชม |
บทความนี้เขียนให้ผู้บริหารท้องถิ่นที่มีเวลาน้อย อ่านจบได้ในไม่กี่นาที แล้วส่งต่อให้ปลัด ผู้อำนวยการกองสาธารณสุข และนักวิชาการสาธารณสุขทำงานต่อได้ทันที เราจะเล่าว่าทำไมการ "รอยืม" หรือ "รอจ้าง" เครื่องพ่นยุงจึงทำให้ตำบลเสียโอกาส และทำไมเครื่องพ่นหมอกควันของตำบลเองอย่าง AIROFOG AT35 จึงเป็นการลงทุนที่ชาวบ้านมองเห็นและตรวจสอบได้
ต้นเดือนสิงหาคม ฝนตกทุกบ่ายติดกันเกือบสามสัปดาห์ ในตำบลแห่งหนึ่งที่มีสิบสองหมู่บ้าน ล้อมรอบด้วยนาข้าวและสวนผลไม้ คุณประเสริฐ นายก อบต. ที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งได้ไม่ถึงสองปี ได้รับโทรศัพท์จากผู้ใหญ่บ้านหมู่ 7 ตอนหกโมงเช้า ว่าลูกสาวของชาวบ้านคนหนึ่งเข้าโรงพยาบาลอำเภอด้วยอาการไข้สูงสามวัน หมอสงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก และในซอยเดียวกันยังมีเด็กอีกสองคนเริ่มมีไข้
คุณประเสริฐโทรหาคุณวิภา นักวิชาการสาธารณสุขของ อบต. ทันที คำตอบที่ได้ทำให้เขาเงียบไปครู่หนึ่ง "นายกคะ เครื่องพ่นหมอกควันของเราเสียตั้งแต่ปีที่แล้ว ส่งซ่อมแล้วร้านบอกว่าไม่มีอะไหล่ ตอนนี้ต้องขอยืมเครื่องจากเทศบาลข้างเคียง แต่เขาก็มีผู้ป่วยในพื้นที่ของเขาเหมือนกัน อาจได้เครื่องวันพฤหัส"
ทางเลือกที่สองคือจ้างผู้รับจ้างเอกชนมาพ่น แต่ต้องทำเอกสารจัดซื้อจัดจ้าง ต้องมีใบเสนอราคา ต้องหาผู้รับจ้างที่ว่าง และผู้รับจ้างก็มีคิวงานของตำบลอื่นอยู่แล้ว สรุปว่ากว่าจะได้พ่นรอบบ้านผู้ป่วยจริงก็ผ่านไปสามวันเต็ม ในระหว่างนั้น ชาวบ้านในกลุ่ม LINE หมู่บ้านเริ่มตั้งคำถามว่า "อบต. ทำอะไรอยู่" มีคนถ่ายรูปแอ่งน้ำขังข้างถนนแล้วแชร์ต่อ พร้อมข้อความว่า "รอให้ลูกหลานป่วยกันหมดก่อนหรือ"
สัปดาห์ต่อมา ในหมู่ 7 และหมู่ 8 มีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอีกหลายราย คุณประเสริฐต้องไปเยี่ยมบ้านผู้ป่วย ต้องชี้แจงในที่ประชุมสภา และต้องตอบคำถามของผู้สื่อข่าวท้องถิ่น ทั้งที่ความจริงแล้ว ปัญหาใหญ่ไม่ได้อยู่ที่ความตั้งใจของทีมงาน แต่อยู่ที่ตำบลไม่มีเครื่องมือที่พร้อมใช้ในวันที่ต้องใช้
คืนนั้นเขาถามตัวเองเพียงคำถามเดียว "ถ้าเรามีเครื่องพ่นยุงของเราเอง ที่ใช้ได้จริง มีคนดูแล และมีอะไหล่ เรื่องนี้จะจบเร็วกว่านี้ไหม" คำตอบของคำถามนี้คือสิ่งที่บทความนี้จะอธิบาย
สำหรับงานพ่นรอบบ้านผู้ป่วยและพื้นที่กลางแจ้งในหมู่บ้าน เครื่องพ่นหมอกควันเป็นเครื่องมือหลักที่ทีมสาธารณสุขท้องถิ่นคุ้นเคย เพราะชาวบ้านมองเห็นหมอกควันได้ชัด และหมอกควันแทรกเข้าจุดที่ยุงลายชอบหลบได้ดี
ยุงลายเป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และไวรัสซิกา ผู้ป่วยไข้เลือดออกมักมีไข้สูงลอยสองถึงเจ็ดวัน ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดกล้ามเนื้อ บางรายมีจุดเลือดออกตามผิวหนัง ช่วงที่อันตรายคือช่วงไข้ลด เพราะบางรายอาจเข้าสู่ภาวะช็อกได้ กลุ่มเสี่ยงที่ผู้บริหารต้องห่วงเป็นพิเศษคือเด็กนักเรียน ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และหญิงตั้งครรภ์ ซึ่งในตำบลชนบทมีสัดส่วนไม่น้อย
หลักการที่ทีมสาธารณสุขใช้กันทั่วไปคือ เมื่อพบผู้ป่วยต้องควบคุมยุงตัวเต็มวัยรอบบ้านผู้ป่วยในรัศมีประมาณ 100 เมตรโดยเร็ว เพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ ถ้ารอหลายวัน ยุงที่กัดผู้ป่วยแล้วก็มีเวลาไปกัดคนอื่นต่อ นี่คือเหตุผลที่ "ความเร็ว" สำคัญกว่าเกือบทุกอย่าง
หลายตำบลคิดว่าการยืมเครื่องหรือจ้างพ่นเป็นครั้งคราวประหยัดกว่า แต่เมื่อคิดให้ครบ จะพบต้นทุนแฝงหลายอย่าง เช่น ค่าจ้างที่ต้องจ่ายทุกครั้ง เวลาของเจ้าหน้าที่ในการทำเอกสาร ค่ารถไปรับส่งเครื่อง ความเสี่ยงที่เครื่องยืมมาจะเสียระหว่างใช้แล้วตำบลต้องรับผิดชอบ และที่สำคัญที่สุดคือค่าเสียโอกาส หากโรคลุกลามจนมีผู้ป่วยมากขึ้น ตำบลก็ต้องใช้ทรัพยากรมากขึ้นหลายเท่าเพื่อควบคุมให้อยู่
ประชาชนไม่ได้เห็นเอกสารหรือระเบียบ พวกเขาเห็นเพียงว่า "มีคนป่วยแล้ว อบต. มาช้า" ความรู้สึกนี้ส่งผลต่อความเชื่อมั่นในตัวผู้บริหารโดยตรง ในทางกลับกัน เมื่อชาวบ้านเห็นทีม อบต. ออกพ่นหมอกควันภายในวันเดียวกับที่มีรายงานผู้ป่วย พร้อมอธิบายการป้องกันตนเอง ภาพนั้นสื่อสารความใส่ใจได้ดีกว่าป้ายประชาสัมพันธ์ใด ๆ
ทุกวันนี้ข่าวในกลุ่ม LINE และเฟซบุ๊กของหมู่บ้านเดินทางเร็วกว่าหนังสือราชการ ภาพเด็กนอนให้น้ำเกลือในโรงพยาบาลพร้อมคำถามว่า "อบต. อยู่ไหน" สามารถแชร์ต่อได้หลายร้อยครั้งในคืนเดียว การตอบว่า "กำลังรอยืมเครื่อง" ไม่ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้น แต่การโพสต์ภาพทีมที่กำลังพ่นอยู่จริงในวันนั้น พร้อมตารางพ่นของหมู่บ้านถัดไป ช่วยลดความกังวลได้มาก
นักวิชาการสาธารณสุขและพนักงานของ อบต. มีงานประจำมากอยู่แล้ว เมื่อต้องวิ่งประสานยืมเครื่อง ตามผู้รับจ้าง ทำเอกสารเร่งด่วน และรับโทรศัพท์จากชาวบ้านไปพร้อมกัน คุณภาพงานควบคุมโรคย่อมลดลง การมีเครื่องของตัวเองทำให้ทีมวางแผนล่วงหน้าได้ ฝึกซ้อมได้ และทำงานเป็นระบบ
การรอยืมเครื่องจากหน่วยงานอื่น: ไข้เลือดออกมักระบาดพร้อมกันหลายพื้นที่ในช่วงฤดูฝน หน่วยงานที่เราขอยืมก็ต้องใช้เครื่องในพื้นที่ของตัวเองเช่นกัน สุดท้ายตำบลของเราจึงอยู่ท้ายคิวเสมอ
การจ้างเหมาพ่นเป็นครั้ง ๆ: เหมาะกับงานตามแผนล่วงหน้า แต่ไม่เหมาะกับงานฉุกเฉินที่ต้องออกภายในหนึ่งวัน อีกทั้งตำบลไม่สามารถควบคุมมาตรฐานเครื่อง ขนาดละออง และช่วงเวลาพ่นได้เต็มที่
เครื่องเก่าที่เสียบ่อย: เครื่องที่ซื้อมานานโดยไม่มีแผนบำรุงรักษา มักสตาร์ทไม่ติดในวันที่ต้องใช้ ท่อสนิมกิน หัวพ่นอุดตัน และเมื่อส่งซ่อมก็หาอะไหล่ไม่ได้
เครื่องราคาถูกที่ไม่มีมาตรฐาน: ดูเหมือนประหยัดตอนซื้อ แต่ขนาดละอองอาจไม่สม่ำเสมอ น้ำยาหยดเป็นหยดใหญ่ สิ้นเปลืองสารเคมี และไม่มีตัวแทนในประเทศที่ให้บริการหลังการขาย
พ่นผิดเวลา: ยุงลายออกหากินช่วงเช้าตรู่และช่วงเย็น การพ่นหมอกควันจึงควรทำในช่วงเวลาดังกล่าว หากพ่นตอนเที่ยงที่แดดแรงและลมแรง หมอกควันจะลอยขึ้นและสลายเร็ว ผลลัพธ์จึงไม่ดีเท่าที่ควร การมีเครื่องของตัวเองทำให้ทีมเลือกเวลาที่เหมาะได้ ไม่ต้องพ่นตามเวลาที่ผู้รับจ้างสะดวก
ไม่มีคนที่ผ่านการอบรม: ถ้าตำบลไม่มีเครื่อง ก็ไม่มีโอกาสฝึกใช้ เมื่อยืมเครื่องมาแบบเร่งด่วน เจ้าหน้าที่ก็ใช้แบบลองผิดลองถูก ทั้งเรื่องการผสมน้ำยา การสตาร์ท และการดูแลหลังใช้งาน
เครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 เป็นเครื่องพ่นยุงแบบใช้ความร้อน (Thermal Fogger) ที่จัดจำหน่ายโดยบริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด (WHD) เหมาะกับงานควบคุมโรคที่นำโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในระดับตำบล ข้อมูลหลักของเครื่องตามที่ระบุในหน้าสินค้ามีดังนี้
| หัวข้อ | รายละเอียด AIROFOG AT35 |
|---|---|
| ประเภทเครื่อง | เครื่องพ่นหมอกควัน (Thermal Fogger) สำหรับพ่นยุงและกำจัดแมลง |
| วัสดุตัวเครื่อง | สแตนเลส 100% ทนทาน ลดปัญหาสนิมกิน |
| น้ำหนัก | น้ำหนักเบา ถือเดินพ่นตามซอยและรอบบ้านได้สะดวก |
| สารเคมีที่ใช้ได้ | ทั้งสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน |
| การรับรอง | ได้รับการรับรองจากเยอรมนีและอังกฤษ |
| พื้นที่ใช้งาน | บ้านเรือน โรงงาน โรงพยาบาล และพื้นที่สาธารณะ |
| บริการจาก WHD | บริษัทมีมาตรฐาน ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีช่าง อะไหล่ และบริการหลังการขายครบ ตรงตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ |
สำหรับ อบต. สิ่งที่สำคัญไม่ใช่แค่ตัวเครื่อง แต่เป็น "ความพร้อม" ที่มาพร้อมเครื่อง ตัวเครื่องสแตนเลสช่วยให้เก็บรักษาได้นานในสภาพอากาศชื้นของบ้านเรา น้ำหนักเบาทำให้เจ้าหน้าที่และ อสม. เดินพ่นตามซอยแคบหรือรอบบ้านที่รถเข้าไม่ถึงได้ และการใช้ได้ทั้งน้ำยาสูตรน้ำและสูตรน้ำมันทำให้ทีมเลือกใช้สารเคมีที่เหมาะกับสถานการณ์และตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุขได้ยืดหยุ่นกว่า
เมื่อตำบลมีเครื่องของตัวเอง ทีมสาธารณสุขสามารถวางแผนรายปีได้ เช่น พ่นเชิงป้องกันก่อนเปิดภาคเรียนในโรงเรียนและศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก พ่นก่อนงานประเพณีของตำบล และพร้อมออกพ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยทันทีเมื่อได้รับรายงาน โดยไม่ต้องรอใคร
| ประเด็น | รอยืม | จ้างพ่นเป็นครั้ง | มีเครื่องของตำบลเอง |
|---|---|---|---|
| ความเร็วในการออกพ่น | ขึ้นกับคิวของผู้ให้ยืม | ขึ้นกับเอกสารและคิวผู้รับจ้าง | ออกได้ตามแผนของทีมเอง |
| เลือกเวลาพ่นที่เหมาะ | ทำได้จำกัด | ทำได้จำกัด | เลือกเช้าตรู่หรือเย็นได้ |
| ความต่อเนื่อง (พ่นซ้ำตามรอบ) | ยาก | ต้องจ้างใหม่ทุกรอบ | ทำได้ครบรอบ |
| ทักษะของทีม | ไม่ต่อเนื่อง | อยู่ที่ผู้รับจ้าง | สะสมอยู่ในตำบล |
| ผลงานที่ประชาชนเห็น | ช้า ถูกตั้งคำถาม | เห็นเป็นครั้งคราว | เห็นทีม อบต. ทำงานจริงและเร็ว |
หมายเหตุ: การจ้างเหมายังมีประโยชน์สำหรับงานพ่นขนาดใหญ่ตามแผน ตารางนี้ไม่ได้บอกว่าห้ามจ้าง แต่ชี้ว่างานฉุกเฉินรอบบ้านผู้ป่วยควรมีเครื่องพ่นยุงของตำบลเองเป็นหลัก
ผู้บริหารหลายท่านถามว่า "ซื้อเองคุ้มไหม" บทความนี้จะไม่ใส่ตัวเลขราคาหรือค่าใช้จ่ายต่อหัวที่เดาเอาเอง แต่ขอเสนอกรอบคิดให้ทีมคลังและทีมสาธารณสุขนำไปคำนวณด้วยข้อมูลจริงของตำบล
เมื่อใช้กรอบนี้ ผู้บริหารจะมีเหตุผลที่ชัดเจนสำหรับการชี้แจงสภาท้องถิ่นและหน่วยตรวจสอบ ว่าการซื้อเครื่องพ่นยุงราชการของตำบลเองมีที่มาที่ไปและใช้งบประมาณอย่างรอบคอบ
ส่วนนี้เป็นแนวทางทั่วไปเพื่อให้ทีมพัสดุและทีมสาธารณสุขคุยกันง่ายขึ้น ขั้นตอนจริงให้ยึดตามระเบียบจัดซื้อจัดจ้างและหนังสือสั่งการที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
เครื่องพ่นยุงเป็นครุภัณฑ์ที่ใช้งานหลายปี ทีมคลังควรตั้งไว้ในหมวดครุภัณฑ์ให้ถูกประเภท และตั้งงบค่าวัสดุสำหรับน้ำยาและอะไหล่สิ้นเปลืองแยกไว้ด้วย เพื่อไม่ให้เครื่องใหม่ต้องจอดรอเพราะไม่มีน้ำยา หากต้องบรรจุในแผนพัฒนาท้องถิ่น ควรเริ่มคุยกับทีมแผนตั้งแต่ต้นปี
ขอให้ผู้ขายระบุชัดว่าจะอบรมกี่คน อบรมที่ไหน และติดต่อช่างได้ทางใด การอบรมที่ดีควรครอบคลุมการผสมน้ำยา การสตาร์ท การพ่นให้ถูกทิศทางลม การดับเครื่องอย่างปลอดภัย และการทำความสะอาดหลังใช้งาน ยิ่งทีมรู้จักเครื่องดีเท่าไร เครื่องก็อยู่กับตำบลได้นานเท่านั้น
(ข้อความต่อไปนี้เป็นตัวอย่างที่เรียบเรียงจากลักษณะงานทั่วไปของทีมสาธารณสุขท้องถิ่น ไม่ใช่คำให้สัมภาษณ์ของบุคคลจริง)
"ก่อนหน้านี้ทุกครั้งที่มีผู้ป่วย เราต้องเริ่มจากการโทรหาเครื่องก่อน แล้วค่อยวางแผน พอตำบลมีเครื่องพ่นหมอกควันของตัวเอง ลำดับมันกลับกัน เราวางแผนก่อนได้เลย เช้าได้รับรายงาน เย็นก็ออกพ่นรอบบ้านผู้ป่วยได้ อสม. ก็ช่วยเดินแจ้งบ้านรอบข้างล่วงหน้า ชาวบ้านเห็นทีมมาจริงก็คลายกังวล ที่ชอบอีกอย่างคือเครื่องสแตนเลส ล้างเก็บง่าย ไม่ต้องกลัวสนิมตอนเก็บข้ามฤดู และเวลามีปัญหาก็โทรหาช่างได้ ไม่ต้องหาร้านเอง"
ถาม: ตำบลเล็ก ๆ จำเป็นต้องมีเครื่องพ่นยุงเองจริงหรือ
ตอบ: ถ้าตำบลมีผู้ป่วยไข้เลือดออกเกือบทุกปี หรือมีโรงเรียน ศพด. และชุมชนหนาแน่น การมีเครื่องของตัวเองช่วยให้ตอบสนองได้เร็ว ซึ่งเป็นหัวใจของการควบคุมโรค ตำบลเล็กยิ่งได้เปรียบ เพราะเครื่องหนึ่งถึงสองเครื่องก็ดูแลได้ทั่วถึง
ถาม: เครื่องพ่นหมอกควันกับเครื่องพ่นละอองฝอยต่างกันอย่างไร
ตอบ: เครื่องพ่นหมอกควันใช้ความร้อนทำให้เกิดหมอกควันที่มองเห็นได้ เหมาะกับงานกลางแจ้งและพื้นที่รกทึบ ส่วนเครื่องพ่นละอองฝอย ULV ไม่ใช้ความร้อน เหมาะกับในอาคารหรือพื้นที่ที่ไม่ต้องการควัน หลายตำบลเลือกมีทั้งสองแบบเพื่อใช้ให้ตรงงาน
ถาม: ต้องใช้คนกี่คนในการออกพ่น
ตอบ: โดยทั่วไปมีผู้พ่นหนึ่งคนและผู้ช่วยอีกหนึ่งถึงสองคนสำหรับแจ้งชาวบ้านและดูความปลอดภัย จำนวนจริงขึ้นกับขนาดพื้นที่และแนวทางของทีมสาธารณสุข
ถาม: ใช้ อสม. ช่วยพ่นได้ไหม
ตอบ: อสม. ช่วยได้มาก ทั้งการสำรวจลูกน้ำ แจ้งชาวบ้าน และช่วยงานพ่นภายใต้การดูแลของเจ้าหน้าที่ ควรให้ผ่านการอบรมการใช้เครื่องและการใช้อุปกรณ์ป้องกันก่อนเสมอ
ถาม: พ่นหมอกควันแล้วยุงหมดเลยไหม
ตอบ: การพ่นช่วยลดยุงตัวเต็มวัยที่อาจมีเชื้อได้ในช่วงเวลาหนึ่ง แต่ไม่ได้กำจัดลูกน้ำในภาชนะ จึงต้องทำควบคู่กับมาตรการ 3 เก็บ และการร่วมมือของชาวบ้าน
ถาม: ถ้าเครื่องเสียหลังซื้อจะทำอย่างไร
ตอบ: WHD มีช่าง อะไหล่ และบริการหลังการขาย ติดต่อได้ที่ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ควรสอบถามเงื่อนไขการรับประกันก่อนจัดซื้อ
ถาม: จะเริ่มต้นอย่างไรถ้าไม่เคยจัดซื้อเครื่องพ่นยุงมาก่อน
ตอบ: เริ่มจากขอใบเสนอราคาและสเปก ขอสาธิต แล้วให้ทีมพัสดุตรวจเอกสารตามระเบียบ ดูตัวเลือกเครื่องทั้งหมดได้ที่หน้าศูนย์รวมครุภัณฑ์ราชการของ WHD
ขอใบเสนอราคา สเปก และนัดสาธิตเครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 สำหรับ อบต. ได้ทันที
ดูสินค้าและราคา AT35 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268
อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #AT35 #นายกอบต
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, AIROFOG AT35, นายก อบต.