เรื่องจริงจากโรงพยาบาลชุมชนขนาด 60 เตียง ภาคเหนือ

โรงพยาบาลชุมชน 60 เตียง พบผู้ป่วยติดไข้เลือดออกในโรงพยาบาล 5 ราย จากยุงในบ่อบำบัดหลังตึก

เมื่อคนไข้ที่มานอนรักษาโรคหนึ่ง กลับติดอีกโรคหนึ่งในโรงพยาบาลเอง และบทเรียนที่สถานพยาบาลทุกแห่งควรอ่าน

โรงพยาบาลชุมชนขนาด 60 เตียงในภาคเหนือพบผู้ป่วยที่ติดเชื้อไข้เลือดออกระหว่างนอนรักษาในโรงพยาบาลถึง 5 ราย ในฤดูฝนเดียว การสอบสวนโรคพบว่าต้นตออยู่ในบ่อบำบัดน้ำเสียและพื้นที่สีเขียวหลังตึกผู้ป่วยใน บทความนี้เล่าสิ่งที่ทีมควบคุมการติดเชื้อค้นพบ และวิธีที่เครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบป้องกัน

ความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง

ผู้ป่วยติดโรคเพิ่มระหว่างนอนรักษา

การติดเชื้อในโรงพยาบาลเป็นสิ่งที่ระบบสาธารณสุขให้ความสำคัญสูงสุด เพราะผู้ป่วยเข้ามาเพื่อรักษาโรคหนึ่งแล้วกลับป่วยเพิ่มอีกโรค โดยเฉพาะเมื่อผู้ป่วยเป็นผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว ซึ่งมีความเสี่ยงต่ออาการรุนแรงสูงกว่าคนทั่วไปมาก

เตียงและทรัพยากรที่ถูกใช้ไปกับปัญหาที่ป้องกันได้

วันนอนโรงพยาบาลที่เพิ่มขึ้นรวม 34 วันในโรงพยาบาลชุมชนที่มีเพียง 60 เตียง หมายถึงเตียงที่ควรได้ใช้รักษาผู้ป่วยรายอื่นถูกใช้ไปกับปัญหาที่ป้องกันได้ด้วยการจัดการสิ่งแวดล้อม

ความไว้วางใจของชุมชนที่สร้างมาหลายสิบปี

โรงพยาบาลชุมชนอยู่ได้ด้วยความไว้วางใจของคนในพื้นที่ เมื่อมีคำพูดว่ามานอนแล้วติดโรคกลับบ้าน ความไว้วางใจนั้นจะสั่นคลอนทันทีและกระทบไปถึงการมารับบริการด้านอื่นทั้งหมด ตั้งแต่การฝากครรภ์ไปจนถึงการรับวัคซีน

สุขภาพของบุคลากรทางการแพทย์เอง

พยาบาลและเจ้าหน้าที่ที่ทำงานเวรดึกในหอผู้ป่วยที่มียุง มีความเสี่ยงเช่นเดียวกับผู้ป่วย และในโรงพยาบาลชุมชนที่มีบุคลากรจำกัด การที่พยาบาลป่วยหนึ่งคนกระทบตารางเวรของทั้งหอผู้ป่วยทันที

ทำไมวิธีที่คนส่วนใหญ่ใช้ถึงไม่ได้ผล

ติดมุ้งลวดอย่างเดียว

จำเป็นและควรทำ แต่ไม่พอ เพราะมุ้งลวดในอาคารเก่าชำรุดตามอายุและมีจุดรั่วที่มองไม่เห็น อีกทั้งประตูที่เปิดปิดตลอดเวลาสำหรับการเข็นเตียงและการเยี่ยม ทำให้ยุงเข้าได้เสมอ และมุ้งลวดไม่ได้ลดจำนวนยุงรอบอาคารเลย

ใช้สเปรย์กระป๋องในหอผู้ป่วย

ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่มีผู้ป่วยที่มีปัญหาระบบทางเดินหายใจ ผู้สูงอายุ และเด็ก อีกทั้งครอบคลุมพื้นที่เล็กมากและหมดฤทธิ์เร็ว การใช้ในหอผู้ป่วยยังสร้างความกังวลให้ญาติผู้ป่วยโดยไม่จำเป็น

ติดเครื่องดักยุงไฟฟ้าในหอผู้ป่วย

ทำงานในรัศมีจำกัดมากและเสียงกับแสงรบกวนการพักผ่อนของผู้ป่วย ที่สำคัญคือไม่ได้จัดการที่ต้นทางซึ่งอยู่ที่บ่อบำบัดและพื้นที่สีเขียวรอบอาคาร ซึ่งเป็นที่ที่ยุงเกิดและเกาะพัก

รอให้เทศบาลมาพ่นให้

หน่วยงานท้องถิ่นมีทรัพยากรจำกัดและต้องดูแลทั้งตำบล โรงพยาบาลซึ่งเป็นสถานที่ที่มีกลุ่มเสี่ยงหนาแน่นที่สุดจึงไม่ควรรอคิว และควรมีความสามารถในการจัดการด้วยตัวเองตามความถี่ที่จำเป็นจริง

ตรวจสุขาภิบาลเฉพาะในเวลาราชการ

นี่คือจุดที่ทำให้ปัญหาถูกมองข้ามมาหลายปี เพราะยุงลายออกหากินหนักในช่วงเช้าตรู่และช่วงหัวค่ำ การเดินตรวจเวลาสิบโมงเช้าจะไม่เห็นสิ่งที่เห็นในเวลาหกโมงเย็นเลย

โรงพยาบาลต้องจัดการยุงเหมือนที่จัดการการติดเชื้ออื่น คือเป็นระบบและวัดผลได้

สิ่งที่คุณหมอวรพลเน้นคือ โรงพยาบาลมีระบบควบคุมการติดเชื้อที่ดีมากอยู่แล้วสำหรับเชื้อที่ติดต่อทางการสัมผัสและทางอากาศ แต่ไม่เคยมีระบบเดียวกันสำหรับโรคที่มีแมลงเป็นพาหะ ทั้งที่หลักการเหมือนกันทุกประการ

หลักการนั้นคือ ตัดแหล่งกำเนิด กันไม่ให้เข้าถึงผู้ป่วย และลดปริมาณเชื้อหรือพาหะในสิ่งแวดล้อม ซึ่งในกรณีของยุงหมายถึงการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ การซ่อมมุ้งลวด และการพ่นควบคุมยุงตัวเต็มวัยรอบอาคารอย่างสม่ำเสมอ

เครื่องพ่นหมอกควันเป็นเครื่องมือที่เหมาะกับส่วนที่สามที่สุด เพราะหมอกลอยเข้าไปในพุ่มไม้รอบตึก ช่องระบายอากาศของบ่อบำบัด ใต้ถุนอาคาร และแนวรั้ว ซึ่งเป็นจุดเกาะพักที่วิธีอื่นเข้าไม่ถึง โดยพ่นภายนอกอาคารจึงไม่กระทบผู้ป่วยภายใน

และเครื่องต้องเป็นของโรงพยาบาลเอง เพราะความถี่ที่จำเป็นคือสัปดาห์ละสองครั้งในฤดูฝน และต้องพ่นทันทีเมื่อมีผู้ป่วยไข้เลือดออกเข้ารับการรักษา ซึ่งไม่มีผู้รับจ้างรายไหนมาให้ได้ตามจังหวะนี้ จึงเลือก AIROFOG AT35 ที่ตัวถังสแตนเลสและมีศูนย์ซ่อมในประเทศ

1. หมอกเข้าถึงบ่อบำบัด พุ่มไม้ และใต้ถุนอาคารที่ยุงเกาะพัก

ต้นทางของยุงในโรงพยาบาลคือบ่อบำบัดน้ำเสีย พื้นที่สีเขียวรอบตึก ใต้ถุนอาคาร และแนวรั้ว AIROFOG AT35 สร้างหมอกที่ลอยแทรกเข้าไปในจุดเหล่านี้ได้จริง ซึ่งเป็นสิ่งที่มุ้งลวดและเครื่องดักยุงไม่สามารถทำได้เลย

2. พ่นภายนอกอาคาร จึงไม่กระทบผู้ป่วยภายใน

จุดสำคัญสำหรับสถานพยาบาลคือการจัดการต้นทางโดยไม่รบกวนผู้ป่วย การพ่นเน้นบริเวณภายนอกรอบอาคารทำให้ลดจำนวนยุงที่จะเข้าอาคารได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยไม่ต้องพ่นในหอผู้ป่วยที่มีผู้ป่วยระบบทางเดินหายใจและผู้สูงอายุ

3. ตัวถังสแตนเลส 100 เปอร์เซ็นต์ ทนพื้นที่ใกล้บ่อบำบัด

บริเวณบ่อบำบัดน้ำเสียมีทั้งความชื้นสูงและก๊าซที่กัดกร่อนโลหะ เครื่องที่ตัวถังไม่ทนจะผุภายในไม่กี่ปี ตัวถังสแตนเลสทั้งตัวทำให้ครุภัณฑ์ของโรงพยาบาลมีอายุการใช้งานยาว ซึ่งสำคัญเมื่อเป็นการใช้งบประมาณราชการที่ต้องอธิบายได้

4. ตรงตามบัญชีมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ

สำหรับโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และสถานพยาบาลของรัฐ การที่เครื่องตรงตามบัญชีมาตรฐานครุภัณฑ์ทำให้เขียนคำของบประมาณและตั้งราคากลางได้ตรงหมวด และตรวจรับได้โดยไม่ต้องตีความสเปกใหม่

5. เจ้าหน้าที่งานซ่อมบำรุงใช้งานได้เอง

โรงพยาบาลชุมชนมีบุคลากรจำกัดและไม่มีทีมกำจัดแมลงเฉพาะทาง AT35 ใช้งานไม่ซับซ้อนพอที่จะอบรมเจ้าหน้าที่งานซ่อมบำรุงสองถึงสามคนให้รับผิดชอบได้ ทำให้การพ่นกลายเป็นงานประจำที่ทำได้ตามตารางโดยไม่ต้องรอใคร

6. พ่นได้ทันทีเมื่อมีผู้ป่วยไข้เลือดออกเข้ารับการรักษา

นี่คือข้อได้เปรียบที่สำคัญที่สุดสำหรับสถานพยาบาล เมื่อรับผู้ป่วยไข้เลือดออกเข้านอนรักษา โรงพยาบาลควรพ่นรอบอาคารทันทีเพื่อลดโอกาสที่ยุงจะรับเชื้อจากผู้ป่วยรายนั้นแล้วไปกัดผู้ป่วยรายอื่น การเป็นเจ้าของเครื่องทำให้ทำได้ในวันเดียวกัน

7. รองรับสารเคมีทั้งสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน

สถานพยาบาลต้องเลือกสารเคมีอย่างระมัดระวังและใช้สารที่ขึ้นทะเบียนถูกต้อง การที่เครื่องรองรับได้ทั้งสองสูตรทำให้เลือกใช้สารตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรคได้ และสลับสารเพื่อลดการดื้อยาได้ตลอดปี

8. ผ่านการรับรองมาตรฐานจากเยอรมนีและอังกฤษ

สำหรับสถานพยาบาลที่ต้องผ่านการประเมินคุณภาพและต้องมีเอกสารอ้างอิงในระบบควบคุมการติดเชื้อ การใช้อุปกรณ์ที่ผ่านการรับรองมาตรฐานสากลเป็นสิ่งที่แสดงเป็นหลักฐานได้และเป็นที่ยอมรับในการประเมิน

9. ตรวจสอบคุณภาพ 100 เปอร์เซ็นต์ก่อนส่งมอบ

เครื่องทุกตัวเดินเครื่องทดสอบจริงก่อนส่ง ซึ่งสำคัญมากสำหรับการตรวจรับครุภัณฑ์ของหน่วยงานราชการ และทำให้โรงพยาบาลมั่นใจว่าเครื่องพร้อมใช้ตั้งแต่วันแรกโดยไม่ต้องเสียเวลาในกระบวนการเคลม

10. ศูนย์ซ่อมและอะไหล่แท้ในไทย ช่างประสบการณ์กว่า 10 ปี

โรงพยาบาลหยุดไม่ได้และฤดูฝนคือช่วงที่ต้องใช้เครื่องต่อเนื่องหลายเดือน การมีศูนย์ซ่อมและอะไหล่แท้ในประเทศทำให้ไม่ต้องรออะไหล่จากต่างประเทศเป็นเดือน ซึ่งสำหรับสถานพยาบาลถือเป็นเรื่องที่ต่อรองไม่ได้

ขั้นตอนการใช้งาน 3 ขั้นตอน

1. สำรวจพื้นที่โรงพยาบาลในเวลาหกโมงเย็น

จัดทีมร่วมระหว่างงานควบคุมการติดเชื้อ งานสุขาภิบาล และงานซ่อมบำรุง เดินสำรวจในเวลาที่ยุงออกจริง ทำเครื่องหมายจุดที่พบยุงหนาแน่น ตรวจฝาบ่อบำบัด ช่องระบายอากาศ จานรองกระถาง รางน้ำฝน แจกันในหอผู้ป่วย ถังน้ำสำรอง และมุ้งลวดทุกบาน

2. แก้ที่ต้นทางและกันไม่ให้เข้าอาคาร

ซ่อมฝาบ่อบำบัดและติดตะแกรงกันแมลง กำจัดภาชนะขังน้ำทั้งหมด กำหนดให้เปลี่ยนน้ำแจกันในหอผู้ป่วยทุกวัน ปิดฝาถังน้ำสำรอง และซ่อมมุ้งลวดทุกบานพร้อมกำหนดให้เป็นรายการตรวจประจำเดือนของงานซ่อมบำรุง

3. พ่นตามตารางและพ่นทันทีเมื่อรับผู้ป่วยไข้เลือดออก

กำหนดพ่นรอบอาคารสัปดาห์ละสองครั้งในฤดูฝนและสัปดาห์ละครั้งในฤดูแล้ง เน้นบ่อบำบัด พื้นที่สีเขียวรอบตึกผู้ป่วยใน แนวรั้ว โรงครัวและที่พักขยะ และเพิ่มการพ่นทันทีทุกครั้งที่มีผู้ป่วยไข้เลือดออกเข้านอนรักษา พร้อมบันทึกทุกครั้งเข้าระบบควบคุมการติดเชื้อ

เสียงจากผู้ใช้งานจริง

undefined

undefined — undefined

คำถามที่พบบ่อย

พ่นหมอกควันในโรงพยาบาลที่มีผู้ป่วยอยู่ปลอดภัยหรือไม่

ปลอดภัยเมื่อพ่นเฉพาะบริเวณภายนอกอาคารและทำตามขั้นตอน คือแจ้งล่วงหน้า ปิดหน้าต่างและช่องลมของหอผู้ป่วยระหว่างพ่น ปิดคลุมอาหารและอุปกรณ์ที่จำเป็น แล้วเว้นระยะประมาณ 30 นาทีถึงหนึ่งชั่วโมงก่อนเปิดระบายอากาศตามปกติ

ควรพ่นในหอผู้ป่วยหรือไม่

โดยหลักการไม่ควร เพราะมีผู้ป่วยระบบทางเดินหายใจ ผู้สูงอายุ และเด็กเล็ก การจัดการภายในควรใช้วิธีซ่อมมุ้งลวด กำจัดภาชนะขังน้ำ และเปลี่ยนน้ำแจกันทุกวัน ส่วนการพ่นให้เน้นภายนอกอาคารซึ่งเป็นต้นทางของยุงที่จะเข้ามา

ควรพ่นเวลาไหน

ช่วงหัวค่ำประมาณ 18.00 น. หรือเช้ามืดก่อน 06.00 น. ได้ผลดีที่สุด เพราะตรงกับช่วงที่ยุงลายออกหากินและเป็นเวลาที่ลมสงบ ทั้งยังเป็นเวลาที่มีผู้มาใช้บริการผู้ป่วยนอกน้อยที่สุด จึงรบกวนการให้บริการน้อย

โรงพยาบาลขนาดเท่าไหร่ควรใช้กี่เครื่อง

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลใช้เครื่องเดียวเพียงพอ โรงพยาบาลชุมชนขนาด 30 ถึง 90 เตียงควรมีสองเครื่อง เพื่อให้พ่นครบพื้นที่ภายในหนึ่งชั่วโมงและมีเครื่องสำรอง โรงพยาบาลทั่วไปที่มีหลายอาคารควรพิจารณาสามเครื่องขึ้นไป

ต้องพ่นบ่อยแค่ไหน

สัปดาห์ละสองครั้งในฤดูฝนและสัปดาห์ละครั้งในฤดูแล้ง และควรเพิ่มการพ่นทันทีทุกครั้งที่รับผู้ป่วยไข้เลือดออกเข้านอนรักษา เพื่อลดโอกาสที่ยุงจะรับเชื้อจากผู้ป่วยรายนั้นแล้วไปกัดผู้ป่วยรายอื่นในอาคาร

เจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลใช้เครื่องเองได้ไหม

ได้ครับ ควรกำหนดเจ้าหน้าที่งานซ่อมบำรุงสองถึงสามคนเป็นผู้รับผิดชอบและอบรมให้ครบ ทั้งการผสมสารตามอัตราส่วน การสวมอุปกรณ์ป้องกัน และการล้างเครื่องหลังใช้ พร้อมกำหนดให้บันทึกทุกครั้งเข้าระบบควบคุมการติดเชื้อ

ใช้งบประมาณหมวดใดในการจัดซื้อ

ตั้งในหมวดครุภัณฑ์โดยอ้างอิงบัญชีมาตรฐานครุภัณฑ์ ซึ่งมีรายการเครื่องพ่นหมอกควันอยู่แล้ว ทำให้ตั้งราคากลางและตรวจรับได้โดยไม่ต้องตีความ ส่วนค่าสารเคมีและน้ำมันเชื้อเพลิงตั้งในหมวดวัสดุตามปกติ

ถ้าเครื่องเสียในฤดูฝนจะทำอย่างไร

AIROFOG มีศูนย์ซ่อมและอะไหล่แท้ในประเทศไทย พร้อมช่างประสบการณ์มากกว่า 10 ปี จึงแก้ไขได้เร็ว แนะนำให้โรงพยาบาลมีเครื่องสำรองอย่างน้อยหนึ่งเครื่องและสำรองอะไหล่ที่สึกหรอบ่อยไว้ เพราะฤดูฝนคือช่วงที่หยุดพ่นไม่ได้เลย

เราเก่งเรื่องการติดเชื้อทางสัมผัส แต่ลืมโรคที่มียุงเป็นพาหะ

คำพูดของคุณหมอวรพลสรุปช่องว่างที่สถานพยาบาลหลายแห่งมีเหมือนกัน คือเรามีระบบที่ดีมากสำหรับเชื้อที่เรามองเห็นเส้นทางการแพร่ชัดเจน แต่ยังไม่มีระบบเดียวกันสำหรับโรคที่มีแมลงเป็นพาหะ

หลักการทั้งหมดเหมือนกัน คือตัดแหล่งกำเนิด กันไม่ให้เข้าถึงผู้ป่วย และลดพาหะในสิ่งแวดล้อมอย่างสม่ำเสมอ สิ่งที่ต้องเพิ่มเข้าไปมีเพียงเครื่องมือที่พร้อมใช้และตารางที่ทำจริง

สำหรับสถานพยาบาล การป้องกันไม่ให้คนไข้ที่มารักษาโรคหนึ่งกลับป่วยเพิ่มอีกโรค ไม่ใช่แค่ตัวชี้วัดคุณภาพ แต่คือคำสัญญาพื้นฐานที่โรงพยาบาลให้กับชุมชนตั้งแต่วันแรกที่เปิดทำการ

ปรึกษาทีมงาน World Health Disinfection เพื่อวางระบบควบคุมยุงในสถานพยาบาลของคุณ ทั้งการเลือกเครื่อง สารเคมี ตารางการพ่น และการอบรมเจ้าหน้าที่

ดูรายละเอียดเครื่องและราคา คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 หรือแอดไลน์ @whd268