เรื่องจริงที่เกิดขึ้น — เรือรอบ 10 โมงที่ไม่มีใครในบริษัทลืมได้

คุณอรพรรณ ผู้จัดการฝ่ายปฏิบัติการของบริษัทเรือเฟอร์รี่แห่งหนึ่งที่วิ่งเส้นทางฝั่งอ่าวไทย เล่าว่าเธอเคยคิดว่าปัญหาใหญ่ที่สุดของธุรกิจเรือคือคลื่นลมและราคาน้ำมัน จนกระทั่งเช้าวันเสาร์ต้นเดือนตุลาคม

เรือรอบ 10 โมงบรรทุกผู้โดยสาร 218 คน เต็มเกือบทุกที่นั่ง เป็นช่วงวันหยุดยาว มีทั้งกรุ๊ปทัวร์จากกรุงเทพฯ ครอบครัวคนไทยที่พาผู้สูงอายุไปทำบุญบนเกาะ และนักท่องเที่ยวต่างชาติแบ็กแพ็ก

เช้านั้นลมแรงกว่าปกติ กัปตันสั่งปิดประตูห้องโดยสารชั้นล่างทั้งหมดเพื่อความปลอดภัย เครื่องปรับอากาศทำงานเต็มที่ในห้องที่มีที่นั่ง 180 ที่ เพดานต่ำ 2.4 เมตร และหน้าต่างที่เปิดไม่ได้

สี่สิบนาทีหลังออกจากท่า ผู้หญิงวัยสามสิบกว่าคนหนึ่งในกรุ๊ปทัวร์ลุกขึ้นเดินไปห้องน้ำไม่ทัน เธออาเจียนกลางทางเดินระหว่างแถวที่นั่ง ลูกเรือเข้าไปช่วยทำความสะอาดทันทีด้วยผ้าและน้ำยาถูพื้นที่มีอยู่บนเรือ ใช้เวลาราวสิบนาที เก็บกวาดเรียบร้อย โรยผงดับกลิ่น เปิดพัดลมระบายเพิ่ม

ที่ไม่มีใครบนเรือรู้ในตอนนั้นคือ การอาเจียนของผู้ป่วยโนโรไวรัสหนึ่งครั้ง สามารถปล่อยอนุภาคไวรัสออกมาได้จำนวนมหาศาล และอนุภาคเหล่านั้นฟุ้งกระจายเป็นละอองขนาดเล็กที่ลอยไปทั่วห้องปิด ก่อนจะตกลงบนเบาะ พนักพิง ราวจับ โต๊ะพับ และพื้นในรัศมีหลายเมตร ซึ่งไกลเกินกว่าที่ผ้าเช็ดสองผืนจะจัดการได้

เรือถึงท่าปลายทางตอน 11 โมงครึ่ง ผู้โดยสารทยอยลง ทีมทำความสะอาดขึ้นเรือ ถูพื้น เช็ดโต๊ะ เก็บขยะ ใช้เวลา 25 นาทีตามมาตรฐาน แล้วเรือก็รับผู้โดยสารรอบ 12 โมงกลับเที่ยวขาล่อง

วันจันทร์ถัดมา บริษัทได้รับข้อความทางเพจเฟซบุ๊กฉบับแรก เป็นหัวหน้ากรุ๊ปทัวร์ที่แจ้งว่าลูกทัวร์ 11 คนจากทั้งหมด 24 คนมีอาการอาเจียนและท้องเสียหลังกลับถึงที่พัก วันอังคารมีอีกสองข้อความจากผู้โดยสารที่ไม่เกี่ยวกัน วันพุธมีห้าข้อความ

เมื่อรวมยอดจากทั้งเพจ ข้อความส่วนตัว และรีวิวในแพลตฟอร์มท่องเที่ยว บริษัทประเมินว่ามีผู้โดยสารที่แจ้งอาการมาราว 40 คน จากทั้งสองรอบเรือในวันนั้น

สิ่งที่ตามมาหนักกว่าจำนวนผู้ป่วย คือรีวิวหนึ่งดาวจำนวน 23 รีวิวภายในสิบวัน คะแนนเฉลี่ยของบริษัทบนแพลตฟอร์มจองตั๋วออนไลน์ร่วงจาก 4.6 เหลือ 3.8 และเมื่อคะแนนต่ำกว่า 4.0 ระบบของแพลตฟอร์มก็ลดลำดับการแสดงผลลง ทำให้ยอดจองผ่านช่องทางออนไลน์ลดลง 34 เปอร์เซ็นต์ในเดือนถัดมา

บริษัททัวร์สองรายที่เคยส่งกรุ๊ปให้ประจำ ขอเปลี่ยนไปใช้เรือของคู่แข่งชั่วคราว หนึ่งในนั้นไม่กลับมาอีกเลย

คุณอรพรรณบอกว่า สิ่งที่เจ็บที่สุดคือตอนที่เธออ่านรีวิวหนึ่งที่เขียนว่า ลูกเรือทำความสะอาดดีมาก แต่กลิ่นมันยังอยู่ทั้งลำ แปลว่าลูกเรือทำเต็มที่แล้วจริง ๆ เพียงแต่เครื่องมือที่พวกเขามีอยู่ไม่มีทางเอาชนะปัญหาแบบนี้ได้เลย

เจาะลึกความเสียหายที่มองไม่เห็น

ธุรกิจเรือโดยสารมีลักษณะเฉพาะที่ทำให้ความเสียหายจากเหตุการณ์แบบนี้ทวีคูณเร็วกว่าธุรกิจอื่น และนี่คือสี่ด้านที่บริษัทของคุณอรพรรณเจ็บที่สุด

1. ห้องปิดกลางทะเลที่ไม่มีทางออก

ต่างจากร้านอาหารหรือห้างที่ลูกค้าเดินออกไปหายใจอากาศข้างนอกได้ ผู้โดยสารเรือติดอยู่ในห้องเดียวกันตลอดเวลาเดินทาง 90 นาทีถึง 3 ชั่วโมง แล้วแต่เส้นทาง

เมื่อลมแรงและประตูต้องปิด อากาศชุดเดิมจะหมุนเวียนอยู่ในห้องนั้นตลอดทาง คนที่นั่งห่างจากจุดเกิดเหตุสิบเมตรจึงยังมีโอกาสรับเชื้อได้ เพราะละอองไม่ได้หยุดอยู่ที่จุดเดียว

ที่ซับซ้อนกว่านั้นคือ เรือลำเดียวกันวิ่งวันละ 4 ถึง 6 รอบ ผู้โดยสารรอบถัดไปจึงนั่งบนเบาะเดียวกัน จับราวเดียวกัน โดยที่ระหว่างรอบมีเวลาทำความสะอาดเพียง 20 ถึง 30 นาทีเท่านั้น

2. รีวิวและอัลกอริทึมที่ลงโทษซ้ำสอง

ธุรกิจเรือท่องเที่ยวขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์เป็นหลัก และแพลตฟอร์มเหล่านั้นจัดลำดับการแสดงผลตามคะแนนรีวิว การตกจาก 4.6 เหลือ 3.8 ไม่ได้แปลว่าลูกค้าเห็นแล้วลังเล แต่แปลว่าลูกค้าจำนวนมากไม่เห็นเลย เพราะบริษัทถูกดันไปอยู่หน้าสอง

รีวิวที่มีคำว่าอาเจียน ท้องเสีย หรือไม่สะอาด ยังถูกระบบดึงขึ้นมาแสดงเป็นรีวิวเด่นด้วย เพราะเป็นรีวิวที่มีคนกดว่ามีประโยชน์เยอะ ผลคือคนที่เข้ามาดูหน้าบริษัทจะเห็นเรื่องนี้เป็นสิ่งแรก

ที่แย่ที่สุดคือรีวิวไม่มีวันหมดอายุ ผ่านไปสองปีมันก็ยังอยู่ตรงนั้น

3. ความเสี่ยงต่อผู้สูงอายุและเด็กเล็กบนเรือ

เส้นทางเรือข้ามเกาะในไทยมีผู้สูงอายุเดินทางเป็นสัดส่วนสูง ทั้งที่ไปทำบุญ ไปเยี่ยมญาติ และไปพักผ่อนกับครอบครัว

โนโรไวรัสและเชื้อทางเดินอาหารอื่น ๆ ทำให้เกิดการสูญเสียน้ำอย่างรวดเร็ว ซึ่งในผู้สูงอายุและเด็กเล็กอาจนำไปสู่ภาวะขาดน้ำรุนแรงที่ต้องเข้าโรงพยาบาล กรมควบคุมโรคเน้นย้ำเรื่องนี้ทุกปีในช่วงฤดูท่องเที่ยว

เมื่อเรืออยู่กลางทะเล การช่วยเหลือทางการแพทย์ทำได้จำกัดมาก นี่คือความรับผิดชอบที่ผู้ประกอบการเรือแบกอยู่ในทุกเที่ยว

4. ต้นทุนของการหยุดเรือและการชดเชย

หลังเหตุการณ์ บริษัทตัดสินใจหยุดเรือหนึ่งลำเป็นเวลาสองวันเพื่อทำความสะอาดใหญ่ นั่นคือรายได้ที่หายไป 8 รอบเรือ พร้อมกับค่าจ้างลูกเรือที่ยังต้องจ่าย และค่าโอนผู้โดยสารที่จองไว้แล้วไปเรือลำอื่น

บริษัทยังต้องคืนเงินค่าตั๋วให้ผู้โดยสารที่แจ้งอาการ และจ่ายค่าชดเชยเพิ่มเติมให้กรุ๊ปทัวร์เพื่อรักษาความสัมพันธ์

เมื่อรวมทั้งหมด ต้นทุนตรงของเหตุการณ์เดียวนี้สูงกว่าราคาเครื่องพ่นฆ่าเชื้อคุณภาพสูงหลายเท่าตัว ซึ่งเป็นตัวเลขที่คุณอรพรรณนำเสนอให้กรรมการบริษัทดูในการประชุมครั้งถัดมา

ทำไมวิธีเดิม ๆ ถึงเอาไม่อยู่

บริษัทของคุณอรพรรณไม่ได้ละเลยเรื่องความสะอาด ตรงกันข้าม พวกเขามีขั้นตอนทำความสะอาดระหว่างรอบที่เขียนไว้ชัดเจน ปัญหาคือขั้นตอนเหล่านั้นถูกออกแบบมาเพื่อจัดการความสกปรกที่มองเห็น ไม่ใช่เชื้อโรคที่มองไม่เห็น

• การถูพื้นและเช็ดโต๊ะระหว่างรอบ ทำได้แค่พื้นผิวแนวราบที่มองเห็น แต่ละอองจากการอาเจียนหนึ่งครั้งกระจายไปเกาะพนักพิงเบาะ ด้านข้างที่นั่ง ราวจับเหนือศีรษะ และผนัง ซึ่งไม่มีอยู่ในขั้นตอนการเช็ดปกติ
• เวลาเพียง 20 ถึง 30 นาทีระหว่างรอบ ไม่พอสำหรับการเช็ดเบาะ 180 ที่นั่งทีละที่ ต่อให้มีลูกเรือสี่คนก็ตาม ทีมงานจึงต้องเลือกเช็ดเฉพาะจุดที่เห็นชัดที่สุด
• สเปรย์ดับกลิ่นและผงโรยพื้น จัดการกับกลิ่น ไม่ได้จัดการกับเชื้อ ผลคือกลิ่นหายไปชั่วคราวแต่ความเสี่ยงยังอยู่ครบ และเมื่อกลิ่นกลับมาในรอบถัดไป ผู้โดยสารก็รับรู้ได้ทันที
• เบาะผ้าบนเรือ เป็นพื้นผิวที่เช็ดด้วยผ้าชุบน้ำยาแล้วเปียกและแห้งช้าในอากาศชื้นริมทะเล การเช็ดหนักเกินไปจึงทำให้เบาะอับและเกิดเชื้อราตามมาอีกปัญหาหนึ่ง
• การเปิดประตูระบายอากาศ ทำไม่ได้เมื่อลมแรงหรือฝนตก ซึ่งเป็นสภาพที่เกิดขึ้นบ่อยมากในฤดูมรสุม ช่วงเวลาที่ต้องการการระบายอากาศมากที่สุดกลับเป็นช่วงที่ทำไม่ได้
• การจ้างทีมภายนอกมาพ่นฆ่าเชื้อ ทำได้เฉพาะตอนเรือจอดที่ท่าหลักและต้องนัดล่วงหน้า ซึ่งไม่ตอบโจทย์เหตุการณ์ฉุกเฉินที่เกิดขึ้นกลางวันทำงานและต้องแก้ก่อนรอบถัดไป

ทางออกที่มืออาชีพเลือกใช้ — Airofog U260

สิ่งที่เปลี่ยนเกมสำหรับบริษัทเรือแห่งนี้คือการยอมรับความจริงข้อหนึ่ง คือถ้าเชื้อกระจายไปทั่วห้องด้วยอากาศ วิธีจัดการมันก็ต้องกระจายไปทั่วห้องด้วยอากาศเช่นกัน

นั่นคือหลักการของเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV หรือ Ultra Low Volume ซึ่งใช้น้ำยาปริมาณน้อยมากแต่แตกตัวเป็นละอองไมครอนจำนวนมหาศาล ละอองเหล่านั้นลอยไปตามการเคลื่อนที่ของอากาศในห้อง เข้าไปในซอกเบาะ ใต้ที่นั่ง หลังพนักพิง และตามช่องลม แล้วเกาะพื้นผิวจากทุกทิศทางอย่างสม่ำเสมอ

Airofog U260 คือเครื่องพ่นละอองฝอย ULV จากประเทศเยอรมนี ที่ให้ละอองขนาด 15-30 ไมครอน ซึ่งเหมาะกับห้องโดยสารเรือเป็นพิเศษ เพราะเล็กพอที่จะเดินทางไปทั่วห้องเพดานต่ำได้ในเวลาไม่กี่นาที แต่ไม่เล็กจนแห้งหายไปก่อนเกาะพื้นผิว และไม่หยาบจนทำให้เบาะเปียกและพื้นลื่น ซึ่งเป็นเรื่องอันตรายอย่างยิ่งบนเรือที่โคลงตลอดเวลา

เครื่องรุ่นนี้เป็นรุ่นเดียวกับที่การบินไทยและ Bangkok Airways ใช้พ่นฆ่าเชื้อในห้องโดยสารเครื่องบิน และการรถไฟแห่งประเทศไทยใช้ในขบวนรถ ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมที่ใกล้เคียงกับห้องโดยสารเรือมาก คือพื้นที่ปิด เบาะผ้าจำนวนมาก เพดานต่ำ และเวลาทำความสะอาดระหว่างรอบที่จำกัด

10 เหตุผลที่ Airofog U260 แก้ปัญหานี้ได้จริง

ก่อนใช้ vs หลังใช้ Airofog U260

คุณอรพรรณย้ำว่า ตัวเลขที่เธอสนใจที่สุดคือแถวสุดท้าย เพราะคะแนนบนแพลตฟอร์มคือสิ่งที่แปลงเป็นยอดจองโดยตรง และมันคือเหตุผลที่คณะกรรมการอนุมัติงบซื้อเครื่องเพิ่มอีกสองเครื่องในปีถัดมา

แผนลงมือทำจริงใน 7 ขั้นตอน

บริษัทเรือที่ทำเรื่องนี้ได้ผลจริง ไม่ได้แค่ซื้อเครื่องแล้ววางไว้ แต่ผูกมันเข้ากับรอบเดินเรือจนกลายเป็นกิจวัตร นี่คือแนวทางที่ใช้ได้จริงบนเรือโดยสาร

สเปกเครื่อง Airofog U260 แบบละเอียด

สำหรับงานบนเรือ สเปกที่ควรดูเป็นอันดับแรกคือน้ำหนัก 3.4 กิโลกรัม ที่ทำให้ถือขึ้นลงบันไดเรือได้ และขนาดละออง 15-30 ไมครอน ที่แห้งเร็วพอจะไม่ทำให้พื้นดาดฟ้าลื่น

เสียงจากผู้ใช้งานจริง

“ตอนแรกลูกเรือบ่นว่าจะเอาเวลาที่ไหนมาทำ เพราะระหว่างรอบมีแค่ยี่สิบกว่านาที แต่พอลองจริงแล้วมันใช้เวลาสิบนาทีเท่านั้น เร็วกว่าที่เราคิดมาก และเบาแค่สามกิโลกว่า เด็กในทีมถือขึ้นลงบันไดได้สบาย”

“สิ่งที่ผมไม่ได้คาดคิดเลยคือเรื่องกลิ่น เรือเรามีกลิ่นอับติดมานานหลายปีจากเบาะที่ไม่เคยแห้งสนิท พอพ่นทุกรอบไปสักสองสัปดาห์ กลิ่นนั้นหายไปเอง ผู้โดยสารทักเลยว่าเรือหอมขึ้น”

“ตอนนี้เราซื้อเพิ่มเป็นสามเครื่อง ลำละหนึ่งเครื่อง และเราเขียนลงในหน้าจองว่าเราพ่นฆ่าเชื้อทุกรอบ มีบริษัททัวร์สองรายที่ถามหาเอกสารรับรองก่อนเซ็นสัญญา เราส่งให้ได้ในวันเดียว ปีก่อนหน้าเราไม่มีอะไรจะส่งเลย”

— ผู้จัดการฝ่ายปฏิบัติการ บริษัทเรือเฟอร์รี่เส้นทางอ่าวไทย (ขอสงวนชื่อ)

คำถามที่พบบ่อย

อ่านต่อ / ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

อ่านต่อ / ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• เครื่องพ่นยาฆ่าเชื้อ ULV ทุกรุ่น
• น้ำยาฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H
• บริการพ่นฆ่าเชื้อโดยทีมงานมืออาชีพ
• เอกสารรับรองมาตรฐานทั้งหมด

แหล่งอ้างอิงทางวิชาการ

• องค์การอนามัยโลก (WHO)
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
• กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

คำค้นหาที่เกี่ยวข้อง: ฆ่าเชื้อเรือ, เครื่องพ่นละอองฝอย ULV, Airofog U260, ฆ่าเชื้อเรือเฟอร์รี่, โนโรไวรัสบนเรือ, เครื่องพ่นฆ่าเชื้อห้องโดยสาร, ฆ่าเชื้อเรือนำเที่ยว, ULV fogger ราคา

ดูรายละเอียดและราคา Airofog U260 เครื่องพ่นละอองฝอย ULV จากเยอรมนี คลิกที่นี่