คู่มือเขียน TOR จัดซื้อเครื่องพ่นละอองฝอย ULV สำหรับเทศบาลและ อบต.

เปิดทุกประเด็นที่เจ้าหน้าที่พัสดุต้องรู้ ตั้งแต่ร่างขอบเขตงาน คุณลักษณะเฉพาะ ไปจนถึงการป้องกันการอุทธรณ์ผล

เรื่องจริงจากห้องพัสดุเทศบาล: เมื่อ TOR ผิด งานทั้งโครงการสะดุด

คุณวันเพ็ญ เจ้าพนักงานพัสดุชำนาญงานของเทศบาลตำบลแห่งหนึ่งในภาคกลาง เล่าให้ฟังด้วยน้ำเสียงเหนื่อยใจว่า ปีที่แล้วเทศบาลของเธอได้รับอนุมัติงบประมาณจัดซื้อเครื่องพ่นละอองฝอยควบคุมโรคจำนวนสามเครื่อง เพื่อใช้ในภารกิจป้องกันไข้เลือดออกประจำปี แต่โครงการกลับล่าช้าไปเกือบสี่เดือน เพราะร่างขอบเขตงานหรือ TOR ที่เขียนไว้กว้างเกินไปจนผู้เสนอราคารายหนึ่งยื่นอุทธรณ์ว่าเอื้อประโยชน์ให้ยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่ง

ผลคือคณะกรรมการต้องยกเลิกการจัดซื้อรอบแรก กลับมาทบทวนคุณลักษณะเฉพาะใหม่ทั้งหมด และเริ่มกระบวนการ e-bidding อีกครั้ง กว่าจะได้เครื่องมาใช้งานจริงก็เลยฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงที่ยุงลายระบาดหนักที่สุดไปแล้ว ประชาชนในพื้นที่ป่วยด้วยไข้เลือดออกเพิ่มขึ้น และผู้บริหารท้องถิ่นก็ถูกตั้งคำถามในที่ประชุมสภาว่าทำไมงานป้องกันโรคจึงไม่ทันการณ์

เรื่องของคุณวันเพ็ญไม่ใช่กรณีโดดเดี่ยว แต่เป็นภาพสะท้อนปัญหาที่เกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศ การจัดซื้อครุภัณฑ์ควบคุมโรคที่ดูเหมือนเป็นงานเอกสารธรรมดา แท้จริงแล้วเต็มไปด้วยจุดเสี่ยงทางกฎหมายและทางเทคนิคที่หากพลาดเพียงจุดเดียว อาจทำให้ทั้งโครงการต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ บทความนี้จึงตั้งใจรวบรวมแนวทางการเขียน TOR ที่รัดกุม ถูกระเบียบ และได้ครุภัณฑ์ที่ใช้งานได้จริง

ทำไมการเขียนคุณลักษณะเฉพาะเครื่องพ่น ULV จึงยากกว่าที่คิด

หัวใจของการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 คือหลักความคุ้มค่า โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และตรวจสอบได้ การเขียนคุณลักษณะเฉพาะหรือสเปกครุภัณฑ์จึงต้องเดินบนเส้นบางๆ ระหว่างการระบุให้ชัดเจนพอที่จะได้ของดี กับการระบุที่กว้างพอจะไม่ถูกครหาว่าล็อกสเปก

ปัญหาคือเครื่องพ่นละอองฝอยควบคุมโรคเป็นครุภัณฑ์เชิงเทคนิคที่มีตัวแปรมาก ทั้งระบบเครื่องยนต์ ขนาดละอองฝอย ระยะพ่น ความจุถัง น้ำหนัก และความทนทาน เจ้าหน้าที่พัสดุที่ไม่มีพื้นความรู้ด้านงานสาธารณสุขหรือเครื่องกลมักลอกสเปกจากโครงการเก่าหรือจากใบเสนอราคาของผู้ขายรายเดียว ซึ่งเป็นต้นเหตุของการถูกอุทธรณ์

อีกด้านหนึ่ง หากเขียนสเปกหลวมเกินไป เช่น ระบุเพียงว่าต้องการเครื่องพ่นละอองฝอยแบบสะพายหลัง โดยไม่ระบุขนาดละอองฝอยหรือมาตรฐานเครื่องยนต์ ก็มีความเสี่ยงที่จะได้เครื่องราคาถูกคุณภาพต่ำ ใช้งานไม่กี่ครั้งก็ชำรุด กลายเป็นครุภัณฑ์ตั้งฝุ่นในโรงเก็บ และเป็นภาระงบประมาณซ่อมบำรุงในปีถัดไป

การเขียน TOR ที่ดีจึงไม่ใช่การลอกแบบ แต่คือการเข้าใจภารกิจจริงของหน่วยงาน เข้าใจสภาพพื้นที่ และแปลงความต้องการเหล่านั้นเป็นคุณลักษณะทางเทคนิคที่อ้างอิงมาตรฐานสากลได้ เพื่อให้ได้ครุภัณฑ์ที่ตอบโจทย์และปลอดข้อครหา

ต้นทุนของการไม่ทำอะไร: เมื่อความล่าช้าแปลงเป็นตัวเลขผู้ป่วย

หลายครั้งที่ผู้บริหารท้องถิ่นมองว่าการจัดซื้อครุภัณฑ์ควบคุมโรคเป็นรายจ่ายที่เลื่อนได้ แต่ในความเป็นจริง ต้นทุนของการไม่มีเครื่องมือที่พร้อมใช้นั้นสูงกว่าราคาเครื่องหลายเท่า เพราะเมื่อเกิดการระบาดของไข้เลือดออกหรือโรคติดต่อในพื้นที่ การควบคุมพาหะที่ล่าช้าเพียงไม่กี่สัปดาห์อาจทำให้จำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นแบบทวีคูณ

ลองคิดเป็นตัวเลข ค่ารักษาผู้ป่วยไข้เลือดออกหนึ่งรายที่ต้องนอนโรงพยาบาลอาจสูงถึงหลักหมื่นบาท หากในตำบลมีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นหลายสิบรายเพราะควบคุมพาหะไม่ทัน ต้นทุนทางสาธารณสุขที่เกิดขึ้นย่อมมากกว่าการลงทุนซื้อเครื่องพ่นคุณภาพดีตั้งแต่ต้น ยังไม่นับต้นทุนทางสังคมและความเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อหน่วยงาน

นี่คือเหตุผลที่การเขียน TOR ให้ได้ครุภัณฑ์ที่ดีและทันเวลาจึงเป็นการลงทุนเชิงป้องกันที่คุ้มค่าที่สุด การประหยัดงบเพียงเล็กน้อยด้วยการซื้อเครื่องราคาถูกที่ใช้งานไม่ทน หรือการปล่อยให้กระบวนการจัดซื้อล่าช้า ล้วนเป็นการผลักภาระไปสู่งบรักษาพยาบาลและความปลอดภัยของประชาชนในที่สุด

10 องค์ประกอบสำคัญที่ TOR เครื่องพ่น ULV ที่ดีควรมี

1. ระบุระบบ ULV และขนาดละอองฝอยให้ชัด — กำหนดให้เครื่องผลิตละอองฝอยขนาดเล็กกว่า 30 ไมครอน (VMD) ซึ่งเป็นเกณฑ์มาตรฐานของการพ่นแบบ ULV ที่ทำให้น้ำยาฆ่าเชื้อหรือสารกำจัดแมลงแขวนลอยในอากาศได้นานและครอบคลุมพื้นที่อย่างทั่วถึง การระบุตัวเลขนี้ช่วยคัดเครื่องพ่นหมอกควันร้อนหรือเครื่องพ่นฝอยหยาบที่ไม่เหมาะกับงานในอาคารออกไป

2. กำหนดมาตรฐานเครื่องยนต์และแหล่งผลิต — ระบุกำลังเครื่องยนต์ขั้นต่ำ ระบบจุดระเบิด และคุณภาพชิ้นส่วน เช่น กระบอกสูบเคลือบ Nikasil และคาร์บูเรเตอร์มาตรฐานสากล เพื่อให้ได้เครื่องที่ทนทานต่อการใช้งานหนักต่อเนื่อง ไม่ใช่เครื่องประกอบราคาถูกที่สึกหรอเร็ว

3. ระบุระยะพ่นและความเร็วลม — ภารกิจควบคุมโรคในพื้นที่สาธารณะต้องการระยะพ่นที่ไกลพอ เช่น ไม่น้อยกว่า 10-12 เมตร และความเร็วลมสูงเพื่อให้ละอองเข้าถึงซอกมุมและพื้นที่สูง การระบุตัวเลขเหล่านี้ช่วยให้ได้เครื่องที่ทำงานได้จริงในสนาม

4. กำหนดความจุถังและน้ำหนักให้สมดุล — ถังบรรจุสารเคมีขนาดประมาณ 12 ลิตรให้รอบการทำงานยาวโดยไม่ต้องเติมบ่อย แต่ต้องสมดุลกับน้ำหนักที่เจ้าหน้าที่สะพายไหวตลอดวัน การระบุช่วงน้ำหนักที่เหมาะสมช่วยรักษาทั้งประสิทธิภาพและความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน

5. ระบุเงื่อนไขการรับประกันและอะไหล่ — TOR ที่ดีต้องครอบคลุมการรับประกัน การมีศูนย์บริการในประเทศ และความพร้อมของอะไหล่ เพราะครุภัณฑ์ราชการต้องใช้งานหลายปี การมีผู้แทนจำหน่ายที่ดูแลหลังการขายได้จริงคือหลักประกันความคุ้มค่าระยะยาว

6. แนบเอกสารรับรองและคู่มือ — กำหนดให้ผู้เสนอราคาต้องแนบแคตตาล็อก เอกสารรับรองมาตรฐาน และคู่มือการใช้งานภาษาไทย เพื่อให้คณะกรรมการตรวจรับมีหลักฐานยืนยันว่าสินค้าตรงตามสเปกจริง ไม่ใช่เพียงคำกล่าวอ้าง

7. กำหนดเกณฑ์ความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน — ระบุการออกแบบเชิงสรีรศาสตร์ เช่น สายสะพายบุนวม ระบบดูดซับแรงสั่นสะเทือน และคันโยกควบคุมมือเดียว เพราะเจ้าหน้าที่ต้องสะพายเครื่องทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมง ความปลอดภัยและสุขภาพของผู้ปฏิบัติงานคือสิ่งที่ TOR ที่ดีต้องคำนึงถึง

8. ระบุความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม — ระบบ ULV ที่ใช้สารเคมีในปริมาณน้อยลงแต่ครอบคลุมพื้นที่เท่าเดิม ช่วยลดการตกค้างของสารเคมีในสิ่งแวดล้อมและลดต้นทุนน้ำยา การระบุเกณฑ์นี้สอดคล้องกับนโยบายความยั่งยืนของหน่วยงานภาครัฐ

9. กำหนดเงื่อนไขการฝึกอบรมการใช้งาน — ครุภัณฑ์ที่ดีต้องมาพร้อมการถ่ายทอดวิธีใช้ที่ถูกต้อง ระบุให้ผู้ขายจัดอบรมการใช้งานและการบำรุงรักษาเบื้องต้นให้เจ้าหน้าที่ เพื่อให้ใช้เครื่องได้เต็มประสิทธิภาพและยืดอายุการใช้งาน

10. ตั้งเกณฑ์การตรวจรับที่วัดผลได้ — กำหนดวิธีตรวจรับที่ชัดเจน เช่น การทดสอบเดินเครื่อง การวัดระยะพ่นจริง และการตรวจเอกสารรับรอง เพื่อให้คณะกรรมการตรวจรับมีหลักเกณฑ์ที่เป็นกลางและตรวจสอบได้ ลดข้อโต้แย้งภายหลัง

การใช้งานจริงในสนาม: สิ่งที่ TOR บนกระดาษมักมองข้าม

เอกสาร TOR ที่สมบูรณ์แบบบนกระดาษอาจล้มเหลวได้หากไม่คำนึงถึงสภาพการใช้งานจริง เจ้าหน้าที่ที่ต้องลงพื้นที่พ่นควบคุมโรคในชุมชนแออัด ตลาดสด หรือพื้นที่น้ำท่วมขัง ต้องเผชิญกับสภาพอากาศร้อน ทางเดินแคบ และระยะเวลาทำงานที่ยาวนาน เครื่องที่หนักเกินไปหรือสตาร์ทยากจะกลายเป็นอุปสรรคทันที

นี่คือจุดที่การออกแบบของ SOLO PORT 423 แสดงคุณค่า ด้วยน้ำหนักเครื่องเปล่าเพียง 11 กิโลกรัม โครงสะพายที่มีสายรัดบุนวมและระบบดูดซับแรงสั่นสะเทือน 4 จุด ช่วยลดความล้าของผู้ปฏิบัติงาน คันโยกใช้งานมือเดียวตามหลักสรีรศาสตร์ทำให้ควบคุมปริมาณสเปรย์และการเปิดปิดได้สะดวก แม้ทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมง

เมื่อ TOR คำนึงถึงมิติการใช้งานจริงเหล่านี้ ไม่ใช่เพียงตัวเลขสเปกแห้งๆ หน่วยงานจะได้ครุภัณฑ์ที่เจ้าหน้าที่อยากใช้ ใช้ได้เต็มประสิทธิภาพ และอยู่กับหน่วยงานไปอีกหลายปี นั่นคือความคุ้มค่าที่แท้จริงของงบประมาณแผ่นดิน

SOLO PORT 423 กับการตอบโจทย์เกณฑ์ TOR งานราชการ

เมื่อพิจารณาองค์ประกอบของ TOR ที่รัดกุมข้างต้น เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง ULV SOLO PORT 423 คือตัวอย่างครุภัณฑ์ที่ออกแบบมาให้สอดคล้องกับมาตรฐานงานราชการอย่างชัดเจน เครื่องผลิตในประเทศเยอรมนี ใช้ระบบเครื่องยนต์ 2 จังหวะ กำลัง 3 กิโลวัตต์ หรือ 4.1 แรงม้า พร้อมกระบอกสูบเคลือบ Nikasil และคาร์บูเรเตอร์ BING ซึ่งเป็นชิ้นส่วนระดับสากลที่การันตีความทนทาน

ในด้านประสิทธิภาพการพ่น เครื่องสร้างละอองฝอยขนาดต่ำกว่า 30 ไมครอนตามมาตรฐาน ULV พ่นได้ไกลถึง 12 เมตร ด้วยความเร็วลมสูงสุด 1,400 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง ครอบคลุมพื้นที่กว้างและเข้าถึงจุดที่เข้าถึงยาก ถังบรรจุสารเคมีขนาด 12 ลิตรทำจากวัสดุโปร่งแสงทนรังสี UV ให้รอบการทำงานยาวนานในขณะที่น้ำหนักเครื่องเปล่าเพียง 11 กิโลกรัม

คุณลักษณะเหล่านี้ไม่เพียงทำให้ SOLO PORT 423 ผ่านเกณฑ์ทางเทคนิคที่ TOR ส่วนใหญ่กำหนด แต่ยังช่วยให้เจ้าหน้าที่พัสดุเขียนสเปกได้อย่างมั่นใจ เพราะทุกตัวเลขมีเอกสารรับรองรองรับ ตรวจสอบได้ และมีผู้แทนจำหน่ายในประเทศที่พร้อมดูแลหลังการขาย

เสียงจากเจ้าหน้าที่พัสดุที่เคยเจอปัญหา

“หลังจากเราปรับวิธีเขียน TOR ให้อ้างอิงคุณลักษณะทางเทคนิคที่มีเอกสารรับรอง การจัดซื้อรอบล่าสุดผ่านฉลุยไม่มีอุทธรณ์ ได้เครื่องมาทันก่อนหน้าฝน และที่สำคัญคือเครื่องใช้งานหนักทั้งปีก็ยังเดินเครื่องนิ่ง ไม่มีปัญหาจุกจิกให้ต้องส่งซ่อม”

— เจ้าพนักงานพัสดุชำนาญงาน เทศบาลตำบลแห่งหนึ่ง

คำถามที่พบบ่อยเรื่องการจัดซื้อเครื่องพ่น ULV

การระบุยี่ห้อใน TOR ทำได้หรือไม่

โดยหลักการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐไม่ควรระบุยี่ห้อ ควรระบุเป็นคุณลักษณะเฉพาะทางเทคนิคที่อ้างอิงได้ เช่น ขนาดละอองฝอย กำลังเครื่องยนต์ และระยะพ่น เพื่อความโปร่งใสและเปิดกว้างให้แข่งขัน

ควรตั้งงบประมาณต่อเครื่องเท่าไร

ขึ้นอยู่กับสเปกและจำนวน ควรสำรวจราคากลางจากหลายแหล่งและขอใบเสนอราคาเปรียบเทียบ เพื่อกำหนดราคากลางที่สมเหตุสมผลและคุ้มค่าตามระเบียบ

SOLO PORT 423 มีเอกสารสำหรับยื่นประกอบการจัดซื้อหรือไม่

มีครบทั้งแคตตาล็อก คุณลักษณะทางเทคนิค และเอกสารประกอบ ติดต่อทีมงาน World Health Disinfection เพื่อขอเอกสารสำหรับจัดทำราคากลางและตรวจรับได้

พร้อมยกระดับงานควบคุมโรคของหน่วยงานคุณแล้วหรือยัง?

SOLO PORT 423 ครุภัณฑ์ที่ผ่านเกณฑ์ TOR งานราชการ เหมาะกับงบจัดซื้อจัดจ้างของเทศบาล อบต. และหน่วยงานสาธารณสุข

โทรปรึกษาทีมงาน: 065-556-6294  |  LINE: @whd268

World Health Disinfection Co., Ltd. — ผู้เชี่ยวชาญครุภัณฑ์ควบคุมโรคสำหรับหน่วยงานราชการ

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• SOLO PORT 423 เครื่องพ่นละอองฝอย ULV สะพายหลัง
• ศูนย์รวมครุภัณฑ์ควบคุมโรค World Health Disinfection
• บริการพ่นยุงและกำจัดแมลงสำหรับหน่วยงาน

แหล่งอ้างอิง: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข · องค์การอนามัยโลก (WHO)

สรุป: TOR ที่ดีคือจุดเริ่มต้นของงานควบคุมโรคที่ทันการณ์

การจัดซื้อครุภัณฑ์ควบคุมโรคไม่ใช่เพียงงานเอกสาร แต่คือก้าวแรกที่กำหนดว่าหน่วยงานของท่านจะพร้อมรับมือกับการระบาดได้ทันท่วงทีหรือไม่ TOR ที่เขียนอย่างรัดกุม อ้างอิงคุณลักษณะทางเทคนิคที่ตรวจสอบได้ จะช่วยให้ได้ครุภัณฑ์ที่มีคุณภาพ ใช้งานได้จริง และปลอดข้อครหา

SOLO PORT 423 คือคำตอบที่ลงตัวสำหรับเทศบาล อบต. และหน่วยงานสาธารณสุขที่ต้องการเครื่องพ่นละอองฝอย ULV ที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานสากล ทนทาน และมีผู้แทนจำหน่ายในประเทศพร้อมดูแล สนใจขอข้อมูลเพื่อจัดทำราคากลางและ TOR ติดต่อทีมงานได้ทันที #SOLOPORT423 #จัดซื้อจัดจ้างเทศบาล