เรื่องเล่าจากหน้างาน: ครัวใต้ชายคาของป้าบุญเรือน

"ป้าบุญเรือน" อายุหกสิบสอง อาศัยอยู่กับลูกสาว ลูกเขย และหลานสองคน ในบ้านไม้ยกพื้นริมคลองย่านตำบลบ้านแพน อำเภอเสนา หัวใจของบ้านหลังนี้ไม่ใช่ห้องรับแขก แต่คือครัวไทยหลังบ้านใต้ชายคาสังกะสี พื้นปูนขัดมัน มีเตาอั้งโล่ดินเผาสองใบสำหรับหุงข้าวและต้มแกง เตาแก๊สหัวเดียวไว้ผัดเร็ว ๆ ตู้กับข้าวไม้สักมุ้งลวดที่ตกทอดมาจากแม่ เขียงไม้มะขามหนาเกือบคืบ ครกหิน ชั้นวางหม้อ กระบุงใส่หอมกระเทียม และโอ่งมังกรสามใบที่รองน้ำฝนไว้ล้างผักล้างจาน

น้ำปีนี้มาเร็วกว่าที่คิด ครอบครัวยกของขึ้นบนเรือนได้ทัน แต่ครัวหลังบ้านอยู่ระดับดิน น้ำท่วมสูงเกือบหนึ่งเมตรและขังอยู่ราวสามสัปดาห์ เมื่อน้ำลด ป้าบุญเรือนเดินลงมาดูครัวแล้วนิ่งไปนาน พื้นปูนมีโคลนหนาเป็นคืบ ตู้กับข้าวไม้ช่วงล่างบวม ประตูปิดไม่สนิท มุ้งลวดเป็นสนิมและมีคราบโคลน ข้างในมีจุดราขาวและเขียวกระจายตามชั้นวาง เขียงไม้มะขามมีรอยดำเป็นวงและมีกลิ่นเหม็นอับ เตาอั้งโล่ใบหนึ่งร้าว ถ่านในกระสอบเปียกแฉะ โอ่งมีโคลนตะกอนก้นโอ่ง และมีกลิ่นคาวโคลนลอยไปถึงบนเรือน

หลานคนเล็กถามว่า "เมื่อไรยายจะทำแกงส้มให้กินอีก" คำถามนี้ทำให้ป้าบุญเรือนอยากรีบกลับมาทำอาหารให้เร็วที่สุด แต่ก็กังวลว่าของที่จมน้ำโคลนมาสามสัปดาห์จะปลอดภัยแค่ไหน นี่คือคำถามที่หลายบ้านในเสนา บางบาล ผักไห่ และบางไทรกำลังเจอเหมือนกันหลังน้ำลด

ทำไมครัวหลังบ้านคือจุดเสี่ยงที่สุดของบ้านหลังน้ำท่วม

• เป็นจุดที่อาหารสัมผัสพื้นผิวโดยตรง: เขียง ครก ทัพพี ชั้นวางจาน และตู้กับข้าว คือสิ่งที่อาหารแตะก่อนเข้าปากคนในบ้าน ถ้ายังมีคราบน้ำท่วมตกค้าง เชื้อโรคก็ไปถึงจานข้าวได้ง่าย
• น้ำท่วมพาสิ่งปฏิกูลเข้ามาด้วย: น้ำที่ไหลผ่านท่อระบายน้ำ ส้วม คอกสัตว์ และกองขยะ มักมีเชื้ออีโคไล เชื้อก่อโรคท้องร่วง และเชื้อเลปโตสไปราจากฉี่หนู
• วัสดุในครัวไทยดั้งเดิมดูดซับง่าย: ไม้ เขียงไม้ ไม้ไผ่ กระบุง และเตาดินเผา ล้วนเป็นวัสดุที่มีรูพรุน น้ำสกปรกซึมเข้าไปลึกและล้างออกยาก
• ครัวเปิดเชื่อมกับภายนอก: หนู แมลงสาบ แมลงวัน และยุง เข้ามาได้ตลอดเวลา โดยเฉพาะช่วงที่ยังมีเศษอาหารเน่าและน้ำขังรอบบ้าน

หน่วยงานสาธารณสุขเตือนว่าหลังน้ำท่วม ความเสี่ยงที่พบบ่อยคือโรคอุจจาระร่วง อาหารเป็นพิษ โรคฉี่หนูหรือเลปโตสไปโรซิส และการติดเชื้อที่ผิวหนัง ส่วนเชื้อราอาจกระตุ้นอาการภูมิแพ้และไอในผู้สูงอายุและเด็ก หากคนในบ้านมีไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อมาก ท้องเสียรุนแรง หรืออาเจียนไม่หยุด ควรไปพบแพทย์ทันที บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ผลกระทบที่มากกว่าแค่ความสกปรก

ค่ากับข้าวที่เพิ่มขึ้น: ระหว่างที่ครัวยังใช้ไม่ได้ หลายบ้านต้องซื้อกับข้าวถุงทุกมื้อ ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเร็วในช่วงที่รายได้ยังไม่กลับมาเต็มที่ โดยเฉพาะบ้านที่ทำนาหรือค้าขายในตลาดเสนา

ซื้อของใหม่แล้วเสียซ้ำ: ถ้ารีบซื้อเขียงใหม่ จานชามใหม่ แล้ววางกลับเข้าตู้กับข้าวที่ยังชื้นและยังมีสปอร์รา ไม่นานของใหม่ก็มีกลิ่นและขึ้นจุดราตามไปด้วย

ความเสี่ยงจากเตาและแก๊ส: เตาดินเผาที่ร้าวเมื่อจุดไฟอาจแตก ส่วนเตาแก๊สและสายแก๊สที่จมน้ำอาจมีโคลนอุดหรือข้อต่อเสื่อม ถ้าใช้งานโดยไม่ตรวจก่อน อาจเกิดอันตรายได้

ความผูกพันทางใจ: ของในครัวไทยหลายชิ้นเป็นมรดกจากรุ่นแม่รุ่นยาย การตัดสินใจว่าจะเก็บหรือทิ้งจึงไม่ง่าย การมีหลักการที่ชัดเจนช่วยให้ตัดสินใจได้โดยไม่เสียใจภายหลัง

คัดของในครัวทีละกลุ่ม: อะไรล้างได้ อะไรควรทิ้ง

ก่อนเริ่ม สวมรองเท้าบูท ถุงมือยาง และหน้ากาก เปิดไฟฟ้าส่วนครัวเฉพาะเมื่อช่างไฟตรวจแล้วว่าปลอดภัย ระวังงูและสัตว์มีพิษที่อาจซ่อนอยู่ใต้กองของ

อาหารและเครื่องปรุง

อาหารสด ข้าวสาร พริกแห้ง หอมกระเทียม ของแห้งในถุง และเครื่องปรุงในขวดที่มีฝาเกลียว ฝาจุก หรือฝาพลาสติก ถ้าโดนน้ำท่วมให้ทิ้งทั้งหมด แม้ภายนอกจะดูปกติ ไหปลาร้า ไหน้ำปลา และโหลผักดองที่น้ำท่วมถึงปากไห ก็ควรทิ้งเช่นกัน ส่วนอาหารกระป๋องจากโรงงานที่ไม่บุบ ไม่บวม ไม่เป็นสนิม อาจล้างและฆ่าเชื้อภายนอกก่อนเปิดได้ แต่ถ้าไม่แน่ใจ ทิ้งดีกว่า

เขียง ทัพพี และเครื่องครัวไม้

เขียงไม้ ทัพพีไม้ ตะเกียบ ไม้พาย และกระบุงไม้ไผ่ที่แช่น้ำท่วม แนะนำให้เปลี่ยนใหม่ เพราะเนื้อไม้ดูดน้ำสกปรกเข้าไปลึก ขัดผิวแล้วก็ยังอาจมีเชื้ออยู่ภายใน แม้จะเป็นเขียงไม้มะขามเก่าที่ผูกพันมาก การเก็บไว้เป็นของที่ระลึกโดยไม่ใช้กับอาหารอีกก็เป็นทางเลือกหนึ่ง

หม้อ กระทะ จานชาม และครก

หม้ออะลูมิเนียม หม้อสแตนเลส กระทะเหล็ก จานกระเบื้อง และแก้ว ล้างโคลนออก ขัดด้วยน้ำยาล้างจาน แล้วฆ่าเชื้อตามวิธีที่เหมาะสม เช่น ต้มในน้ำเดือด หรือแช่น้ำยาฆ่าเชื้อที่ใช้กับภาชนะอาหารได้ตามฉลาก จากนั้นล้างน้ำสะอาดและผึ่งให้แห้ง ครกหินขัดล้างได้ ส่วนครกดินเผาที่มีรอยร้าวหรือดูดน้ำมากควรเปลี่ยน ภาชนะพลาสติกที่มีรอยขีดข่วนลึกและจุกนมเด็กที่โดนน้ำท่วมควรทิ้ง

เตาอั้งโล่ ถ่าน และเตาแก๊ส

เตาอั้งโล่ที่ร้าวหรือบิ่นควรเปลี่ยน ใบที่ยังดีให้ล้างโคลนแล้วตากจนแห้งสนิทหลายวัน ห้ามจุดไฟขณะยังชื้นเพราะอาจแตก ถ่านที่เปียกน้ำท่วมแนะนำให้ทิ้ง เพราะดูดน้ำโคลนและอาจมีกลิ่นและควันมาก ใช้ถ่านใหม่จะดีกว่า เตาแก๊ส สายแก๊ส และหัวปรับแรงดันที่จมน้ำ ให้ช่างหรือร้านแก๊สตรวจก่อนใช้งาน และจุดเตาถ่านในพื้นที่โล่งที่อากาศถ่ายเทเท่านั้น

ตู้กับข้าวไม้มุ้งลวด

ตู้ไม้สักหรือไม้เนื้อแข็งที่โครงยังแน่น มักล้างและฟื้นฟูได้ ถอดชั้นและประตูออกมาล้าง ขัดคราบราด้วยแปรง เช็ดให้แห้ง แล้วตั้งในที่มีลมผ่าน มุ้งลวดที่เป็นสนิมหรือขาดควรเปลี่ยนใหม่ ส่วนตู้ที่ทำจากไม้อัดหรือแผ่นปาร์ติเคิลบอร์ดที่บวมน้ำ มักฟื้นคืนไม่ได้ ควรเปลี่ยน

โอ่งน้ำและเครื่องใช้ไฟฟ้า

โอ่งให้ตักโคลนตะกอนออกจนหมด ขัดล้าง ฆ่าเชื้อ และล้างน้ำสะอาดหลายรอบก่อนรองน้ำใหม่ น้ำในโอ่งไม่ควรใช้ดื่มหรือหุงข้าวโดยตรง ใช้น้ำดื่มบรรจุขวดหรือน้ำประปาที่ต้มแล้วแทน หม้อหุงข้าว ตู้เย็น และกระติกน้ำร้อนที่จมน้ำ ห้ามเสียบปลั๊กใช้ จนกว่าช่างจะตรวจ หรือพิจารณาเปลี่ยนใหม่

ทำไมวิธีที่ทำกันบ่อย ยังไม่พอสำหรับครัว

• ฉีดน้ำแรงอย่างเดียว: ช่วยไล่โคลนได้ แต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อ และน้ำที่กระเด็นอาจพาเชื้อไปติดผนังและชั้นวางที่สูงขึ้นไป
• ราดน้ำยาฟอกขาวเข้มข้นทั่วครัว: กลิ่นฉุนแสบจมูก กัดโลหะและมุ้งลวด ไม่ซึมลึกเข้าเนื้อไม้ และอันตรายมากถ้าผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำหรือแอมโมเนีย
• จุดไฟเตาถ่านเพื่อไล่ความชื้น: ไม่ช่วยให้ตู้หรือผนังแห้งลึก และเสี่ยงต่อเตาที่ร้าว รวมถึงควันและก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์หากพื้นที่ไม่โล่งพอ
• ใช้ธูปหรือสเปรย์หอมกลบกลิ่น: กลบได้ชั่วคราว แต่กลิ่นโคลนและกลิ่นอับจากเนื้อไม้จะกลับมา
• ทาสีหรือลงน้ำมันตู้ทับทันที: ถ้าเนื้อไม้ยังชื้นอยู่ด้านใน ราจะเติบโตใต้ชั้นสีหรือน้ำมัน และลอกร่อนในไม่กี่สัปดาห์

ทางออกจาก WHD: พ่นฆ่าเชื้อครัวเปิด และอบโอโซนเฉพาะส่วนที่ปิดได้

ครัวไทยหลังบ้านแบบเปิดมีลักษณะพิเศษ คือไม่มีผนังครบสี่ด้าน อากาศไหลเข้าออกตลอด World Health Disinfection (WHD) จึงวางแผนงานให้ตรงกับสภาพจริง ไม่ใช่ใช้สูตรเดียวกับห้องปิด

บริการพ่นฆ่าเชื้อ ใช้น้ำยา CHEMGENE HLD4H พ่นแบบละอองฝอย ULV ทั่วพื้นปูน ผนัง เสา ใต้ชั้นวาง ซอกหลังตู้ และรอบโอ่ง ช่วยลดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราบนพื้นผิว ซึ่งเป็นงานหลักของครัวเปิด

บริการอบโอโซน ได้ผลดีในพื้นที่ที่ปิดได้ เช่น ห้องเก็บของติดครัว ห้องเก็บข้าวสาร ตัวบ้านชั้นล่าง หรือการยกตู้กับข้าวไม้เข้าไปอบในห้องปิด เพื่อช่วยสลายกลิ่นอับที่ฝังในเนื้อไม้และลดสปอร์เชื้อราในอากาศ ในพื้นที่โล่งที่ลมพัดผ่าน โอโซนจะกระจายออกไปเร็ว ทีมงานจึงไม่แนะนำให้อบในส่วนที่เปิดโล่ง

ขั้นตอนบริการ

1. สำรวจครัวและบริเวณรอบบ้าน: ดูระดับน้ำที่เคยท่วม จุดรา ความชื้นของพื้นและผนัง ส่วนที่ปิดได้และเปิดโล่ง และของที่ครอบครัวต้องการเก็บไว้
2. แนะนำการคัดแยกและล้างโคลน: ช่วยวางลำดับว่าอะไรทิ้ง อะไรล้าง อะไรต้องให้ช่างตรวจ เช่น เตาแก๊สและเครื่องใช้ไฟฟ้า
3. พ่นฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H: พ่นทั่วครัวเปิดและเฟอร์นิเจอร์ที่เก็บไว้ ปล่อยให้ครบเวลาสัมผัส
4. อบโอโซนส่วนที่ปิดได้: ปิดห้องเก็บของหรือตัวบ้าน เดินเครื่องโอโซนตามขนาดพื้นที่ ห้ามมีคน สัตว์เลี้ยง และต้นไม้อยู่ในส่วนที่อบ
5. ระบายอากาศ: เปิดประตูหน้าต่างและใช้พัดลมดึงอากาศออกจนไม่มีกลิ่นโอโซนเหลือ ก่อนให้ทุกคนกลับเข้า
6. ตรวจซ้ำและให้คำแนะนำ: เช็กกลิ่นและจุดรา แนะนำให้ล้างพื้นผิวที่สัมผัสอาหาร เช่น ชั้นวางจานและโต๊ะเตรียมอาหาร ด้วยน้ำสะอาดอีกรอบก่อนเริ่มทำอาหาร

ความปลอดภัยของโอโซน: ระหว่างอบต้องไม่มีคน เด็ก ผู้สูงอายุ สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในพื้นที่ และต้องระบายอากาศให้เรียบร้อยก่อนกลับเข้า ทีมงานควบคุมปริมาณโอโซนตามขนาดห้อง เครื่องใช้ไฟฟ้าที่บอบบางและของที่ทำจากยาง เช่น ซีลฝาหม้อ ยางรองฝาโหล และสายยาง ควรย้ายออกหรือคลุมไว้ก่อน

เช็กลิสต์ก่อนกลับมาทำอาหารในครัวหลังบ้าน

• โคลนออกหมด พื้นปูนและผนังผ่านการพ่นฆ่าเชื้อแล้ว
• อาหารและเครื่องปรุงที่โดนน้ำท่วมทิ้งหมดแล้ว
• เขียงไม้และเครื่องครัวไม้ที่แช่น้ำเปลี่ยนใหม่แล้ว
• หม้อ จาน และครกที่เก็บไว้ ล้างและฆ่าเชื้อเรียบร้อย
• ตู้กับข้าวแห้งสนิท ไม่มีกลิ่นอับ ไม่มีจุดราใหม่ภายในหนึ่งสัปดาห์ มุ้งลวดเปลี่ยนใหม่แล้ว
• เตาอั้งโล่แห้งสนิท ไม่ร้าว และใช้ถ่านใหม่
• ช่างตรวจเตาแก๊ส สายแก๊ส และเครื่องใช้ไฟฟ้าแล้ว
• โอ่งล้างฆ่าเชื้อแล้ว และมีน้ำดื่มที่ปลอดภัย
• ไม่มีน้ำขังรอบครัว ลดแหล่งเพาะยุงและที่อยู่ของหนู

สำหรับบ้านที่ยังมีน้ำขังรอบ ๆ ใช้ บริการพ่นยุง เสริมได้ และใช้ สเปรย์ CHEMGENE HLD4H ดูแลจุดสัมผัส เช่น ลูกบิด ก๊อกน้ำ และสวิตช์ไฟ ในชีวิตประจำวัน

10 เหตุผลที่บ้านในเสนาให้ WHD ช่วยฟื้นฟูครัวหลังบ้าน

1. พ่นฆ่าเชื้อ แบบละอองฝอย เข้าถึงซอกหลังตู้ ใต้ชั้นวาง และรอบโอ่ง
2. ใช้ CHEMGENE HLD4H ที่ทีมงานใช้ประจำในบ้าน ร้านอาหาร และโรงเรียน
3. อบโอโซน เฉพาะส่วนที่ปิดได้ ไม่ทำแบบสิ้นเปลืองในที่โล่ง
4. เข้าใจครัวไทยดั้งเดิม ทั้งเตาถ่าน ตู้กับข้าวไม้ และโอ่งน้ำ
5. ให้คำแนะนำคัดแยกอาหารและเครื่องครัวอย่างตรงไปตรงมา
6. เตือนเรื่องเตาแก๊สและเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ต้องให้ช่างตรวจก่อน
7. ควบคุมปริมาณโอโซน และแนะนำให้ย้ายของยางและเครื่องใช้ไฟฟ้าออก
8. วางลำดับงานให้ไม่ต้องซื้อของใหม่ซ้ำสองรอบ
9. ทำได้ทั้งครัว ห้องเก็บของ และตัวบ้านชั้นล่างในคราวเดียว
10. สอบถามซ้ำได้ทางโทรศัพท์และ LINE หากกลิ่นหรือจุดรากลับมา

ก่อนและหลัง: ครัวใต้ชายคาของป้าบุญเรือน

เสียงจากผู้ใช้บริการ

"ใจหนึ่งก็อยากเก็บทุกอย่างไว้ เพราะเป็นของแม่ ทีมงานอธิบายว่าตู้กับข้าวไม้สักยังดีอยู่ ล้างแล้วอบได้ แต่เขียงกับถ่านควรเปลี่ยน ฟังแล้วเข้าใจ ไม่รู้สึกว่าถูกบังคับ ตอนนี้กลับมาหุงข้าวด้วยเตาถ่านได้แล้ว หลาน ๆ ได้กินแกงส้มฝีมือยายเหมือนเดิม"

— ป้าบุญเรือน ตำบลบ้านแพน อำเภอเสนา (สถานการณ์ตัวอย่าง)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: ครัวเปิดไม่มีผนังครบ อบโอโซนได้ไหม?
ตอบ: โอโซนได้ผลในพื้นที่ที่ปิดได้ ในส่วนที่โล่ง ทีมงานจะเน้นการพ่นฆ่าเชื้อเป็นหลัก และอบโอโซนเฉพาะห้องเก็บของ ตัวบ้าน หรือยกเฟอร์นิเจอร์ไม้เข้าไปอบในห้องปิด

ถาม: ไหปลาร้าที่ปิดฝาแน่นแต่น้ำท่วมถึงปากไห ยังกินได้ไหม?
ตอบ: ไม่แนะนำ ฝาไหไม่ได้กันน้ำได้สนิท น้ำท่วมอาจซึมเข้าไปได้ ควรทิ้งเพื่อความปลอดภัย

ถาม: เขียงไม้มะขามแช่น้ำท่วมแล้ว ขัดผิวออกจะใช้ต่อได้ไหม?
ตอบ: ไม่แนะนำให้ใช้กับอาหารอีก เพราะน้ำสกปรกซึมลึกเข้าเนื้อไม้ การเปลี่ยนเขียงใหม่ปลอดภัยกว่า

ถาม: ถ่านที่เปียกน้ำ ตากแห้งแล้วใช้ได้ไหม?
ตอบ: ถ่านที่เปียกน้ำท่วมดูดน้ำโคลนเข้าไป อาจมีกลิ่นและควันมาก แนะนำให้ใช้ถ่านใหม่ และจุดเตาในที่โล่งเสมอ

ถาม: หลังพ่นฆ่าเชื้อ ต้องรอนานไหมจึงทำอาหารได้?
ตอบ: ทีมงานจะแจ้งเวลาที่เหมาะสมตามขนาดพื้นที่ และแนะนำให้ล้างพื้นผิวที่สัมผัสอาหารด้วยน้ำสะอาดอีกรอบก่อนใช้งาน ส่วนพื้นที่ที่อบโอโซนต้องระบายอากาศจนไม่มีกลิ่นก่อนเข้า

ถาม: ตู้กับข้าวไม้เก่าของแม่ ต้องทิ้งไหม?
ตอบ: ถ้าเป็นไม้เนื้อแข็งที่โครงยังแน่น ไม่ผุ มักล้าง ตากแห้ง และอบโอโซนในห้องปิดได้ เปลี่ยนเฉพาะมุ้งลวดและชิ้นส่วนที่เสีย

ถาม: รับงานในพื้นที่ไหนบ้าง?
ตอบ: สอบถามได้ทั้งอำเภอเสนา บางบาล ผักไห่ บางไทร ลาดบัวหลวง และพื้นที่ใกล้เคียงในพระนครศรีอยุธยา

ให้ครัวหลังบ้านกลับมามีกลิ่นแกงส้ม ไม่ใช่กลิ่นโคลน

บริการในอำเภอเสนา บางบาล ผักไห่ บางไทร และพื้นที่ใกล้เคียงในพระนครศรีอยุธยา

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

บทความและลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย
• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator
• บทความทั้งหมด
• แหล่งข้อมูลภายนอก: WHO: Floods and health และ กรมอนามัย

#ครัวหลังบ้านหลังน้ำท่วม #พ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #อบโอโซน #กำจัดเชื้อรา #กำจัดกลิ่นอับ #น้ำยาฆ่าเชื้อ #ฟื้นฟูบ้านหลังน้ำท่วม #พ่นฆ่าเชื้อเสนา

คำค้นหา: ครัวหลังบ้านหลังน้ำท่วม, ครัวไทยน้ำท่วม, ตู้กับข้าวไม้ขึ้นรา, เตาถ่านเปียกน้ำ, เขียงไม้น้ำท่วม, พ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม, อบโอโซน, กำจัดกลิ่นอับ, กำจัดเชื้อรา, เสนา, พระนครศรีอยุธยา 2569