พ่นฆ่าเชื้อบ้านพักสวัสดิการหลังน้ำท่วม: แฟลตบ้านพักตำรวจและบ้านพักพนักงานรัฐวิสาหกิจขึ้นราและมีกลิ่นอับ บ้านไม่ใช่ของเราเอง ต้องประสานใคร เตรียมอะไร และอบโอโซนอย่างไรให้ถูกขั้นตอน? เขตบางเขน กรุงเทพฯ ปี 2569
เรื่องเล่าจากหน้างาน: "อยากรีบทำให้ลูกนอนได้ แต่บ้านไม่ใช่ของเรา"
"พี่ต้อม" อายุสามสิบปลาย ๆ เป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจที่ต้องเข้าเวรผลัดกลางคืนบ่อย อาศัยอยู่กับภรรยาและลูกสาววัยอนุบาล ในห้องชั้นล่างของแฟลตบ้านพักสวัสดิการสูงสี่ชั้นที่สร้างมาหลายสิบปี ย่านเขตบางเขน กรุงเทพฯ ฝั่งตรงข้ามรั้วเดียวกันเป็นกลุ่มทาวน์เฮาส์บ้านพักพนักงานรัฐวิสาหกิจ ที่ครอบครัวของ "พี่หน่อง" อาศัยอยู่ ทั้งสองครอบครัวคุ้นเคยกันดีเพราะลูกเรียนโรงเรียนเดียวกัน
ช่วงน้ำท่วมปี 2569 น้ำจากคลองและท่อระบายน้ำในย่านบางเขนเอ่อเข้าลานจอดรถและห้องชั้นล่างของทั้งสองอาคาร สูงราวหน้าแข้ง ขังอยู่หลายวัน พี่ต้อมต้องออกปฏิบัติงานช่วยประชาชนเกือบตลอด ภรรยาพาลูกไปอาศัยบ้านญาติ พอน้ำลด ครอบครัวกลับมาขนโคลน ล้างพื้น และทิ้งที่นอนที่แช่น้ำ
หนึ่งสัปดาห์ต่อมา ผนังปูนเก่าใต้หน้าต่างเริ่มมีจุดดำขึ้น ประตูไม้และวงกบด้านล่างขึ้นราขาว ตู้เสื้อผ้าที่เก็บเครื่องแบบมีกลิ่นอับ รองเท้าคอมแบตหนังและเข็มขัดขึ้นราเป็นจุด ๆ ลูกสาวเริ่มไอตอนกลางคืน ส่วนพี่ต้อมที่ลงเวรเช้ากลับมาก็นอนกลางวันไม่หลับเพราะกลิ่นอับในห้องที่ปิดม่าน
ภรรยาอยากเรียกบริษัทมาพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนทันที แต่พี่ต้อมนึกขึ้นได้ว่า "บ้านพักเป็นของหน่วยงาน จะทำอะไรต้องแจ้งผู้ดูแลก่อนหรือเปล่า แล้วถ้าจะทาสีผนังใหม่ล่ะ" ฝั่งพี่หน่องก็มีคำถามเดียวกัน ทั้งสองครอบครัวไม่รู้ว่าต้องเริ่มที่ใคร และกลัวว่าจะทำผิดระเบียบ
บ้านพักสวัสดิการต่างจากบ้านทั่วไปอย่างไรเมื่อต้องฟื้นฟูหลังน้ำท่วม
- ทรัพย์สินเป็นของหน่วยงาน: โครงสร้าง ผนัง ประตู และระบบน้ำไฟเป็นของหน่วยงาน การซ่อม ทาสี หรือรื้อถอนมักต้องได้รับอนุญาตตามระเบียบของแต่ละหน่วยงาน
- มีผู้ดูแลหรือคณะกรรมการบ้านพัก: หลายแห่งมีผู้ดูแลอาคาร เจ้าหน้าที่ฝ่ายอาคารสถานที่ หรือคณะกรรมการที่ดูแลเรื่องบ้านพัก ซึ่งควรรับทราบก่อนมีบุคคลภายนอกเข้ามาทำงาน
- อาคารเก่าหลายสิบปี: ผนังปูนเก่าดูดความชื้นได้ดี ประตูวงกบไม้เก่า และระบบท่อเก่า ทำให้เชื้อราและกลิ่นอับเกิดได้ง่ายหลังน้ำท่วม
- ผู้อยู่อาศัยหมุนเวียน: เมื่อมีการย้ายหรือโยกย้ายตำแหน่ง ครอบครัวใหม่จะเข้ามาอยู่ต่อ ปัญหาเชื้อราที่ไม่ได้จัดการจะส่งต่อไปถึงครอบครัวถัดไป
- ผู้อยู่อาศัยทำงานเป็นผลัด: เจ้าหน้าที่ที่เข้าเวรกลางคืนต้องนอนกลางวันในห้องปิดม่าน ห้องที่อับชื้นจึงกระทบการพักผ่อนโดยตรง
- เครื่องแบบและอุปกรณ์: เครื่องแบบ รองเท้าหนัง เข็มขัด และอุปกรณ์ส่วนตัวที่เก็บในห้อง ขึ้นราได้ง่ายและต้องดูแลให้พร้อมใช้งาน
ผลกระทบที่ครอบครัวในบ้านพักเจอหลังน้ำลด
- สุขภาพเด็กและผู้สูงอายุ: สปอร์เชื้อราอาจทำให้ไอ จาม คัดจมูก หรือภูมิแพ้และหอบหืดกำเริบ
- เชื้อโรคจากน้ำท่วม: พื้นและผนังส่วนล่างที่โดนน้ำอาจมีเชื้อแบคทีเรีย เช่น อีโคไล และความเสี่ยงโรคฉี่หนู (เลปโตสไปโรซิส) จากน้ำที่ไหลผ่านท่อระบายน้ำและลานจอดรถ
- การพักผ่อนของคนทำงานผลัด: นอนไม่พอทำให้อ่อนล้า ซึ่งสำคัญมากกับงานที่ต้องตัดสินใจและเผชิญเหตุ
- ค่าใช้จ่ายของครอบครัว: ต้องซื้อที่นอน เสื้อผ้า และเครื่องแบบใหม่ หากเชื้อรากลับมาซ้ำก็ต้องเสียเงินอีก
- ความไม่แน่ใจเรื่องระเบียบ: หลายครอบครัวไม่กล้าทำอะไรเพราะกลัวผิดระเบียบ ปล่อยไว้จนเชื้อราลามมากขึ้น
ทำไมวิธีที่ทำกันเองยังไม่ได้ผลกับบ้านพักเก่า
- ขัดด้วยน้ำยาฟอกขาวอย่างเดียว: ผนังปูนเก่าพรุนมาก น้ำยาไม่ซึมถึงเชื้อราที่อยู่ลึก และกลิ่นคลอรีนค้างในห้องที่ปิดม่านนอนกลางวัน
- ทาสีทับเอง: นอกจากอาจต้องขออนุญาตก่อน ผนังที่ยังชื้นจะทำให้สีพอง และเชื้อรากลับมาในไม่กี่สัปดาห์
- เปิดพัดลมเป่า: ช่วยแห้งผิวหน้า แต่พัดสปอร์ไปทั่วห้องและทางเดิน
- ใช้น้ำหอมปรับอากาศ: กลบกลิ่นชั่วคราว ไม่ได้แก้ต้นเหตุ
- ทำเฉพาะห้องตัวเอง: ทางเดิน บันได และท่อระบายน้ำส่วนกลางที่โดนน้ำท่วม ยังเป็นแหล่งกลิ่นและเชื้อโรคที่ไหลกลับเข้าห้องได้
ขั้นตอนก่อนเรียกทีมงาน: ประสานผู้ดูแลบ้านพักให้เรียบร้อย
ระเบียบของแต่ละหน่วยงานแตกต่างกัน ข้อแนะนำต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป ผู้อยู่อาศัยควรตรวจสอบกับผู้ดูแลบ้านพักของหน่วยงานตนเองเสมอ
- ถ่ายภาพความเสียหาย: ถ่ายผนัง ประตู พื้น และจุดเชื้อราไว้ทั้งภาพกว้างและภาพใกล้ พร้อมวันที่
- แจ้งผู้ดูแลอาคารหรือฝ่ายที่รับผิดชอบ: แจ้งสภาพความเสียหายและความต้องการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน สอบถามว่าต้องทำหนังสือหรือแบบฟอร์มหรือไม่
- แยกงานที่เป็นของหน่วยงานกับของส่วนตัว: งานซ่อมโครงสร้าง ทาสี และระบบไฟฟ้า อาจเป็นหน้าที่ของหน่วยงาน ส่วนการฆ่าเชื้อภายในห้องและของใช้ส่วนตัว ผู้อยู่อาศัยมักดำเนินการเองได้เมื่อแจ้งแล้ว
- เสนอทำทั้งชั้นหรือทั้งอาคาร: หากหลายครอบครัวได้รับผลกระทบ การรวมกันเสนอผู้ดูแลให้จัดการทั้งชั้นพร้อมพื้นที่ส่วนกลางจะได้ผลดีกว่า
- เก็บเอกสารหลังบริการ: เก็บภาพก่อนและหลัง และรายละเอียดผลิตภัณฑ์ที่ใช้ ไว้ส่งให้ผู้ดูแลและใช้ประกอบเมื่อมีการส่งมอบห้องให้ครอบครัวถัดไป
ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H และอบโอโซน ไม่ต้องรื้อ ไม่ต้องดัดแปลงอาคาร
World Health Disinfection (WHD) ให้ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ด้วย น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H ผ่านเครื่องพ่นแบบ ULV ที่เข้าถึงซอกผนัง วงกบประตู ใต้เตียง และหลังตู้ ควบคู่กับ บริการอบโอโซน ที่ช่วยจัดการสปอร์เชื้อราในอากาศและสลายโมเลกุลกลิ่นอับในผ้าม่าน ที่นอน และตู้เสื้อผ้า
ข้อดีสำคัญสำหรับบ้านพักสวัสดิการคือ วิธีนี้ไม่ต้องรื้อ ไม่ต้องเจาะ และไม่ดัดแปลงโครงสร้างอาคาร จึงประสานกับผู้ดูแลได้ง่ายกว่างานซ่อม ทีมงานสามารถจัดเตรียมข้อมูลขั้นตอนและผลิตภัณฑ์ให้ผู้อยู่อาศัยนำไปแจ้งผู้ดูแลได้
ขั้นตอนการทำงาน
- สำรวจห้องและพื้นที่ส่วนกลาง: ตรวจผนัง วงกบ ห้องน้ำ ตู้เสื้อผ้า และทางเดินหน้าห้อง ระบุจุดเชื้อราและความชื้นสะสม
- นัดหมายตามตารางเวร: เลือกช่วงเวลาที่ไม่กระทบการพักผ่อนของผู้ที่เข้าเวรกลางคืน
- เตรียมห้อง: ย้ายอาหาร ยา อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และต้นไม้ออก เก็บเครื่องแบบที่ซักแล้วใส่ถุงปิด อุปกรณ์ส่วนตัวที่สำคัญให้นำติดตัวหรือเก็บไว้ในที่ปลอดภัยตามระเบียบ
- พ่นฆ่าเชื้อ: พ่น Chemgene HLD4H แบบ ULV ทั่วห้อง ห้องน้ำ ครัว และทางเดินส่วนกลางหากผู้ดูแลอนุญาต
- อบโอโซน: ปิดช่องประตูและหน้าต่าง อบโอโซนตามขนาดห้อง
- ระบายอากาศและตรวจซ้ำ: เปิดระบายอากาศจนปลอดภัย ตรวจกลิ่นอีกครั้ง และส่งภาพก่อนหลังให้ผู้อยู่อาศัยเก็บไว้
ความปลอดภัยของการอบโอโซน: ระหว่างอบห้ามมีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้อยู่ในห้อง ต้องระบายอากาศให้เรียบร้อยก่อนกลับเข้า วิทยุสื่อสาร โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่บอบบางให้ย้ายออกหรือคลุมไว้ ทีมงานจะควบคุมปริมาณโอโซนและปิดช่องที่เปิดสู่ทางเดินเพื่อไม่ให้รบกวนห้องข้างเคียง
ดูแลเครื่องแบบและอุปกรณ์ส่วนตัวหลังน้ำท่วม
- เครื่องแบบผ้า: ซักตามฉลาก ตากแดดให้แห้งสนิท รีดด้วยความร้อนช่วยลดกลิ่นอับ ไม่เก็บขณะยังชื้น
- รองเท้าและเข็มขัดหนัง: เช็ดราออกนอกบ้านด้วยผ้าชุบน้ำบิดหมาด ผึ่งในที่ร่มอากาศถ่ายเท ไม่ตากแดดจัดเพราะหนังอาจแตก แล้วทาครีมบำรุงหนัง
- หมวกและอุปกรณ์ผ้า: แยกทำความสะอาดตามวัสดุ และเก็บในกล่องที่มีฝาปิดพร้อมสารดูดความชื้น
- ตู้เก็บเครื่องแบบ: เว้นช่องหลังตู้ให้ห่างผนัง และเปิดตู้ระบายอากาศเป็นประจำ
- จุดสัมผัสบ่อย: ลูกบิดประตู โต๊ะ กุญแจ ใช้ สเปรย์ Chemgene HLD4H ได้
เมื่อต้องย้ายออกหรือส่งมอบห้องให้ครอบครัวถัดไป
บ้านพักสวัสดิการมีการหมุนเวียนผู้อยู่อาศัยเป็นเรื่องปกติ หากครอบครัวของคุณกำลังจะโยกย้ายหลังน้ำท่วม การส่งมอบห้องที่สะอาดคือการดูแลเพื่อนร่วมงานที่จะเข้ามาอยู่ต่อ
- ขนของส่วนตัวที่ขึ้นราออกให้หมด ไม่ทิ้งไว้ในห้องหรือห้องเก็บของ
- แจ้งผู้ดูแลถึงจุดที่เคยมีเชื้อราหรือน้ำซึม เพื่อให้ตรวจซ่อมก่อนครอบครัวใหม่เข้าอยู่
- มอบภาพก่อนและหลังการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนให้ผู้ดูแลเก็บไว้เป็นประวัติห้อง
- หากครอบครัวใหม่มีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุ แนะนำให้ระบายอากาศห้องสักระยะก่อนย้ายเข้า
10 เหตุผลที่ครอบครัวในบ้านพักย่านบางเขนเลือกบริการมืออาชีพ
- ไม่ต้องรื้อหรือดัดแปลงอาคาร ประสานผู้ดูแลบ้านพักได้ง่าย
- มีข้อมูลขั้นตอนและผลิตภัณฑ์ชัดเจน ใช้ประกอบการแจ้งผู้ดูแล
- พ่นฆ่าเชื้อแบบ ULV เข้าถึงซอกผนังปูนเก่าและวงกบไม้
- ใช้ Chemgene HLD4H ที่ไม่มีกลิ่นฉุนแบบคลอรีน เหมาะกับห้องที่ต้องนอนกลางวัน
- อบโอโซน จัดการกลิ่นอับในตู้เครื่องแบบและที่นอน
- นัดหมายตามตารางเวรของผู้อยู่อาศัยได้
- วางแผนทำทั้งชั้นหรือทั้งอาคารร่วมกับผู้ดูแลได้
- ได้ภาพก่อนและหลังไว้เป็นหลักฐานการดูแลห้อง
- ส่งต่อห้องที่สะอาดให้ครอบครัวถัดไปเมื่อมีการโยกย้าย
- ทีมงานมีความรู้เรื่อง โอโซนในที่พักอาศัย และการดูแลอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
ก่อนและหลังบริการ
ก่อน
- จุดดำบนผนังปูนเก่าและราขาวที่วงกบประตู
- ตู้เครื่องแบบมีกลิ่นอับ รองเท้าหนังขึ้นรา
- ลูกไอตอนกลางคืน คนเข้าเวรนอนกลางวันไม่หลับ
- ไม่แน่ใจว่าต้องแจ้งใครก่อน จึงปล่อยไว้
- ทางเดินส่วนกลางยังมีกลิ่นจากท่อ
หลัง
- กลิ่นอับในห้องลดลงชัดเจน
- พื้นผิวที่โดนน้ำผ่านการพ่นฆ่าเชื้อทั่วถึง
- ครอบครัวนอนหลับได้สบายขึ้น
- ประสานผู้ดูแลเรียบร้อย มีเอกสารและภาพเก็บไว้
- วางแผนจัดการพื้นที่ส่วนกลางร่วมกันได้
เสียงจากลูกค้า (ตัวอย่างสถานการณ์)
"เราแจ้งผู้ดูแลบ้านพักก่อน พร้อมข้อมูลขั้นตอนที่ทีมงานเตรียมให้ เรื่องเลยง่ายกว่าที่คิด สุดท้ายเพื่อนบ้านอีกสามห้องในชั้นเดียวกันขอทำด้วย ตอนนี้ลูกไม่ไอกลางคืนแล้ว ผมลงเวรกลับมาก็นอนกลางวันได้จริง ๆ"
— พี่ต้อม (นามสมมติ) แฟลตบ้านพักสวัสดิการ บางเขน กรุงเทพฯ
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: อยู่บ้านพักของหน่วยงาน เรียกทีมงานมาพ่นฆ่าเชื้อเองได้ไหม?
ตอบ: ส่วนใหญ่ทำได้เมื่อแจ้งผู้ดูแลบ้านพักแล้ว เพราะไม่ต้องดัดแปลงอาคาร แต่ระเบียบแต่ละหน่วยงานต่างกัน ควรสอบถามก่อนทุกครั้ง
ถาม: ทาสีผนังใหม่เองได้ไหม?
ตอบ: ควรขออนุญาตผู้ดูแลก่อน และควรรอให้ผนังแห้งและผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว เพื่อไม่ให้สีพองและเชื้อรากลับมา
ถาม: ต้องออกจากห้องนานเท่าไร?
ตอบ: ขึ้นอยู่กับขนาดห้องและระดับกลิ่น ระหว่างอบโอโซนห้ามมีคนและสัตว์เลี้ยง ทีมงานจะแจ้งเวลาที่กลับเข้าได้หลังระบายอากาศเรียบร้อย
ถาม: อุปกรณ์สื่อสารและอุปกรณ์ส่วนตัวต้องทำอย่างไร?
ตอบ: ควรนำติดตัวหรือเก็บไว้ในที่ปลอดภัยตามระเบียบของหน่วยงาน อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่นให้ย้ายออกหรือคลุมไว้ระหว่างอบ
ถาม: ทางเดินและบันไดส่วนกลางใครรับผิดชอบ?
ตอบ: อยู่ในความดูแลของหน่วยงานหรือผู้ดูแลอาคาร ผู้อยู่อาศัยสามารถรวมกันเสนอให้จัดการ และทีมงานสามารถเสนอแผนการทำงานได้
ถาม: ให้บริการพื้นที่ไหนบ้าง?
ตอบ: บางเขน หลักสี่ ดอนเมือง สายไหม จตุจักร ลาดพร้าว รวมถึงปากเกร็ด เมืองนนทบุรี และพื้นที่ใกล้เคียงในกรุงเทพฯ และปริมณฑล