เรื่องเล่าจากหน้างาน: หม้อต้มไก่ที่เงียบไปหนึ่งสัปดาห์

"เจ๊แดง" ขายข้าวมันไก่อยู่ในห้องแถวติดตลาดเช้าแห่งหนึ่งในตัวอำเภอเมืองสิงห์บุรีมากว่ายี่สิบปี ทุกวันเธอตื่นตีสามเพื่อต้มไก่ หุงข้าวมันในหม้อใบใหญ่ และเคี่ยวน้ำซุปกระดูก ส่วนลูกสาวช่วยทอดปาท่องโก๋และชงกาแฟโบราณให้ลูกค้าที่แวะกินก่อนไปทำงาน ร้านมีโต๊ะสแตนเลสหกตัว เคาน์เตอร์สับไก่ด้านหน้า ตู้กระจกแขวนไก่ และครัวเล็ก ๆ ด้านหลังที่มีถังข้าวสาร ถังน้ำมัน และลังขวดซีอิ๊ววางอยู่บนพื้น

เมื่อระดับแม่น้ำเจ้าพระยาสูงขึ้นในเดือนตุลาคม น้ำค่อย ๆ เอ่อเข้าซอยตลาดและเข้าร้านสูงราวครึ่งแข้ง เจ๊แดงกับลูกสาวช่วยกันยกหม้อและเครื่องหุงข้าวขึ้นชั้นสองได้ทัน แต่ถังข้าวสาร ลังขวดเครื่องปรุง กระสอบหอมกระเทียม และตู้เย็นใบเก่าด้านหลังไม่มีใครยกไหว ร้านต้องปิดเกือบหนึ่งสัปดาห์

วันที่น้ำลด สิ่งแรกที่เจ๊แดงสังเกตเห็นคือกลิ่น ห้องที่เคยหอมกลิ่นขิงและน้ำซุปไก่ กลับมีกลิ่นอับชื้นปนกลิ่นโคลนลอยขึ้นมาจากพื้น ใต้เคาน์เตอร์สับไก่มีคราบดินเหนียวหนาเกือบหนึ่งนิ้ว ขาโต๊ะสแตนเลสมีคราบน้ำเป็นเส้น ผนังปูนด้านหลังครัวมีจุดราสีดำเล็ก ๆ ขึ้นตามแนวที่น้ำเคยท่วมถึง และถุงข้าวสารที่วางบนพื้นบวมน้ำจนเริ่มมีกลิ่นเปรี้ยว

ลูกค้าประจำหลายคนโทรมาถามว่า "เจ๊ จะเปิดเมื่อไร คิดถึงข้าวมันไก่แล้ว" แต่เจ๊แดงยังไม่กล้าเปิด เพราะกลัวว่าถ้ากลิ่นอับยังอยู่ ลูกค้าเดินเข้ามาแล้วจะไม่สบายใจ และที่สำคัญกว่านั้นคือ เธอไม่อยากให้ใครกินอาหารที่ทำในร้านที่ยังไม่สะอาดจริง

เรื่องของเจ๊แดงเป็นสถานการณ์ตัวอย่างที่ทีมงานพบบ่อยในร้านอาหารเช้าริมตลาดหลังน้ำลด ไม่ว่าจะเป็นร้านข้าวมันไก่ ร้านโจ๊ก ร้านข้าวต้ม ร้านปาท่องโก๋ หรือร้านกาแฟโบราณ บทความนี้จะอธิบายว่าทำไมร้านแบบนี้ต้องระวังเป็นพิเศษ ควรทำอะไรก่อนหลัง และการพ่นฆ่าเชื้อร่วมกับการอบโอโซนช่วยได้ตรงไหน

ทำไมร้านอาหารเช้าในตลาดต้องระวังเป็นพิเศษหลังน้ำลด

น้ำท่วมที่ไหลผ่านตลาดไม่ได้มีแค่น้ำฝนหรือน้ำจากแม่น้ำ แต่ไหลผ่านท่อระบายน้ำ บ่อพัก ถังขยะ แผงปลา แผงเนื้อสัตว์ และห้องน้ำสาธารณะมาก่อนจะเข้าร้าน น้ำจึงพาทั้งดินโคลน สิ่งปฏิกูล และเชื้อโรคหลายชนิดเข้ามาค้างตามซอกมุมของร้าน

ความเสี่ยงด้านสุขภาพของคนในร้านและลูกค้า

• โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ เชื้อแบคทีเรียจากน้ำเสีย เช่น อี.โคไล อาจติดอยู่บนพื้น เคาน์เตอร์ เขียง และภาชนะ หากล้างไม่ทั่วถึงก็อาจปนเปื้อนไปถึงอาหาร
• โรคฉี่หนู (เลปโตสไปโรซิส) หนูในตลาดมักหนีน้ำเข้ามาในร้าน และปัสสาวะของหนูที่ปนในน้ำและโคลนเป็นต้นเหตุของโรค คนที่เดินลุยน้ำหรือล้างร้านโดยไม่สวมรองเท้าบูทและถุงมือจึงมีความเสี่ยง
• การติดเชื้อทางผิวหนัง คนครัวที่มีแผลที่มือจากการสับไก่หรือหั่นผัก เสี่ยงติดเชื้อเมื่อสัมผัสโคลนและน้ำสกปรก
• ภูมิแพ้และอาการทางเดินหายใจ สปอร์เชื้อราที่ขึ้นตามผนังและใต้เคาน์เตอร์ ทำให้คนที่เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืดไอ จาม และหายใจไม่สะดวก โดยเฉพาะคนครัวที่ต้องอยู่ในร้านตั้งแต่ก่อนรุ่งสาง

ความเสี่ยงด้านรายได้และชื่อเสียงของร้าน

ร้านอาหารเช้าอยู่ได้ด้วยลูกค้าประจำ คนที่กินข้าวมันไก่ร้านเดิมทุกเช้าจะจำรสชาติและบรรยากาศได้ หากเปิดร้านเร็วเกินไปขณะที่ยังมีกลิ่นอับ ลูกค้าอาจไม่พูดอะไร แต่เปลี่ยนไปกินร้านอื่นแทน และในยุคที่ทุกคนถ่ายรูปลงโซเชียล ภาพคราบราบนผนังเพียงภาพเดียวก็อาจทำให้ร้านเสียชื่อเสียงที่สะสมมาหลายปี ในทางกลับกัน การปิดร้านนานเกินไปก็ทำให้ขาดรายได้ทุกวัน ทั้งเจ้าของร้านและลูกจ้างได้รับผลกระทบ

ขั้นแรกที่ต้องทำเอง: ทิ้งของที่โดนน้ำ และแยกอุปกรณ์ให้ชัด

ก่อนจะพูดถึงการพ่นฆ่าเชื้อหรืออบโอโซน เจ้าของร้านอาหารควรเริ่มจากการคัดแยกของในร้านให้ชัดเจน เพราะไม่มีวิธีฆ่าเชื้อใดที่ทำให้อาหารที่โดนน้ำท่วมกลับมาปลอดภัยได้

• ทิ้งทันที: ข้าวสาร ถั่ว แป้ง น้ำตาล หอม กระเทียม ขิง ผักสด เนื้อไก่ และวัตถุดิบทุกชนิดที่สัมผัสน้ำท่วม รวมถึงอาหารในตู้เย็นที่ไฟดับนานหรือโดนน้ำ ขวดเครื่องปรุงที่ฝาเป็นจุกหรือเกลียวที่น้ำซึมเข้าได้ และบรรจุภัณฑ์กระดาษ กล่องโฟม ถุงพลาสติกที่ใช้ใส่อาหาร
• ทิ้งหรือพิจารณาเปลี่ยนใหม่: เขียงไม้ ไม้พาย ตะเกียบไม้ ผ้าเช็ดมือ ฟองน้ำ และอุปกรณ์ที่มีรูพรุน เพราะโคลนและเชื้อโรคซึมลึกจนล้างออกได้ยาก
• ล้างแล้วใช้ต่อได้: หม้อสแตนเลส ถาด จาน ช้อนส้อมโลหะ กะละมัง ที่ไม่มีรอยแตก ให้ขัดล้างด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาล้างจาน ลวกหรือฆ่าเชื้อตามวิธีที่ร้านทำเป็นประจำ และวางให้แห้งในที่สะอาด
• ให้ช่างตรวจก่อน: ตู้เย็น ตู้แช่ เครื่องหุงข้าว ปลั๊กไฟ และเตาแก๊สที่โดนน้ำ ควรให้ช่างไฟฟ้าหรือช่างที่ชำนาญตรวจสอบก่อนเปิดใช้

หลังคัดแยกแล้ว ให้ตักโคลนออก ล้างพื้น ผนัง และเคาน์เตอร์ด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาทำความสะอาด เปิดประตูหน้าต่างให้อากาศถ่ายเท และย้ายอาหาร วัตถุดิบใหม่ ภาชนะที่ล้างแล้ว และอุปกรณ์ที่สัมผัสอาหารออกไปเก็บนอกร้านก่อนทีมงานเข้าพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน การฆ่าเชื้อในร้านอาหารจึงเป็นการทำกับพื้นที่ว่างเปล่า ไม่ใช่การทำกับอาหาร

ทำไมวิธีที่ร้านส่วนใหญ่ใช้ถึงยังไม่พอ

ราดน้ำยาฟอกขาวอย่างเดียว น้ำยาฟอกขาวช่วยฆ่าเชื้อบนพื้นผิวเรียบได้ แต่ถ้าราดลงบนโคลนที่ยังไม่ได้ล้างออก ฤทธิ์จะลดลงมาก และไม่สามารถเข้าไปถึงซอกใต้เคาน์เตอร์ ช่องระหว่างผนังกับตู้ หรือฝ้าเพดานที่ชื้นได้ อีกทั้งกลิ่นคลอรีนที่ฉุนก็ไม่ใช่กลิ่นที่อยากให้ลอยอยู่ในร้านอาหาร

เปิดพัดลมเป่าหลายวัน พัดลมช่วยให้พื้นผิวแห้งเร็วขึ้น แต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อ และอาจพัดสปอร์เชื้อราให้กระจายไปทั่วร้านมากขึ้นด้วย

ฉีดสเปรย์ปรับอากาศหรือจุดธูปกลบกลิ่น กลิ่นหอมจะกลบกลิ่นอับได้ชั่วคราว แต่โมเลกุลกลิ่นและต้นเหตุยังอยู่ พอผ่านไปหนึ่งสองวัน กลิ่นอับก็กลับมา และกลิ่นหอมแรง ๆ ยังรบกวนกลิ่นอาหารที่เป็นจุดขายของร้านด้วย

ทาสีทับคราบรา หากผนังยังชื้นอยู่ เชื้อราใต้ชั้นสีจะเติบโตต่อและดันสีให้พองหรือเกิดจุดดำขึ้นมาใหม่ภายในไม่กี่สัปดาห์ ต้องจัดการความชื้นและเชื้อราให้เรียบร้อยก่อนทาสี

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อด้วย CHEMGENE HLD4H และอบโอโซนร้านเปล่า โดยทีม WHD

บริการของ World Health Disinfection (WHD) ออกแบบมาเพื่อทำงานต่อจากขั้นตอนการทำความสะอาดของร้าน โดยผสมสองวิธีที่ช่วยเสริมกัน

1. พ่นฆ่าเชื้อแบบละอองฝอย (ULV) ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H ละอองขนาดเล็กลอยเข้าไปถึงซอกมุมที่ผ้าหรือแปรงเข้าไม่ถึง เช่น ใต้เคาน์เตอร์ หลังตู้กระจก ขอบประตูม้วน และรอยต่อพื้นกับผนัง ช่วยลดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราบนพื้นผิว

2. อบโอโซน (Ozone Shock Treatment) ด้วยเครื่องอบโอโซนที่ควบคุมปริมาณและเวลา โอโซนเป็นก๊าซที่กระจายไปทั่วห้อง ช่วยทำลายสปอร์เชื้อราในอากาศและแตกโมเลกุลกลิ่นอับ กลิ่นโคลน และกลิ่นน้ำเน่าที่ฝังอยู่ในร้าน

ขั้นตอนการทำงานสำหรับร้านข้าวมันไก่และร้านอาหารเช้า

1. สำรวจหน้างาน ทีมงานดูขนาดร้าน ระดับน้ำที่เคยท่วม จุดที่มีคราบรา และพื้นที่ครัวด้านหลัง
2. แนะนำการเตรียมร้าน ยืนยันว่าทิ้งของที่โดนน้ำแล้ว ตักโคลนและล้างพื้นแล้ว และย้ายอาหาร วัตถุดิบ ภาชนะ ต้นไม้ และสัตว์เลี้ยงออกจากร้านทั้งหมด
3. พ่นฆ่าเชื้อ พ่นละอองน้ำยาครอบคลุมพื้น ผนัง เคาน์เตอร์ โต๊ะ เก้าอี้ ประตูม้วน ห้องน้ำ และจุดทิ้งขยะ
4. อบโอโซน ปิดร้านและอบโอโซนตามเวลาที่เหมาะกับขนาดพื้นที่ ระหว่างนี้ห้ามคนเข้าร้านโดยเด็ดขาด
5. ระบายอากาศ เปิดประตูม้วนและหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทจนก๊าซโอโซนสลายตัว ก่อนให้เจ้าของร้านกลับเข้าไป
6. ตรวจซ้ำและให้คำแนะนำ ทีมงานเดินดูกลิ่นและพื้นผิวอีกครั้ง พร้อมแนะนำการดูแลความชื้นในช่วงสัปดาห์แรก

การพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนเป็นการช่วยลดเชื้อโรค เชื้อรา และกลิ่นในพื้นที่ร้าน ไม่ได้แทนที่สุขลักษณะการทำอาหารที่ร้านต้องดูแลอยู่ทุกวัน และไม่ใช่การรับรองความปลอดภัยของอาหาร หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการเปิดร้านอาหาร ควรสอบถามเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือเทศบาลในพื้นที่

10 เหตุผลที่ร้านอาหารเช้าในเมืองสิงห์บุรีเลือกใช้บริการ WHD

1. เข้าถึงซอกที่ล้างไม่ถึง ละอองจากบริการพ่นฆ่าเชื้อลอยเข้าไปใต้เคาน์เตอร์และหลังตู้ได้
2. จัดการกลิ่นอับที่ต้นเหตุ การอบโอโซนแตกโมเลกุลกลิ่น ไม่ใช่แค่กลบกลิ่น
3. ลดสปอร์เชื้อราในอากาศ ช่วยให้คนครัวที่อยู่ในร้านตั้งแต่ตีสามหายใจได้สบายขึ้น
4. ไม่ทิ้งกลิ่นฉุนรบกวนกลิ่นอาหาร หลังระบายอากาศแล้ว ร้านกลับมาพร้อมให้กลิ่นขิงและน้ำซุปเป็นพระเอกอีกครั้ง
5. ใช้น้ำยาที่ชัดเจน ทีมงานใช้ CHEMGENE HLD4H และอธิบายวิธีใช้ให้เจ้าของร้านเข้าใจ
6. ทำงานเป็นขั้นตอน ตั้งแต่สำรวจ พ่น อบ ระบายอากาศ จนถึงตรวจซ้ำ
7. นัดเวลาได้ยืดหยุ่น ช่วยวางแผนให้ร้านหยุดน้อยที่สุดเท่าที่ทำได้
8. แนะนำเรื่องการเตรียมร้านก่อนทำ บอกชัดว่าอะไรต้องทิ้ง อะไรต้องย้ายออก
9. ดูแลจุดเสี่ยงรอบร้าน ทั้งห้องน้ำ จุดทิ้งขยะ และพื้นที่เก็บของด้านหลัง และแนะนำบริการพ่นยุงหากมีน้ำขังรอบตลาด
10. ช่วยให้ลูกค้าประจำมั่นใจ เจ้าของร้านเล่าให้ลูกค้าฟังได้ว่าทำอะไรไปบ้างก่อนกลับมาเปิด

ก่อนและหลังการฟื้นฟูร้านข้าวมันไก่

เสียงจากเจ้าของร้าน (สถานการณ์ตัวอย่าง)

"ตอนแรกคิดว่าล้างร้านเองก็พอ ล้างไปสามรอบกลิ่นก็ยังไม่หาย พอทีมงานมาดู เขาบอกให้ทิ้งข้าวสารกับเครื่องปรุงที่โดนน้ำให้หมดก่อน แล้วค่อยพ่นกับอบตอนร้านว่าง ๆ วันรุ่งขึ้นเข้าร้านไปไม่มีกลิ่นโคลนแล้ว ลูกค้าประจำมาวันแรกก็ถามว่าเจ๊ทำอะไร ร้านดูโล่งขึ้น เราก็เล่าให้เขาฟังตรง ๆ"

— เจ้าของร้านข้าวมันไก่ในตลาด อำเภอเมืองสิงห์บุรี (สถานการณ์ตัวอย่าง)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: พ่นฆ่าเชื้อแล้ว ข้าวสารหรือเครื่องปรุงที่โดนน้ำนำกลับมาใช้ได้ไหม?
ตอบ: ไม่ได้ อาหารและวัตถุดิบทุกชนิดที่สัมผัสน้ำท่วมต้องทิ้ง การพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนทำกับพื้นที่ร้านที่ว่างเปล่าเท่านั้น ไม่ได้ใช้กับอาหาร

ถาม: ระหว่างอบโอโซน ต้องย้ายอะไรออกบ้าง?
ตอบ: ย้ายอาหาร วัตถุดิบ ภาชนะที่ใช้กับอาหาร ต้นไม้ และสัตว์เลี้ยงออกทั้งหมด คนทุกคนต้องอยู่นอกร้าน อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่บอบบางควรคลุมหรือย้ายออก

ถาม: หลังอบโอโซนแล้วต้องรอนานแค่ไหนจึงเข้าร้านได้?
ตอบ: ต้องเปิดระบายอากาศจนก๊าซโอโซนสลายตัว ทีมงานจะแจ้งเวลาที่เหมาะสมตามขนาดร้านและสภาพหน้างาน

ถาม: ต้องล้างเคาน์เตอร์ใหม่อีกครั้งไหมก่อนทำอาหาร?
ตอบ: ควรล้าง พื้นผิวที่สัมผัสอาหาร เช่น เคาน์เตอร์สับไก่ เขียง และถาด ควรล้างตามขั้นตอนปกติของร้านอีกครั้งก่อนเริ่มทำอาหาร

ถาม: ผนังมีราดำ อบโอโซนแล้วต้องทาสีใหม่ไหม?
ตอบ: การอบโอโซนช่วยลดสปอร์และกลิ่น แต่คราบที่ฝังในเนื้อปูนอาจยังอยู่ ควรรอให้ผนังแห้งสนิทแล้วค่อยขัดและทาสีใหม่ด้วยสีที่เหมาะกับพื้นที่ชื้น

ถาม: ร้านเล็กแค่ห้องแถวคูหาเดียว ใช้บริการได้ไหม?
ตอบ: ได้ ทีมงานปรับปริมาณน้ำยาและเวลาอบโอโซนตามขนาดพื้นที่ ติดต่อเพื่อให้ทีมงานประเมินหน้างาน

ถาม: มีพื้นที่บ้านชั้นบนด้วย ทำพร้อมกันได้ไหม?
ตอบ: ได้ หลายร้านเป็นห้องแถวที่อยู่อาศัยชั้นบน สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมเรื่องโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัยและวางแผนทำทั้งอาคารในคราวเดียว

เคล็ดลับดูแลร้านช่วงสัปดาห์แรกหลังเปิดขาย

• เปิดประตูม้วนและพัดลมดูดอากาศในครัวหลังปิดร้านทุกวัน เพื่อไล่ความชื้นสะสม
• วางข้าวสารและเครื่องปรุงใหม่บนชั้นวางที่สูงจากพื้น ไม่วางกระสอบบนพื้นโดยตรง
• สังเกตผนังด้านหลังครัวทุกสองสามวัน หากเห็นจุดราใหม่ให้รีบเช็ดและแจ้งทีมงาน
• ตรวจจุดทิ้งขยะและท่อระบายน้ำหน้าร้าน อย่าให้มีน้ำขังซึ่งเป็นแหล่งเพาะยุงและกลิ่น
• คนครัวควรสวมถุงมือเมื่อล้างพื้นที่ยังมีคราบโคลน และล้างมือทุกครั้งก่อนจับอาหาร

ให้กลิ่นข้าวมันไก่หอม ๆ กลับมาเรียกลูกค้าในตลาดอีกครั้ง

ปรึกษาทีม WHD เพื่อวางแผนพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนร้านข้าวมันไก่ ร้านโจ๊ก ร้านข้าวต้ม และร้านอาหารเช้าในตลาด อำเภอเมืองสิงห์บุรี และพื้นที่ใกล้เคียง

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• น้ำยาฆ่าเชื้อชนิดสเปรย์ CHEMGENE HLD4H 750 มล.
• บริการพ่นยุง
• บทความทั้งหมด

ข้อมูลอ้างอิงด้านสุขภาพ: องค์การอนามัยโลก (WHO): Floods · กรมอนามัย