เรื่องเล่าจากหน้างาน: พรมที่หนักจนยกไม่ขึ้น

"คุณแพร" อาศัยอยู่ในทาวน์โฮมสามชั้นในซอยแห่งหนึ่งย่านห้วยขวาง กรุงเทพฯ ชั้นล่างเป็นห้องรับแขกที่ปูพรมเต็มห้องสีเทาอ่อน ปูทับแผ่นรองพรมเพื่อให้เดินนุ่มและเก็บเสียง กลางห้องวางพรมขนยาวสีขาวผืนใหญ่ที่ลูกชายวัยสี่ขวบชอบนั่งเล่นตัวต่อ ส่วนมุมทำงานของสามีปูพรมแผ่นสี่เหลี่ยมที่ซื้อมาต่อเองทีละแผ่น

ช่วงน้ำท่วมปี 2569 ฝนตกหนักติดกันหลายวัน น้ำจากถนนและท่อระบายน้ำในซอยเอ่อเข้าบ้านสูงราวหนึ่งคืบ ขังอยู่ราวสามวัน ครอบครัวย้ายขึ้นไปอยู่ชั้นสอง เมื่อน้ำลด คุณแพรเดินลงมาชั้นล่าง พรมเต็มห้องยังเปียกชุ่ม เหยียบแล้วมีน้ำสีน้ำตาลซึมขึ้นมารอบเท้า พรมขนยาวสีขาวกลายเป็นสีเทาหม่น ขนพรมจับตัวเป็นก้อน และกลิ่นที่ลอยขึ้นมาเป็นกลิ่นอับปนกลิ่นท่อที่แรงกว่าทุกห้องในบ้าน

คุณแพรกับสามีลองช่วยกันยกพรมขนยาวออกไปตาก แต่พรมที่อมน้ำหนักจนยกแทบไม่ขึ้น ส่วนพรมเต็มห้อง พอลองดึงมุมขึ้นมาดู ก็เห็นแผ่นรองพรมด้านล่างเปียกเหมือนฟองน้ำ และพื้นกระเบื้องใต้แผ่นรองมีคราบโคลนบาง ๆ กับจุดดำเริ่มขึ้นตามร่องยาแนว

คำถามที่คุณแพรอยากรู้มีอยู่ไม่กี่ข้อ "พรมพวกนี้ซักแล้วใช้ต่อได้ไหม ถ้าต้องทิ้ง ต้องทิ้งทั้งหมดเลยหรือเปล่า แล้วก่อนปูพรมใหม่ต้องทำอะไรกับพื้นบ้าง ลูกยังเล็ก ชอบนั่งเล่นกับพื้น จะปลอดภัยไหม" บทความนี้จึงพาไล่ดูทีละชนิดพรม และลำดับงานที่ทำให้ห้องกลับมาปลอดภัยสำหรับครอบครัว

ทำไมพรมที่จมน้ำท่วมจึงเป็นของที่จัดการยากที่สุดในบ้าน

พรมดูดน้ำได้มากและแห้งช้า พรมผืนใหญ่ โดยเฉพาะพรมขนยาวและพรมที่มีแผ่นรองด้านล่าง อุ้มน้ำไว้ได้มาก น้ำหนักเพิ่มขึ้นหลายเท่า และแห้งช้ามากในห้องที่อากาศไม่ถ่ายเท ความชื้นที่ค้างนานคือสิ่งที่เชื้อราและแบคทีเรียต้องการ

น้ำท่วมพาเชื้อโรคมาฝังในเส้นใย น้ำที่ไหลผ่านถนนและท่อระบายน้ำมักปนเปื้อนสิ่งปฏิกูล เชื้อแบคทีเรีย เช่น อีโคไล และอาจมีเชื้อเลปโตสไปราจากปัสสาวะหนู ต้นเหตุของโรคเลปโตสไปโรซิสหรือโรคฉี่หนู เชื้อและตะกอนเหล่านี้ฝังลงไปถึงโคนเส้นใยและชั้นหลังพรม ซักจากด้านบนเพียงอย่างเดียวไม่ทั่วถึง

ชั้นใต้พรมคือจุดที่มองไม่เห็น แผ่นรองพรมเป็นวัสดุคล้ายฟองน้ำที่อมน้ำไว้ใต้พรม ส่วนพื้นใต้แผ่นรองก็ถูกปิดไว้ไม่ให้ระบายความชื้น เชื้อราจึงเติบโตได้ดีในชั้นที่ไม่มีใครเห็น จนกลิ่นลอยขึ้นมาเองก่อนจะเห็นคราบ

พรมเป็นพื้นที่ที่เด็กและสัตว์เลี้ยงใช้มากที่สุด เด็กเล็กนั่ง คลาน และเอามือเข้าปาก หากพรมยังมีเชื้อหรือสปอร์ราค้างอยู่ เด็กจะสัมผัสโดยตรง สปอร์ราที่ฟุ้งจากพรมยังกระตุ้นภูมิแพ้และหอบหืดได้ ผู้ที่มีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์ บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

ถ้าตัดสินใจเรื่องพรมผิด จะเสียอะไรบ้าง

กลิ่นไม่หายแม้ล้างแล้ว หลายบ้านเช่าเครื่องซักพรมมาซักพรมเต็มห้องโดยไม่ยกพรมขึ้น ผิวหน้าดูสะอาด แต่แผ่นรองและพื้นด้านล่างยังชื้น ไม่กี่วันกลิ่นอับก็ลอยขึ้นมาอีก

พรมใหม่เสียเร็ว ถ้าปูพรมใหม่ทับพื้นที่ยังชื้นหรือยังมีเชื้อรา พรมผืนใหม่จะเริ่มมีกลิ่นและราขึ้นจากด้านล่างภายในเวลาไม่นาน เท่ากับเสียเงินซ้ำ

พื้นเสียหายเพิ่ม พื้นไม้หรือพื้นลามิเนตที่ถูกพรมเปียกปิดทับไว้นาน อาจบวม โก่ง หรือยาแนวเสื่อม หากเอาพรมออกช้า ความเสียหายจะลามจากพรมไปถึงพื้น

สุขภาพของคนในบ้าน โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่เป็นภูมิแพ้ การใช้ห้องที่มีพรมชื้นค้างอยู่นานอาจทำให้ไอ จาม หรือคัดจมูกบ่อยขึ้น

แยกตามชนิดพรม: แบบไหนเก็บได้ แบบไหนควรทิ้ง

หลักทั่วไปคือ ยิ่งพรมหนา ขนยาว มีแผ่นรอง หรือแช่น้ำท่วมที่ปนน้ำเสียนาน ยิ่งกู้ได้ยาก หากพรมแช่น้ำเกินหนึ่งถึงสองวัน มีกลิ่นเน่าแรง หรือราขึ้นแล้ว โดยทั่วไปควรพิจารณาทิ้ง ส่วนพรมผืนเล็กที่มีมูลค่าสูงควรให้ร้านซักพรมเฉพาะทางประเมิน

พรมปูเต็มห้องที่ยึดด้วยไม้ตะปูยึดพรม พรมชนิดนี้ปูตึงทั้งห้องและยึดขอบด้วยแถบไม้ที่มีตะปู เมื่อจมน้ำท่วมนานหลายวัน ทั้งพรมและแผ่นรองมักต้องรื้อออก เพราะซักจากด้านบนไม่ถึงชั้นล่าง และยกขึ้นมาตากทั้งผืนแทบเป็นไปไม่ได้ ระวังตะปูบนแถบไม้ตอนรื้อ ควรสวมถุงมือหนา

แผ่นรองพรม เป็นส่วนที่ควรเปลี่ยนเกือบทุกกรณีเมื่อโดนน้ำท่วม เพราะเนื้อเป็นฟองน้ำหรือเส้นใยอัดที่อมน้ำเสียไว้ภายใน ทำให้แห้งสนิทและสะอาดทั่วถึงได้ยากมาก

พรมแผ่นสี่เหลี่ยม ข้อดีคือถอดออกทีละแผ่นได้ แผ่นที่จมน้ำนานหรือมีรามักต้องเปลี่ยน ส่วนแผ่นที่อยู่ขอบพื้นที่และโดนน้ำเพียงเล็กน้อย อาจให้ผู้รับซักพรมประเมินได้ ถ้าเป็นแบบติดกาว ต้องขูดกาวเก่าที่เปื่อยออกและให้พื้นแห้งก่อนปูใหม่

พรมขนยาว ขนพรมยาวและหนาแน่น อุ้มน้ำและโคลนไว้ที่โคนขนได้มาก ซักให้สะอาดถึงโคนและทำให้แห้งสนิทยากที่สุดในบรรดาพรมทั้งหมด หากเป็นพรมราคาไม่สูงและจมน้ำเสียนาน มักคุ้มกว่าที่จะเปลี่ยน

พรมผืนเล็กใยสังเคราะห์ พรมผืนเล็กที่ทำจากใยสังเคราะห์และไม่มีแผ่นยางหนาด้านหลัง บางผืนส่งร้านซักพรมได้ หากโดนน้ำไม่นานและยังไม่มีรา ร้านจะใช้วิธีซักและอบแห้งที่เหมาะกับวัสดุ

พรมขนสัตว์ พรมทอมือ และพรมที่มีคุณค่าทางใจ อย่าซักเองด้วยน้ำยาแรง เพราะสีอาจตกและเนื้อพรมเสียรูป ควรรีบส่งร้านซักพรมเฉพาะทาง บอกว่าเป็นพรมที่จมน้ำท่วม และถ่ายรูปไว้ก่อนส่ง

พรมเส้นใยธรรมชาติ เช่น ปอ และหญ้าทะเล เส้นใยกลุ่มนี้ดูดน้ำง่าย หดตัว และขึ้นราเร็ว เมื่อจมน้ำท่วมมักกู้ได้ยาก

พรมเช็ดเท้าและพรมห้องน้ำ ของชิ้นเล็กราคาไม่สูง ถ้าจมน้ำท่วม เปลี่ยนใหม่มักง่ายและปลอดภัยกว่า

ทำไมวิธีที่หลายบ้านลองทำ จึงไม่จบปัญหา

ใช้เครื่องดูดน้ำหรือเครื่องซักพรมโดยไม่ยกพรม ดึงน้ำออกจากผิวหน้าได้บางส่วน แต่แผ่นรองพรมและพื้นด้านล่างยังชื้น กลิ่นจึงกลับมา

โรยเบกกิ้งโซดาหรือผงดับกลิ่น ช่วยดูดกลิ่นบนผิวได้เล็กน้อย แต่ไม่ได้จัดการเชื้อราและความชื้นในชั้นล่าง และผงที่ค้างในขนพรมทำความสะอาดออกยาก

ราดน้ำยาฟอกขาวลงบนพรม ทำให้พรมสีด่าง เส้นใยบางชนิดเสื่อม และไอระเหยในห้องปิดระคายเคืองทางเดินหายใจ ห้ามผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำหรือแอมโมเนียเด็ดขาด

เปิดแอร์และพัดลมให้แห้งเอง ช่วยลดความชื้นในอากาศได้ แต่พรมหนาที่มีแผ่นรองอาจใช้เวลานานมากกว่าจะแห้งถึงชั้นล่าง และพัดลมที่เป่าพรมที่มีราอยู่แล้วจะพาสปอร์ฟุ้งไปทั่วบ้าน

ปูพรมใหม่ทับทันทีเพื่อให้ห้องดูเรียบร้อย เป็นวิธีที่เสียเงินมากที่สุด เพราะปัญหาที่ซ่อนอยู่ในพื้นจะส่งกลิ่นและราขึ้นมาที่พรมผืนใหม่

ทางออก: รื้อสิ่งที่ต้องรื้อ แล้วฟื้นฟูพื้นห้องด้วยการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อ และ อบโอโซน สำหรับบ้านหลังน้ำท่วม หัวใจของห้องที่เคยปูพรมคือพื้นใต้พรม เพราะเป็นฐานของพรมผืนใหม่และเป็นจุดที่เชื้อราซ่อนอยู่มากที่สุด

พ่นฆ่าเชื้อแบบละอองฝอย ULV หลังรื้อพรมและล้างโคลน ทีมงานใช้น้ำยา Chemgene HLD4H พ่นเป็นละอองขนาดเล็กให้ทั่วพื้น ร่องยาแนว ขอบบัว มุมห้อง และผนังช่วงล่าง ละอองเข้าถึงร่องและรอยต่อที่ไม้ถูพื้นเข้าไม่ถึง

อบโอโซน โอโซนกระจายได้ทั่วห้อง ช่วยจัดการสปอร์เชื้อราและสลายโมเลกุลกลิ่นอับที่ฝังในผนัง โซฟา และพรมผืนเล็กที่ซักแล้ว ทีมงานใช้เครื่อง Master Ozone Generator และควบคุมปริมาณกับเวลาให้เหมาะกับขนาดห้อง

ความปลอดภัยของโอโซน ระหว่างอบต้องไม่มีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้อยู่ในห้อง หลังอบต้องระบายอากาศจนปลอดภัยก่อนกลับเข้า โอโซนความเข้มข้นสูงอาจทำให้ยางและวัสดุบางชนิดเสื่อมเร็วขึ้น เช่น แผ่นยางรองพรม จึงควบคุมปริมาณ และแนะนำให้คลุมหรือย้ายเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไวต่อความชื้นและงานศิลปะออกก่อน

ลำดับงานตั้งแต่รื้อพรมจนปูพรมใหม่

1. ถ่ายรูปและวัดพื้นที่ ถ่ายพรมทุกผืน ระดับน้ำ และป้ายยี่ห้อพรม จดขนาดห้องไว้ เผื่อใช้เคลมประกันและสั่งพรมใหม่

2. ให้ช่างไฟตรวจปลั๊กพื้นและปลั๊กผนังช่วงล่าง ก่อนใช้เครื่องดูดน้ำหรือพัดลม ให้ช่างไฟฟ้าตรวจปลั๊กและสายไฟที่เคยจมน้ำก่อนเสมอ

3. รื้อพรมอย่างปลอดภัย สวมถุงมือหนา รองเท้าบูท และหน้ากาก ตัดพรมเต็มห้องเป็นแถบยาวแล้วม้วนออก จะยกง่ายกว่าดึงทั้งผืน แยกแผ่นรองพรมใส่ถุง ระวังตะปูบนแถบไม้ยึดพรม

4. แยกกองพรม กองทิ้ง กองส่งร้านซักพรมเฉพาะทาง และกองที่รอประเมิน ใช้หลักตามหัวข้อด้านบน พรมที่จะทิ้งให้มัดและวางนอกบ้าน ประสานเขตเพื่อเก็บขนขยะชิ้นใหญ่

5. ล้างโคลนและเคลียร์พื้น ขูดโคลน ล้างพื้นด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาทำความสะอาด ขูดกาวพรมเก่าที่เปื่อย ปล่อยให้พื้นแห้ง

6. พ่นฆ่าเชื้อทั่วพื้นและผนังช่วงล่าง ทีมงานพ่นให้ทั่วพื้น ร่องยาแนว ขอบบัว และมุมห้องที่น้ำเคยขัง

7. อบโอโซนแบบปิดห้อง ไม่มีคนและสัตว์อยู่ในห้อง เพื่อจัดการสปอร์และกลิ่นที่เหลืออยู่ในห้อง

8. ระบายอากาศและรอให้พื้นแห้งจริง เปิดหน้าต่าง เปิดพัดลมดูดอากาศ จนกลิ่นโอโซนจางและทีมงานยืนยันว่าเข้าห้องได้ พื้นปูนหรือพื้นที่มีชั้นปรับระดับอาจใช้เวลาแห้งนานกว่าที่คิด

9. ตรวจซ้ำก่อนปูพรมใหม่ ทีมงานกลับมาดูความชื้นและกลิ่น หากพร้อมแล้วจึงให้ช่างปูพรมเริ่มงาน

10 เหตุผลที่ห้องปูพรมควรได้รับการฟื้นฟูก่อนปูพรมใหม่

1. พ่นฆ่าเชื้อถึงร่องยาแนวและขอบบัวที่ซ่อนอยู่ใต้พรมมานาน
2. อบโอโซนสลายกลิ่นอับที่ฝังในผนังและเฟอร์นิเจอร์ในห้องเดียวกัน
3. พรมผืนใหม่ไม่ต้องเจอกลิ่นและราที่ขึ้นจากพื้นด้านล่าง
4. ลดความเสี่ยงที่เด็กเล็กจะสัมผัสเชื้อขณะนั่งและคลานบนพื้น
5. ใช้น้ำยา Chemgene HLD4H ที่ออกแบบมาสำหรับงานฆ่าเชื้อพื้นผิว
6. ไม่ต้องราดน้ำยาฟอกขาวในห้องปิด ซึ่งเสี่ยงต่อทางเดินหายใจ
7. ทีมงานช่วยแนะนำว่าพรมผืนไหนควรส่งซัก ผืนไหนควรทิ้ง
8. มีขั้นตอนความปลอดภัยเรื่องโอโซนชัดเจน ตั้งแต่ปิดห้องจนยืนยันก่อนกลับเข้า
9. ช่วยปกป้องพื้นไม้และพื้นลามิเนตไม่ให้เสียหายเพิ่มจากความชื้นค้าง
10. ต่อยอดได้ด้วย บริการกำจัดไรฝุ่น สำหรับพรมผืนเล็ก โซฟา และที่นอนหลังซักแห้งแล้ว

ก่อนและหลังการฟื้นฟู

เสียงจากเจ้าของบ้าน

"ตอนแรกเสียดายพรมมาก เลยเช่าเครื่องมาซักเอง ผ่านไปสองวันกลิ่นก็กลับมาเหมือนเดิม ทีมงานมาดูแล้วอธิบายว่าปัญหาอยู่ที่แผ่นรองกับพื้นด้านล่าง พอรื้อออก ล้างพื้น พ่นฆ่าเชื้อ และอบโอโซนแล้ว ห้องไม่มีกลิ่นอีก เราเลือกปูพรมแผ่นแทนพรมเต็มห้อง เผื่อวันหลังจะได้ถอดง่ายขึ้น"

— คุณแพร เจ้าของทาวน์โฮมย่านห้วยขวาง (เรื่องเล่าตัวอย่างจากหน้างาน)

เคล็ดลับเลือกพรมใหม่และดูแลห้องหลังน้ำลด

พิจารณาพรมแผ่นแทนพรมเต็มห้อง ในบ้านที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมซ้ำ พรมแผ่นถอดออกทีละแผ่นได้ง่ายกว่า และเปลี่ยนเฉพาะแผ่นที่เสียหายได้

ใช้พรมผืนเล็กที่ยกได้ พรมผืนเล็กที่คนเดียวยกไหว เก็บขึ้นที่สูงได้ทันเมื่อมีประกาศเตือนน้ำท่วม

วางพรมให้ห่างผนังที่ยังชื้น ผนังที่เคยแช่น้ำอาจยังชื้นอยู่หลายสัปดาห์ ควรเว้นระยะไว้และหมั่นสังเกตจุดราใหม่

ดูดฝุ่นพรมสม่ำเสมอ ช่วยลดฝุ่นและไรฝุ่นที่สะสมในพรม และทำให้สังเกตกลิ่นผิดปกติได้เร็ว

เช็ดของเล่นและพื้นที่เด็กใช้ ของเล่นพลาสติกที่จมน้ำให้ล้างด้วยน้ำสบู่ แล้วเช็ดหรือพ่นด้วย Chemgene HLD4H ชนิดสเปรย์ หรือน้ำยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสม ตามด้วยล้างน้ำสะอาดและตากให้แห้ง ของเล่นผ้าหรือตุ๊กตาที่จมน้ำท่วมมักต้องทิ้ง

ดูแลตัวเองระหว่างรื้อพรม พรมเปียกหนักมาก ควรช่วยกันยกหลายคนและย่อเข่าเวลายก สวมถุงมือ หน้ากาก และรองเท้าบูท ล้างมือทุกครั้งหลังทำงาน หากมีไข้ ปวดกล้ามเนื้อมากโดยเฉพาะที่น่อง หรือมีแผลอักเสบหลังสัมผัสน้ำท่วม ควรพบแพทย์ ข้อมูลเพิ่มเติมดูได้จาก กรมควบคุมโรค

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: พรมเต็มห้องโดนน้ำแค่ครึ่งวัน ต้องทิ้งไหม
ตอบ: ขึ้นกับชนิดน้ำและความเร็วในการทำให้แห้ง ถ้าเป็นน้ำท่วมจากถนนหรือท่อระบายน้ำ แผ่นรองพรมควรเปลี่ยนเกือบทุกกรณี ส่วนตัวพรมควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน หากไม่แน่ใจ การทิ้งมักปลอดภัยกว่าสำหรับบ้านที่มีเด็กเล็ก

ถาม: อบโอโซนพรมที่ยังเปียกอยู่ได้ไหม
ตอบ: ไม่แนะนำ ต้องเอาน้ำและโคลนออกก่อน พรมที่ยังชุ่มน้ำจะกลับมามีกลิ่นและราอีก โอโซนเหมาะกับขั้นตอนหลังทำความสะอาดและทำให้แห้งแล้ว

ถาม: พรมขนยาวผืนเดียวที่ชอบมาก ทำอย่างไรดี
ตอบ: ถ่ายรูปไว้ แล้วรีบส่งร้านซักพรมเฉพาะทางให้ประเมิน อย่าทิ้งไว้ในบ้านหลายวันเพราะราจะเติบโตเร็ว

ถาม: ต้องรอนานแค่ไหนจึงปูพรมใหม่ได้
ตอบ: ขึ้นกับชนิดพื้นและสภาพอากาศ ทีมงานจะตรวจความชื้นและกลิ่นซ้ำ และแนะนำเวลาที่เหมาะสมก่อนให้ช่างปูพรมเริ่มงาน

ถาม: บ้านมีสัตว์เลี้ยง ต้องทำอย่างไรระหว่างอบโอโซน
ตอบ: ต้องนำสัตว์เลี้ยงออกจากพื้นที่ที่อบ และกลับเข้ามาได้เมื่อระบายอากาศเสร็จและทีมงานยืนยันแล้ว

ถาม: ให้บริการพื้นที่ใดบ้าง
ตอบ: ให้บริการเขตห้วยขวาง ดินแดง วังทองหลาง จตุจักร บางกะปิ และพื้นที่ใกล้เคียงในกรุงเทพฯ และปริมณฑล สอบถามได้ทาง LINE @whd268

ให้พื้นห้องพร้อมสำหรับพรมผืนใหม่

นัดสำรวจห้องที่เคยปูพรมหลังน้ำท่วมในเขตห้วยขวางและพื้นที่ใกล้เคียง

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย
• บริการกำจัดไรฝุ่น
• น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H
• บทความทั้งหมด
• แหล่งข้อมูลภายนอก: WHO: Floods and health และ กรมอนามัย