หมายเหตุ: บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องการดูแลบ้านหลังน้ำท่วม หากผู้สูงอายุมีโรคประจำตัว แผล หรืออาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์ ส่วนงานไฟฟ้า งานโครงสร้าง และการซ่อมวีลแชร์ไฟฟ้า ควรให้ช่างผู้ชำนาญตรวจสอบ

เรื่องเล่าจากหน้างาน: ทางลาดที่เคยภูมิใจ กลายเป็นจุดที่น่ากลัวที่สุด

"คุณนุ่น" อายุสี่สิบห้า ดูแลคุณพ่อ "ลุงสมพงษ์" วัยเจ็ดสิบแปด ที่ต้องนั่งวีลแชร์มาสามปีหลังกระดูกสะโพกหัก บ้านของครอบครัวเป็นบ้านตึกชั้นเดียวยกพื้นเล็กน้อย อยู่ในซอยริมแม่น้ำเจ้าพระยา อำเภอพระประแดง เมื่อคุณพ่อเริ่มนั่งวีลแชร์ คุณนุ่นเก็บเงินทำทางลาดปูนหน้าบ้าน ติดราวจับในห้องน้ำ ขยายประตูห้องน้ำ และซื้อเก้าอี้นั่งอาบน้ำ เธอภูมิใจกับบ้านที่ปรับให้คุณพ่อเข็นไปไหนมาไหนได้เอง

ช่วงน้ำท่วมปี 2569 น้ำจากแม่น้ำหนุนเข้าซอยและเข้าบ้านสูงเกือบเข่า คุณนุ่นพาคุณพ่อไปพักบ้านน้องสาวที่บางพลีราวสิบวัน วีลแชร์คันสำรองที่จอดไว้หน้าบ้านจมน้ำทั้งคัน รวมถึงเบาะรองนั่งฟองน้ำที่วางไว้บนเก้าอี้

เมื่อน้ำลด สิ่งแรกที่เห็นคือทางลาดหน้าบ้านมีโคลนเหนียวเคลือบเต็ม ขอบทางลาดเริ่มมีคราบเขียวลื่น ในบ้านมีกลิ่นอับ ห้องน้ำมีกลิ่นท่อย้อนขึ้นมาจากรูระบายน้ำ ยาแนวกระเบื้องเป็นสีดำ เก้าอี้นั่งอาบน้ำมีคราบโคลนตามข้อต่อ ส่วนราวจับบางจุดมีคราบสนิมเล็ก ๆ

คุณนุ่นทดลองเข็นวีลแชร์เปล่าขึ้นทางลาด ล้อหลังลื่นไถลถอยลงมาเกือบชนประตูรั้ว ตอนนั้นเธอรู้ทันทีว่าการฟื้นฟูบ้านหลังนี้ไม่ใช่แค่เรื่องความสะอาด แต่เป็นเรื่องการล้มที่อาจทำให้คุณพ่อบาดเจ็บซ้ำด้วย

ทำไมบ้านผู้ใช้วีลแชร์ต้องฟื้นฟูต่างจากบ้านทั่วไป

• เส้นทางเดียวที่ใช้ได้ต้องปลอดภัย คนทั่วไปเลี่ยงจุดลื่นได้ แต่ผู้ใช้วีลแชร์ต้องผ่านทางลาด ประตู และพื้นห้องน้ำเส้นทางเดิมทุกวัน
• มือสัมผัสล้อตลอดเวลา ผู้ที่เข็นวีลแชร์เองใช้มือจับขอบล้อที่หมุนผ่านพื้นทุกจุด หากพื้นยังมีเชื้อโรคจากน้ำท่วม มือก็สัมผัสเชื้อซ้ำทุกครั้ง
• นั่งนานบนเบาะเดิม เบาะที่อับชื้นทำให้ผิวบริเวณก้นและต้นขาอับเหงื่อ เสี่ยงผื่นและแผลกดทับ
• ห้องน้ำคือจุดที่ล้มบ่อยที่สุด พื้นเปียก ยาแนวลื่น และการย้ายตัวจากวีลแชร์ไปเก้าอี้อาบน้ำ ต้องการพื้นที่สะอาดและแห้งเป็นพิเศษ
• ภูมิคุ้มกันผู้สูงอายุมักลดลง การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ผิวหนัง หรือทางเดินหายใจ จึงอาจรุนแรงกว่าคนวัยหนุ่มสาว

ความเสี่ยงที่ครอบครัวต้องรู้

ด้านการล้มและบาดเจ็บ ทางลาดที่มีโคลนหรือตะไคร่ทำให้ล้อลื่น วีลแชร์อาจไหลถอยหลังหรือพลิกคว่ำ ส่วนพื้นห้องน้ำที่มีคราบไขมันจากโคลนทำให้เท้าลื่นขณะย้ายตัว

ด้านสุขภาพ น้ำท่วมพาเชื้อแบคทีเรียจากท่อระบายน้ำและสิ่งปฏิกูลเข้าบ้าน โดยเฉพาะห้องน้ำและรูระบายน้ำที่อาจมีน้ำเสียย้อนกลับ สปอร์เชื้อราอาจกระตุ้นอาการไอหรือภูมิแพ้ ผู้ดูแลที่ลุยน้ำควรระวังโรคฉี่หนูหรือเลปโตสไปโรซิส หากมีไข้และปวดน่องให้รีบพบแพทย์

ด้านอิสรภาพของผู้สูงอายุ หากบ้านไม่ปลอดภัย ผู้สูงอายุที่เคยเข็นไปไหนมาไหนเองต้องรอคนช่วยทุกครั้ง ซึ่งกระทบกำลังใจไม่น้อย

ด้านค่าใช้จ่าย วีลแชร์ เบาะ และเก้าอี้อาบน้ำที่เสื่อมเพราะความชื้นและสนิม อาจต้องเปลี่ยนก่อนเวลา

วิธีที่มักทำ แต่อาจทำให้บ้านอันตรายขึ้น

1. ฉีดน้ำล้างทางลาดแล้วปล่อยให้แห้งเอง โคลนบาง ๆ และตะไคร่ที่เหลือยังลื่นอยู่ ต้องขัดจนผิวปูนกลับมาหยาบและตรวจว่าแห้งจริง
2. ใช้น้ำยาถูพื้นที่ทิ้งคราบลื่นบนทางลาดและพื้นห้องน้ำ ผลิตภัณฑ์บางชนิดทำให้พื้นลื่นกว่าเดิม ควรล้างน้ำสะอาดตามหลังและเช็ดให้แห้ง
3. ใช้น้ำยาฟอกขาวเข้มข้นในห้องน้ำที่ปิดทึบ ไอระเหยฉุนระคายเคืองทางเดินหายใจ และห้ามผสมน้ำยาหลายชนิดเข้าด้วยกัน
4. เช็ดเบาะวีลแชร์ที่จมน้ำแล้วใช้ต่อ ฟองน้ำด้านในอมน้ำท่วมไว้ ทำความสะอาดให้ถึงข้างในได้ยาก ส่วนใหญ่ควรเปลี่ยนใหม่
5. ชาร์จวีลแชร์ไฟฟ้าที่จมน้ำทันที แบตเตอรี่ มอเตอร์ และแผงควบคุมต้องให้ช่างตรวจก่อน เสี่ยงไฟฟ้าลัดวงจร
6. เทน้ำหอมหรือก้อนดับกลิ่นลงรูระบายน้ำ กลิ่นท่อมักมาจากน้ำในท่อดักกลิ่นแห้งหรือท่อที่มีตะกอน ควรให้ช่างประปาตรวจ

ฟื้นฟูทีละจุดตามเส้นทางของวีลแชร์

1. ทางลาดและทางเข้าบ้าน

ขูดโคลนออกก่อน แล้วขัดด้วยแปรงขนแข็งและน้ำสะอาด ตรวจขอบทางลาดและรอยต่อกับพื้นบ้านว่าไม่มีตะไคร่ ปล่อยให้โดนแดดจนแห้งสนิท ลองเข็นวีลแชร์เปล่าขึ้นลงหลายรอบก่อนให้ผู้สูงอายุใช้จริง หากผิวปูนเสียหายหรือราวกันตกโยก ควรให้ช่างซ่อมก่อน

2. ประตูและธรณีประตู

ร่องรางประตูบานเลื่อนและธรณีประตูมักมีโคลนอัดแน่น ทำให้ล้อสะดุด ควรแคะออกให้หมด เช็ดลูกบิดและมือจับประตูซึ่งผู้สูงอายุสัมผัสบ่อย

3. ห้องน้ำ

ล้างโคลนออกจากพื้นและผนังส่วนล่าง ขัดยาแนว ตรวจราวจับว่ายังยึดแน่น เช็ดสนิม ให้ช่างประปาตรวจรูระบายน้ำและท่อดักกลิ่น ล้างเก้าอี้นั่งอาบน้ำโดยถอดชิ้นส่วนที่ถอดได้ออกมาทำความสะอาด จากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนพ่นฆ่าเชื้อ

4. ห้องนอนและห้องนั่งเล่น

ย้ายเฟอร์นิเจอร์ให้ทางเข็นกว้างพอ ทิ้งพรมที่จมน้ำ เพราะพรมทำให้เข็นยากและเก็บเชื้อรา จัดเตียงให้ย้ายตัวจากวีลแชร์ได้สะดวก

5. ตัววีลแชร์

ล้างโคลนออกจากล้อ แกนล้อ เบรก และที่พักเท้า เช็ดโครงและขอบล้อที่มือจับด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อตามวิธีใช้บนฉลาก เปลี่ยนเบาะรองนั่งที่จมน้ำ ตรวจเบรกว่ายังล็อกได้ดี สำหรับวีลแชร์ไฟฟ้า ให้ช่างหรือผู้จำหน่ายตรวจก่อนใช้งาน

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อ + อบโอโซน หลังขัดล้างเสร็จ

เมื่อโคลนออกหมดและพื้นแห้งแล้ว World Health Disinfection (WHD) ช่วยต่อด้วยสองขั้นตอน

1. บริการพ่นฆ่าเชื้อ ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H ผ่านเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV ละอองเข้าถึงซอกราวจับ ข้อต่อเก้าอี้อาบน้ำ มุมห้องน้ำ ขอบประตู และทางลาด ช่วยลดเชื้อโรคบนพื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วม

2. บริการอบโอโซน ใช้ก๊าซโอโซนในห้องที่ปิด ช่วยทำลายสปอร์เชื้อราในอากาศ และสลายโมเลกุลกลิ่นอับในห้องนอน ห้องนั่งเล่น และผ้าม่าน

ขั้นตอนการทำงาน

1. สำรวจหน้างาน ดูระดับน้ำ เส้นทางเข็นวีลแชร์ ห้องน้ำ จุดอับชื้น และขนาดห้อง
2. แนะนำการล้างโคลนและคัดแยกของ เช่น พรม เบาะฟองน้ำ และผ้าที่ควรทิ้ง
3. พ่นฆ่าเชื้อ ทั่วบ้าน ห้องน้ำ และทางเข้าบ้าน
4. อบโอโซน ปิดห้องและควบคุมปริมาณ ห้ามมีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในห้อง วีลแชร์ควรนำออกนอกห้องที่อบ เพราะยางล้อและเบาะบางชนิดอาจเสื่อมเร็วหากโดนโอโซนเข้มข้นนาน อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่บอบบางควรย้ายออกหรือคลุมไว้
5. ระบายอากาศ เปิดประตูหน้าต่างจนโอโซนสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน ก่อนผู้สูงอายุกลับเข้าบ้าน
6. ตรวจซ้ำ ประเมินกลิ่น จุดชื้น และแนะนำการดูแลต่อเนื่อง

ฝึกย้ายตัวในห้องน้ำที่ฟื้นฟูแล้ว

แม้ห้องน้ำจะสะอาด แห้ง และผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว การย้ายตัวครั้งแรก ๆ ควรทำช้า ๆ และมีคนยืนช่วยอยู่ใกล้ ๆ เพราะหลังไปพักที่อื่นหลายวัน ผู้สูงอายุอาจทรงตัวได้ไม่มั่นคงเท่าเดิม คุณนุ่นซ้อมกับคุณพ่อตั้งแต่บ่ายวันแรก จอดวีลแชร์มุมเดิม ล็อกเบรก พับที่พักเท้า แล้วค่อย ๆ ย้ายไปเก้าอี้อาบน้ำโดยจับราว เธอวางแผ่นกันลื่นหน้าห้องอาบน้ำ เก็บผ้าเช็ดตัวแห้งไว้ใกล้มือ และติดไฟดวงเล็กในทางเดินกับห้องน้ำสำหรับตอนกลางคืน หากรู้สึกว่าการย้ายตัวยากกว่าก่อนน้ำท่วม ควรปรึกษานักกายภาพบำบัดหรือศูนย์บริการสาธารณสุขใกล้บ้าน

เช็กลิสต์ก่อนพาคุณพ่อกลับบ้าน

• ทางลาดแห้ง ไม่มีโคลนหรือตะไคร่ ทดลองเข็นวีลแชร์เปล่าแล้วไม่ลื่น
• ราวกันตกและราวจับในห้องน้ำยึดแน่น ไม่โยก
• ช่างไฟฟ้าตรวจปลั๊กและเต้ารับที่เคยจมน้ำแล้ว
• รูระบายน้ำในห้องน้ำไม่มีกลิ่นท่อย้อน
• พ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนแล้ว และระบายอากาศครบ
• เบาะรองนั่งวีลแชร์เปลี่ยนใหม่ เบรกล็อกได้ดี
• เก้าอี้นั่งอาบน้ำสะอาด ขายางกันลื่นยังอยู่ครบ
• ทางเข็นในบ้านโล่ง ไม่มีพรมหรือของวางขวาง
• มีไฟส่องสว่างพอในทางเดินและห้องน้ำตอนกลางคืน

ดูแลต่อเนื่องในบ้านริมเจ้าพระยา

บ้านริมแม่น้ำในพระประแดงมีความชื้นสูงตลอดปี หลังฟื้นฟูแล้วควรกวาดทางลาดทุกเช้า โดยเฉพาะหลังฝนตก ขัดขอบทางลาดทุกสัปดาห์เพื่อไม่ให้ตะไคร่กลับมา เช็ดราวจับและขอบล้อวีลแชร์ด้วย น้ำยาฆ่าเชื้อชนิดสเปรย์ CHEMGENE ตามวิธีใช้บนฉลาก เปิดหน้าต่างห้องน้ำหรือพัดลมดูดอากาศหลังอาบน้ำทุกครั้ง และสังเกตจุดราใหม่ตามมุมห้อง หากกลิ่นอับกลับมา อาจยังมีความชื้นสะสมที่ต้องหาสาเหตุ

10 เหตุผลที่ครอบครัวผู้สูงอายุนั่งวีลแชร์ในพระประแดงเลือก WHD

1. สำรวจตามเส้นทางเข็นวีลแชร์จริง ตั้งแต่ประตูรั้วถึงห้องน้ำ
2. พ่นฆ่าเชื้อ แบบละอองฝอย เข้าถึงราวจับ ข้อต่อ และมุมห้องน้ำ
3. ใช้ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อที่ WHD จัดจำหน่ายและใช้งานจริง
4. อบโอโซน ช่วยจัดการกลิ่นอับในบ้านริมแม่น้ำที่ชื้นตลอดปี
5. แนะนำให้นำวีลแชร์ เบาะ และอุปกรณ์ยางออกจากห้องที่อบโอโซน
6. ควบคุมปริมาณโอโซนตามขนาดห้อง และมีขั้นตอนระบายอากาศชัดเจน
7. แนะนำว่าอะไรควรทิ้ง เช่น พรมและเบาะฟองน้ำที่จมน้ำ
8. มีบริการ พ่นยุง รอบบ้านริมน้ำหลังน้ำลด
9. ลดภาระผู้ดูแลที่ต้องดูแลผู้สูงอายุไปพร้อมกับฟื้นฟูบ้าน
10. ติดต่อง่ายทางโทรศัพท์และ LINE @whd268

ก่อนและหลัง: บ้านของลุงสมพงษ์

เสียงจากผู้ใช้บริการ (สถานการณ์ตัวอย่าง)

"ทีมงานเดินดูตามทางที่พ่อเข็นจริงทุกจุด ตั้งแต่ประตูรั้วจนถึงห้องน้ำ แล้วบอกว่าให้เอาวีลแชร์ออกไปไว้นอกห้องตอนอบโอโซน วันที่พ่อกลับมา พ่อเข็นขึ้นทางลาดเองได้เหมือนเดิม เรื่องนี้สำคัญกับพ่อมาก"

คุณนุ่น ลูกสาวผู้ดูแลคุณพ่อนั่งวีลแชร์ พระประแดง สมุทรปราการ (เรื่องเล่าเชิงสถานการณ์)

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ผู้สูงอายุอยู่ในบ้านระหว่างพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนได้ไหม?
ตอบ: ไม่ได้ ผู้สูงอายุ เด็ก และสัตว์เลี้ยงต้องอยู่นอกพื้นที่ทำงานตลอดการพ่น การอบ และการระบายอากาศ ทีมงานจะแจ้งเวลาที่กลับเข้าบ้านได้

ถาม: วีลแชร์ต้องเอาออกจากห้องตอนอบโอโซนไหม?
ตอบ: ควรนำออก เพราะยางล้อ เบาะ และชิ้นส่วนยางบางชนิดอาจเสื่อมเร็วขึ้นเมื่อโดนโอโซนเข้มข้นเป็นเวลานาน ให้ทำความสะอาดวีลแชร์แยกต่างหาก

ถาม: เบาะรองนั่งวีลแชร์ที่จมน้ำ ซักแล้วใช้ต่อได้ไหม?
ตอบ: ส่วนใหญ่ไม่แนะนำ เพราะฟองน้ำด้านในเก็บน้ำท่วมและเชื้อโรคไว้ หากเป็นเบาะชนิดพิเศษหรือเบาะลม ควรสอบถามผู้จำหน่ายเรื่องการเปลี่ยนไส้หรือปลอก

ถาม: วีลแชร์ไฟฟ้าที่จมน้ำ ตากแห้งแล้วใช้ได้เลยไหม?
ตอบ: ไม่ควรใช้ก่อนให้ช่างหรือผู้จำหน่ายตรวจแบตเตอรี่ มอเตอร์ และแผงควบคุม เพราะเสี่ยงลัดวงจรหรือทำงานผิดปกติ

ถาม: กลิ่นท่อในห้องน้ำ อบโอโซนแล้วจะหายไหม?
ตอบ: การอบโอโซนช่วยลดกลิ่นที่ค้างในห้อง แต่ถ้ากลิ่นมาจากท่อดักกลิ่นแห้งหรือท่อมีตะกอน ต้องให้ช่างประปาแก้ที่ต้นเหตุก่อน กลิ่นจึงไม่กลับมา

ถาม: ทางลาดปูนที่โดนน้ำท่วม ต้องทำอะไรเพิ่มนอกจากล้าง?
ตอบ: ตรวจรอยแตก ขอบที่บิ่น และราวกันตก หากผิวปูนเรียบลื่นเกินไป อาจปรึกษาช่างเรื่องการทำผิวกันลื่น

ให้คุณพ่อคุณแม่กลับมาเข็นวีลแชร์ในบ้านได้อย่างมั่นใจ

นัดสำรวจบ้านผู้สูงอายุหลังน้ำท่วมในพระประแดงและพื้นที่ใกล้เคียง

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย
• น้ำยาฆ่าเชื้อชนิดสเปรย์ CHEMGENE HLD4H
• บริการพ่นยุง
• บทความทั้งหมด
• แหล่งข้อมูลภายนอก: WHO: Floods and health และ กรมอนามัย