เรื่องเล่าจากหน้างาน: กลิ่นอับในห้องเก็บผ้าที่ไม่มีใครคาดคิด

"ลุงสมพงษ์" อายุหกสิบสามปี เป็นไวยาวัจกรของสำนักสงฆ์สายวัดป่าแห่งหนึ่งในอำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี สำนักสงฆ์ตั้งอยู่ในสวนป่าร่มรื่นไม่ไกลจากแม่น้ำป่าสัก มีกุฏิไม้ยกพื้นเตี้ย ๆ กระจายอยู่ในป่าสิบกว่าหลัง ศาลาไม้หลังใหญ่สำหรับทำวัตรและฉันภัตตาหาร และห้องเก็บของด้านหลังศาลาที่ใช้เก็บผ้าไตรจีวร ผ้าห่ม เสื่อ และเครื่องใช้ที่ญาติโยมนำมาถวาย

ช่วงน้ำท่วมปี 2569 น้ำจากแม่น้ำป่าสักเอ่อล้นเข้าพื้นที่สวนป่า ระดับน้ำสูงเกินใต้ถุนกุฏิหลายหลังและท่วมพื้นห้องเก็บของนานเกือบสัปดาห์ พระภิกษุสามเณรย้ายไปพักบนศาลาซึ่งพื้นสูงกว่าชั่วคราว ญาติโยมช่วยกันขนของบางส่วนขึ้นที่สูง แต่ตู้ไม้ใบใหญ่ที่เก็บผ้าไตรจีวรสำรองยกไม่ไหว

หลังน้ำลด ลุงสมพงษ์เปิดห้องเก็บของเป็นครั้งแรก กลิ่นอับชื้นปนกลิ่นโคลนลอยออกมาทันที ผ้าไตรจีวรที่พับซ้อนกันในตู้ชั้นล่างมีจุดราสีเขียวและสีดำ ผ้าห่มและเสื่อเปียกชื้น พื้นไม้ของกุฏิหลายหลังมีคราบโคลน ผนังไม้ด้านล่างเริ่มมีราขาวเป็นปุย และพระบางรูปเริ่มมีอาการไอและจามในช่วงทำวัตรเช้า

"ผ้าไตรจีวรเป็นของสำคัญ ญาติโยมตั้งใจถวายมา ผมไม่อยากให้เสียหาย และไม่อยากทำอะไรที่ไม่เหมาะสม" ลุงสมพงษ์บอก คำถามนี้คือสิ่งที่วัดและสำนักสงฆ์ริมแม่น้ำป่าสักหลายแห่งในเสาไห้ เมืองสระบุรี และอำเภอใกล้เคียงกำลังเผชิญ บทความนี้จะสรุปแนวทางที่ทั้งได้ผลและเคารพสถานที่

ทำไมวัดป่าและสำนักสงฆ์จึงฟื้นฟูหลังน้ำท่วมได้ยากกว่าบ้านทั่วไป

1. อาคารไม้ในป่าแห้งช้า

กุฏิไม้และศาลาไม้ที่อยู่ใต้ร่มไม้ใหญ่ได้รับแดดน้อย อากาศรอบตัวชื้นตลอดเวลา ไม้ที่แช่น้ำจึงคายความชื้นช้ากว่าอาคารปูนในเมืองมาก เชื้อราจึงมีเวลาเติบโตบนพื้นไม้ ฝาผนัง และใต้ถุนนานหลายสัปดาห์

2. ผ้าและวัสดุที่ดูดความชื้น

ผ้าไตรจีวร ผ้าห่ม เสื่อ หมอน และอาสนะ เป็นวัสดุที่ดูดน้ำได้ดี เมื่อพับเก็บซ้อนกันในตู้ไม้ที่ปิดสนิท ความชื้นจะค้างอยู่ด้านในและกลายเป็นแหล่งเชื้อราและกลิ่นอับที่แพร่ไปทั้งห้อง

3. สุขภาพของพระภิกษุสามเณรและญาติโยม

พระภิกษุที่นั่งสมาธิและจำวัดในกุฏิที่มีสปอร์ราอาจมีอาการภูมิแพ้ ไอ หรือหอบหืดกำเริบ ส่วนญาติโยมผู้สูงอายุที่มาทำบุญและช่วยงานวัดก็เสี่ยงเช่นกัน นอกจากนี้โคลนและน้ำขังรอบวัดอาจปนเปื้อนเชื้ออีโคไลซึ่งทำให้ท้องเสีย และเชื้อเลปโตสไปโรซิสหรือโรคฉี่หนูที่เข้าทางบาดแผล

4. ข้อจำกัดด้านความเหมาะสม

การทำงานในวัดต้องคำนึงถึงพระธรรมวินัยและธรรมเนียมของสถานที่ ทั้งการเข้าออกกุฏิ การแตะต้องสิ่งของของพระ และเวลาที่ไม่ควรรบกวน เช่น ช่วงทำวัตร บิณฑบาต และฉันภัตตาหาร ผู้ให้บริการที่ไม่เข้าใจเรื่องนี้อาจทำให้ทางวัดและญาติโยมไม่สบายใจ

วิธีที่มักทำกันแต่ยังไม่พอ

• ราดน้ำยาฟอกขาวลงพื้นไม้ น้ำยาฟอกขาวอาจทำให้เนื้อไม้ด่างและเสื่อมเร็ว ไม่ซึมถึงร่องไม้และใต้ถุน และกลิ่นฉุนรบกวนการปฏิบัติธรรม
• นำผ้าทั้งหมดไปตากแดดอย่างเดียว แดดช่วยได้มาก แต่ในช่วงหน้าฝนแดดไม่สม่ำเสมอ ผ้าที่ยังไม่แห้งสนิทถูกพับเก็บกลับเข้าตู้ที่ยังชื้น ราก็กลับมาอีก
• จุดธูปหรือกำยานให้กลิ่นหอม กลบกลิ่นอับได้ชั่วคราว แต่ไม่ได้กำจัดเชื้อราต้นเหตุ และควันในห้องปิดยิ่งระคายเคืองทางเดินหายใจ
• ทาสีหรือทาน้ำมันรักษาเนื้อไม้ทันที หากไม้ยังชื้นอยู่ สารเคลือบจะกักความชื้นไว้ด้านใน ทำให้ไม้ผุและราขึ้นใต้ผิวเคลือบ

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนอย่างเคารพ ทางวัดเป็นผู้กำหนด

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อโรค ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H ผ่านเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV ที่เข้าถึงร่องพื้นไม้ ใต้ถุน และมุมอับของกุฏิ ร่วมกับ บริการอบโอโซน ที่ช่วยจัดการสปอร์เชื้อราในอากาศและสลายกลิ่นอับที่ฝังในเนื้อไม้และห้องเก็บของ

หลักสำคัญของการทำงานในวัดคือ ทางวัดเป็นผู้กำหนด ทีมงานจะไม่แตะต้องหรือเคลื่อนย้ายพระพุทธรูป ผ้าไตรจีวร บาตร หรือบริขารของพระด้วยตนเอง แต่จะขอให้ไวยาวัจกร ศิษย์วัด หรือผู้ที่ทางวัดมอบหมายเป็นผู้จัดการตามความเหมาะสม และทีมงานจะปฏิบัติตนอย่างสำรวมตลอดเวลาที่อยู่ในเขตวัด

ขั้นตอนการทำงาน

1. ขออนุญาตและนัดสำรวจผ่านไวยาวัจกร ทีมงานขออนุญาตเจ้าอาวาสหรือเจ้าสำนักผ่านผู้ประสานงานของวัด สำรวจกุฏิ ศาลา ห้องเก็บของ ห้องน้ำ และโรงครัว และตกลงขอบเขตงานร่วมกัน
2. จัดเวลาไม่กระทบกิจของสงฆ์ ทำงานในช่วงสายถึงบ่ายที่ไม่ตรงกับทำวัตรเช้าเย็น บิณฑบาต และฉันภัตตาหาร หรือตามเวลาที่ทางวัดสะดวก
3. ทางวัดจัดการสิ่งของสำคัญ ผู้ที่ทางวัดมอบหมายนำผ้าไตรจีวร บริขาร และสิ่งของสำคัญออกจากพื้นที่ที่จะทำ ผ้าที่ขึ้นราให้ทางวัดซักและผึ่งแดดตามความเหมาะสม ส่วนตู้และห้องที่ว่างแล้วทีมงานจะดูแลต่อ
4. พ่นฆ่าเชื้อ ULV พ่นน้ำยา Chemgene HLD4H ภายในห้องเก็บของ ตู้ไม้ที่ว่างแล้ว พื้นและผนังกุฏิ ใต้ถุน ห้องน้ำ และโรงครัว
5. อบโอโซนแบบปิดห้อง ระหว่างอบต้องไม่มีพระภิกษุ สามเณร ญาติโยม สัตว์ หรือต้นไม้ในห้อง ทีมงานใช้ปริมาณโอโซนแบบควบคุม และขอให้ย้ายพัดลมหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่บอบบางออกก่อน
6. ระบายอากาศและตรวจซ้ำ เปิดประตูหน้าต่างระบายอากาศให้เพียงพอก่อนให้ใครกลับเข้าใช้ แล้วนัดตรวจกลิ่นและจุดราซ้ำ ก่อนที่ทางวัดจะนำผ้าที่ซักและแห้งสนิทแล้วกลับเข้าเก็บ

คำแนะนำสำหรับไวยาวัจกรและญาติโยมผู้ดูแลวัด

ผ้าต้องแห้งสนิทก่อนเก็บ หลังซักและผึ่งแดด ควรให้ผ้าแห้งสนิททั้งด้านในและตะเข็บก่อนพับเก็บ หากไม่แน่ใจให้ผึ่งต่ออีกวัน การเก็บผ้าที่ยังชื้นเพียงเล็กน้อยกลับเข้าตู้คือสาเหตุหลักที่ราขึ้นซ้ำ

ปรับตู้เก็บผ้าให้อากาศถ่ายเท วางตู้ห่างผนังเล็กน้อย ยกตู้ขึ้นจากพื้น ใส่สารดูดความชื้นในตู้ และเปิดตู้ระบายอากาศในวันที่แดดดี ช่วยลดความชื้นสะสมได้มาก

ดูแลพื้นไม้และใต้ถุนกุฏิ ขูดโคลนออกจากใต้ถุนให้มากที่สุด ปล่อยให้ไม้แห้งก่อนทาน้ำมันรักษาเนื้อไม้ และสังเกตร่องรอยปลวก หากพบควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านปลวกโดยเฉพาะ

ดูแลยุงในเขตวัด วัดป่ามีภาชนะ โอ่ง และแอ่งน้ำจำนวนมากที่อาจเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงหลังน้ำลด ควรคว่ำภาชนะ ปิดโอ่ง และพิจารณา บริการพ่นยุง ตามความเหมาะสม

ป้องกันตัวเองเมื่อช่วยงาน ญาติโยมที่มาช่วยขนโคลนควรสวมรองเท้าบูต ถุงมือยาง และหน้ากาก ล้างมือก่อนรับประทานอาหาร และหลีกเลี่ยงการลุยน้ำเมื่อมีแผลที่เท้าหรือขา

พื้นที่อื่นในวัดที่ไม่ควรมองข้ามหลังน้ำลด

นอกจากกุฏิและห้องเก็บผ้า ยังมีอีกหลายจุดในวัดป่าและสำนักสงฆ์ที่มักเป็นแหล่งสะสมเชื้อและกลิ่นอับ ควรรวมไว้ในแผนตั้งแต่วันสำรวจ

• โรงครัวและที่ล้างภาชนะ ญาติโยมใช้เตรียมภัตตาหารถวายพระทุกวัน หากท่อน้ำทิ้งและใต้ซิงก์ยังมีโคลนตกค้าง จะเป็นแหล่งเชื้อโรคและแมลง ควรทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อก่อนกลับมาใช้
• ห้องน้ำรวมของญาติโยม เป็นจุดที่คนใช้มาก และมักมีน้ำเสียไหลย้อนช่วงน้ำท่วม ควรล้างและฆ่าเชื้อให้ทั่ว
• ห้องเก็บหนังสือธรรมะ หนังสือและเอกสารที่เปียกน้ำขึ้นราได้ง่าย ทางวัดควรคัดแยกเอง ส่วนชั้นวางและห้องที่ว่างแล้วทีมงานช่วยดูแลต่อได้
• ที่นอนและอาสนะสำรอง ที่นอนที่แช่น้ำมักเก็บความชื้นด้านในจนจัดการได้ยาก โดยทั่วไปแนะนำให้เปลี่ยนใหม่
• ทางเดินจงกรมและลานรอบศาลา โคลนแห้งบนทางเดินจะถูกพัดเป็นฝุ่นและเหยียบเข้าสู่อาคาร ควรล้างให้สะอาดก่อนเริ่มใช้ตามปกติ

การวางแผนให้ครอบคลุมตั้งแต่ต้นช่วยให้ทางวัดไม่ต้องเรียกทีมงานกลับมาหลายรอบ และญาติโยมกลับมาทำบุญได้อย่างสบายใจ

10 เหตุผลที่วัดและสำนักสงฆ์ในเสาไห้เลือก WHD

1. ทางวัดเป็นผู้กำหนด สิ่งของสำคัญและบริขารให้ผู้ที่วัดมอบหมายเป็นผู้จัดการ
2. จัดเวลาทำงานไม่กระทบทำวัตร บิณฑบาต และฉันภัตตาหาร
3. ทีมงานปฏิบัติตนอย่างสำรวมในเขตวัด
4. ใช้น้ำยา CHEMGENE HLD4H สำหรับงานฆ่าเชื้อระดับสูง
5. ละอองฝอย ULV เข้าถึงร่องพื้นไม้ ใต้ถุน และมุมอับในกุฏิ
6. อบโอโซน ช่วยจัดการกลิ่นอับในห้องเก็บผ้าและตู้ไม้
7. ช่วยลดสปอร์ราในอากาศ เพื่อสุขภาพของพระภิกษุสามเณรและญาติโยม
8. มีขั้นตอนความปลอดภัยเรื่องโอโซนและการระบายอากาศชัดเจน
9. แนะนำวิธีเก็บผ้าไตรจีวรไม่ให้ราขึ้นซ้ำ
10. ต่อยอดด้วย บริการกำจัดไรฝุ่น สำหรับที่นอนและอาสนะที่ไม่ได้แช่น้ำ

ก่อนและหลังฟื้นฟูกุฏิและห้องเก็บผ้า

เสียงจากผู้ดูแลวัด

"ทีมงานมาขออนุญาตท่านเจ้าสำนักก่อน แล้วนัดทำช่วงบ่ายหลังพระฉันเพลเสร็จ ผ้าไตรจีวรผมกับศิษย์วัดเป็นคนขนออกไปซักและตากเอง ทีมงานดูแลตู้กับห้องที่ว่างแล้ว พอระบายอากาศและเก็บผ้ากลับเข้าที่ ห้องก็ไม่อับเหมือนเดิม ญาติโยมที่มาทำบุญก็บอกว่าศาลาโปร่งขึ้น"

— ลุงสมพงษ์ ไวยาวัจกรสำนักสงฆ์ อำเภอเสาไห้ (เรื่องเล่าจำลองจากสถานการณ์หน้างาน)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: นำผ้าไตรจีวรไปอบโอโซนโดยตรงได้ไหม?
ตอบ: แนะนำให้ทางวัดซักและผึ่งแดดผ้าที่ขึ้นราตามความเหมาะสมก่อน ทีมงานจะดูแลห้องและตู้ที่ว่างแล้ว หากทางวัดต้องการให้ช่วยดับกลิ่นผ้าที่แห้งสนิทแล้ว ควรปรึกษาทีมงานเป็นกรณีไป เพื่อเลือกวิธีและปริมาณโอโซนที่เหมาะสม

ถาม: ใครเป็นผู้เคลื่อนย้ายพระพุทธรูปและบริขาร?
ตอบ: ไวยาวัจกร ศิษย์วัด หรือผู้ที่ทางวัดมอบหมาย เป็นผู้ดูแลตามธรรมเนียม ทีมงานจะไม่เคลื่อนย้ายเอง

ถาม: พระภิกษุต้องออกจากกุฏินานแค่ไหน?
ตอบ: ระหว่างอบโอโซนต้องไม่มีผู้ใดอยู่ในกุฏิ และต้องระบายอากาศตามคำแนะนำของทีมงานก่อนกลับเข้าใช้ ทีมงานจะวางแผนทำทีละหลังหรือทีละโซน เพื่อให้พระภิกษุสามเณรมีที่พักระหว่างทำงาน

ถาม: น้ำยาพ่นฆ่าเชื้อมีผลต่อเนื้อไม้เก่าไหม?
ตอบ: ทีมงานพ่นเป็นละอองฝอยในปริมาณที่เหมาะสม ไม่ได้ราดหรือแช่ หากเป็นไม้เก่าที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ควรแจ้งทีมงานตั้งแต่วันสำรวจ เพื่อพิจารณาวิธีที่เหมาะสมเป็นพิเศษ

ถาม: ใต้ถุนกุฏิที่มีโคลนหนาต้องทำอย่างไร?
ตอบ: ควรขูดและขนโคลนออกก่อนให้มากที่สุด เพราะโคลนเป็นแหล่งสะสมเชื้อและกลิ่น จากนั้นจึงพ่นฆ่าเชื้อ ทีมงานจะแนะนำลำดับงานในวันสำรวจ

ถาม: วัดมีงบประมาณจำกัด ควรเริ่มตรงไหนก่อน?
ตอบ: แนะนำให้เริ่มจากห้องเก็บผ้าและกุฏิที่พระภิกษุใช้จำวัด ตามด้วยโรงครัวและห้องน้ำ แล้วจึงขยายไปยังพื้นที่อื่น ทีมงานยินดีช่วยจัดลำดับให้เหมาะกับงบประมาณของวัด

ให้กุฏิและห้องเก็บผ้ากลับมาสะอาด โปร่ง และเหมาะกับการปฏิบัติธรรม

ปรึกษาทีมงาน WHD เพื่อนัดสำรวจวัดและสำนักสงฆ์ในเสาไห้ เมืองสระบุรี เฉลิมพระเกียรติ และพื้นที่ริมแม่น้ำป่าสัก พร้อมวางตารางงานที่ไม่กระทบกิจของสงฆ์

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย
• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator
• บทความทั้งหมด

ข้อมูลอ้างอิงด้านสุขภาพ: องค์การอนามัยโลก (WHO): Floods · กรมควบคุมโรค