เรื่องเล่าจากหน้างาน: ตลาดนัดจะเปิดวันเสาร์นี้ แต่ห้องน้ำยังใช้ไม่ได้

"คุณปราณี" เป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมของเทศบาลแห่งหนึ่งในอำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี งานที่เธอดูแลมีทั้งห้องน้ำสาธารณะในสวนสาธารณะของเทศบาล ลานออกกำลังกาย สนามเด็กเล่น และตลาดนัดชุมชนที่เปิดทุกเย็นวันพุธและเช้าวันเสาร์ ซึ่งมีพ่อค้าแม่ค้าหลายสิบแผง และชาวบ้านมาจับจ่ายกันคึกคัก

ช่วงน้ำท่วมปี 2569 น้ำจากลำน้ำและทุ่งรอบ ๆ เอ่อเข้าท่วมสวนสาธารณะและลานตลาดนัดอยู่หลายวัน อาคารห้องน้ำสาธารณะจมน้ำเกือบถึงเข่า บ่อเกรอะและท่อระบายน้ำมีน้ำย้อนกลับ เมื่อน้ำลด สิ่งที่เหลือคือโคลนหนาบนลาน ขยะที่น้ำพัดมาติดตามรั้ว ม้านั่งไม้ที่มีคราบดำ และห้องน้ำที่มีกลิ่นแรงจนเจ้าหน้าที่ทำความสะอาดต้องใส่หน้ากากสองชั้น

ทีมงานของเทศบาลช่วยกันฉีดล้างลานตลาดและขัดห้องน้ำหลายรอบ แต่กลิ่นอับและกลิ่นท่อยังลอยออกมาจากอาคารห้องน้ำ ผนังช่วงล่างและฝ้าเพดานมีจุดราขึ้นเป็นแนว แม่ค้าหลายคนโทรมาถามว่า "ตลาดจะเปิดได้เมื่อไร ปลอดภัยหรือยัง" ขณะที่ผู้ปกครองบางคนไม่กล้าพาเด็กมาเล่นที่สนามเด็กเล่น เพราะกลัวเชื้อโรคจากน้ำท่วม

คุณปราณีเล่าว่า "ประชาชนไม่ได้ถามแค่ว่าล้างแล้วหรือยัง แต่ถามว่ามั่นใจได้แค่ไหน เราต้องมีขั้นตอนที่อธิบายได้" สถานการณ์คล้ายกันนี้เกิดได้กับพื้นที่สาธารณะหลายแห่งในอำเภออู่ทอง เช่น ตำบลอู่ทอง จรเข้สามพัน สระยายโสม บ้านโข้ง และดอนคา รวมถึงพื้นที่ที่ดูแลโดยองค์การบริหารส่วนตำบลในจังหวัดสุพรรณบุรี

หมายเหตุ: เรื่องเล่านี้เป็นสถานการณ์จำลองจากลักษณะงานที่พบได้จริงหลังน้ำลด เพื่อให้เห็นภาพ ไม่ได้อ้างถึงบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ

ทำไมพื้นที่สาธารณะหลังน้ำลดจึงเป็นจุดเสี่ยงของชุมชน

1. คนใช้ร่วมกันจำนวนมาก

ห้องน้ำสาธารณะ ม้านั่ง ราวจับ เครื่องเล่นเด็ก และแผงตลาด เป็นจุดที่คนจำนวนมากสัมผัสร่วมกันทุกวัน หากพื้นผิวเหล่านี้ยังปนเปื้อนเชื้อจากน้ำท่วม การแพร่กระจายของเชื้อจะเกิดได้เร็วและกว้างกว่าบ้านเรือนทั่วไป

2. ความเสี่ยงด้านสุขภาพที่ควรสื่อสารกับประชาชน

• โรคฉี่หนู (เลปโตสไปโรซิส): เชื้ออาจอยู่ในโคลนและแอ่งน้ำขังในสวนและลานตลาด ผู้ที่เดินเท้าเปล่าหรือมีบาดแผลเสี่ยงติดเชื้อ หากมีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดน่องหลังสัมผัสน้ำท่วม ควรพบแพทย์
• โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ: ตลาดนัดที่ขายอาหารพร้อมรับประทานต้องระวังเชื้อแบคทีเรียอย่าง E. coli ที่อาจติดอยู่บนโต๊ะแผงและภาชนะ
• โรคผิวหนัง: เด็กที่เล่นในสนามเด็กเล่นที่มีโคลนตกค้างเสี่ยงผื่นคันและการติดเชื้อ
• ภูมิแพ้และหอบหืด: เชื้อราในอาคารห้องน้ำและห้องเก็บอุปกรณ์กระตุ้นอาการในผู้ที่แพ้ง่าย
• ยุงและไข้เลือดออก: แอ่งน้ำขังในสวนเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุง

3. ความเชื่อมั่นของประชาชนและพ่อค้าแม่ค้า

ตลาดนัดชุมชนเป็นแหล่งรายได้สำคัญของพ่อค้าแม่ค้ารายย่อย หากตลาดเปิดช้าหรือเปิดแล้วไม่มีคนมา รายได้ของหลายครอบครัวจะหายไป ในอีกด้าน หากเปิดเร็วเกินไปโดยไม่ได้ฟื้นฟูอย่างเหมาะสม แล้วมีผู้ป่วย ความเชื่อมั่นต่อหน่วยงานก็จะลดลง

4. ภาระงานของเจ้าหน้าที่

หลังน้ำท่วม เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นต้องดูแลหลายพื้นที่พร้อมกัน ทั้งถนน ท่อระบายน้ำ ศูนย์พักพิง และพื้นที่สาธารณะ การมีผู้ให้บริการที่ช่วยวางแผนและลงมือฆ่าเชื้ออย่างเป็นระบบ ช่วยลดภาระและทำให้งานเสร็จตามกำหนด

วิธีที่มักใช้แต่ยังไม่พอ

• ฉีดน้ำแรงดันสูงล้างลานอย่างเดียว: ช่วยขจัดโคลน แต่ละอองน้ำอาจพาเชื้อฟุ้งกระจาย และไม่ได้ฆ่าเชื้อบนพื้นผิว
• ราดน้ำยาฟอกขาวเข้มข้นในห้องน้ำ: กลิ่นฉุนทำให้ผู้ใช้แสบตาแสบจมูก และไม่ได้แก้กลิ่นอับที่ฝังในฝ้าและผนัง
• โรยปูนขาวทั่วลาน: อาจช่วยบางจุด แต่ฝุ่นปูนระคายเคืองผิวหนังและทางเดินหายใจ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีเด็กเล่น
• ใช้น้ำหอมหรือก้อนดับกลิ่นในห้องน้ำ: กลบกลิ่นได้ชั่วคราว ประชาชนยังได้กลิ่นอับปนกลิ่นหอม
• ทาสีอาคารห้องน้ำใหม่ทันที: ถ้าผนังยังชื้น สีจะลอกและราขึ้นซ้ำ สิ้นเปลืองงบประมาณ

ทางออก: แผนฆ่าเชื้อพื้นที่สาธารณะโดย WHD

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อ ด้วยน้ำยา Chemgene HLD4H ผ่านเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV และ อบโอโซน สำหรับอาคารปิด โดยวางแผนตามลักษณะของแต่ละพื้นที่

• อาคารห้องน้ำสาธารณะ: พ่นฆ่าเชื้อทั่วพื้น ผนัง สุขภัณฑ์ อ่างล้างมือ และฝ้า จากนั้นอบโอโซนในอาคารที่ปิดได้ เพื่อสลายกลิ่นอับ กลิ่นท่อ และสปอร์เชื้อรา
• ลานตลาดนัดและโต๊ะแผง: พ่นฆ่าเชื้อพื้นผิวหลังล้างโคลนแล้ว โดยเน้นจุดที่สัมผัสอาหารและมือของผู้ซื้อ (พื้นที่เปิดโล่งไม่ใช้การอบโอโซน เพราะโอโซนได้ผลในพื้นที่ปิด)
• สวนสาธารณะและสนามเด็กเล่น: พ่นฆ่าเชื้อม้านั่ง ราวจับ เครื่องเล่น และศาลาพักผ่อน หลังจากทำความสะอาดโคลนออกแล้ว
• ห้องเก็บอุปกรณ์และสำนักงานตลาด: พ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนในห้องปิดที่มีกลิ่นอับ

ขั้นตอนการทำงาน

1. สำรวจร่วมกับเจ้าหน้าที่: เดินตรวจทุกจุด ระบุระดับน้ำที่ท่วม จุดที่ขึ้นรา และลำดับความสำคัญ เช่น ห้องน้ำและลานตลาดที่ต้องเปิดก่อน
2. แนะนำการเก็บกวาด: ขนโคลนและขยะออก ล้างพื้นผิว ซ่อมท่อหรือบ่อเกรอะที่มีปัญหาโดยช่างของหน่วยงาน
3. พ่นฆ่าเชื้อ ULV: พ่น Chemgene HLD4H ในอาคารห้องน้ำ ลานตลาด แผงค้า ม้านั่ง เครื่องเล่น และห้องเก็บอุปกรณ์
4. อบโอโซนแบบช็อกในอาคารปิด: ปิดอาคารห้องน้ำและห้องเก็บของ อบโดยไม่มีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ภายใน พร้อมกั้นพื้นที่และติดป้ายเตือน
5. ระบายอากาศ: เปิดประตูหน้าต่างจนกลิ่นโอโซนจาง ก่อนเปิดให้ประชาชนใช้
6. ตรวจซ้ำและสรุปงาน: ตรวจกลิ่นและจุดราอีกครั้ง พร้อมสรุปพื้นที่ที่ดำเนินการและวันที่ เพื่อใช้ประกอบการรายงานและสื่อสารกับประชาชน

ความปลอดภัยของการอบโอโซน: ใช้เฉพาะในอาคารที่ปิดได้ ระหว่างอบห้ามมีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในพื้นที่ ทีมงานจะกั้นพื้นที่และติดป้าย หลังอบต้องระบายอากาศให้เพียงพอก่อนเปิดใช้ อุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น เครื่องเป่ามือ และชิ้นส่วนยางที่บอบบางจะถูกคลุม และใช้ปริมาณโอโซนแบบควบคุมตามขนาดห้อง

10 เหตุผลที่หน่วยงานท้องถิ่นเลือก WHD

1. วางแผนตามลักษณะพื้นที่ ใช้พ่นฆ่าเชื้อในที่โล่ง และอบโอโซนเฉพาะอาคารปิด
2. ใช้ Chemgene HLD4H ไม่มีกลิ่นฉุนแบบคลอรีน เหมาะกับพื้นที่ที่ประชาชนใช้ร่วมกัน
3. ละออง ULV เข้าถึงซอกมุมของห้องน้ำ ใต้แผงตลาด และเครื่องเล่นเด็ก
4. อบโอโซน สลายกลิ่นอับและกลิ่นท่อในอาคารห้องน้ำสาธารณะ
5. จัดลำดับงานให้ตลาดและห้องน้ำเปิดได้ตามกำหนด
6. สรุปพื้นที่และวันที่ดำเนินการ ใช้ประกอบการรายงานของหน่วยงาน
7. ใส่ใจความปลอดภัย กั้นพื้นที่และติดป้ายเตือนชัดเจน
8. ต่อยอดด้วย บริการพ่นยุง ลดยุงในสวนและลานตลาด
9. ให้คำแนะนำการดูแลห้องน้ำสาธารณะหลังฟื้นฟู
10. ติดต่อสอบถามและขอใบเสนอราคาได้ทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล

ก่อนและหลังการฟื้นฟูพื้นที่สาธารณะ

เสียงจากผู้ใช้บริการ

"ทีมงานเดินสำรวจกับเราทุกจุด แล้วจัดลำดับให้ห้องน้ำกับลานตลาดเสร็จก่อนวันเสาร์ หลังอบโอโซน กลิ่นในห้องน้ำดีขึ้นมาก เราสรุปขั้นตอนประกาศให้ประชาชนรู้ แม่ค้าก็กลับมาตั้งแผงกันครบ"
— คุณปราณี เจ้าหน้าที่ฝ่ายสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม อำเภออู่ทอง (ตัวละครจากสถานการณ์จำลอง)

แนวทางสื่อสารกับประชาชนและพ่อค้าแม่ค้า

ความเชื่อมั่นของประชาชนเกิดจากข้อมูลที่ชัดเจน หน่วยงานควรประกาศผ่านหอกระจายข่าว เพจของหน่วยงาน หรือกลุ่ม LINE ของตลาด บอกว่าพื้นที่ใดได้รับการทำความสะอาด ฆ่าเชื้อ และอบโอโซนแล้ว เมื่อไร และพื้นที่ใดยังอยู่ระหว่างดำเนินการ ควรติดป้ายหน้าอาคารห้องน้ำระหว่างอบโอโซนว่า "ห้ามเข้า ระหว่างฆ่าเชื้อ" อย่างชัดเจน และแนะนำประชาชนให้ล้างมือ สวมรองเท้าเมื่อเดินในพื้นที่ที่ยังมีโคลน และพบแพทย์หากมีอาการผิดปกติหลังสัมผัสน้ำท่วม

สำหรับพ่อค้าแม่ค้า ควรแนะนำให้ล้างและเช็ดฆ่าเชื้อโต๊ะ ภาชนะ และอุปกรณ์ของตัวเองก่อนตั้งแผง ทิ้งสินค้าหรือวัตถุดิบที่โดนน้ำท่วม และจัดที่ล้างมือให้ผู้ซื้อ ข้อมูลเพิ่มเติมด้านสุขาภิบาลอาหารสามารถดูได้จาก กรมอนามัย

เช็กลิสต์ดูแลห้องน้ำสาธารณะและตลาดหลังฟื้นฟู

• กำหนดรอบทำความสะอาดห้องน้ำและติดใบบันทึกหน้าห้องน้ำ
• เช็ดฆ่าเชื้อจุดสัมผัสบ่อย เช่น ก๊อกน้ำ มือจับประตู ราวจับ และที่กดชักโครก
• ตรวจบ่อเกรอะและท่อระบายน้ำเป็นระยะ เติมน้ำในท่อระบายน้ำพื้นเพื่อกันกลิ่นย้อน
• เก็บกวาดลานตลาดหลังปิดตลาดทุกครั้ง ไม่ปล่อยเศษอาหารค้างคืน
• คว่ำภาชนะและกำจัดแอ่งน้ำขังในสวน ลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง
• ตรวจฝ้าและผนังอาคารห้องน้ำทุกสัปดาห์ในช่วงที่ฝนยังตก

จัดลำดับความสำคัญของพื้นที่

เมื่อมีพื้นที่ต้องดูแลหลายแห่งแต่เวลาและงบประมาณจำกัด ควรเริ่มจากจุดที่ประชาชนใช้มากที่สุดและเสี่ยงที่สุดก่อน ได้แก่ ห้องน้ำสาธารณะ ลานตลาดที่ขายอาหาร และสนามเด็กเล่น จากนั้นจึงขยายไปยังศาลาพักผ่อน ลานออกกำลังกาย และห้องเก็บอุปกรณ์ การจัดลำดับที่ชัดเจนช่วยให้ประกาศวันเปิดใช้แต่ละพื้นที่ได้อย่างมั่นใจ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: อบโอโซนในตลาดนัดกลางแจ้งได้ไหม?
ตอบ: ไม่แนะนำ โอโซนได้ผลในพื้นที่ปิด สำหรับลานตลาดกลางแจ้งจะใช้การพ่นฆ่าเชื้อหลังล้างโคลน ส่วนการอบโอโซนใช้กับอาคารห้องน้ำ ห้องเก็บของ และสำนักงานตลาด

ถาม: หลังพ่นฆ่าเชื้อ แม่ค้ากลับมาตั้งแผงได้เมื่อไร?
ตอบ: ทีมงานจะแจ้งเวลาที่เหมาะสมตามคำแนะนำบนฉลากผลิตภัณฑ์และสภาพหน้างาน แนะนำให้แม่ค้าที่ขายอาหารเช็ดล้างโต๊ะแผงด้วยน้ำสะอาดก่อนวางอาหาร

ถาม: ระหว่างอบโอโซนห้องน้ำ ประชาชนใช้ห้องน้ำได้ไหม?
ตอบ: ไม่ได้ ต้องปิดอาคารและกั้นพื้นที่จนกว่าจะระบายอากาศเสร็จ หน่วยงานอาจจัดห้องน้ำชั่วคราวหรือแบ่งทำทีละอาคาร

ถาม: หน่วยงานขอใบเสนอราคาได้อย่างไร?
ตอบ: ติดต่อทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล แจ้งพื้นที่และขอบเขตงาน ทีมงานจะนัดสำรวจและจัดทำใบเสนอราคาตามขั้นตอนของหน่วยงาน

ถาม: เครื่องเล่นเด็กที่เป็นพลาสติกและเหล็ก พ่นฆ่าเชื้อได้ไหม?
ตอบ: ได้ หลังล้างโคลนออกแล้ว ทีมงานจะพ่นฆ่าเชื้อและแนะนำระยะเวลาก่อนเปิดให้เด็กเล่น

ถาม: ให้บริการในอำเภออู่ทองและอำเภออื่นของสุพรรณบุรีไหม?
ตอบ: สอบถามพื้นที่ให้บริการและนัดสำรวจได้ที่โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268

คืนพื้นที่สาธารณะที่ปลอดภัยให้ชุมชน

ปรึกษาทีม WHD วางแผนพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนห้องน้ำสาธารณะ ตลาด และสวนสาธารณะ

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นยุง
• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• สเปรย์ฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H 750ml
• บทความทั้งหมด

ข้อมูลอ้างอิงด้านสุขภาพ: กรมควบคุมโรค · องค์การอนามัยโลก (WHO): Floods