เรื่องเล่าจากหน้างาน: วันที่คุณหมอกายภาพเปิดประตูคลินิกอีกครั้ง

"คุณพิมพ์ชนก" เป็นนักกายภาพบำบัดที่เปิดคลินิกเล็ก ๆ ในอาคารพาณิชย์สองคูหาใกล้ถนนจรัญสนิทวงศ์ ย่านบางพลัด ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุที่ฟื้นตัวจากโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ที่เพิ่งผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า และพนักงานออฟฟิศที่ปวดคอและหลังเรื้อรัง ชั้นล่างของคลินิกเป็นห้องบำบัดที่มีเตียงกายภาพหกเตียง ราวฝึกเดิน เบาะออกกำลังกาย ลูกบอลบริหาร และตู้แช่แผ่นประคบร้อน ส่วนชั้นบนเป็นห้องตรวจและห้องทำงาน

เมื่อฝนหนักต่อเนื่องหลายวันในเดือนตุลาคม 2569 น้ำจากซอยและท่อระบายน้ำเอ่อเข้าชั้นล่างสูงเกือบถึงเข่า และขังอยู่นานเกือบหนึ่งสัปดาห์ ทีมงานยกเครื่องกระตุ้นไฟฟ้าและเครื่องอัลตราซาวด์ขึ้นชั้นบนได้ทัน แต่เตียงบำบัดที่หนักและยึดกับพื้น เบาะออกกำลังกายที่วางเรียงอยู่ในมุมห้อง และชั้นวางผ้าขนหนูกับปลอกหมอนสำรอง ต้องปล่อยให้แช่น้ำอยู่อย่างนั้น

วันที่น้ำลดและคุณพิมพ์ชนกไขกุญแจประตูกระจก สิ่งแรกที่ปะทะคือกลิ่นอับชื้นปนกลิ่นโคลนเน่าที่หนักจนต้องถอยออกมาหายใจข้างนอก พื้นยางกันลื่นมีคราบโคลนเป็นแนว ฐานเตียงบำบัดมีคราบน้ำและจุดสีเขียวเทาเริ่มขึ้นตามรอยเย็บของหนังเทียม เบาะโฟมออกกำลังกายบวมน้ำและส่งกลิ่นเปรี้ยว ผนังด้านล่างมีเส้นระดับน้ำสีน้ำตาลวิ่งรอบห้อง

โทรศัพท์ของคลินิกดังไม่หยุด ญาติของผู้ป่วยหลายรายโทรมาถามว่าเมื่อไรจะเปิดอีกครั้ง เพราะการทำกายภาพที่ขาดช่วงนาน ๆ ทำให้ผู้ป่วยบางคนกลับไปเดินได้ไม่มั่นคงเหมือนเดิม แต่คุณพิมพ์ชนกรู้ดีว่าผู้ป่วยของเธอเป็นกลุ่มที่ภูมิคุ้มกันไม่แข็งแรง หลายคนมีแผลผ่าตัดที่ยังไม่หายสนิท บางคนเป็นเบาหวาน และบางคนเป็นโรคปอดเรื้อรัง การเปิดคลินิกในสภาพที่ยังมีเชื้อโรคและสปอร์เชื้อราตกค้างอาจทำร้ายคนที่เธอตั้งใจจะช่วย

คำถามของเธอจึงไม่ใช่แค่ "จะทำความสะอาดอย่างไร" แต่เป็น "จะมั่นใจได้อย่างไรว่าห้องบำบัดปลอดภัยพอสำหรับผู้ป่วยที่เปราะบางที่สุด" ซึ่งเป็นคำถามเดียวกับที่คลินิกกายภาพบำบัด ศูนย์ฟื้นฟู และสตูดิโอพิลาทิสเพื่อการบำบัดหลายแห่งในบางพลัด บางอ้อ บางบำหรุ และบางยี่ขัน กำลังเผชิญอยู่ในตอนนี้

ทำไมคลินิกกายภาพบำบัดจึงเสี่ยงกว่าอาคารทั่วไปหลังน้ำท่วม

คลินิกกายภาพบำบัดเป็นพื้นที่ที่ผิวหนังของผู้ป่วยสัมผัสอุปกรณ์โดยตรงเกือบตลอดเวลา ผู้ป่วยนอนคว่ำหน้าบนเตียง จับราวฝึกเดิน นั่งบนลูกบอล และนอนบนเบาะออกกำลังกาย เมื่ออุปกรณ์เหล่านี้เคยจมน้ำที่ปนเปื้อนสิ่งปฏิกูล ความเสี่ยงจึงสูงกว่าห้องทำงานหรือร้านค้าทั่วไปหลายเท่า

ความเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้ป่วยและทีมงาน

• เชื้อแบคทีเรียจากน้ำท่วม น้ำที่ไหลผ่านท่อระบายน้ำและบ่อเกรอะมักปนเปื้อนเชื้ออย่างอีโคไล ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการท้องเสียและการติดเชื้อทางเดินอาหาร
• โรคฉี่หนูหรือเลปโตสไปโรซิส เชื้อเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผลหรือรอยถลอก ผู้ป่วยหลังผ่าตัดที่ยังมีแผลจึงต้องระวังเป็นพิเศษ ทีมงานที่ลงมือล้างโคลนก็ต้องสวมรองเท้าบูทและถุงมือ
• การติดเชื้อที่ผิวหนังและแผล ผู้ป่วยที่นอนบนเตียงบำบัดหรือเบาะซึ่งยังมีเชื้อตกค้าง อาจเกิดผื่น ตุ่มหนอง หรือแผลอักเสบได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน
• สปอร์เชื้อรากับระบบทางเดินหายใจ ผู้สูงอายุที่มีโรคปอดเรื้อรัง ผู้ป่วยภูมิแพ้ และเด็กที่มารับการบำบัดพัฒนาการ อาจไอ จาม หายใจลำบาก หรือหอบหืดกำเริบเมื่ออยู่ในห้องที่มีสปอร์รา
• นักกายภาพบำบัดเองก็เสี่ยง เพราะต้องอยู่ในห้องบำบัดวันละหลายชั่วโมง และใช้มือสัมผัสผู้ป่วยกับอุปกรณ์ตลอดเวลา

ความเสียหายด้านธุรกิจและความเชื่อมั่น

คลินิกกายภาพบำบัดอยู่ได้ด้วยความไว้วางใจของผู้ป่วยและญาติ หากผู้ป่วยรายใดเกิดผื่นหรือติดเชื้อหลังกลับมารับการรักษา ข่าวจะกระจายผ่านกลุ่มไลน์ของญาติผู้ป่วยอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ คลินิกยังต้องแบกรับค่าเช่า เงินเดือนทีมงาน และรายได้ที่หายไปทุกวันที่ปิดทำการ การฟื้นฟูที่ช้าหรือไม่ทั่วถึงจนต้องปิดซ้ำจึงสร้างความเสียหายสองเท่า

จุดเสี่ยงที่มักถูกมองข้ามในห้องบำบัด

• ใต้เตียงบำบัดและกลไกปรับระดับ ซึ่งมีซอกเหล็กและรางที่โคลนฝังอยู่
• รอยเย็บและรอยต่อของหนังเทียมที่หุ้มเตียง ซึ่งน้ำซึมเข้าไปถึงโฟมด้านใน
• ด้านหลังตู้แช่แผ่นประคบร้อน และชั้นวางผ้าขนหนูที่ชิดผนัง
• พื้นยางกันลื่นหรือแผ่นยางปูพื้นแบบต่อกัน ซึ่งน้ำสกปรกขังอยู่ด้านล่าง
• ช่องลมแอร์และแผ่นกรองที่ดูดความชื้นและสปอร์ไว้ตลอดช่วงน้ำท่วม
• ห้องน้ำผู้ป่วยและราวจับในห้องน้ำ ซึ่งเป็นจุดที่ผู้ป่วยต้องจับทุกครั้ง

วิธีที่หลายคลินิกลองแล้วยังไม่พอ

เช็ดด้วยน้ำยาฟอกขาวเพียงอย่างเดียว น้ำยาฟอกขาวช่วยได้บนพื้นผิวแข็งที่ล้างโคลนออกแล้ว แต่กลิ่นฉุนรบกวนผู้ป่วยที่ไวต่อสารเคมี ทำให้หนังเทียมของเตียงซีดและเปราะ และเข้าไม่ถึงซอกใต้เตียงหรือโฟมด้านใน หากผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำบางชนิดยังเกิดก๊าซอันตรายได้

เปิดพัดลมและแอร์ให้แห้ง พัดลมช่วยให้พื้นผิวแห้งเร็วขึ้น แต่ก็พัดสปอร์เชื้อราให้ฟุ้งไปทั่วห้อง ส่วนการเปิดแอร์ทั้งที่แผ่นกรองยังเปียกและมีรา เท่ากับกระจายสปอร์ไปทุกมุมของคลินิก

ฉีดสเปรย์ปรับอากาศหรือจุดน้ำมันหอมระเหย กลิ่นหอมกลบกลิ่นอับได้ไม่กี่ชั่วโมง แต่ไม่ได้ลดเชื้อโรคหรือสปอร์ และผู้ป่วยบางคนแพ้กลิ่นน้ำหอมจนเวียนศีรษะ

ทาสีผนังใหม่ทันที หากผนังยังชื้นและยังมีรา การทาสีทับเพียงแค่ซ่อนปัญหา ไม่กี่สัปดาห์ต่อมาสีจะพองและจุดดำจะกลับมาให้เห็นอีก

ซักผ้าขนหนูและปลอกหมอนตามปกติ ผ้าที่แช่น้ำท่วมหลายวันควรแยกซักด้วยน้ำร้อนและน้ำยาฆ่าเชื้อ หรือทิ้งไปหากมีคราบและกลิ่นที่ไม่หาย การซักรวมกับผ้าชุดอื่นอาจทำให้ปนเปื้อนข้ามกัน

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อร่วมกับอบโอโซนจาก World Health Disinfection

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อโรค ด้วยน้ำยา Chemgene HLD4H ผ่านเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV ที่ทำให้ละอองขนาดเล็กลอยเข้าถึงซอกใต้เตียง หลังตู้ และรอยต่อของอุปกรณ์ ร่วมกับ บริการอบโอโซน ซึ่งช่วยจัดการสปอร์เชื้อราที่ลอยอยู่ในอากาศ และสลายโมเลกุลของกลิ่นอับที่ฝังในห้อง การทำงานสองขั้นตอนนี้ช่วยดูแลทั้งพื้นผิวที่ผู้ป่วยสัมผัสและอากาศที่ผู้ป่วยหายใจ

ขั้นตอนการทำงานสำหรับคลินิกกายภาพบำบัด

1. สำรวจหน้างาน ทีมงานเดินดูห้องบำบัด ห้องน้ำ ห้องเก็บของ และระบบแอร์ ระบุจุดที่มีราและความชื้นสูง และจดรายการอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทางการแพทย์ที่ต้องย้ายหรือคลุม
2. ให้คำแนะนำการเก็บกวาดโคลน แนะนำให้ตักโคลนออก ล้างพื้น และคัดแยกเบาะโฟมที่จมน้ำนาน ซึ่งส่วนใหญ่ควรเปลี่ยนใหม่ เพราะโฟมเก็บน้ำสกปรกไว้ด้านในจนยากจะทำให้ปลอดภัยได้จริง
3. เตรียมอุปกรณ์ ปิดและถอดปลั๊กเครื่องกระตุ้นไฟฟ้า เครื่องอัลตราซาวด์ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่น ย้ายออกหรือคลุมให้มิดชิด เพราะโอโซนความเข้มข้นสูงอาจกระทบชิ้นส่วนยางและพลาสติกบางชนิด
4. พ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H พ่นละอองฝอยแบบ ULV ครอบคลุมเตียงบำบัด ราวฝึกเดิน พื้น ผนังส่วนล่าง ห้องน้ำ และพื้นผิวที่มือสัมผัสบ่อย ปล่อยให้น้ำยาสัมผัสพื้นผิวตามเวลาที่เหมาะสม
5. อบโอโซนแบบควบคุมปริมาณ ปิดห้องและอบโอโซนตามขนาดพื้นที่ ระหว่างนี้ต้องไม่มีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในห้องเด็ดขาด
6. ระบายอากาศ เปิดประตูหน้าต่างและพัดลมดูดอากาศตามเวลาที่ทีมงานกำหนด จนโอโซนสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน ก่อนให้ใครกลับเข้าห้อง
7. ตรวจซ้ำและให้คำแนะนำต่อเนื่อง ตรวจกลิ่นและจุดราอีกครั้ง พร้อมแนะนำการควบคุมความชื้นและรอบการทำความสะอาดอุปกรณ์ระหว่างผู้ป่วยแต่ละราย

10 เหตุผลที่คลินิกกายภาพบำบัดในบางพลัดเลือกใช้บริการของ WHD

1. เข้าใจพื้นที่ที่มีผู้ป่วยเปราะบาง วางแผนงานโดยคำนึงถึงผู้สูงอายุ ผู้ป่วยหลังผ่าตัด และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ดูรายละเอียดที่ บริการพ่นฆ่าเชื้อ
2. ดูแลทั้งพื้นผิวและอากาศ พ่นฆ่าเชื้อบนพื้นผิวที่ผู้ป่วยสัมผัส และอบโอโซนเพื่อจัดการสปอร์ในอากาศ
3. ละอองฝอย ULV เข้าถึงซอกเล็ก เช่น กลไกปรับระดับใต้เตียงบำบัดและรางของราวฝึกเดิน
4. ใช้น้ำยาที่ทีมงานใช้เป็นประจำ คือ Chemgene HLD4H ที่ออกแบบมาสำหรับงานฆ่าเชื้อพื้นผิว
5. กำจัดกลิ่นอับจากต้นเหตุ ไม่ใช่การกลบกลิ่นด้วยน้ำหอม อ่านเพิ่มเติมที่ อบโอโซนดับกลิ่น
6. ควบคุมปริมาณโอโซน ตามขนาดห้องและชนิดของอุปกรณ์ ลดความเสี่ยงต่อเครื่องมือที่มีชิ้นส่วนยางหรือหนังเทียม
7. มีขั้นตอนป้องกันเครื่องมือแพทย์ ปิดเครื่อง ถอดปลั๊ก ย้ายหรือคลุมก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
8. นัดหมายวันหยุดหรือนอกเวลาทำการได้ เพื่อให้คลินิกกลับมาเปิดรับผู้ป่วยได้เร็วที่สุด
9. แนะนำการดูแลต่อเนื่อง ทั้งการควบคุมความชื้น การเปลี่ยนผ้าคลุมเตียง และการใช้ สเปรย์ Chemgene HLD4H เช็ดอุปกรณ์ระหว่างผู้ป่วย
10. ติดต่อง่าย โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 พร้อมประเมินหน้างานในฝั่งธนบุรีและกรุงเทพฯ ทุกเขต

ก่อนและหลังการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน

เสียงจากผู้ใช้บริการ (สถานการณ์ตัวอย่าง)

"สิ่งที่กังวลที่สุดคือผู้ป่วยของเราเป็นผู้สูงอายุและผู้ป่วยหลังผ่าตัด ทีมงานถามละเอียดตั้งแต่วันสำรวจว่ามีเครื่องมืออะไรบ้าง อะไรต้องย้าย อะไรต้องคลุม และอธิบายว่าเบาะโฟมที่จมน้ำนานควรเปลี่ยนใหม่ วันที่กลับมาเปิดคลินิก กลิ่นอับที่เคยทำให้เราต้องถอยออกจากห้องเบาลงมาก ญาติผู้ป่วยหลายคนถามว่าเราจัดการอย่างไร เราก็เล่าขั้นตอนให้ฟังได้อย่างมั่นใจ"

— คุณพิมพ์ชนก นักกายภาพบำบัด เจ้าของคลินิกย่านบางพลัด (ตัวอย่างสถานการณ์)

เช็กลิสต์ก่อนเปิดรับผู้ป่วยอีกครั้ง

• ตักโคลนออกและล้างพื้นให้สะอาดก่อนนัดพ่นฆ่าเชื้อ โดยสวมรองเท้าบูท ถุงมือ และหน้ากากระหว่างทำงาน
• คัดแยกเบาะโฟม หมอน และผ้าที่จมน้ำนาน หากมีกลิ่นหรือคราบที่ไม่หาย ควรเปลี่ยนใหม่
• ตรวจสภาพหนังเทียมที่หุ้มเตียงบำบัด หากฉีกขาดหรือน้ำซึมเข้าไปถึงโฟม ควรหุ้มใหม่
• ให้ช่างตรวจระบบไฟฟ้าและปลั๊กชั้นล่างก่อนเปิดใช้เครื่องมือที่ใช้ไฟฟ้า
• ล้างหรือเปลี่ยนแผ่นกรองแอร์ และให้ช่างล้างแอร์หากพบคราบรา
• ตั้งเครื่องลดความชื้นในห้องบำบัด และพยายามรักษาความชื้นสัมพัทธ์ให้ต่ำกว่าประมาณร้อยละ 60
• กำหนดรอบเช็ดเตียงและราวจับด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อระหว่างผู้ป่วยแต่ละราย
• สังเกตกลิ่นและจุดด่างใหม่ทุกสัปดาห์ในช่วงหนึ่งถึงสองเดือนแรก หากพบให้แจ้งทีมงานทันที

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ต้องปิดคลินิกนานแค่ไหนในวันที่ทำบริการ
ตอบ: ขึ้นอยู่กับขนาดพื้นที่และระดับความเสียหาย โดยทั่วไปการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนพร้อมเวลาระบายอากาศสามารถจัดให้เสร็จภายในวันเดียว ทีมงานจะแจ้งเวลาที่แน่นอนหลังสำรวจหน้างาน

ถาม: เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าและเครื่องอัลตราซาวด์จะเสียหายจากโอโซนหรือไม่
ตอบ: ทีมงานจะแนะนำให้ปิดเครื่อง ถอดปลั๊ก และย้ายออกหรือคลุมให้มิดชิด พร้อมควบคุมปริมาณโอโซนให้เหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงต่อชิ้นส่วนยางและพลาสติก

ถาม: เตียงบำบัดที่หุ้มหนังเทียมยังใช้ต่อได้ไหม
ตอบ: หากหนังเทียมไม่ฉีกขาดและน้ำไม่ซึมถึงโฟมด้านใน สามารถทำความสะอาดและฆ่าเชื้อแล้วใช้ต่อได้ แต่หากน้ำซึมเข้าไปแล้ว ควรเปลี่ยนเบาะหรือหุ้มใหม่ เพราะโฟมที่ชื้นเป็นแหล่งเพาะเชื้อราจากด้านใน

ถาม: ผู้ป่วยกลับเข้ามาได้ทันทีหลังอบโอโซนเลยหรือไม่
ตอบ: ไม่ได้ ต้องระบายอากาศให้ครบตามเวลาที่ทีมงานกำหนดก่อน เพื่อให้โอโซนสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน หลังจากนั้นจึงกลับเข้าพื้นที่ได้

ถาม: น้ำยาที่พ่นจะตกค้างบนเตียงที่ผู้ป่วยนอนหรือไม่
ตอบ: ทีมงานจะแนะนำขั้นตอนหลังพ่น เช่น เวลาที่ควรรอและการเช็ดพื้นผิวที่ผิวหนังสัมผัสโดยตรงก่อนเปิดใช้งาน เพื่อความสบายใจของผู้ป่วย

ถาม: ควรทำซ้ำหรือไม่
ตอบ: หากต้นเหตุความชื้นถูกแก้ไขแล้ว ส่วนใหญ่ทำครั้งเดียวก็เห็นผลชัดเจน แต่หากผนังยังชื้นหรือมีน้ำท่วมซ้ำ อาจต้องนัดตรวจและทำซ้ำตามความเหมาะสม

ถาม: ให้บริการนอกเขตบางพลัดหรือไม่
ตอบ: ให้บริการทั่วกรุงเทพฯ และหลายจังหวัดที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม ติดต่อโทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 เพื่อสอบถามพื้นที่

ให้ห้องบำบัดกลับมาปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยอีกครั้ง

ผู้ป่วยที่รอกลับมาทำกายภาพไม่ควรต้องเสี่ยงกับเชื้อโรคและสปอร์เชื้อราที่น้ำท่วมทิ้งไว้ ปรึกษาทีมงาน WHD เพื่อวางแผนฟื้นฟูคลินิกของคุณ

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัยและอาคาร
• เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator
• บริการกำจัดไรฝุ่น
• บทความทั้งหมด
• แหล่งข้อมูลภายนอก: องค์การอนามัยโลก: น้ำท่วมกับสุขภาพ และ กรมควบคุมโรค