กำจัดเชื้อราและกลิ่นอับในโรงผลิตขนม OTOP ของกลุ่มแม่บ้านหลังน้ำลด: ฟื้นครัวชุมชนอาหารแปรรูปด้วยการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน อำเภอท่าเรือ พระนครศรีอยุธยา ปี 2569

Last updated: 12 ต.ค. 2569 | 17 จำนวนผู้เข้าชม |

กำจัดเชื้อราและกลิ่นอับในโรงผลิตขนม OTOP ของกลุ่มแม่บ้านหลังน้ำลด: ฟื้นครัวชุมชนอาหารแปรรูปด้วยการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน อำเภอท่าเรือ พระนครศรีอยุธยา ปี 2569

เรื่องเล่าจากหน้างาน: เตาอบยังอยู่ แต่กลิ่นขนมหายไป

"ป้าสมจิต" เป็นประธานกลุ่มแม่บ้านเล็ก ๆ ในอำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กลุ่มของป้ามีสมาชิกราวสิบกว่าคน ช่วยกันทำทองม้วน ขนมผิง กล้วยฉาบ และน้ำพริกเผาบรรจุกระปุก ส่งขายตามงานออกร้าน ร้านของฝาก และลูกค้าประจำที่สั่งทางโทรศัพท์ โรงผลิตเป็นอาคารชั้นเดียวหลังบ้านของป้าเอง ห่างจากแม่น้ำป่าสักไม่ไกลนัก ทุกเช้าจะได้กลิ่นมะพร้าวคั่วและน้ำตาลโตนดหอมไปทั้งซอย

ช่วงน้ำท่วมปี 2569 น้ำจากแม่น้ำป่าสักเอ่อเข้ามาในชุมชน โรงผลิตจมน้ำสูงเกือบถึงเข่าอยู่หลายวัน สมาชิกช่วยกันยกเตาแก๊สและเครื่องซีลถุงขึ้นที่สูงได้บางส่วน แต่โต๊ะไม้สำหรับนวดแป้ง ชั้นวางวัตถุดิบ ถุงแป้งที่เหลือ กล่องบรรจุภัณฑ์ และสติกเกอร์ฉลากจำนวนมากแช่น้ำจนเสียหาย

เมื่อน้ำลด ทุกคนกลับมาช่วยกันตักโคลน ล้างพื้น และขัดโต๊ะ แต่ผ่านไปหนึ่งสัปดาห์ ป้าสมจิตเปิดประตูเข้าไปตอนเช้ากลับได้กลิ่นอับชื้นปนกลิ่นโคลนลอยมาปะทะจมูก ผนังปูนช่วงล่างมีจุดดำกระจายเป็นแนว ใต้โต๊ะไม้มีคราบขาวเป็นปุยฟู สมาชิกคนหนึ่งที่เป็นภูมิแพ้เริ่มจามติดกันไม่หยุด อีกคนบ่นว่ามือคันหลังจากช่วยล้างอ่างล้างจาน ที่น่ากังวลที่สุดคือ ลูกค้าประจำโทรมาถามว่า "ขนมล็อตใหม่จะหอมเหมือนเดิมไหม ได้ข่าวว่าน้ำท่วมโรงทำขนม"

ป้าสมจิตบอกว่า "เตาอบยังอยู่ วัตถุดิบซื้อใหม่ได้ แต่ถ้าลูกค้าไม่มั่นใจ เราก็เหมือนเริ่มจากศูนย์" เรื่องแบบนี้เกิดได้กับกลุ่มอาชีพหลายแห่งในอำเภอท่าเรือ เช่น ตำบลท่าเรือ จำปา ท่าหลวง บ้านร่อม ศาลาลอย และโพธิ์เอน ซึ่งหลายกลุ่มใช้บ้านหรืออาคารชุมชนเป็นที่ผลิตอาหาร บทความนี้จะอธิบายว่าทำไมครัวผลิตอาหารชุมชนต้องฟื้นฟูอย่างเป็นระบบ และ WHD ช่วยได้อย่างไร

หมายเหตุ: เรื่องเล่านี้เป็นสถานการณ์จำลองจากลักษณะงานที่พบได้จริงหลังน้ำลด ใช้เพื่อช่วยให้เห็นภาพ ไม่ได้อ้างถึงบุคคลหรือกลุ่มใดโดยเฉพาะ

ทำไมโรงผลิตอาหารชุมชนหลังน้ำท่วมจึงเสี่ยงกว่าบ้านทั่วไป

น้ำท่วมไม่ได้พามาแค่น้ำ แต่พาเอาโคลน น้ำเสียจากท่อระบายน้ำ สิ่งปฏิกูล และซากสัตว์มาด้วย เมื่อน้ำลด สิ่งเหล่านี้ตกค้างอยู่ตามร่องกระเบื้อง ขาโต๊ะ ใต้ชั้นวาง และผนังช่วงล่าง สำหรับบ้านพักอาศัย ความเสี่ยงหลักคือสุขภาพของคนในบ้าน แต่สำหรับโรงผลิตขนมและอาหารแปรรูป ความเสี่ยงขยายไปถึงลูกค้าทุกคนที่ซื้อสินค้าไปรับประทาน

1. ความเสี่ยงด้านสุขภาพของสมาชิกกลุ่ม

โรคฉี่หนู (เลปโตสไปโรซิส): เชื้ออาจปนมากับน้ำและโคลนที่มีปัสสาวะสัตว์ ผู้ที่ลุยโคลนหรือมีแผลที่มือและเท้าควรสวมรองเท้าบูทและถุงมือทุกครั้ง หากมีไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อน่องหลังลุยน้ำ ควรพบแพทย์
โรคทางเดินอาหาร: เชื้อแบคทีเรียอย่าง E. coli จากน้ำเสียอาจติดอยู่บนพื้นผิวที่สัมผัสอาหาร ทำให้เกิดอาการท้องเสียได้
ผิวหนังอักเสบและเชื้อราที่ผิว: มือที่ต้องแช่น้ำล้างของนาน ๆ เสี่ยงผื่นคันและการติดเชื้อ
ภูมิแพ้และหอบหืด: สปอร์เชื้อราที่ลอยในอากาศกระตุ้นอาการจาม คัดจมูก ไอ โดยเฉพาะในห้องที่ปิดทึบและอบอุ่นจากเตา

2. ความเสี่ยงต่อคุณภาพสินค้า

ขนมอบกรอบ กล้วยฉาบ และขนมแห้งดูดกลิ่นได้ง่ายมาก ถ้าห้องผลิตมีกลิ่นอับ กลิ่นนั้นอาจติดไปกับสินค้าในถุงโดยที่คนทำเองไม่ทันสังเกต สปอร์เชื้อราในอากาศยังอาจตกลงบนขนมระหว่างพักให้เย็น ทำให้สินค้าขึ้นราเร็วกว่ากำหนด ลูกค้าเปิดถุงแล้วเจอจุดราเพียงครั้งเดียวก็อาจไม่กลับมาซื้ออีก

3. ความเสี่ยงด้านชื่อเสียงและรายได้

สินค้า OTOP ขายด้วยความไว้ใจ ลูกค้าซื้อเพราะเชื่อว่าทำสะอาด ทำด้วยใจ ถ้ามีข่าวลือว่า "โรงทำขนมน้ำท่วม ยังไม่ได้ทำความสะอาดดี" แม้ไม่จริง ก็ทำให้ยอดสั่งซื้อหายไปได้ทันที ยิ่งช่วงปลายปีที่มีงานออกร้านและของฝากปีใหม่ การหยุดผลิตนานเกินไปหมายถึงรายได้ของสมาชิกทุกครอบครัวหายไปด้วย

4. ความเสี่ยงด้านเวลา

กลุ่มแม่บ้านส่วนใหญ่ไม่มีพนักงานทำความสะอาดโดยเฉพาะ สมาชิกต้องแบ่งเวลาจากการฟื้นฟูบ้านตัวเองมาช่วยกัน ถ้าทำความสะอาดผิดวิธีแล้วต้องทำซ้ำหลายรอบ ก็ยิ่งเสียเวลาและแรงใจ

วิธีที่หลายกลุ่มลองแล้วไม่ได้ผล

ใช้น้ำยาฟอกขาวอย่างเดียว: ช่วยกับคราบบนผิวเรียบได้บ้าง แต่ไม่ซึมลึกเข้าเนื้อไม้หรือปูนที่มีรูพรุน กลิ่นคลอรีนแรงยังอาจติดไปกับวัตถุดิบและบรรจุภัณฑ์ ซ้ำยังเป็นอันตรายถ้าผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำบางชนิด
เปิดพัดลมเป่าหลายวัน: ช่วยให้แห้งเร็วขึ้น แต่ก็พัดสปอร์เชื้อราให้ฟุ้งกระจายไปทั่วห้อง และไม่ได้ฆ่าเชื้อโรคที่ติดตามซอกมุม
ฉีดสเปรย์ปรับอากาศหรือจุดเทียนหอม: กลบกลิ่นได้ไม่กี่ชั่วโมง และกลิ่นหอมสังเคราะห์อาจติดไปกับขนม ทำให้รสและกลิ่นสินค้าเปลี่ยน
ทาสีทับผนังที่ขึ้นรา: ปิดจุดดำได้ชั่วคราว แต่ถ้าผนังด้านในยังชื้นและเชื้อยังอยู่ ไม่นานก็จะดันสีพองและขึ้นราใหม่
ล้างด้วยน้ำเปล่าแล้วรีบกลับมาผลิต: ดูสะอาดด้วยตา แต่เชื้อที่มองไม่เห็นยังตกค้าง โดยเฉพาะใต้โต๊ะ หลังตู้ และร่องยาแนว

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H และอบโอโซน โดยทีม WHD

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อ และ อบโอโซน สำหรับบ้าน อาคาร และสถานประกอบการที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม สำหรับครัวผลิตอาหารชุมชน ทีมงานจะวางแผนร่วมกับกลุ่มเพื่อให้พื้นที่กลับมาพร้อมผลิตอย่างปลอดภัย

การพ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H: ใช้เครื่องพ่นแบบ ULV ที่ทำให้น้ำยาแตกตัวเป็นละอองฝอยขนาดเล็ก ลอยเข้าถึงซอกมุม ใต้โต๊ะ หลังชั้นวาง และร่องผนังที่ผ้าเช็ดเข้าไม่ถึง ช่วยลดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราบนพื้นผิว ทีมงานจะแนะนำการใช้งานตามฉลากผลิตภัณฑ์ รวมถึงการเช็ดล้างพื้นผิวที่สัมผัสอาหารโดยตรงด้วยน้ำสะอาดก่อนกลับมาผลิต

การอบโอโซน: เครื่องผลิตโอโซนจะปล่อยก๊าซโอโซนเข้มข้นในห้องที่ปิดสนิทตามระยะเวลาที่กำหนด โอโซนช่วยทำลายสปอร์เชื้อราที่ลอยในอากาศ และสลายโมเลกุลกลิ่นอับ กลิ่นโคลน และกลิ่นน้ำเสียที่ฝังในห้อง เมื่อครบเวลาแล้วระบายอากาศ โอโซนจะสลายกลับเป็นออกซิเจน ไม่ทิ้งกลิ่นหอมสังเคราะห์ไว้บนสินค้า

ขั้นตอนการทำงานสำหรับโรงผลิตขนมและอาหารแปรรูป

สำรวจหน้างาน: ดูระดับน้ำที่เคยท่วม จุดที่ขึ้นรา วัสดุผนังและเฟอร์นิเจอร์ ห้องเก็บวัตถุดิบ และทางระบายอากาศ
แนะนำการเก็บกวาดก่อนเริ่มงาน: ขนโคลนออก ทิ้งวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ และฉลากที่แช่น้ำ ย้ายวัตถุดิบที่ยังดีและภาชนะที่เปิดอยู่ออกจากห้องให้หมด
พ่นฆ่าเชื้อ ULV: พ่น Chemgene HLD4H ทั่วพื้นที่ผลิต ห้องเก็บของ ห้องล้างภาชนะ และห้องน้ำของสมาชิก
อบโอโซนแบบช็อก: ปิดห้องให้สนิท อบตามขนาดพื้นที่ โดยไม่มีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้อยู่ภายใน
ระบายอากาศ: เปิดประตูหน้าต่างและพัดลมดูดอากาศหลังครบเวลา รอจนกลิ่นโอโซนจางก่อนให้สมาชิกกลับเข้าพื้นที่
ตรวจซ้ำและให้คำแนะนำ: ตรวจกลิ่นและจุดราอีกครั้ง แนะนำการควบคุมความชื้น และการทำความสะอาดประจำวันก่อนเริ่มผลิตล็อตแรก

ความปลอดภัยของการอบโอโซน: โอโซนความเข้มข้นสูงเป็นอันตรายต่อทางเดินหายใจ ระหว่างอบต้องไม่มีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในห้อง ทีมงานจะติดป้ายและปิดพื้นที่ หลังอบต้องระบายอากาศให้เพียงพอก่อนกลับเข้าไป อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่บอบบาง เช่น เครื่องชั่งดิจิทัลหรือเครื่องซีลถุง และวัสดุยาง จะถูกคลุมหรือย้ายออก และใช้ปริมาณโอโซนแบบควบคุมเหมาะกับพื้นที่

10 เหตุผลที่กลุ่มแม่บ้านและผู้ผลิตอาหารชุมชนเลือก WHD

ใช้ น้ำยา Chemgene HLD4H ที่ใช้ในงานฆ่าเชื้อระดับสูง ไม่มีกลิ่นฉุนแบบคลอรีน
ละออง ULV เข้าถึงซอกมุม ใต้โต๊ะ และหลังชั้นวางที่เช็ดด้วยมือไม่ถึง
บริการอบโอโซน ช่วยสลายกลิ่นอับแทนการกลบกลิ่น ไม่ทิ้งกลิ่นหอมสังเคราะห์บนสินค้า
ช่วยลดสปอร์เชื้อราในอากาศที่อาจตกลงบนขนมระหว่างพักให้เย็น
วางลำดับงานตามลักษณะครัวผลิตอาหาร ย้ายวัตถุดิบและภาชนะเปิดออกก่อนทุกครั้ง
แนะนำการล้างพื้นผิวสัมผัสอาหารก่อนเริ่มผลิตล็อตแรก
ใส่ใจความปลอดภัย ไม่ให้มีคน สัตว์ หรือต้นไม้ในห้องระหว่างอบ และระบายอากาศก่อนกลับเข้า
คลุมหรือย้ายเครื่องมือไฟฟ้าที่บอบบาง ใช้ปริมาณโอโซนแบบควบคุม
มีความรู้เรื่อง การฆ่าเชื้อด้วยโอโซนในที่พักอาศัย เหมาะกับโรงผลิตที่อยู่ติดบ้าน
ปรึกษาได้ง่ายทางโทรศัพท์และ LINE ช่วยวางแผนวันทำงานให้ตรงกับรอบผลิตของกลุ่ม

ก่อนและหลังการฟื้นฟูโรงผลิตขนม

ก่อน

เปิดประตูเจอกลิ่นอับปนกลิ่นโคลน
จุดดำบนผนังช่วงล่างและคราบขาวใต้โต๊ะไม้
สมาชิกจาม คัดจมูก มือคัน
กังวลว่ากลิ่นจะติดขนม ไม่กล้าเริ่มผลิต
ลูกค้าประจำโทรมาถามด้วยความไม่มั่นใจ

หลัง

กลิ่นอับและกลิ่นโคลนลดลงชัดเจนหลังอบโอโซนและระบายอากาศ
พื้นผิวผ่านการพ่นฆ่าเชื้อทั่วถึงทุกซอกมุม
สมาชิกทำงานได้สบายขึ้น อากาศในห้องโปร่งขึ้น
มีแผนควบคุมความชื้นและทำความสะอาดประจำวัน
เล่าให้ลูกค้าฟังได้อย่างมั่นใจว่าฟื้นฟูโรงผลิตอย่างเป็นระบบแล้ว

เสียงจากผู้ใช้บริการ

"ตอนแรกคิดว่าล้างเองก็พอ แต่ล้างแล้วกลิ่นก็ยังอยู่ ป้ากลัวที่สุดคือกลิ่นจะติดขนม พอทีมมาพ่นฆ่าเชื้อแล้วอบโอโซน เปิดห้องอีกทีกลิ่นอับหายไปเยอะ สมาชิกที่เป็นภูมิแพ้ก็บอกว่าหายใจโล่งขึ้น ตอนนี้กลับมาคั่วมะพร้าวได้แล้ว"
— ป้าสมจิต ประธานกลุ่มแม่บ้าน อำเภอท่าเรือ (ตัวละครจากสถานการณ์จำลอง)

เคล็ดลับดูแลครัวผลิตอาหารชุมชนหลังฟื้นฟู

ทิ้งวัตถุดิบ แป้ง น้ำตาล และบรรจุภัณฑ์ที่สัมผัสน้ำท่วมทั้งหมด แม้จะดูแห้งแล้วก็ตาม
ล้างภาชนะและอุปกรณ์ที่สัมผัสอาหารด้วยน้ำยาล้างจาน แล้วฆ่าเชื้อและล้างน้ำสะอาดก่อนใช้
ยกชั้นวางวัตถุดิบให้สูงจากพื้น และเว้นระยะห่างจากผนังเพื่อให้อากาศไหลเวียน
เปิดพัดลมดูดอากาศขณะใช้เตา เพื่อลดความชื้นสะสมจากไอน้ำ
สังเกตจุดดำหรือกลิ่นอับที่กลับมาในช่วงฝนตกต่อเนื่อง และแจ้งทีมงานเพื่อตรวจซ้ำ
บันทึกวันที่ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อไว้ เพื่อใช้อธิบายให้ลูกค้าหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าใจ

นอกจากนี้ ถ้าเครื่องนอนหรือเบาะในบ้านของสมาชิกมีกลิ่นอับจากความชื้น สามารถใช้ บริการกำจัดไรฝุ่น ร่วมด้วยได้ และถ้าบริเวณรอบโรงผลิตมียุงชุมหลังน้ำลด ดูเพิ่มเติมได้ที่ บริการพ่นยุง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: หลังพ่นฆ่าเชื้อแล้วกลับมาผลิตขนมได้เมื่อไร?
ตอบ: หลังพ่นและอบโอโซนเสร็จ ต้องระบายอากาศจนกลิ่นโอโซนจาง จากนั้นเช็ดล้างพื้นผิวที่สัมผัสอาหารด้วยน้ำสะอาด ทีมงานจะแจ้งเวลาที่เหมาะสมตามขนาดพื้นที่และสภาพหน้างาน

ถาม: น้ำยาที่ใช้จะทำให้ขนมมีกลิ่นไหม?
ตอบ: Chemgene HLD4H ไม่มีกลิ่นฉุนแบบคลอรีน และการอบโอโซนไม่ทิ้งกลิ่นหอมสังเคราะห์ อีกทั้งทีมงานจะให้ย้ายวัตถุดิบและสินค้าออกก่อนเริ่มงาน

ถาม: วัตถุดิบที่แช่น้ำแต่ถุงยังไม่ขาด ใช้ต่อได้ไหม?
ตอบ: ไม่แนะนำ วัตถุดิบและบรรจุภัณฑ์ที่สัมผัสน้ำท่วมควรทิ้งทั้งหมด เพราะน้ำท่วมอาจซึมผ่านรอยพับหรือรอยซีลได้

ถาม: ระหว่างอบโอโซน สมาชิกอยู่ในอาคารได้ไหม?
ตอบ: ไม่ได้ ต้องไม่มีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในห้องที่อบ ถ้าโรงผลิตติดกับบ้าน ทีมงานจะปิดพื้นที่และแนะนำให้ออกไปอยู่ส่วนอื่นจนกว่าจะระบายอากาศเสร็จ

ถาม: ผนังที่ขึ้นราต้องทาสีใหม่ไหม?
ตอบ: ควรรอให้ผนังแห้งสนิท ฆ่าเชื้อ และอบโอโซนก่อน ถ้าจะทาสีใหม่ ควรทาหลังจากผนังแห้งดีแล้ว ไม่ใช่ทาทับตอนยังชื้น

ถาม: ให้บริการในอำเภอท่าเรือและอำเภอใกล้เคียงไหม?
ตอบ: ติดต่อสอบถามพื้นที่ให้บริการและนัดสำรวจได้ที่โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268