เรื่องเล่าจากหน้างาน: กลิ่นที่ลอยขึ้นมาจากร่องพื้นทุกเย็น

"ป้าบุญเรือน" อายุหกสิบแปดปี อาศัยอยู่ในบ้านไม้ใต้ถุนสูงริมแม่น้ำลพบุรี ในตำบลหนึ่งของอำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา บ้านหลังนี้ตกทอดมาจากพ่อแม่ ตัวเรือนชั้นบนเป็นไม้สักเก่า ส่วนใต้ถุนเคยเป็นที่วางแคร่ ผูกเปล และเก็บเครื่องมือทำนา ช่วงน้ำท่วมปี 2569 น้ำขึ้นมาท่วมใต้ถุนจนเกือบถึงคานพื้นนานหลายสัปดาห์ ป้ากับหลานสาวต้องย้ายข้าวของขึ้นไปไว้บนเรือนทั้งหมด

เมื่อน้ำลด ใต้ถุนบ้านเหลือแต่ชั้นโคลนสีเทาดำหนาเกือบคืบ เศษผักตบชวา ใบไม้ และขยะที่ลอยมากับน้ำติดอยู่ตามเสาบ้าน หลานชายที่กลับมาจากกรุงเทพฯ ช่วยกันตักโคลนออกไปได้ส่วนหนึ่ง ฉีดน้ำล้างพื้นดินและเสาจนดูโล่งขึ้น แต่พอตกเย็นของทุกวัน กลิ่นโคลนเน่าคล้ายกลิ่นท่อระบายน้ำผสมกลิ่นไข่เน่าก็ลอยขึ้นมาตามร่องพื้นไม้ จนป้านอนในห้องนอนชั้นบนไม่ได้ ต้องไปปูที่นอนที่ระเบียงหน้าบ้าน

หลานสาววัยเจ็ดขวบเริ่มมีผื่นคันที่ขาหลังจากลงไปเล่นที่ใต้ถุน และป้าเองก็ไอทุกคืน ป้าบอกว่า "ล้างก็แล้ว โรยปูนขาวก็แล้ว จุดธูปไล่กลิ่นก็แล้ว กลิ่นมันไม่ไปไหนเลย เหมือนมันอยู่ในเนื้อไม้"

เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นกับบ้านไม้ริมน้ำจำนวนมากในมหาราช บ้านแพน บางบาล และอำเภอใกล้เคียงของอยุธยา บทความนี้จะอธิบายว่ากลิ่นใต้ถุนบ้านมาจากไหน ทำไมวิธีที่ทำกันทั่วไปจึงไม่ได้ผล และการพ่นฆ่าเชื้อร่วมกับการอบโอโซนช่วยแก้ปัญหานี้ได้อย่างไร

กลิ่นโคลนเน่าใต้ถุนบ้านมาจากไหน

กลิ่นที่ลอยขึ้นมาหลังน้ำลดไม่ได้มาจากโคลนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลรวมของหลายสาเหตุที่เกิดขึ้นพร้อมกันในพื้นที่ใต้ถุนบ้านซึ่งอับ ชื้น และแสงแดดส่องไม่ถึง

• อินทรียวัตถุเน่าในโคลน: น้ำท่วมพัดพาเศษพืช ซากสัตว์เล็ก มูลสัตว์ และน้ำเสียจากท่อหรือบ่อเกรอะเข้ามาสะสมในชั้นโคลน เมื่อโคลนอยู่ในสภาพขาดออกซิเจน จุลินทรีย์จะย่อยสลายแล้วปล่อยแก๊สที่มีกลิ่นเหม็นคล้ายไข่เน่าออกมา
• เนื้อไม้อมน้ำ: เสาไม้ คานพื้น ตง และแผ่นพื้นด้านล่างที่จมน้ำเป็นเวลานานจะดูดซับน้ำสกปรกเข้าไปในเสี้ยนไม้ กลิ่นจึงค่อย ๆ ระเหยออกมาทีละน้อยเป็นเวลาหลายสัปดาห์
• เชื้อราและแบคทีเรียบนผิวไม้: เมื่อไม้ยังชื้นและอากาศใต้ถุนไม่ถ่ายเท เชื้อราจะเริ่มขึ้นเป็นฝ้าขาว เขียว หรือดำ ซึ่งเป็นแหล่งของกลิ่นอับอีกชั้นหนึ่ง
• ร่องพื้นไม้ที่เป็นเหมือนปล่องควัน: อากาศอุ่นตอนเย็นจะลอยตัวขึ้นจากใต้ถุนผ่านร่องระหว่างแผ่นพื้นเข้าสู่ห้องนอนชั้นบน นี่คือเหตุผลที่หลายบ้านได้กลิ่นแรงที่สุดตอนเย็นและกลางคืน
• ข้าวของที่เก็บใต้ถุน: กระสอบ แห อวน เสื่อ ฟูกเก่า และเครื่องมือที่เคยจมน้ำ ล้วนกักความชื้นและกลิ่นไว้ได้นาน

ผลกระทบที่มากกว่าแค่ความรำคาญ

ด้านสุขภาพ: โคลนหลังน้ำท่วมอาจปนเปื้อนเชื้อโรคจากน้ำเสียและสิ่งปฏิกูล ผู้ที่ลงไปเดินเท้าเปล่าหรือมีแผลที่ขามีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่ผิวหนัง และโรคเลปโตสไปโรซิสหรือโรคฉี่หนูซึ่งติดต่อผ่านน้ำและดินที่ปนเปื้อนฉี่ของหนู ส่วนสปอร์เชื้อราที่ลอยขึ้นมาพร้อมกลิ่นอาจกระตุ้นอาการภูมิแพ้ คัดจมูก จาม ไอ และทำให้ผู้ที่เป็นหอบหืดมีอาการกำเริบ เด็กเล็กที่ชอบเล่นใต้ถุนบ้าน และผู้สูงอายุที่นอนชั้นบนเหนือพื้นที่อับ จึงเป็นกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์หรือสถานพยาบาลใกล้บ้าน

ด้านตัวบ้าน: ไม้ที่ชื้นสะสมเป็นเวลานานจะเริ่มผุ ดึงดูดปลวกและแมลง ตะปูและน็อตเป็นสนิม หากปล่อยไว้หลายเดือน ค่าซ่อมแซมโครงสร้างอาจสูงกว่าการจัดการตั้งแต่ต้นหลายเท่า

ด้านเวลาและความสัมพันธ์: ลูกหลานที่อยู่ต่างจังหวัดอยากพาพ่อแม่กลับบ้านโดยเร็ว แต่กลิ่นและความกังวลเรื่องเชื้อโรคทำให้ต้องเลื่อนออกไป ญาติบางบ้านต้องผลัดกันลางานกลับมาขัดล้างซ้ำหลายรอบโดยไม่เห็นผล

ด้านรายได้: บ้านที่ใช้ใต้ถุนเป็นที่ขายของ ทำขนม หรือรับฝากเลี้ยงเด็ก ไม่สามารถกลับมาเปิดได้ตราบใดที่กลิ่นยังรบกวนลูกค้า

ทำไมวิธีที่ทำกันทั่วไปจึงไม่ได้ผล

• ฉีดน้ำล้างอย่างเดียว: น้ำช่วยไล่โคลนผิวหน้าออกไปได้ แต่ถ้าไม่มีการฆ่าเชื้อ ความชื้นที่เพิ่มขึ้นกลับทำให้ราและแบคทีเรียโตเร็วขึ้น
• ราดน้ำยาฟอกขาวเข้มข้น: น้ำยาฟอกขาวมีประโยชน์บนพื้นผิวแข็งที่ล้างโคลนออกแล้ว แต่ถ้าใช้บนพื้นที่ยังมีโคลน ประสิทธิภาพจะลดลงมาก และกลิ่นคลอรีนในพื้นที่อับอาจระคายเคืองทางเดินหายใจ ห้ามผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำหรือแอมโมเนียเด็ดขาด
• โรยปูนขาวหรือผงดับกลิ่น: ช่วยปรับสภาพดินได้บางส่วน แต่ไม่เข้าไปถึงเนื้อไม้ คาน และใต้แผ่นพื้นที่เป็นต้นเหตุของกลิ่น
• จุดธูป ฉีดสเปรย์ปรับอากาศ: เป็นการกลบกลิ่นชั่วคราว พอหมดฤทธิ์กลิ่นเดิมก็กลับมา และยังเพิ่มสารระเหยในบ้าน
• ทาสีหรือทาน้ำมันทับ: หากไม้ยังชื้นและมีเชื้อรา การทาทับจะกักความชื้นไว้ข้างใน ราจะขึ้นซ้ำใต้ชั้นสีในไม่กี่สัปดาห์
• เปิดพัดลมเป่า: ช่วยให้แห้งเร็วขึ้นจริง แต่ก็พัดสปอร์ราให้กระจายขึ้นไปยังชั้นบนด้วย

ปัญหาหลักคือ กลิ่นใต้ถุนบ้านมาจากหลายชั้น ทั้งดิน ไม้ อากาศ และข้าวของ การแก้เพียงจุดเดียวจึงไม่พอ ต้องมีขั้นตอนที่ครอบคลุมทั้งการเอาโคลนออก การฆ่าเชื้อพื้นผิว และการจัดการโมเลกุลกลิ่นกับสปอร์ในอากาศ

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H ร่วมกับอบโอโซน จาก World Health Disinfection

ทีมงาน World Health Disinfection (WHD) ใช้สองเทคนิคที่ทำงานเสริมกัน ได้แก่

1. บริการพ่นฆ่าเชื้อ ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H พ่นแบบละอองฝอยละเอียด (ULV) ซึ่งละอองขนาดเล็กลอยเข้าไปถึงซอกเสา ใต้คาน ตง ร่องพื้นไม้ และมุมอับที่ผ้าหรือแปรงเข้าไม่ถึง ช่วยลดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราบนพื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วม

2. บริการอบโอโซน โอโซนเป็นแก๊สที่แพร่กระจายไปทั่วพื้นที่ปิด ทำปฏิกิริยาออกซิเดชันกับโมเลกุลที่ก่อให้เกิดกลิ่น และช่วยจัดการสปอร์เชื้อราที่ลอยอยู่ในอากาศ สำหรับบ้านใต้ถุนสูง ทีมงานจะอบห้องบนเรือนที่ปิดได้ และประเมินการกั้นพื้นที่ใต้ถุนบางส่วนด้วยผ้าใบชั่วคราวเพื่อให้โอโซนทำงานได้เต็มที่ ส่วนพื้นที่โล่งที่กั้นไม่ได้จะเน้นการพ่นฆ่าเชื้อและการระบายความชื้นแทน

ขั้นตอนการให้บริการสำหรับบ้านใต้ถุนสูง

1. สำรวจหน้างาน: ดูระดับคราบน้ำบนเสา ความหนาของโคลนที่เหลือ สภาพไม้ คาน และห้องชั้นบนที่ได้กลิ่น ถ่ายภาพไว้เปรียบเทียบ
2. แนะนำการขนโคลนและเคลียร์พื้นที่: แนะนำให้ตักโคลนที่เหลือออก ย้ายกระสอบ เสื่อ ฟูก และของที่อมน้ำออกจากใต้ถุน แยกของที่ควรทิ้งกับของที่ล้างแล้วใช้ต่อได้ ผู้ทำงานควรใส่รองเท้าบูท ถุงมือยาง และหน้ากาก
3. พ่นฆ่าเชื้อ: พ่นน้ำยา Chemgene HLD4H แบบละอองฝอยให้ทั่วเสา คาน ตง ใต้แผ่นพื้น บันได และผนังห้องชั้นบนที่สัมผัสความชื้น
4. อบโอโซน: ปิดห้องชั้นบนและพื้นที่ที่กั้นได้ เปิดเครื่องอบโอโซนตามระยะเวลาที่ประเมินจากขนาดพื้นที่และระดับกลิ่น ระหว่างนี้ต้องไม่มีคน สัตว์เลี้ยง และต้นไม้อยู่ในพื้นที่
5. ระบายอากาศ: เปิดประตูหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทจนครบเวลาที่ทีมงานกำหนด ก่อนให้ครอบครัวกลับเข้าพื้นที่
6. ตรวจซ้ำและให้คำแนะนำ: ประเมินกลิ่นหลังทำ แนะนำการดูแลความชื้นใต้ถุน และนัดตรวจซ้ำหากไม้ยังชื้นมาก

10 เหตุผลที่บ้านใต้ถุนสูงในมหาราชควรเลือกพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน

1. จัดการกลิ่นที่ต้นเหตุ ทั้งบนผิวไม้และในอากาศ ไม่ใช่แค่กลบกลิ่น ด้วยบริการอบโอโซน
2. ละอองฝอยเข้าถึงซอกเสา คาน และร่องพื้นไม้ที่มือเข้าไม่ถึง ด้วยบริการพ่นฆ่าเชื้อ
3. ใช้น้ำยา CHEMGENE HLD4H ที่ออกแบบมาเพื่อการฆ่าเชื้อพื้นผิว
4. ช่วยลดสปอร์เชื้อราที่ลอยขึ้นไปห้องนอนชั้นบน ซึ่งผู้สูงอายุและเด็กใช้เวลาอยู่นานที่สุด
5. ไม่ต้องรอให้ไม้แห้งสนิทหลายเดือนแล้วค่อยหวังว่ากลิ่นจะหายเอง
6. มีขั้นตอนความปลอดภัยชัดเจน แจ้งเวลาออกจากบ้านและเวลากลับเข้าบ้านล่วงหน้า
7. ได้คำแนะนำเรื่องการขนโคลน การทิ้งของ และการลดความชื้นจากทีมที่ทำงานหน้างานจริง
8. ลดภาระลูกหลานที่ต้องลางานกลับมาขัดล้างซ้ำหลายรอบ
9. ต่อยอดได้กับบริการกำจัดไรฝุ่นสำหรับที่นอนและหมอนบนเรือน และบริการพ่นยุงรอบบ้านริมน้ำ
10. ติดต่อง่ายทั้งทางโทรศัพท์และ LINE นัดสำรวจพื้นที่มหาราช บ้านแพน บางบาล และอำเภอใกล้เคียงได้

สิ่งที่เจ้าของบ้านทำเองได้ ก่อนและหลังเรียกบริการ

• ตักโคลนออกให้มากที่สุด: โคลนที่เหลือคือแหล่งกลิ่นหลัก ควรตักออกให้ถึงผิวดินเดิม แล้วกองไว้ห่างจากตัวบ้าน
• เปิดทางลม: หากใต้ถุนมีผนังสังกะสีหรือไม้ระแนงกั้น ให้เปิดช่องให้ลมผ่านในตอนกลางวัน เพื่อเร่งให้ดินและเสาแห้ง
• ยกของขึ้นจากพื้น: ของที่ยังจะเก็บไว้ใต้ถุนควรวางบนชั้นหรือแท่นยกสูง ไม่วางติดดินชื้น
• ตรวจไม้เป็นระยะ: สังเกตคราบรา จุดผุ และรอยปลวกที่โคนเสาและคาน ถ่ายภาพไว้เทียบทุกสัปดาห์
• เช็ดทำความสะอาดจุดสัมผัสบ่อย: ราวบันได ประตู และโต๊ะ ใช้สเปรย์ฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H ขนาด 750 มล. ช่วยดูแลระหว่างวันได้สะดวก
• ล้างมือทุกครั้งหลังทำงานใต้ถุน: และหากมีแผลที่เท้าหรือขา ควรปิดแผลให้มิดชิดก่อนลงไปทำงาน

ก่อนและหลังการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน

เสียงจากผู้ใช้บริการ (สถานการณ์ตัวอย่าง)

"ทีมงานลงไปดูถึงใต้ถุน ส่องไฟดูทุกเสา บอกว่ากลิ่นมันมาจากไม้ที่อมน้ำกับโคลนที่ยังเหลือตรงมุมบ้าน ให้หลานตักออกก่อนแล้วค่อยพ่นค่อยอบ หลังทำ ป้ากลับมานอนห้องตัวเองได้แล้ว กลิ่นเบาลงมาก"

— ป้าบุญเรือน บ้านไม้ใต้ถุนสูง อำเภอมหาราช (ตัวอย่างสถานการณ์)

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ใต้ถุนบ้านเป็นพื้นที่เปิดโล่ง อบโอโซนได้ไหม
ตอบ: โอโซนทำงานได้ดีในพื้นที่ปิด ทีมงานจะเน้นอบห้องชั้นบนและพื้นที่ที่กั้นได้ ส่วนใต้ถุนที่เปิดโล่งจะใช้การพ่นฆ่าเชื้อร่วมกับการเอาโคลนออกและการระบายความชื้นเป็นหลัก

ถาม: ต้องรอให้ไม้แห้งก่อนถึงจะเรียกบริการได้ไหม
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องรอแห้งสนิท แต่ควรตักโคลนออกให้มากที่สุดก่อน การพ่นฆ่าเชื้อตั้งแต่ช่วงแรกช่วยลดการลุกลามของเชื้อราได้

ถาม: ระหว่างอบโอโซน ไก่และสุนัขที่เลี้ยงไว้ใต้ถุนต้องย้ายไปไหน
ตอบ: ต้องย้ายสัตว์ทุกชนิดออกนอกพื้นที่ระหว่างการอบและช่วงระบายอากาศ ทีมงานจะแจ้งเวลาให้ทราบล่วงหน้า

ถาม: กลิ่นจะหายถาวรไหม
ตอบ: หากต้นเหตุ เช่น โคลนที่เหลือและความชื้นสะสม ได้รับการจัดการ กลิ่นจะลดลงอย่างมาก แต่ถ้าไม้ยังอมน้ำมาก อาจต้องตรวจและอบซ้ำตามคำแนะนำ

ถาม: น้ำยาที่พ่นปลอดภัยกับไม้สักเก่าไหม
ตอบ: ทีมงานจะประเมินพื้นผิวก่อนพ่น และใช้ปริมาณที่เหมาะสมกับวัสดุ หากมีงานไม้แกะสลักหรือของเก่าที่มีค่า แนะนำให้แจ้งทีมงานก่อนเริ่มงาน

ถาม: ให้บริการพื้นที่ใดบ้างในอยุธยา
ตอบ: มหาราช บ้านแพน บางบาล บางปะหัน พระนครศรีอยุธยา และอำเภอใกล้เคียง สอบถามคิวได้ที่ LINE @whd268

ให้บ้านริมน้ำกลับมาหายใจได้อีกครั้ง

นัดสำรวจบ้านใต้ถุนสูงของคุณในมหาราชและพื้นที่ใกล้เคียง

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย
• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator
• บทความทั้งหมด

ข้อมูลอ้างอิงด้านสุขภาพ: องค์การอนามัยโลก (WHO): Floods · กรมควบคุมโรค