เรื่องเล่าจากหน้างาน: ร้านของพี่แหม่มที่กลิ่นกระดาษเปลี่ยนไป

พี่แหม่มเปิดร้านถ่ายเอกสารและเครื่องเขียนเล็ก ๆ ริมถนนสุขสวัสดิ์ เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพฯ มาเกือบสิบห้าปี ด้านหน้าร้านมีเครื่องถ่ายเอกสารสามเครื่อง เครื่องเคลือบบัตร และโต๊ะเข้าเล่มรายงาน ด้านในเป็นชั้นหนังสือเตรียมสอบ หนังสือเด็ก สมุด ปากกา กระดาษสี และอุปกรณ์งานประดิษฐ์ ลูกค้าประจำคือนักเรียนจากโรงเรียนใกล้ ๆ พนักงานบริษัท และคนในชุมชนริมเจ้าพระยาที่แวะมาถ่ายสำเนาบัตรและเอกสารราชการ

ต้นเดือนตุลาคม 2569 ฝนตกหนักต่อเนื่องหลายวัน ประกอบกับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาหนุนสูง น้ำเอ่อเข้าซอยและไหลเข้าร้านสูงราว 30 เซนติเมตร พี่แหม่มกับลูกชายช่วยกันยกเครื่องถ่ายเอกสารขึ้นบนแท่นไม้ทัน แต่ลังกระดาษ A4 หลายสิบรีมที่วางซ้อนบนพื้นในห้องเก็บของ หนังสือชั้นล่างสุด และกล่องสมุดที่ยังไม่ได้แกะ ยกหนีไม่ทัน น้ำขังอยู่ในร้านเกือบหนึ่งสัปดาห์

เมื่อน้ำลด พี่แหม่มเปิดประตูร้านแล้วต้องชะงัก กลิ่นที่เคยเป็นกลิ่นกระดาษใหม่และหมึกพิมพ์ กลายเป็นกลิ่นอับชื้นปนกลิ่นโคลน รีมกระดาษที่แช่น้ำบวมเป็นก้อนแข็ง หนังสือชั้นล่างหน้ากระดาษเป็นคลื่น ปกมีจุดดำและจุดสีน้ำตาลกระจายเต็ม ที่น่ากังวลกว่านั้นคือหนังสือบนชั้นที่สองและสามซึ่งไม่ได้โดนน้ำโดยตรง ก็เริ่มมีกลิ่นอับ และบางเล่มมีฝ้าขาวขึ้นที่สันปก เพราะความชื้นในร้านที่ปิดทึบลอยขึ้นไปสะสม

สองสามวันหลังเปิดร้าน ลูกค้าประจำคนหนึ่งเปิดหนังสือเตรียมสอบแล้วจามติดกันหลายครั้ง ก่อนวางคืนชั้นแล้วบอกว่า "ขอไปซื้อที่อื่นก่อนนะพี่ กลิ่นมันแรง" พี่แหม่มเล่าว่า "ของที่เสียหายเพราะน้ำ เรายังพอทำใจได้ แต่ของที่ยังขายได้กลับขายไม่ออกเพราะกลิ่น อันนี้ทำให้ท้อมาก"

สถานการณ์แบบนี้เกิดขึ้นกับร้านหนังสือ ร้านถ่ายเอกสาร ร้านเครื่องเขียน ร้านรับพิมพ์งาน และร้านหนังสือมือสองหลายแห่งในราษฎร์บูรณะ บางปะกอก ทุ่งครุ และพื้นที่ริมเจ้าพระยาฝั่งธนบุรีที่น้ำท่วมในปีนี้

ทำไมกระดาษจึงขึ้นราเร็วเป็นพิเศษหลังน้ำท่วม

กระดาษทำจากเส้นใยเซลลูโลสที่ดูดซับความชื้นได้ดีมาก และยังเป็นอาหารชั้นดีของเชื้อราหลายชนิด เมื่อความชื้นในอากาศสูงต่อเนื่องหลายวัน สปอร์เชื้อราที่มีอยู่ในอากาศตามธรรมชาติจะเริ่มงอกบนผิวกระดาษ ปกหนังสือ และกล่องกระดาษลูกฟูก โดยเฉพาะในร้านที่ปิดประตูทึบช่วงน้ำท่วมและไม่มีการระบายอากาศ

ร้านหนังสือและร้านเครื่องเขียนยังมีสินค้าวางเบียดกันแน่นบนชั้น อากาศไหลเวียนระหว่างเล่มได้น้อย ความชื้นจึงค้างอยู่นาน ราที่ขึ้นบนหนังสือเล่มหนึ่งปล่อยสปอร์ลอยไปเกาะเล่มข้าง ๆ ได้ง่าย ทำให้ปัญหาลามจากชั้นล่างขึ้นชั้นบน แม้ชั้นบนจะไม่เคยโดนน้ำเลย

ผลกระทบต่อสุขภาพ

• ภูมิแพ้และหอบหืด สปอร์ราจากกระดาษฟุ้งขึ้นทุกครั้งที่มีคนหยิบหนังสือหรือเปิดหน้ากระดาษ ทำให้จาม คัดจมูก ระคายเคืองตา และอาจกระตุ้นหอบหืดในเด็กและผู้สูงอายุ
• เชื้อโรคจากน้ำท่วม โคลนและคราบน้ำที่ตกค้างตามพื้น เคาน์เตอร์ และขาชั้นวาง อาจมีแบคทีเรียอย่างอีโคไลปนอยู่ ซึ่งติดมือพนักงานและลูกค้าได้
• โรคฉี่หนูหรือเลปโตสไปโรซิส เป็นความเสี่ยงของเจ้าของร้านและพนักงานที่ลุยโคลนขนของ โดยเฉพาะหากมีบาดแผลที่มือหรือเท้า
• ความเสี่ยงของพนักงานที่อยู่ในร้านทั้งวัน การหายใจเอาสปอร์ราและกลิ่นอับเป็นเวลานานทำให้ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย และไม่สบายตัวได้

ผลกระทบต่อธุรกิจ

สินค้าของร้านหนังสือและร้านเครื่องเขียนมีจุดขายอยู่ที่ความใหม่และความสะอาด หนังสือที่มีจุดราหรือกลิ่นอับแทบขายไม่ได้ในราคาเต็ม ลูกค้าที่ได้กลิ่นแรงตั้งแต่หน้าประตูมักไม่เดินเข้าร้าน ส่วนร้านถ่ายเอกสารยังเสี่ยงเรื่องกระดาษที่ชื้นทำให้เครื่องถ่ายเอกสารกระดาษติดบ่อย งานพิมพ์ไม่คม และต้องเสียค่าซ่อมเครื่องเพิ่ม ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ร้านกำลังต้องการรายได้มากที่สุดเพื่อฟื้นตัวจากน้ำท่วม

ทำไมวิธีที่ร้านส่วนใหญ่ทำจึงยังไม่พอ

เช็ดราออกจากปกหนังสือ ช่วยให้ดูสะอาดขึ้น แต่สปอร์ราที่ฝังอยู่ในเนื้อกระดาษและสันหนังสือยังอยู่ และการเช็ดด้วยผ้าชื้นอาจทำให้ปกเสียหายหรือราแผ่กว้างกว่าเดิม

ฉีดน้ำหอมหรือสเปรย์ปรับอากาศ กลบกลิ่นได้เพียงชั่วคราว และกลิ่นน้ำหอมยังซึมเข้ากระดาษ กลายเป็นกลิ่นผสมที่ลูกค้าบางคนไม่ชอบยิ่งกว่าเดิม

ใช้น้ำยาฟอกขาวหรือน้ำยาฆ่าเชื้อแบบเปียก เหมาะกับพื้นกระเบื้องและเคาน์เตอร์ แต่ใช้กับกระดาษไม่ได้ เพราะทำให้กระดาษเปียก ด่าง และสีซีด

เปิดแอร์และพัดลมทิ้งไว้ ช่วยลดความชื้นได้บ้าง แต่ไม่ได้ทำลายสปอร์ราและโมเลกุลกลิ่นที่ซึมอยู่ในกระดาษ ห้องเก็บของด้านหลังที่ไม่มีแอร์ก็ยังอับเหมือนเดิม

ทาสีผนังใหม่ ช่วยเรื่องคราบน้ำ แต่ถ้าผนังด้านในยังชื้นและมีรา สีจะพองและราจะกลับมาภายในไม่กี่สัปดาห์

ทางออก: อบโอโซนเป็นหลัก เสริมด้วยพ่นฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H

สำหรับร้านที่สินค้าส่วนใหญ่เป็นกระดาษ World Health Disinfection (WHD) แนะนำให้ใช้ บริการอบโอโซน เป็นวิธีหลัก เพราะโอโซนเป็นก๊าซที่ไม่ทำให้กระดาษเปียก แพร่เข้าไปในช่องว่างระหว่างเล่ม ภายในกล่อง และหลังชั้นวางได้ทั่วถึง ช่วยทำลายสปอร์เชื้อราในอากาศและบนผิวสินค้า และสลายโมเลกุลกลิ่นอับที่ซึมอยู่ในกระดาษ เมื่อระบายอากาศแล้ว โอโซนจะสลายกลับเป็นออกซิเจน ไม่ทิ้งกลิ่นสารเคมีไว้บนสินค้า

ส่วนพื้นร้าน เคาน์เตอร์ ขาชั้นวาง ผนังด้านล่าง ห้องน้ำ และจุดที่โคลนเคยท่วมถึง ทีมงานจะใช้ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H ผ่านเครื่องพ่นละอองฝอย ULV โดยพ่นเฉพาะพื้นผิวแข็งและหลีกเลี่ยงการพ่นตรงลงบนกระดาษ เพื่อลดเชื้อแบคทีเรียที่มากับน้ำท่วม

ข้อเท็จจริงที่ควรรู้: การอบโอโซนช่วยเรื่องเชื้อราและกลิ่นได้ดีกับสินค้าที่แห้งแล้วและยังอยู่ในสภาพขายได้ แต่ไม่สามารถทำให้กระดาษที่แช่น้ำจนบวม ติดกันเป็นก้อน หรือเปื่อยยุ่ย กลับมาเหมือนเดิมได้ สินค้าเหล่านั้นควรคัดแยก ถ่ายรูปเก็บไว้เป็นหลักฐาน และพิจารณาตัดจำหน่าย

ขั้นตอนการทำงาน

1. สำรวจหน้าร้าน ตรวจระดับความเสียหาย แบ่งโซนหน้าร้าน ชั้นหนังสือ ห้องเก็บสต็อก และมุมเครื่องถ่ายเอกสาร พร้อมตรวจจุดที่ยังชื้น
2. แนะนำการคัดแยกสินค้า แยกเป็นกลุ่มที่ต้องทิ้ง กลุ่มที่ต้องตากให้แห้งก่อน และกลุ่มที่แห้งดีพร้อมอบ ขนโคลนออก และให้ช่างตรวจเครื่องถ่ายเอกสารกับระบบไฟฟ้า
3. พ่นฆ่าเชื้อแบบ ULV บนพื้น เคาน์เตอร์ ขาชั้นวาง ผนังด้านล่าง และห้องน้ำ
4. อบโอโซนแบบควบคุมปริมาณ ปิดร้านและห้องเก็บของ เปิดฝากล่องและจัดหนังสือให้มีช่องว่าง ตั้งเวลาและความเข้มข้นตามขนาดพื้นที่
5. ระบายอากาศ เปิดประตูและพัดลมระบายอากาศจนโอโซนสลายหมด ก่อนให้เจ้าของร้านและพนักงานกลับเข้าไป
6. ตรวจซ้ำ ตรวจกลิ่นและความชื้น พร้อมแนะนำวิธีจัดเก็บสต็อกเพื่อป้องกันราขึ้นซ้ำ

คัดแยกสินค้ากระดาษอย่างไรก่อนวันอบโอโซน

• กลุ่มที่ควรทิ้ง: รีมกระดาษที่บวมเป็นก้อน หนังสือที่หน้าติดกันหรือเปื่อย และกล่องลูกฟูกที่เปียกโคลน เพราะเป็นแหล่งเชื้อโรคและราที่ทำให้ของดีเสียตาม
• กลุ่มที่ต้องตากก่อน: หนังสือที่ชื้นแต่ไม่เปื่อย ตั้งเล่มกางออกเล็กน้อยในที่ร่มที่ลมโกรก ไม่ควรตากแดดจัดเพราะกระดาษจะเหลืองและบิดงอ
• กลุ่มที่พร้อมอบ: หนังสือ สมุด และเครื่องเขียนที่แห้งดีแต่มีกลิ่นอับหรือราผิวบาง ๆ จัดวางให้มีช่องว่างระหว่างเล่มก่อนอบ
• กลุ่มที่ไม่ใช่กระดาษ: ปากกา ไม้บรรทัด กล่องดินสอ และของพลาสติก สามารถเช็ดทำความสะอาดได้ หรือใช้ สเปรย์ฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H ขนาด 750 มล. เช็ดพื้นผิว

การคัดแยกให้ชัดตั้งแต่ต้นช่วยให้อบโอโซนได้ผลดีขึ้น และช่วยให้เจ้าของร้านรู้ตัวเลขความเสียหายจริงสำหรับวางแผนการเงินหรือยื่นเคลมประกัน

จุดที่ร้านกระดาษมักมองข้ามหลังน้ำลด

• ด้านหลังชั้นวางที่ชิดผนัง ความชื้นจากผนังซึมเข้าหนังสือแถวหลังสุด และเป็นจุดที่ราขึ้นก่อนแต่เห็นช้าที่สุด
• ใต้เครื่องถ่ายเอกสารและใต้เคาน์เตอร์ โคลนและเศษกระดาษเปียกติดค้าง ส่งกลิ่นตลอดเวลา
• ห้องเก็บสต็อกด้านหลัง มักไม่มีหน้าต่างและไม่มีแอร์ เป็นจุดที่กลิ่นอับรุนแรงที่สุด
• ถาดใส่กระดาษในเครื่องถ่ายเอกสาร กระดาษที่ค้างอยู่ในถาดช่วงน้ำท่วมดูดความชื้นไว้ ควรนำออกและเปลี่ยนใหม่
• พรมเช็ดเท้าและแผ่นยางปูพื้นหน้าร้าน ดูดน้ำไว้ใต้แผ่นและเป็นแหล่งกลิ่นที่ลูกค้าได้กลิ่นเป็นอย่างแรก

10 เหตุผลที่ร้านหนังสือและร้านถ่ายเอกสารในราษฎร์บูรณะเลือก WHD

1. อบโอโซน ไม่ทำให้กระดาษเปียก เหมาะกับร้านที่สินค้าส่วนใหญ่เป็นกระดาษ
2. โอโซนแพร่ถึงช่องว่างระหว่างเล่ม ในกล่อง และหลังชั้นวาง
3. ช่วยสลายกลิ่นอับที่ซึมอยู่ในกระดาษ ไม่ใช่แค่กลบกลิ่น อ่านเพิ่มที่ อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
4. เสริมด้วย การพ่นฆ่าเชื้อ บนพื้นและเคาน์เตอร์ที่น้ำท่วมถึง
5. ใช้น้ำยา CHEMGENE HLD4H กับพื้นผิวแข็ง โดยหลีกเลี่ยงการพ่นลงบนสินค้ากระดาษ
6. ควบคุมปริมาณโอโซนเพื่อถนอมเครื่องถ่ายเอกสารและชิ้นส่วนยาง
7. แนะนำการคัดแยกสินค้าอย่างตรงไปตรงมา ไม่สัญญาเกินจริง
8. ช่วยให้ร้านเปิดขายได้เร็วขึ้น ทันช่วงเปิดภาคเรียนและฤดูสอบ
9. ลดอาการจามและแสบตาของพนักงานที่ต้องอยู่ในร้านทั้งวัน
10. ใช้ เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator ที่ทีมงานคุ้นเคย

ก่อนและหลังการฟื้นฟูร้าน

เสียงจากผู้ใช้บริการ

"ทีมงานบอกตรง ๆ ว่ากระดาษที่บวมไปแล้วช่วยไม่ได้ ให้ทิ้งไป แต่หนังสือที่แห้งแล้วมีแค่กลิ่น อบโอโซนช่วยได้ หลังอบเสร็จ เปิดร้านเช้าวันรุ่งขึ้นกลิ่นเบาลงมาก ลูกค้าประจำกลับมายืนเลือกหนังสือได้เหมือนเดิม"

— เจ้าของร้านถ่ายเอกสารและเครื่องเขียน เขตราษฎร์บูรณะ (เรื่องเล่าจากหน้างาน)

วิธีจัดเก็บสต็อกกระดาษหลังเปิดร้านใหม่

• ยกลังกระดาษและกล่องสินค้าขึ้นวางบนแท่นรองสินค้าหรือชั้นที่สูงจากพื้นอย่างน้อย 15–20 เซนติเมตร
• เว้นระยะชั้นวางห่างจากผนังเล็กน้อยเพื่อให้อากาศไหลเวียน
• เปิดพัดลมระบายอากาศในห้องเก็บของทุกวัน และสังเกตความชื้นบนผนัง
• ใช้ระบบเข้าก่อนออกก่อน ไม่ปล่อยสต็อกกระดาษค้างนานในช่วงฤดูฝน
• หากเริ่มได้กลิ่นอับหรือเห็นจุดราใหม่ ให้รีบแยกเล่มนั้นออกและนัดอบโอโซนซ้ำ
• หากเจ้าของร้านหรือพนักงานมีไข้ ปวดน่อง หรือตาแดงหลังลุยน้ำ ควรพบแพทย์ตามคำแนะนำของ กรมควบคุมโรค

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: อบโอโซนแล้วกระดาษจะเหลืองหรือเสียหายไหม
ตอบ: ทีมงานควบคุมปริมาณและเวลาให้เหมาะกับพื้นที่และชนิดสินค้า การอบตามขั้นตอนที่เหมาะสมใช้กับร้านหนังสือได้ แต่หนังสือหายากหรือเอกสารสำคัญควรแยกเก็บและปรึกษาทีมงานก่อน

ถาม: หนังสือที่ขึ้นราแล้วจะกลับมาขาวเหมือนเดิมไหม
ตอบ: โอโซนช่วยทำลายสปอร์ราและลดกลิ่น แต่คราบสีที่ราทิ้งไว้บนกระดาษอาจยังเห็นอยู่ เจ้าของร้านจึงควรพิจารณาว่าเล่มใดยังขายได้ในสภาพเดิม และเล่มใดควรลดราคาหรือตัดจำหน่าย

ถาม: ต้องปิดร้านนานแค่ไหน
ตอบ: ร้านขนาดเล็กมักใช้เวลาไม่นาน ทีมงานจะแจ้งเวลาโดยประมาณหลังสำรวจ รวมถึงเวลาระบายอากาศก่อนเปิดร้าน และสามารถนัดทำนอกเวลาทำการได้

ถาม: เครื่องถ่ายเอกสารต้องย้ายออกไหม
ตอบ: ควรปิดคลุมหรือย้ายออกตามคำแนะนำของทีมงาน และให้ช่างผู้ดูแลเครื่องตรวจสภาพก่อนเปิดใช้งาน เพราะเครื่องที่เคยโดนน้ำหรือความชื้นสูงอาจมีปัญหาทางไฟฟ้า

ถาม: ร้านหนังสือมือสองหรือห้องสมุดเล็ก ๆ ใช้บริการได้ไหม
ตอบ: ได้ ทั้งร้านหนังสือมือสอง มุมอ่านหนังสือของโรงเรียน และห้องเก็บเอกสารของสำนักงาน

ถาม: ติดต่ออย่างไร
ตอบ: โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268

ให้ร้านกลับมามีกลิ่นกระดาษใหม่อีกครั้ง

ปรึกษาทีมงาน World Health Disinfection เพื่อวางแผนอบโอโซนและพ่นฆ่าเชื้อร้านหนังสือ ร้านถ่ายเอกสาร และร้านเครื่องเขียน ในราษฎร์บูรณะ บางปะกอก ทุ่งครุ และพื้นที่ใกล้เคียง

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator
• สเปรย์ฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H 750 มล.
• อ่านบทความทั้งหมด

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: WHO – Floods and health และ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข