เรื่องเล่าจากหน้างาน: เช้าวันแรกที่ป้าบุญมีกลับมาเปิดแผงปลา

ป้าบุญมีขายปลาน้ำจืดอยู่ในตลาดสดริมแม่น้ำบางปะกง อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา มากว่ายี่สิบปี ลูกค้าประจำของป้ามีทั้งแม่บ้านในชุมชน ร้านอาหารตามสั่ง และนักท่องเที่ยวที่แวะมาไหว้พระที่วัดโพธิ์บางคล้า ปีนี้น้ำจากแม่น้ำบางปะกงเอ่อล้นเข้าตลาดและแช่อยู่เกือบสัปดาห์ แผงของป้าจมน้ำจนถึงระดับเข่า

เช้าวันที่น้ำลด ป้าบุญมีมาถึงตลาดตั้งแต่ตีห้าเหมือนเคย แต่ภาพที่เห็นทำให้ป้ายืนนิ่งไปนาน พื้นตลาดมีโคลนหนาเกือบหนึ่งฝ่ามือ ท่อระบายน้ำข้างแผงอุดตันด้วยเศษขยะและเศษผัก กลิ่นเน่าของเศษปลาและเนื้อสัตว์ที่ค้างจากวันน้ำขึ้นผสมกับกลิ่นโคลนจนแทบหายใจไม่ออก บนเคาน์เตอร์สแตนเลสมีรอยเท้าหนูเป็นทาง และใต้แผงมีมูลหนูกระจายอยู่หลายจุด ผนังปูนหลังแผงเริ่มมีคราบดำของเชื้อราขึ้นเป็นแนวตามระดับน้ำ

ป้ากับลูกชายช่วยกันขัดล้างอยู่สองวันเต็ม ราดน้ำยาล้างห้องน้ำ เทผงซักฟอก ฉีดน้ำแรงดันสูง แต่กลิ่นยังไม่หายสนิท ลูกค้าประจำหลายคนเดินผ่านแล้วบอกว่า "รอให้ตลาดสะอาดก่อนนะป้า" บางคนก็ถามตรง ๆ ว่าตลาดฆ่าเชื้อแล้วหรือยัง เพราะกลัวลูกหลานท้องเสีย ป้ารู้ว่าถ้าลูกค้าไม่กลับมาภายในสัปดาห์นี้ รายได้ที่ขาดหายไปตั้งแต่น้ำท่วมจะยิ่งหนักขึ้นไปอีก

สถานการณ์ของป้าบุญมีเกิดขึ้นกับตลาดสดหลายแห่งในฉะเชิงเทราช่วงน้ำท่วมปี 2569 ทั้งตลาดริมน้ำ ตลาดนัดชุมชน และแผงค้าข้างทาง ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความสกปรกที่มองเห็นเท่านั้น แต่อยู่ที่เชื้อโรค เชื้อรา และสัตว์พาหะที่มองไม่เห็น ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพของทั้งแม่ค้าและผู้บริโภคโดยตรง

ทำไมตลาดสดหลังน้ำลดจึงเป็นจุดเสี่ยงด้านสุขอนามัย

ตลาดสดเป็นพื้นที่ที่มีอาหารสด เศษอาหาร น้ำ และความชื้นอยู่ตลอดเวลาแม้ในยามปกติ เมื่อน้ำท่วมพัดพาสิ่งปฏิกูลจากท่อระบายน้ำ บ่อเกรอะ และคอกสัตว์เข้ามา ตลาดจึงกลายเป็นแหล่งรวมเชื้อโรคชั้นดี และเมื่อน้ำลด โคลนที่ค้างอยู่ก็เก็บเชื้อเหล่านั้นไว้ตามพื้น ร่องระบายน้ำ ขาแผง และซอกมุมต่าง ๆ

ความเสี่ยงด้านสุขภาพ

• โรคท้องร่วงและอาหารเป็นพิษ แบคทีเรียอย่าง E. coli และเชื้ออื่นจากสิ่งปฏิกูลสามารถปนเปื้อนเขียง มีด ถาดใส่อาหาร และมือของผู้ขาย ก่อนจะส่งต่อไปถึงอาหารที่ลูกค้านำกลับบ้าน
• โรคฉี่หนู (เลปโตสไปโรซิส) หนูที่หนีน้ำมักเข้ามาอาศัยในตลาดเพราะมีอาหาร ปัสสาวะของหนูที่ปนในโคลนและแอ่งน้ำเป็นแหล่งแพร่เชื้อ โดยเฉพาะกับคนที่เดินเท้าเปล่าหรือมีแผลที่เท้า
• ภูมิแพ้และโรคทางเดินหายใจ เชื้อราที่ขึ้นตามผนัง ใต้แผง และในห้องเก็บของปล่อยสปอร์ออกมาในอากาศ แม่ค้าที่อยู่ในตลาดวันละหลายชั่วโมงจึงเสี่ยงไอ จาม และหอบกำเริบ
• โรคผิวหนัง การสัมผัสน้ำและโคลนปนเปื้อนเป็นเวลานานทำให้เกิดผื่นคัน เท้าเปื่อย และการติดเชื้อที่ผิวหนัง

ความเสียหายด้านรายได้และชื่อเสียง

สำหรับแม่ค้า ความสะอาดคือหัวใจของการขายอาหารสด ลูกค้าเพียงคนเดียวที่ท้องเสียหลังซื้อของจากตลาดสามารถทำให้ข่าวลือกระจายไปทั่วชุมชนได้ภายในวันเดียว ยิ่งในยุคที่ทุกคนถ่ายรูปและโพสต์ลงโซเชียลมีเดีย ภาพโคลนหรือหนูในตลาดเพียงภาพเดียวก็อาจทำให้ลูกค้าหายไปหลายสัปดาห์ ขณะที่ตลาดเองก็ต้องรับมือกับการตรวจสอบด้านสุขาภิบาลจากหน่วยงานท้องถิ่นด้วย

ส่วนเรื่องเวลา แม่ค้าส่วนใหญ่ไม่สามารถปิดแผงนานได้ เพราะรายได้รายวันคือค่าใช้จ่ายของครอบครัว การฟื้นฟูตลาดให้สะอาดอย่างรวดเร็วและได้ผลจริงจึงสำคัญกว่าการขัดล้างซ้ำไปซ้ำมาโดยไม่รู้ว่าเชื้อหมดหรือยัง

ทำไมการล้างแบบเดิมจึงยังไม่พอสำหรับตลาดหลังน้ำท่วม

1. ราดน้ำยาฟอกขาวหรือน้ำยาล้างห้องน้ำ ช่วยฆ่าเชื้อบนผิวที่ราดถึง แต่เมื่อใช้ในพื้นที่ขายอาหาร กลิ่นคลอรีนจะติดอาหาร ทำให้แม่ค้าและลูกค้าแสบตาแสบจมูก อีกทั้งน้ำยาที่มีฤทธิ์กัดกร่อนยังทำลายขาแผงเหล็กและเคาน์เตอร์สแตนเลสในระยะยาว

2. ฉีดน้ำแรงดันสูงอย่างเดียว ช่วยไล่โคลนออกได้ดี แต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อ และบางครั้งยังทำให้ละอองน้ำที่ปนเชื้อกระจายฟุ้งไปเกาะตามแผงข้างเคียง

3. ใช้ยาเบื่อหนูหรือกาวดักหนูอย่างเดียว ช่วยลดจำนวนหนูได้บ้าง แต่ไม่ได้จัดการเชื้อโรคที่หนูทิ้งไว้ตามพื้นผิว และยาเบื่อในพื้นที่ขายอาหารต้องใช้อย่างระมัดระวังมาก

4. จุดธูปหรือฉีดน้ำหอมกลบกลิ่น เป็นเพียงการซ่อนปัญหา กลิ่นเน่าเกิดจากแบคทีเรียที่ย่อยสลายสารอินทรีย์ ตราบใดที่แบคทีเรียยังอยู่ กลิ่นก็จะกลับมาทุกเช้า

สิ่งที่ตลาดต้องการคือการฆ่าเชื้อแบบทั่วถึงด้วยน้ำยาที่ปลอดภัยต่อพื้นที่อาหาร ร่วมกับการกำจัดกลิ่นและเชื้อราในจุดอับ ซึ่งเป็นงานที่ WHD ทำมาโดยตรง

ทางออก: พ่นฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H + อบโอโซน โดย World Health Disinfection

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการพ่นฆ่าเชื้อโรคและอบโอโซนสำหรับพื้นที่สาธารณะ อาคารพาณิชย์ และสถานประกอบการด้านอาหาร สำหรับตลาดสดหลังน้ำลด เราออกแบบงานเป็นสองส่วนที่ทำงานเสริมกัน

ส่วนที่หนึ่ง: พ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H แบบละอองฝอย

น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H เป็นน้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงที่ออกฤทธิ์ต่อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา ไม่มีส่วนผสมของคลอรีน ไม่กัดกร่อนสแตนเลสและโลหะ และไม่มีกลิ่นฉุน จึงเหมาะกับพื้นที่ที่มีการจัดวางอาหาร เราใช้เครื่องพ่นละอองฝอยละเอียด (ULV) ที่ทำให้น้ำยากระจายถึงขาแผง ใต้เคาน์เตอร์ ร่องระบายน้ำ ผนัง และเพดานโครงหลังคา ซึ่งเป็นจุดที่ไม้ถูพื้นเข้าไม่ถึง

ส่วนที่สอง: อบโอโซนในพื้นที่ปิด

สำหรับห้องเย็น ห้องเก็บของ ห้องน้ำตลาด และแผงที่มีโครงปิดล้อม เราใช้เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator โอโซนเป็นก๊าซที่มีอำนาจออกซิไดซ์สูง แทรกซึมเข้าไปทำลายเชื้อราและแบคทีเรียในจุดอับ และสลายโมเลกุลของกลิ่นเน่าให้หมดไป เมื่อระบายอากาศแล้ว โอโซนจะสลายกลับเป็นออกซิเจนเอง ไม่ทิ้งสารตกค้างบนพื้นผิว

ขั้นตอนการให้บริการ 6 ขั้น

1. สำรวจหน้างาน เดินตรวจตลาดร่วมกับเจ้าของหรือคณะกรรมการตลาด ดูระดับน้ำที่เคยท่วม จุดสะสมโคลน ร่องรอยหนู ท่อระบายน้ำ และพื้นที่ปิดที่ต้องอบโอโซน
2. แนะนำการขจัดโคลนและขยะ น้ำยาฆ่าเชื้อจะได้ผลดีที่สุดเมื่อพื้นผิวสะอาด เราแนะนำลำดับการตักโคลน ล้างท่อ และแยกขยะอินทรีย์ออกจากพื้นที่ก่อนเริ่มงาน
3. พ่นฆ่าเชื้อ Chemgene HLD4H พ่นละอองฝอยทั่วพื้นที่ทั้งแผงค้า ทางเดิน ผนัง ร่องระบายน้ำ และจุดที่พบมูลหนู ทิ้งไว้ตามเวลาที่น้ำยาต้องการ
4. อบโอโซนพื้นที่ปิด ปิดห้องเย็น ห้องเก็บของ และห้องน้ำ แล้วอบตามขนาดพื้นที่ ระหว่างนี้ต้องไม่มีคนหรือสัตว์อยู่ในห้อง
5. ระบายอากาศ เปิดประตูหน้าต่างจนโอโซนสลายหมด ก่อนให้ผู้ค้ากลับเข้าใช้พื้นที่
6. ตรวจซ้ำและให้คำแนะนำ ตรวจกลิ่นและสภาพหลังทำ พร้อมแนะนำแนวทางดูแลความสะอาดประจำวันและการป้องกันหนูในระยะยาว

เวลาทำงานที่เหมาะกับตลาด: เราสามารถนัดทำงานในช่วงที่ตลาดปิด เช่น บ่ายถึงค่ำ หรือวันที่ตลาดหยุด เพื่อไม่ให้กระทบการค้าขาย และให้แม่ค้ากลับมาเปิดแผงได้ในเช้าวันถัดไป

10 เหตุผลที่ตลาดสดในบางคล้าเลือกพ่นฆ่าเชื้อกับ WHD

1. น้ำยาเหมาะกับพื้นที่อาหาร Chemgene HLD4H ไม่มีคลอรีน ไม่มีกลิ่นฉุนติดอาหาร
2. ไม่กัดกร่อนแผงสแตนเลส ถนอมเคาน์เตอร์ ตู้แช่ และขาแผงเหล็ก
3. ละอองฝอยเข้าถึงทุกซอก ใต้แผง ร่องระบายน้ำ และโครงหลังคา ดูรายละเอียดที่บริการพ่นฆ่าเชื้อ
4. กำจัดกลิ่นเน่าที่ต้นเหตุ โอโซนสลายโมเลกุลกลิ่นในห้องเย็นและห้องเก็บของ อ่านเพิ่มที่อบโอโซนดับกลิ่น
5. ช่วยลดความเสี่ยงโรคท้องร่วง ฆ่าเชื้อจุดสัมผัสอาหารทั้งเขียง ถาด และเคาน์เตอร์
6. ช่วยจัดการจุดที่หนูเคยอาศัย ฆ่าเชื้อบริเวณที่พบมูลและรอยหนู ลดความเสี่ยงโรคฉี่หนู
7. ทำงานนอกเวลาค้าขาย ไม่ต้องปิดตลาดหลายวัน
8. สร้างความมั่นใจให้ลูกค้า แม่ค้าบอกลูกค้าได้ว่าตลาดผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว
9. ดูแลต่อเนื่องได้ ผสานกับบริการพ่นยุงรอบตลาดเพื่อลดยุงลายหลังน้ำลด
10. ติดต่อง่าย โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ให้บริการบางคล้า เมืองฉะเชิงเทรา และพื้นที่ใกล้เคียง

ก่อนและหลังการพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซน

เสียงจากผู้ค้าในตลาด

"ขัดเองสองวันกลิ่นก็ยังไม่หาย พอทีมงานมาพ่นฆ่าเชื้อตอนบ่ายหลังตลาดวาย แล้วอบห้องเย็นต่อ เช้าวันรุ่งขึ้นกลิ่นเบาลงมาก ป้าบอกลูกค้าได้เต็มปากว่าตลาดฆ่าเชื้อแล้ว ลูกค้าประจำก็เริ่มกลับมาซื้อปลาเหมือนเดิม"
— ป้าบุญมี แม่ค้าแผงปลา ตลาดสดบางคล้า ฉะเชิงเทรา (เรื่องเล่าจากหน้างาน)

อีกกรณีหนึ่งคือคุณสมศักดิ์ ผู้ดูแลตลาดนัดชุมชนในตำบลใกล้เคียง ซึ่งมีแผงค้าหลายสิบแผงที่โดนน้ำท่วมพร้อมกัน เขาเลือกให้ทีมงานพ่นฆ่าเชื้อทั้งตลาดในครั้งเดียว แทนที่จะให้แม่ค้าแต่ละคนทำกันเอง ทำให้มาตรฐานความสะอาดเท่ากันทั้งตลาด และสื่อสารกับลูกค้าได้ง่ายขึ้น

สิ่งที่แม่ค้าและผู้ดูแลตลาดควรทำหลังน้ำลด

• ป้องกันตัวเองก่อนเสมอ สวมรองเท้าบูท ถุงมือยาง และหน้ากากอนามัยขณะตักโคลนและล้างพื้นที่ เพื่อลดความเสี่ยงโรคฉี่หนูและการสูดสปอร์เชื้อรา
• ทิ้งอาหารที่สัมผัสน้ำท่วม อาหารสด ของแห้ง หรือเครื่องปรุงที่โดนน้ำท่วมไม่ควรนำมาขายต่อ แม้บรรจุภัณฑ์จะดูปกติ
• ตักโคลนและล้างท่อระบายน้ำ ให้น้ำไหลได้ตามปกติ ลดแอ่งน้ำขังที่เป็นแหล่งเพาะยุงและเชื้อโรค
• ตรวจหาร่องรอยหนู มูล รอยกัดแทะ และรูตามผนัง แจ้งทีมงานให้ฆ่าเชื้อบริเวณนั้นเป็นพิเศษ
• ตรวจระบบไฟฟ้า ให้ช่างไฟตรวจปลั๊กและตู้แช่ที่จมน้ำก่อนเปิดใช้
• นัดพ่นฆ่าเชื้อ ติดต่อ WHD เพื่อวางแผนพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนในช่วงที่ตลาดปิด

หลังพ่นฆ่าเชื้อแล้ว การดูแลประจำวันก็สำคัญไม่แพ้กัน แม่ค้าหลายรายเลือกใช้น้ำยาฆ่าเชื้อชนิดสเปรย์ CHEMGENE HLD4H ขนาด 750 มล. ฉีดเช็ดเคาน์เตอร์และเขียงทุกเย็นหลังเก็บแผง ซึ่งช่วยรักษาความสะอาดได้ต่อเนื่อง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: พ่นฆ่าเชื้อแล้วต้องปิดตลาดกี่วัน?
ตอบ: โดยทั่วไปเราทำงานในช่วงที่ตลาดปิด และพื้นที่เปิดโล่งสามารถกลับมาใช้งานได้หลังน้ำยาแห้งและระบายอากาศเรียบร้อย ทีมงานจะแจ้งเวลาที่เหมาะสมหลังสำรวจหน้างาน

ถาม: น้ำยา Chemgene HLD4H ปลอดภัยกับพื้นที่ขายอาหารหรือไม่?
ตอบ: Chemgene HLD4H ไม่มีคลอรีน ไม่กัดกร่อน และไม่มีกลิ่นฉุน เหมาะกับพื้นที่ที่มีการวางอาหาร อย่างไรก็ตาม ควรเก็บอาหารออกจากพื้นที่ระหว่างพ่น และล้างภาชนะสัมผัสอาหารตามปกติก่อนใช้งาน

ถาม: บริการนี้กำจัดหนูได้ด้วยไหม?
ตอบ: บริการของเราเน้นการฆ่าเชื้อโรคบริเวณที่หนูเคยอาศัยและทิ้งสิ่งปฏิกูลไว้ ส่วนการกำจัดตัวหนูโดยตรง ทีมงานจะให้คำแนะนำการปิดช่องทางเข้าและการจัดการขยะเพื่อลดแหล่งอาหารของหนู

ถาม: อบโอโซนในห้องเย็นที่ยังมีสินค้าได้ไหม?
ตอบ: ควรนำสินค้าและอาหารสดออกก่อนอบทุกครั้ง และต้องไม่มีคนหรือสัตว์อยู่ในห้องระหว่างอบ หลังอบต้องระบายอากาศจนไม่มีกลิ่นโอโซนก่อนนำสินค้ากลับเข้าไป

ถาม: แผงเล็กแผงเดียวเรียกใช้บริการได้ไหม?
ตอบ: ได้ แต่ถ้ารวมกันหลายแผงหรือทั้งตลาดจะทำให้มาตรฐานความสะอาดเท่ากัน และวางแผนงานได้คุ้มค่ากว่า สอบถามรายละเอียดได้ที่โทร 065-556-6294

ถาม: ให้บริการในพื้นที่ใดบ้าง?
ตอบ: บางคล้า เมืองฉะเชิงเทรา บางปะกง บางน้ำเปรี้ยว และจังหวัดใกล้เคียง รวมถึงกรุงเทพฯ และปริมณฑล ติดต่อ LINE @whd268

ให้ตลาดของคุณกลับมาสะอาด ลูกค้ากลับมามั่นใจ

ทุกวันที่ตลาดยังมีกลิ่นและเชื้อโรค คือวันที่ลูกค้าหายไป ติดต่อ World Health Disinfection วันนี้

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 | LINE @whd268 | อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H
• บริการพ่นยุง
• บทความทั้งหมดจาก WHD
• แหล่งข้อมูลภายนอก: WHO – Floods and health และ กรมอนามัย