เรื่องเล่าจากหน้างาน: เช้าวันแรกที่ศาลาการเปรียญแห้งพอจะเดินได้

ลุงสมพงษ์ ไวยาวัจกรวัย 62 ปี ของวัดริมน้ำแห่งหนึ่งในตำบลบ้านแป้ง อำเภอบางปะอิน ดูแลวัดนี้มาเกือบ 20 ปี เขาบอกว่าไม่เคยเห็นน้ำขึ้นสูงขนาดนี้ น้ำท่วมศาลาการเปรียญสูงเกือบถึงเข่า ท่วมกุฏิพระชั้นล่าง หอฉัน และห้องเก็บของที่ใช้เก็บเสื่อ หมอน ผ้าม่าน และเครื่องครัวสำหรับงานบุญ

เช้าวันที่น้ำลดจนเดินได้ ลุงสมพงษ์เปิดประตูศาลาเป็นคนแรก สิ่งที่ปะทะหน้าคือกลิ่นเหม็นอับปนกลิ่นโคลนเน่าที่รุนแรงจนต้องยกผ้าขึ้นปิดจมูก พื้นไม้สักเก่าแก่มีคราบโคลนสีน้ำตาลเคลือบอยู่ทั่ว เสาไม้มีเส้นคราบน้ำเป็นแนวชัดเจน ผนังด้านล่างเริ่มมีจุดดำและจุดเขียวของเชื้อรากระจายเป็นวง เสื่อและหมอนอิงที่กองไว้มุมศาลาบวมน้ำ ส่งกลิ่นเหม็นจนไม่มีใครกล้าแตะ

ท่านเจ้าอาวาสซึ่งมีอายุมากแล้วเริ่มไอทุกเช้าหลังจากกลับมาจำวัดที่กุฏิ พระลูกวัดรูปหนึ่งมีผื่นคันขึ้นที่ขาหลังจากลุยน้ำช่วยขนของ ส่วนญาติโยมที่โทรมาถามว่าจะจัดงานทอดกฐินตามกำหนดได้หรือไม่ ลุงสมพงษ์ก็ยังตอบไม่ได้ เพราะเขารู้ดีว่าถ้าชาวบ้านหลายร้อยคนมานั่งในศาลาที่ยังมีเชื้อรา และกลิ่นอับแบบนี้ ไม่ใช่แค่ไม่สบายใจ แต่อาจเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้สูงอายุที่มาทำบุญด้วย

นี่คือภาพที่เกิดขึ้นจริงกับวัดจำนวนมากในบางปะอินและพื้นที่ริมน้ำของจังหวัดพระนครศรีอยุธยาหลังน้ำลด วัดคือศูนย์กลางของชุมชน เป็นทั้งที่ทำบุญ ที่ประชุม และบางครั้งก็เป็นศูนย์พักพิงชั่วคราวในช่วงน้ำท่วม เมื่อวัดยังไม่สะอาด ชุมชนทั้งชุมชนก็ยังกลับสู่ภาวะปกติได้ไม่เต็มที่

ปัญหาที่ซ่อนอยู่ในศาสนสถานหลังน้ำลด

น้ำท่วมที่ไหลผ่านชุมชนไม่ใช่น้ำสะอาด มันพัดพาเอาสิ่งปฏิกูลจากท่อระบายน้ำ ซากสัตว์ ขยะ ปุ๋ยและสารเคมีจากไร่นา รวมถึงปัสสาวะของหนูที่อาศัยอยู่ตามริมตลิ่งเข้ามาด้วย เมื่อน้ำลด ทุกพื้นผิวที่เคยจมน้ำจึงกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค ปัญหาที่วัดต้องเผชิญมีหลายด้าน ดังนี้

1. ความเสี่ยงด้านสุขภาพของพระสงฆ์และญาติโยม

• โรคฉี่หนู (เลปโตสไปโรซิส) เชื้อแบคทีเรียที่ปนอยู่ในน้ำและโคลนสามารถเข้าสู่ร่างกายทางบาดแผลหรือผิวหนังที่แช่น้ำนาน พระสงฆ์ ไวยาวัจกร และจิตอาสาที่ช่วยกันล้างวัดจึงมีความเสี่ยงสูง
• โรคอุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ หอฉันและโรงครัวที่จมน้ำอาจมีเชื้อ E. coli และแบคทีเรียอื่นตกค้างบนโต๊ะ ภาชนะ และพื้น หากไม่ฆ่าเชื้ออย่างทั่วถึงก่อนกลับมาประกอบอาหารถวายพระ ก็อาจทำให้เกิดการเจ็บป่วยได้
• โรคผิวหนังและเชื้อราที่เท้า การเดินเท้าเปล่าในศาลาและพระอุโบสถเป็นธรรมเนียมของวัด พื้นที่ยังมีเชื้อตกค้างจึงเพิ่มโอกาสเกิดผื่น คัน และการติดเชื้อที่ผิวหนัง
• ภูมิแพ้และหอบหืดจากเชื้อรา สปอร์ของเชื้อราที่ลอยอยู่ในอากาศของกุฏิและศาลาที่อับชื้น เป็นตัวกระตุ้นอาการไอ จาม คัดจมูก และหอบหืด ซึ่งพระสงฆ์สูงวัยและผู้สูงอายุที่มาทำบุญมักได้รับผลกระทบมากที่สุด

2. ความเสียหายต่อโบราณวัตถุและทรัพย์สินของวัด

วัดในบางปะอินจำนวนมากมีอาคารไม้เก่า ธรรมาสน์แกะสลัก ตู้พระธรรม ผ้าม่าน พรม และเครื่องอัฐบริขารที่มีคุณค่าทางจิตใจและประวัติศาสตร์ เชื้อราที่เติบโตบนไม้และผ้าจะค่อย ๆ กัดกินเนื้อวัสดุ ทำให้เกิดคราบด่าง สีลอก และเนื้อไม้ผุ ยิ่งปล่อยไว้นาน ความเสียหายก็ยิ่งแก้ไขยาก

3. ภาพลักษณ์และศรัทธาของชุมชน

ญาติโยมที่มาวัดคาดหวังความสงบ สะอาด และร่มเย็น หากเข้ามาแล้วพบกลิ่นอับ กลิ่นโคลน หรือเห็นคราบเชื้อราบนผนัง ความรู้สึกนั้นจะหายไปทันที งานบุญประจำปี เช่น ทอดกฐิน ลอยกระทง หรืองานสวดอภิธรรม อาจต้องเลื่อนหรือลดขนาด ซึ่งกระทบทั้งรายได้ของวัดและความสัมพันธ์กับชุมชน

4. เวลาและแรงงานที่จำกัด

วัดส่วนใหญ่มีบุคลากรน้อย พระสงฆ์มีกิจของสงฆ์ที่ต้องปฏิบัติ ไวยาวัจกรและจิตอาสาก็ต้องกลับไปฟื้นฟูบ้านของตนเองด้วย การทำความสะอาดศาลาขนาดใหญ่ กุฏิหลายหลัง และหอฉันด้วยแรงคนเพียงไม่กี่คน จึงใช้เวลานานและมักทำได้ไม่ทั่วถึง

ทำไมวิธีทำความสะอาดแบบเดิมจึงไม่พอสำหรับวัด

หลายวัดเริ่มฟื้นฟูด้วยความตั้งใจดี แต่วิธีที่ใช้กันทั่วไปมักแก้ปัญหาได้เพียงผิวเผิน

• ใช้น้ำยาฟอกขาวอย่างเดียว น้ำยาฟอกขาวช่วยฆ่าเชื้อบนพื้นผิวเรียบได้ แต่ไม่ซึมลึกเข้าไปในเนื้อไม้ที่มีรูพรุน ไอระเหยมีกลิ่นฉุนที่ระคายเคืองทางเดินหายใจ และอาจทำให้ไม้เก่า ผ้า และงานลงรักปิดทองซีดหรือเสียหาย จึงไม่เหมาะกับศาสนสถานที่มีของมีค่า
• เปิดพัดลมหรือเปิดหน้าต่างให้แห้งเอง การระบายอากาศช่วยลดความชื้น แต่ไม่ได้ฆ่าสปอร์เชื้อรา ในทางกลับกัน ลมที่พัดแรงอาจทำให้สปอร์ฟุ้งกระจายไปยังกุฏิหลังอื่นหรือห้องที่ยังไม่มีเชื้อรา
• จุดธูปหรือใช้น้ำหอมปรับอากาศกลบกลิ่น กลิ่นหอมเพียงกลบกลิ่นอับชั่วคราว โมเลกุลกลิ่นและแหล่งต้นเหตุยังอยู่ครบ เมื่อความหอมจางลง กลิ่นเดิมก็จะกลับมา
• ทาสีทับผนังทันที การทาสีทับผนังที่ยังชื้นและยังมีเชื้อรา จะทำให้สีพอง ลอก และเชื้อราขึ้นทะลุสีใหม่ภายในไม่กี่เดือน เสียทั้งเงินและเวลา
• ขัดถูด้วยมือเพียงอย่างเดียว แปรงและผ้าเข้าไม่ถึงซอกหลังธรรมาสน์ ใต้ตู้พระธรรม ช่องหลังคา และรอยต่อของไม้ จุดเหล่านี้คือที่หลบซ่อนของเชื้อโรคและเชื้อรา

สรุปคือ การทำความสะอาดแบบเดิมจำเป็นเป็นขั้นแรก แต่ต้องตามด้วยการฆ่าเชื้อที่เข้าถึงทุกพื้นที่ และการกำจัดเชื้อราและกลิ่นอับในระดับอากาศ จึงจะได้ผลที่ยั่งยืน

ทางออก: บริการพ่นฆ่าเชื้อ + อบโอโซน จาก World Health Disinfection

WHD ออกแบบการฟื้นฟูศาสนสถานหลังน้ำท่วมเป็นสองขั้นตอนหลักที่ทำงานเสริมกัน

ขั้นที่ 1: พ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H แบบละอองฝอย ULV

ทีมงานใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H ซึ่งเป็นน้ำยาฆ่าเชื้อระดับสูงที่ใช้ในสถานพยาบาล พ่นผ่านเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ที่แตกน้ำยาเป็นละอองขนาดเล็กมาก ละอองจะลอยฟุ้งและเกาะบนพื้นผิวทุกด้าน ทั้งพื้น ผนัง เสา เพดาน ใต้ธรรมาสน์ หลังตู้พระธรรม และซอกมุมที่มือเข้าไม่ถึง โดยใช้ปริมาณน้ำยาน้อย พื้นผิวจึงไม่เปียกแฉะ เหมาะกับพื้นไม้และวัสดุเก่าของวัด

ขั้นที่ 2: อบโอโซนกำจัดสปอร์เชื้อราและกลิ่นอับ

หลังพ่นฆ่าเชื้อ ทีมงานจะปิดพื้นที่และอบโอโซนด้วยเครื่องผลิตโอโซนกำลังสูง ก๊าซโอโซนเป็นสารออกซิไดซ์ที่แรง สามารถแทรกซึมเข้าไปในอากาศทั่วทั้งห้อง เข้าไปในเนื้อผ้า เสื่อ ผ้าม่าน และรูพรุนของไม้ ช่วยทำลายสปอร์เชื้อรา แบคทีเรียในอากาศ และสลายโมเลกุลที่ก่อให้เกิดกลิ่นอับ กลิ่นโคลน และกลิ่นเหม็นเน่า เมื่อครบเวลา โอโซนจะสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน ไม่ทิ้งสารเคมีตกค้าง

ขั้นตอนการให้บริการสำหรับวัดและศาสนสถาน

1. สำรวจพื้นที่ ทีมงานนัดหมายเข้าสำรวจศาลาการเปรียญ กุฏิ หอฉัน ห้องน้ำ และอาคารอื่น ๆ ประเมินระดับน้ำที่ท่วม จุดที่มีเชื้อรา วัสดุที่ต้องระวัง และวางแผนลำดับการทำงานไม่ให้กระทบกิจของสงฆ์
2. แนะนำการขนโคลนและทำความสะอาดเบื้องต้น ให้คำแนะนำการตักโคลน ล้างพื้น และคัดแยกของที่เสียหายจนไม่ควรเก็บไว้ เช่น ฟูกหรือหมอนที่อุ้มน้ำเน่า เพื่อให้การฆ่าเชื้อได้ผลเต็มที่
3. พ่นฆ่าเชื้อด้วย Chemgene HLD4H พ่นละอองฝอยทั่วทุกอาคารที่จมน้ำ รวมถึงห้องน้ำและโรงครัวซึ่งเป็นจุดเสี่ยงสูง
4. อบโอโซนแบบ Shock Treatment ปิดห้องและอบโอโซนตามระยะเวลาที่เหมาะสมกับขนาดพื้นที่และระดับกลิ่น โดยแบ่งอบทีละอาคาร เพื่อให้พระสงฆ์ยังมีพื้นที่จำวัดและปฏิบัติกิจ
5. ระบายอากาศ เปิดประตูหน้าต่างระบายอากาศให้โอโซนสลายตัวจนปลอดภัยก่อนให้ผู้ใดกลับเข้าพื้นที่
6. ตรวจเช็กซ้ำ ตรวจกลิ่นและสภาพพื้นที่หลังบริการ พร้อมแนะนำการดูแลต่อเนื่อง เช่น การควบคุมความชื้นและช่วงเวลาที่ควรทาสีใหม่

10 เหตุผลที่วัดในบางปะอินควรเลือก WHD ฟื้นฟูศาสนสถานหลังน้ำท่วม

1. ฆ่าเชื้อได้ทั่วถึงทุกซอกมุม ละอองฝอยจากบริการพ่นฆ่าเชื้อเข้าถึงใต้ธรรมาสน์ หลังตู้ และช่องหลังคาที่แปรงเข้าไม่ถึง
2. ใช้น้ำยาเกรดสถานพยาบาล Chemgene HLD4H ออกฤทธิ์ครอบคลุมแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา
3. อ่อนโยนต่อไม้เก่าและวัสดุมีค่า พ่นแบบปริมาณน้อย ไม่ทำให้พื้นไม้หรือผ้าเปียกแฉะ
4. กำจัดกลิ่นอับที่ต้นเหตุ การอบโอโซนสลายโมเลกุลกลิ่น ไม่ใช่แค่กลบกลิ่น
5. ลดสปอร์เชื้อราในอากาศ ช่วยลดตัวกระตุ้นภูมิแพ้และหอบหืดของพระสงฆ์สูงวัยและญาติโยม
6. ไม่มีสารตกค้างจากโอโซน โอโซนสลายกลับเป็นออกซิเจน ดังที่อธิบายไว้ในหน้าอบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
7. วางแผนตามกิจของสงฆ์ แบ่งทำทีละอาคาร ไม่ต้องปิดวัดทั้งวัด
8. ครอบคลุมทุกอาคาร ทั้งศาลาการเปรียญ กุฏิ หอฉัน โรงครัว ห้องน้ำ และห้องเก็บของ
9. ป้องกันยุงและแมลงต่อเนื่องได้ หากบริเวณวัดมีน้ำขังมาก สามารถเสริมบริการพ่นยุงได้
10. คืนความมั่นใจให้ชุมชน วัดพร้อมจัดงานบุญและรับญาติโยมได้อย่างสบายใจ

ก่อนและหลังรับบริการ

เสียงจากผู้ดูแลวัด (เรื่องเล่าจากหน้างาน)

"ตอนแรกคิดว่าล้างโคลนแล้วเปิดหน้าต่างไว้สักอาทิตย์ก็คงหาย แต่กลิ่นยังอยู่ แถมเชื้อราขึ้นเพิ่มทุกวัน พอทีม WHD เข้ามาสำรวจ แล้วพ่นฆ่าเชื้อกับอบโอโซนให้ทีละหลัง ทั้งศาลาและกุฏิ กลิ่นที่เคยติดจมูกก็ดีขึ้นมาก หลวงพ่อก็ไอน้อยลง ญาติโยมที่มาช่วยงานก็บอกว่าเข้ามาแล้วรู้สึกสบายขึ้น เราเลยกล้าเดินหน้าจัดงานกฐินต่อ"
— ลุงสมพงษ์ ไวยาวัจกรวัดริมน้ำ ตำบลบ้านแป้ง อำเภอบางปะอิน (บุคคลสมมติจากสถานการณ์จริง)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: ต้องรอให้วัดแห้งสนิทก่อนหรือไม่จึงจะพ่นฆ่าเชื้อได้
ตอบ: ควรตักโคลนและล้างพื้นให้เรียบร้อยก่อน ไม่จำเป็นต้องแห้งสนิททุกจุด เพราะยิ่งฆ่าเชื้อเร็วเท่าไร เชื้อราก็ยิ่งมีเวลาเติบโตน้อยลง ทีมงานจะประเมินหน้างานและแนะนำช่วงเวลาที่เหมาะสม

ถาม: น้ำยา Chemgene HLD4H ปลอดภัยกับพระพุทธรูปและงานไม้เก่าหรือไม่
ตอบ: การพ่นแบบละอองฝอยใช้น้ำยาปริมาณน้อยและไม่ทำให้พื้นผิวเปียกแฉะ อย่างไรก็ตาม สำหรับพระพุทธรูปปิดทอง งานลงรัก หรือวัตถุโบราณที่บอบบาง ทีมงานจะหารือกับทางวัดเพื่อกำหนดวิธีป้องกันหรือหลีกเลี่ยงจุดเหล่านั้นเป็นรายกรณี

ถาม: ระหว่างอบโอโซน พระสงฆ์ต้องออกจากกุฏิหรือไม่
ตอบ: ต้องออกจากห้องที่อบทุกครั้ง ห้ามมีคน สัตว์เลี้ยง หรือต้นไม้ในห้องระหว่างอบ ทีมงานจะแบ่งอบทีละหลังหรือทีละห้อง และแจ้งเวลาที่สามารถกลับเข้าพื้นที่ได้อย่างปลอดภัยหลังระบายอากาศ

ถาม: อบโอโซนช่วยกับเสื่อ หมอน และผ้าม่านได้หรือไม่
ตอบ: โอโซนช่วยลดกลิ่นอับและเชื้อราที่ผิวผ้าได้ดี แต่ของที่จมน้ำเน่านานจนบวมหรือมีเชื้อราฝังลึกในเนื้อฟูก ควรพิจารณาทิ้งเพื่อความปลอดภัย ทีมงานจะช่วยแนะนำการคัดแยก

ถาม: หลังรับบริการแล้วต้องทำอะไรต่อ
ตอบ: ควรเปิดระบายอากาศสม่ำเสมอ ควบคุมความชื้น หมั่นสังเกตจุดที่เคยมีเชื้อรา และรอให้ผนังแห้งสนิทก่อนทาสีใหม่ หากมีน้ำขังรอบวัด ควรกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงร่วมด้วย

ถาม: ให้บริการวัดในพื้นที่บางปะอินและอยุธยาหรือไม่
ตอบ: สามารถติดต่อสอบถามพื้นที่ให้บริการและนัดสำรวจได้ที่โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268

ให้วัดกลับมาสะอาด ร่มเย็น พร้อมรับญาติโยมอีกครั้ง

ปรึกษาทีม WHD เพื่อวางแผนพ่นฆ่าเชื้อและอบโอโซนสำหรับศาลาการเปรียญ กุฏิ และหอฉันของวัดคุณ

ดูบริการพ่นฆ่าเชื้อ คลิกที่นี่

จองบริการอบโอโซน คลิกที่นี่

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• โอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย
• อบโอโซนดับกลิ่นและสารเคมีตกค้าง
• เครื่องอบโอโซน Master Ozone Generator
• บทความทั้งหมด

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: WHO – Floods and health และ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข