กรณีตัวอย่าง: เช้ามืดที่เจ้าพระยาล้นเข้าชุมชนริมน้ำนครสวรรค์ ปี 2569

หมายเหตุ: เรื่องต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบได้บ่อยในชุมชนริมแม่น้ำหลังน้ำท่วม ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

ลุงสมหมายอายุหกสิบกว่าปี อาศัยอยู่ในบ้านไม้สองชั้นในชุมชนริมแม่น้ำเจ้าพระยา เช้ามืดวันที่ 30 กันยายน 2569 น้ำจากแม่น้ำล้นตลิ่งเข้ามาในชุมชนอย่างรวดเร็ว บางจุดสูงเกินครึ่งเมตร ลุงต้องลุยน้ำขนของขึ้นชั้นบน ช่วยเพื่อนบ้านยกเตียงของคุณยายที่นอนติดเตียง และเดินเข้าออกบ้านวันละหลายรอบด้วยรองเท้าแตะคู่เดิม

หลายวันต่อมา ผิวที่ซอกนิ้วเท้าของลุงขาวเปื่อย ลอกเป็นแผ่น คันมากตอนกลางคืน และมีกลิ่นเหม็นอับ เล็บโป้งเท้าที่เคยมีจุดขุ่นเล็ก ๆ อยู่แล้วกลายเป็นสีเหลืองหนาขึ้นและเริ่มล่อนจากเนื้อ ป้าภรรยาของลุงซึ่งต้องล้างโคลนและซักผ้าทั้งวัน ก็มีขอบเล็บมือบวมแดงและเจ็บ ส่วนคุณยายที่นอนติดเตียงมีผื่นแดงชื้นตามข้อพับและก้นกบ เพราะที่นอนชื้นและอากาศร้อนอบอ้าว

ลุงตั้งใจจะซื้อยามาทาเอง แต่เมื่อเท้าข้างหนึ่งเริ่มบวมแดงร้อนขึ้นมาถึงข้อเท้าและมีไข้ต่ำ ๆ ลูกสาวจึงพาไปโรงพยาบาล แพทย์อธิบายว่า ผิวที่เปื่อยและแตกจากเชื้อราที่ซอกนิ้ว เปิดทางให้แบคทีเรียเข้าไปทำให้ผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวอักเสบ ซึ่งต้องรักษาให้ทันท่วงที เรื่องนี้ชี้ให้เห็นว่าเชื้อราที่ผิวหนังและเล็บหลังน้ำท่วมไม่ใช่เรื่องเล็ก โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ป่วยเบาหวาน

น้ำท่วมชุมชนเกาะยมและบางปรอง นครสวรรค์ ปี 2569: ข้อเท็จจริงจากรายงานข่าว

ตามรายงานของกรมประชาสัมพันธ์ (PRD) วันที่ 30 กันยายน 2569 แม่น้ำเจ้าพระยาล้นตลิ่งเข้าท่วมชุมชนเกาะยมและชุมชนบางปรอง ในเขตเทศบาลนครนครสวรรค์ อำเภอเมืองนครสวรรค์ ตั้งแต่ช่วงเช้ามืด บางจุดระดับน้ำสูงเกิน 50 เซนติเมตร บ้านเรือนหลายสิบหลังได้รับผลกระทบ และชาวบ้านได้ร้องขอเต็นท์เพื่อใช้เป็นที่พักให้ผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง

เราใช้เฉพาะข้อเท็จจริงจากรายงานนี้ ส่วนรายละเอียดในกรณีตัวอย่างข้างต้นเป็นการเรียบเรียงเพื่อให้เห็นภาพ สิ่งที่เห็นได้ชัดคือ ชุมชนริมแม่น้ำที่น้ำท่วมสูงระดับนี้ ชาวบ้านต้องเดินลุยน้ำเป็นประจำ ผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงต้องย้ายไปอยู่ในพื้นที่ชั่วคราวที่ร้อนและชื้น ซึ่งเป็นสภาพที่เชื้อราและแบคทีเรียบนผิวหนังเติบโตได้ดีมาก

ภาพรวมระดับประเทศ ตามข้อมูลกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 06.00 น. ที่เผยแพร่ผ่านกรมประชาสัมพันธ์ มีพื้นที่ได้รับผลกระทบ 27 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร 123 อำเภอ 984 ตำบล ประชาชนได้รับผลกระทบ 1,154,875 ครัวเรือน หรือกว่า 3.1 ล้านคน

ผิวหนังลอกหลังน้ำท่วมมีกี่แบบ? น้ำกัดเท้า ฮ่องกงฟุต และเชื้อราที่เล็บ ต่างกันอย่างไร

• น้ำกัดเท้า คือผิวหนังที่ระคายเคืองจากการแช่น้ำสกปรกนาน ๆ ผิวจะซีดขาว เปื่อย ย่น แสบ คัน และลอก ระยะแรกยังไม่ใช่การติดเชื้อ แต่ถ้าปล่อยไว้ ผิวที่เปื่อยจะติดเชื้อราหรือแบคทีเรียตามมาได้ง่าย
• ฮ่องกงฟุต หรือเชื้อราที่เท้า (Tinea pedis) มักเริ่มที่ซอกนิ้วเท้า โดยเฉพาะระหว่างนิ้วที่สี่และห้า ผิวขาวเปื่อย ลอก แตกเป็นร่อง คันมาก บางรายมีตุ่มน้ำใสที่ฝ่าเท้า หรือผิวฝ่าเท้าแห้งลอกเป็นขุยทั้งฝ่า
• กลาก สังคัง และเกลื้อน เป็นเชื้อราที่ผิวหนังตามลำตัว ขาหนีบ และหลัง กลากเป็นวงแดงขอบชัด คัน ขยายออกเรื่อย ๆ สังคังเป็นที่ขาหนีบ ส่วนเกลื้อนเป็นดวงสีขาวหรือน้ำตาลอ่อน มีขุยละเอียด มักขึ้นเมื่ออากาศร้อนชื้นและเหงื่อออกมาก
• เชื้อราที่เล็บ (Onychomycosis) เล็บจะขุ่น เปลี่ยนเป็นสีเหลือง ขาว น้ำตาล หรือดำ หนาขึ้น เปราะ ยุ่ย มีขุยใต้เล็บ และอาจล่อนจากเนื้อ มักลามมาจากเชื้อราที่เท้า และใช้เวลารักษานานหลายเดือน
• ขอบเล็บอักเสบ (Paronychia) ขอบเล็บบวม แดง เจ็บ บางครั้งมีหนอง พบบ่อยในคนที่มือแช่น้ำนาน เช่น ล้างโคลน ซักผ้า หรือล้างจานทั้งวัน

เชื้อราที่เล็บ ผิวหนังลอกหลังน้ำท่วม เกิดจากเชื้ออะไรได้บ้าง?

ด้านล่างคือเชื้อที่มักพบเป็นสาเหตุของปัญหาผิวหนังและเล็บหลังลุยน้ำท่วม ผื่นจากเชื้อต่างชนิดอาจดูคล้ายกันมาก การรักษาจึงควรเริ่มจากการตรวจของแพทย์

กลุ่มเชื้อรากลากหรือเดอร์มาโทไฟต์ (Dermatophytes)

1. ไตรโคไฟตอน รูบรัม (Trichophyton rubrum)

เป็นเชื้อราที่พบบ่อยที่สุดของฮ่องกงฟุตและเชื้อราที่เล็บทั่วโลก รวมถึงในประเทศไทย เชื้อกินเคราตินซึ่งเป็นโปรตีนในผิวหนังชั้นนอกและเล็บ ติดต่อผ่านพื้นเปียก พรมเช็ดเท้า รองเท้า ถุงเท้า และผ้าเช็ดตัวที่ใช้ร่วมกัน สปอร์ของเชื้ออยู่ในเกล็ดผิวหนังที่หลุดร่วงได้นานหลายเดือน เมื่อเท้าเปียกและอับชื้นต่อเนื่องหลังน้ำท่วม เชื้อจึงลุกลามได้รวดเร็ว และมักลามจากซอกนิ้วไปที่เล็บ

2. ไตรโคไฟตอน อินเตอร์ดิจิเทล หรือ เมนตาโกรไฟต์ (Trichophyton interdigitale / T. mentagrophytes)

เชื้อกลุ่มนี้ทำให้เกิดฮ่องกงฟุตชนิดที่มีผิวเปื่อยแฉะที่ซอกนิ้ว และชนิดที่มีตุ่มน้ำใสที่ฝ่าเท้า อาการอักเสบมักชัดและคันมาก พบเชื้อราที่ผิวหน้าของเล็บเป็นจุดขาวขุ่นได้ด้วย

3. เอพิเดอร์โมไฟตอน ฟลอคโคซุม (Epidermophyton floccosum)

เชื้อราที่เป็นสาเหตุของสังคังที่ขาหนีบและฮ่องกงฟุต ชอบที่อับชื้นและเหงื่อ เสื้อผ้าและกางเกงชั้นในที่เปียกน้ำแล้วไม่ได้เปลี่ยนเป็นปัจจัยสำคัญ

4. ไมโครสปอรัม แคนิส (Microsporum canis) จากสัตว์เลี้ยง

เชื้อกลากจากแมวและสุนัข ช่วงน้ำท่วม สัตว์เลี้ยงมักถูกอุ้มขึ้นมาอยู่รวมกับคนในพื้นที่แคบ เชื้อจึงติดสู่คนได้ง่าย โดยเฉพาะเด็ก อาการเป็นวงกลากแดงที่แขน หน้า หรือลำตัว และอาจเป็นกลากที่หนังศีรษะทำให้ผมร่วงเป็นหย่อม ถ้าสัตว์เลี้ยงมีขนร่วงเป็นวง ควรพาไปพบสัตวแพทย์ด้วย

กลุ่มราสายและราในดิน (Non-dermatophyte molds)

5. นีโอไซทาลิเดียม ไดมิดิเอตุม (Neoscytalidium dimidiatum)

ราที่อาศัยอยู่ในดินและพืชในเขตร้อน มีรายงานพบบ่อยในประเทศไทย ทำให้ผิวฝ่าเท้าและฝ่ามือแห้งลอกเป็นขุยคล้ายฮ่องกงฟุต และทำให้เล็บเป็นสีดำหรือน้ำตาล หนา ยุ่ย ซึ่งรักษายากกว่าเชื้อกลากทั่วไป การลุยน้ำและย่ำโคลนช่วยให้เชื้อในดินมาสัมผัสผิวได้มากขึ้น

6. ฟิวซาเรียม (Fusarium spp.)

ราในดิน น้ำ และซากพืช เป็นสาเหตุของเชื้อราที่เล็บชนิดที่มีขอบเล็บอักเสบร่วม ในคนทั่วไปมักอยู่เฉพาะที่ แต่ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำมาก เช่น ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับเคมีบำบัด การติดเชื้อที่เล็บอาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการติดเชื้อรุนแรง จึงต้องรีบแจ้งแพทย์ที่ดูแลอยู่

7. สโคปูลาริออปซิส เบรวิคอลิส (Scopulariopsis brevicaulis) และแอสเปอร์จิลลัส (Aspergillus spp.)

ราที่พบในดิน ฝุ่น และวัสดุที่ชื้น ทำให้เกิดเชื้อราที่เล็บได้โดยเฉพาะเล็บโป้งเท้า เล็บมักเป็นสีน้ำตาลเหลืองหรือเขียวคล้ำ บ้านที่ชื้นหลังน้ำท่วมมีสปอร์ของราเหล่านี้มากขึ้น

กลุ่มยีสต์

8. แคนดิดา (Candida albicans, Candida parapsilosis)

ยีสต์ที่ชอบผิวที่เปียกชื้นตลอดเวลา เป็นสาเหตุหลักของขอบเล็บอักเสบเรื้อรังในคนที่มือแช่น้ำบ่อย และเชื้อราที่เล็บมือ นอกจากนี้ยังทำให้เกิดผื่นแดงชื้นตามข้อพับ ใต้ราวนม ขาหนีบ และในผู้ป่วยติดเตียงที่ใส่ผ้าอ้อม ผื่นมักมีตุ่มเล็ก ๆ กระจายรอบขอบ

9. มาลาสซีเซีย (Malassezia furfur) ต้นเหตุเกลื้อน

ยีสต์ที่อยู่บนผิวหนังคนปกติ แต่เมื่ออากาศร้อนชื้น เหงื่อออกมาก และใส่เสื้อผ้าที่ไม่แห้ง จะเพิ่มจำนวนจนเกิดเกลื้อนเป็นดวงสีขาวหรือน้ำตาลอ่อนที่หลัง อก และคอ ไม่ได้อันตราย แต่สร้างความรำคาญและกลับเป็นซ้ำได้

กลุ่มแบคทีเรียที่ทำให้เท้าและเล็บผิดปกติ

10. ซูโดโมแนส แอรูจิโนซา (Pseudomonas aeruginosa)

แบคทีเรียที่ชอบน้ำ ทำให้เกิด "เล็บเขียว" (Green nail syndrome) เมื่อเล็บแช่น้ำนานหรือเล็บล่อน และทำให้ซอกนิ้วเท้าที่เปื่อยแฉะมีสีเขียว กลิ่นแรง และเจ็บ ซึ่งมักเกิดร่วมกับเชื้อราที่ซอกนิ้ว

11. คอรีนีแบคทีเรียม มินูทิสซิมุม (Corynebacterium minutissimum) และไคโตคอคคัส (Kytococcus sedentarius)

คอรีนีแบคทีเรียมทำให้เกิดผื่นสีน้ำตาลแดงที่ซอกนิ้วเท้าและขาหนีบ (Erythrasma) ซึ่งมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเชื้อรา ส่วนไคโตคอคคัสทำให้เกิดโรคฝ่าเท้าเป็นหลุม (Pitted keratolysis) ฝ่าเท้ามีหลุมเล็ก ๆ จำนวนมากและมีกลิ่นเหม็นมาก พบบ่อยในคนที่ใส่รองเท้าบูทที่เปียกและอับชื้นนาน ๆ เช่น ผู้ที่ต้องลุยน้ำทั้งวัน

12. สแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส และสเตรปโตค็อกคัส ไพโอจีเนส (Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes)

แบคทีเรียที่ฉวยโอกาสเข้าทางผิวที่แตกเปื่อยจากเชื้อราหรือน้ำกัดเท้า ทำให้เกิดฝี ตุ่มหนอง ขอบเล็บอักเสบเป็นหนอง และเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังอักเสบ (Cellulitis) ที่ผิวบวม แดง ร้อน เจ็บ ลามขึ้นขาอย่างรวดเร็ว และอาจมีไข้ ภาวะนี้ต้องรีบพบแพทย์ โดยเฉพาะในผู้ป่วยเบาหวานและผู้สูงอายุ

ปัญหาผิวที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อ

ผื่นหลังน้ำท่วมบางชนิดไม่ได้เกิดจากเชื้อโดยตรง เช่น ผิวหนังอักเสบจากการระคายเคืองสารเคมีและน้ำมันที่ปนในน้ำท่วม ผื่นแพ้จากน้ำยาล้างทำความสะอาดที่ใช้เข้มข้นเกินไป และผื่นจากการแพ้ยางของรองเท้าบูทหรือถุงมือ การแยกสาเหตุให้ถูกต้องจึงสำคัญ เพราะการทายาผิดประเภทอาจทำให้ผื่นแย่ลง

ทำไมหลังน้ำท่วมคนเป็นเชื้อราที่เท้าและเล็บกันมาก?

• เท้าแช่น้ำนานหลายวัน ผิวเปื่อยและเสียชั้นป้องกัน เชื้อราและแบคทีเรียเข้าได้ง่าย
• รองเท้าและถุงเท้าไม่เคยแห้ง รองเท้าบูทที่ใส่ลุยน้ำทั้งวันเป็นห้องอบเชื้อชั้นดี
• ดินโคลนและน้ำท่วมพาราในดินมาด้วย โดยเฉพาะราที่พบในเขตร้อนอย่างนีโอไซทาลิเดียมและฟิวซาเรียม
• คนอยู่รวมกันในพื้นที่จำกัด ใช้ห้องน้ำ พรมเช็ดเท้า และผ้าเช็ดตัวร่วมกัน เชื้อกลากจึงแพร่ต่อกัน
• สัตว์เลี้ยงอยู่ใกล้ชิดคน เพิ่มโอกาสติดเชื้อกลากจากแมวและสุนัข
• มือแช่น้ำทั้งวัน จากการล้างโคลน ซักผ้า และล้างของ ทำให้ขอบเล็บอักเสบ
• ผู้ป่วยติดเตียงอยู่ในที่ชื้นร้อน ที่นอนชื้น เหงื่อสะสม เกิดผื่นยีสต์ตามข้อพับและแผลกดทับได้ง่าย
• บ้านหลังน้ำลดยังชื้น พื้นไม้ พรม และมุมห้องมีราขึ้น สปอร์ฟุ้งในบ้าน

จุดในบ้านที่เชื้อราผิวหนังและเล็บชอบซ่อนหลังน้ำลด

1. พื้นห้องน้ำ พรมเช็ดเท้า และแผ่นกันลื่น ที่เปียกตลอดและมีเกล็ดผิวหนังสะสม
2. รองเท้า รองเท้าบูท และรองเท้าแตะ ที่ใส่ลุยน้ำแล้วไม่ได้ล้างและตากแห้ง
3. ถุงเท้า ผ้าเช็ดตัว และผ้าเช็ดเท้า ที่ใช้ร่วมกันและอับชื้น
4. พื้นไม้และพื้นกระเบื้องชั้นล่าง ที่มีคราบโคลนตามร่องและยาแนว
5. ที่นอน ฟูก และเบาะ ที่เคยเปียกน้ำหรือชื้นจากเหงื่อ โดยเฉพาะของผู้ป่วยติดเตียง
6. ที่นอนและเบาะของสัตว์เลี้ยง
7. ตู้รองเท้าและตู้เสื้อผ้าชั้นล่าง ที่ความชื้นสูงและมีกลิ่นอับ
8. ผนังส่วนล่างและมุมห้อง ที่มีราขึ้นหลังน้ำลด

เชื้อราที่เท้า ผิวหนังลอกหลังน้ำท่วม อาการแบบไหนต้องไปหาหมอทันที?

ปัญหาผิวและเล็บส่วนใหญ่ไม่ฉุกเฉิน แต่ถ้ามีอาการต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลโดยเร็วหรือโทร 1669

• ผิวบวม แดง ร้อน เจ็บ และลามกว้างขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีเส้นแดงลามขึ้นขา
• มีไข้ หนาวสั่น ร่วมกับผื่นหรือแผลที่เท้า
• แผลมีหนอง กลิ่นเหม็นมาก ผิวรอบแผลเปลี่ยนเป็นสีม่วงคล้ำหรือดำ หรือปวดมากผิดสัดส่วนกับแผล
• ผู้ป่วยเบาหวานที่มีแผลที่เท้า เท้าชา หรือเล็บเท้าอักเสบ
• ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยติดเตียงที่มีแผลกดทับ ผิวแตก หรือผื่นที่แฉะและเจ็บ
• แผลจากการเหยียบของมีคมในน้ำท่วม ควรให้แพทย์ทำแผลและประเมินเรื่องวัคซีนบาดทะยัก
• ไข้สูง ปวดน่อง ตาแดง หลังลุยน้ำท่วม ซึ่งอาจเป็นโรคฉี่หนู และต้องบอกแพทย์ว่าเคยลุยน้ำ
• ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ได้รับเคมีบำบัด ที่มีขอบเล็บบวมแดงหรือผื่นใหม่

สิ่งที่ควรบอกแพทย์: ช่วงวันที่ลุยน้ำ ใส่รองเท้าอะไร มีโรคเบาหวานหรือโรคประจำตัวอื่นไหม เคยทายาหรือครีมอะไรมาแล้วบ้าง และสัตว์เลี้ยงในบ้านมีขนร่วงหรือผื่นหรือไม่

ดูแลเท้าและเล็บหลังลุยน้ำท่วมอย่างไรให้ถูกวิธี

• ล้างเท้าด้วยสบู่และน้ำสะอาดทุกครั้งหลังขึ้นจากน้ำ โดยเฉพาะซอกนิ้ว
• เช็ดให้แห้งสนิท โดยเฉพาะระหว่างนิ้วเท้า ใช้ผ้าแห้งแยกเฉพาะเท้า
• ปล่อยเท้าให้แห้งและโดนอากาศ ถ้าอยู่บ้านให้เปลี่ยนเป็นรองเท้าแตะที่แห้ง
• เปลี่ยนถุงเท้าทุกวัน หรือทันทีที่เปียก
• ตัดเล็บให้สั้นและตรง ไม่ตัดลึกเข้ามุม และไม่แกะหนังรอบเล็บ
• ไม่ซื้อครีมทาผื่นมาใช้เอง เพราะครีมบางชนิดอาจทำให้เชื้อราลามกว้างขึ้นและตรวจหาเชื้อได้ยากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาทุกชนิด
• ไม่ใช้น้ำยาฟอกขาว น้ำมันเครื่อง หรือสารเคมีทาผิว
• เชื้อราที่เล็บต้องใช้เวลารักษานาน ควรติดตามกับแพทย์จนหาย ไม่หยุดเองเมื่ออาการดีขึ้น

ใครเสี่ยงเชื้อราที่เล็บและผิวหนังติดเชื้อรุนแรงหลังน้ำท่วมนครสวรรค์ ปี 2569

• ผู้ป่วยเบาหวาน แผลหายช้า เท้าชา และเสี่ยงเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังอักเสบ
• ผู้สูงอายุ ผิวบาง เล็บหนา และมักมีเชื้อราที่เล็บอยู่เดิม
• ผู้ป่วยติดเตียง เสี่ยงผื่นยีสต์และแผลกดทับเมื่อที่นอนชื้น
• ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยที่ได้รับเคมีบำบัดหรือยากดภูมิ
• ผู้ที่มีปัญหาหลอดเลือดที่ขา หรือขาบวมเรื้อรัง
• ผู้ที่ต้องลุยน้ำทั้งวัน เช่น อาสาสมัคร เจ้าหน้าที่เทศบาล และพ่อค้าแม่ค้าริมน้ำ
• แม่บ้านและผู้ที่มือแช่น้ำบ่อย เสี่ยงขอบเล็บอักเสบ
• เด็กที่คลุกคลีกับสัตว์เลี้ยง เสี่ยงกลากจากแมวและสุนัข

ป้องกันเชื้อราที่เล็บและผิวหนังลอกหลังน้ำท่วมอย่างไร? 12 วิธีที่ทำได้จริง

1. ลดเวลาที่ต้องแช่น้ำให้สั้นที่สุด และพักให้เท้าแห้งเป็นระยะ
2. ใส่รองเท้าบูทยางเมื่อต้องลุยน้ำ แต่ถอดออกล้างและตากให้แห้งทุกวัน ถ้าเป็นไปได้ให้มีสองคู่สลับกัน
3. ล้างเท้าด้วยสบู่และเช็ดซอกนิ้วให้แห้งทุกครั้งหลังลุยน้ำ
4. เปลี่ยนถุงเท้าทุกวัน เลือกถุงเท้าที่ระบายอากาศดี
5. ไม่ใช้รองเท้า ถุงเท้า ผ้าเช็ดตัว และกรรไกรตัดเล็บร่วมกับคนอื่น
6. ใส่ถุงมือยางเมื่อล้างโคลนหรือซักผ้า และเช็ดมือให้แห้งหลังถอดถุงมือ
7. เปลี่ยนเสื้อผ้าและชุดชั้นในที่เปียกทันที
8. ดูแลผู้ป่วยติดเตียงให้นอนบนที่นอนที่แห้ง พลิกตัวสม่ำเสมอ และเช็ดผิวตามข้อพับให้แห้ง
9. สังเกตสัตว์เลี้ยง ถ้ามีขนร่วงเป็นวงให้พาไปพบสัตวแพทย์
10. ซักผ้าเช็ดตัว ถุงเท้า และพรมเช็ดเท้าด้วยน้ำร้อนตามที่ป้ายผ้ากำหนด แล้วตากแดดให้แห้งสนิท
11. ทิ้งรองเท้าผ้าและพรมที่แช่น้ำท่วมนานจนมีกลิ่นและราขึ้น
12. หลังน้ำลด ขนโคลน ล้างพื้น ทำให้แห้ง แล้วฆ่าเชื้อพื้นห้องน้ำ พื้นบ้าน และมุมอับชื้น

ทำไมล้างบ้านเองอย่างเดียวอาจยังไม่พอหลังน้ำท่วม

การขนโคลนและล้างด้วยน้ำผสมผงซักฟอกเป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดและต้องทำก่อนเสมอ แต่สำหรับเชื้อราที่ผิวหนังและเล็บ ยังมีข้อจำกัดหลายอย่าง

• สปอร์เชื้อราอยู่ในเกล็ดผิวหนัง ที่ติดตามร่องยาแนว พรม และพื้นไม้ได้นาน การล้างด้วยน้ำเปล่าอาจไม่พอ
• พื้นชั้นล่างและห้องน้ำ ยังชื้นอยู่หลายวันหลังน้ำลด ราจึงกลับมาขึ้นใหม่ได้
• ใช้น้ำยาไม่ถูกวิธี เช็ดออกทันทีโดยไม่ทิ้งเวลาให้น้ำยาทำงาน หรือผสมน้ำยาหลายชนิดจนเกิดก๊าซอันตราย
• คนในบ้านเหนื่อย โดยเฉพาะครอบครัวที่ต้องดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงไปพร้อมกัน

องค์การอนามัยโลกและ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดพื้นผิวที่ปนเปื้อนน้ำท่วม ทำให้แห้ง แล้วตามด้วยการฆ่าเชื้อ การให้ทีมงานมืออาชีพทำขั้นตอนฆ่าเชื้อจึงช่วยให้ทั่วถึงและปลอดภัยกว่า

บริการพ่นฆ่าเชื้อ WHD หลังน้ำท่วมนครสวรรค์ ปี 2569 ด้วย CHEMGENE HLD4H

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อ สำหรับบ้าน อาคาร และสถานประกอบการ ตามข้อมูลบริการ ช่างที่ผ่านการอบรมจะพ่นและ/หรือพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ซึ่งเป็นละอองขนาดเล็กที่กระจายเข้าถึงซอกมุมได้ดี น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride

ตามข้อมูลบริการ น้ำยานี้ครอบคลุมเชื้อไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา โดยมีรายชื่อเชื้อที่ระบุไว้ เช่น COVID-19, RSV, H1N1, H5N1 และไวรัสมือเท้าปาก พร้อมระบุประสิทธิภาพ 99.99% ส่วนข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุถึงโนโรไวรัส ซัลโมเนลลา และเชื้อรา ฆ่าเชื้อโรคได้หลากหลายสายพันธุ์ตามที่ผู้ผลิตระบุ หน้าเว็บแสดงการรับรองและการอ้างอิงจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019

พูดกันตรง ๆ เรื่องเชื้อแต่ละตัว: ข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุถึงเชื้อราในภาพรวม แต่ไม่ได้ระบุชื่อเชื้อกลากอย่างไตรโคไฟตอน เอพิเดอร์โมไฟตอน ไมโครสปอรัม รวมถึงนีโอไซทาลิเดียม ฟิวซาเรียม สโคปูลาริออปซิส แคนดิดา มาลาสซีเซีย และแบคทีเรียอย่างซูโดโมแนส คอรีนีแบคทีเรียม ไคโตคอคคัส สแตฟิโลค็อกคัส และสเตรปโตค็อกคัส เราจึงไม่อ้างผลทดสอบเฉพาะเชื้อเหล่านี้ สิ่งที่บอกได้คือ เชื้อเหล่านี้อยู่ในกลุ่มเชื้อราและแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม และ WHO กับ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดแล้วฆ่าเชื้อพื้นผิวที่ปนเปื้อนน้ำท่วม หากต้องการข้อมูลผลทดสอบของเชื้อชนิดใด สอบถามทีมงาน WHD ได้โดยตรง ที่สำคัญคือ การพ่นฆ่าเชื้อทำกับพื้นผิวในบ้าน ห้ามนำน้ำยามาทาหรือแช่ผิวหนังและเล็บ และไม่ได้รักษาเชื้อราที่ผิวหนัง ส่วนรองเท้า ถุงเท้า และผ้า ควรซักหรือทิ้งตามความเหมาะสม

ขั้นตอนพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำลดแบบ WHD

1. สำรวจและประเมินหน้างาน ส่งภาพหรือวิดีโอผ่าน LINE ให้ทีมงานดูขนาดพื้นที่ ระดับที่น้ำท่วมถึง และจุดที่กังวล เช่น ห้องน้ำ พื้นชั้นล่าง ห้องของผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยติดเตียง
2. ขนโคลน ล้าง และทำให้แห้งก่อน การพ่นฆ่าเชื้อต้องทำหลังขนโคลนและล้างพื้นผิวแล้วเสมอ
3. แบ่งโซน กำหนดลำดับพื้นที่ เก็บอาหาร ภาชนะใส่อาหาร และย้ายผู้ป่วยติดเตียงออกจากโซนที่จะพ่นก่อน
4. พ่นฆ่าเชื้อตามโซน ช่างสวมอุปกรณ์ป้องกัน พ่นพื้นผิวที่สัมผัสบ่อย พื้นห้องน้ำ พื้นบ้าน ผนังส่วนล่าง และมุมอับชื้น ใช้ ULV สำหรับพื้นที่กว้างหรือซอกมุม ระหว่างพ่นต้องไม่มีคนหรือสัตว์เลี้ยงอยู่ในโซน
5. รอและกลับเข้าใช้พื้นที่ ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วจึงใช้พื้นที่ได้ตามปกติ ให้ทำตามเวลาที่ช่างแจ้งหน้างาน

เราไม่อ้างว่าน้ำยาไม่มีสารตกค้าง หลังกลับเข้าพื้นที่ควรเปิดหน้าต่างระบายอากาศ และให้ผู้สูงอายุหรือผู้ป่วยกลับเข้าห้องหลังระบายอากาศแล้ว ตามโปรโมชันบนหน้าเว็บ ลูกค้าจะได้รับสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC เมื่อใช้บริการ และขอใบกำกับภาษีได้ ราคาขึ้นกับขนาดพื้นที่และสภาพหน้างาน กรุณาสอบถามทีมงานโดยตรง WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 ไม่มีสาขาในนครสวรรค์ งานต่างจังหวัดนัดหมายผ่านโทรศัพท์และ LINE ตามคิวงาน หากบ้านยังมีกลิ่นอับชื้น สอบถามเพิ่มเติมเรื่อง บริการอบโอโซนในที่พักอาศัย ได้

10 เหตุผลที่ควรพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม เมื่อคนในบ้านเป็นเชื้อราที่เท้าและเล็บ

1. พื้นห้องน้ำและพื้นบ้านเป็นทางผ่านของเกล็ดผิวหนังที่มีสปอร์เชื้อรา การ พ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม ช่วยปิดงานจุดเหล่านี้
2. ข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุว่าน้ำยาครอบคลุมเชื้อรา
3. ช่วยลดโอกาสที่เชื้อจะวนกลับมาติดซ้ำระหว่างที่คนในบ้านกำลังรักษา
4. ULV เข้าถึงร่องยาแนว ใต้เตียง และมุมห้องที่ผ้าเช็ดเข้าไม่ถึง
5. เหมาะกับบ้านที่มีผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงซึ่งผิวบอบบาง
6. ช่วยจัดการมุมอับชื้นที่ราขึ้น ควบคู่กับการทำให้แห้งและระบายอากาศ
7. ใช้น้ำยาเกรดการแพทย์ที่มีข้อมูลการรับรองบนหน้าเว็บ ไม่ต้องผสมเอง
8. ช่างสวมอุปกรณ์ป้องกันครบ ครอบครัวไม่ต้องสัมผัสน้ำยาโดยตรง
9. รอประมาณ 30 นาทีตามข้อมูลบริการ แล้วกลับเข้าพื้นที่ตามเวลาที่ช่างแจ้ง
10. ปรึกษาได้ก่อนตัดสินใจทาง หน้าบริการพ่นฆ่าเชื้อ โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268

ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อ: บ้านริมน้ำหลังน้ำลด

เช็กลิสต์ป้องกันเชื้อราที่เล็บหลังน้ำลด นครสวรรค์ ปี 2569

• ☐ ล้างเท้าด้วยสบู่และเช็ดซอกนิ้วให้แห้งทุกครั้งหลังลุยน้ำ
• ☐ เปลี่ยนถุงเท้าทุกวัน ตากรองเท้าให้แห้ง
• ☐ แยกผ้าเช็ดตัว รองเท้า และกรรไกรตัดเล็บรายคน
• ☐ ใส่ถุงมือยางเมื่อล้างโคลนหรือซักผ้า
• ☐ ดูแลผิวผู้ป่วยติดเตียงให้แห้ง
• ☐ ผู้ป่วยเบาหวานตรวจเท้าทุกวัน
• ☐ ขนโคลน ล้างบ้าน ทำให้แห้ง แล้วนัด WHD พ่นฆ่าเชื้อ
• ☐ ออกจากโซนระหว่างพ่น และกลับเข้าตามเวลาที่ช่างแจ้ง

คำถามที่พบบ่อย: เชื้อราที่เล็บ ผิวหนังลอกหลังน้ำท่วม และการพ่นฆ่าเชื้อ

เท้าลอก คันซอกนิ้วหลังลุยน้ำท่วม เกิดจากอะไร

อาจเป็นน้ำกัดเท้าจากการแช่น้ำนาน หรือฮ่องกงฟุตจากเชื้อรากลาก เช่น ไตรโคไฟตอน รูบรัม ซึ่งมักเกิดตามมาเมื่อผิวเปื่อย

น้ำกัดเท้ากับฮ่องกงฟุต ต่างกันอย่างไร

น้ำกัดเท้าเป็นการระคายเคืองจากน้ำ ส่วนฮ่องกงฟุตเป็นการติดเชื้อรา แต่ทั้งสองมักเกิดต่อเนื่องกัน ถ้าดูแลให้แห้งแล้วไม่ดีขึ้นควรพบแพทย์

เชื้อราที่เล็บ มีอาการอย่างไร

เล็บขุ่น เปลี่ยนสี หนาขึ้น เปราะ ยุ่ย มีขุยใต้เล็บ และอาจล่อนจากเนื้อ มักเริ่มที่เล็บโป้งเท้า

เชื้อราที่เล็บ ติดต่อได้ไหม

ติดได้ ผ่านพื้นเปียก พรมเช็ดเท้า รองเท้า ถุงเท้า และกรรไกรตัดเล็บที่ใช้ร่วมกัน

เชื้อราที่เล็บหลังน้ำท่วม รักษานานไหม

มักใช้เวลาหลายเดือน เพราะต้องรอให้เล็บใหม่งอกแทนเล็บเดิม ควรรักษาตามแพทย์จนครบ

ขอบเล็บบวมแดงหลังล้างโคลน เป็นอะไร

อาจเป็นขอบเล็บอักเสบจากยีสต์หรือแบคทีเรีย ถ้ามีหนอง ปวดมาก หรือบวมลาม ควรพบแพทย์

ผื่นที่เท้าบวมแดงร้อน อันตรายไหม

อันตราย อาจเป็นเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังอักเสบจากแบคทีเรีย โดยเฉพาะถ้ามีไข้หรือเส้นแดงลามขึ้นขา ต้องรีบไปโรงพยาบาล

ป้องกันเชื้อราที่เท้าหลังน้ำท่วมอย่างไร

ลดเวลาแช่น้ำ ล้างและเช็ดเท้าให้แห้ง เปลี่ยนถุงเท้าทุกวัน ไม่ใช้ของร่วมกัน และทำความสะอาดพื้นบ้านให้แห้ง

พ่นฆ่าเชื้อแล้วช่วยรักษาเชื้อราที่เล็บได้ไหม

ไม่ได้ การพ่นฆ่าเชื้อทำกับพื้นผิวในบ้าน ช่วยลดเชื้อในสิ่งแวดล้อม ห้ามนำน้ำยามาใช้กับผิวหรือเล็บ การรักษาต้องทำตามแพทย์

พ่นฆ่าเชื้อแล้วเข้าบ้านได้เมื่อไหร่

ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วใช้พื้นที่ได้ตามปกติ ให้ทำตามเวลาที่ช่างแจ้ง และเปิดหน้าต่างระบายอากาศ

บริการพ่นฆ่าเชื้อใกล้ฉัน รับงานนครสวรรค์ ปี 2569 ไหม

WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ ไม่มีสาขาในนครสวรรค์ แต่รับนัดหมายงานต่างจังหวัดผ่านโทรศัพท์ 065-556-6294 และ LINE @whd268 ตามคิวงาน

น้ำลดที่เกาะยมและบางปรอง นครสวรรค์ ปี 2569 แล้ว ให้ WHD ช่วยปิดงานด้วยการพ่นฆ่าเชื้อ

ขนโคลน ล้างบ้าน ทำให้แห้ง แล้วให้ทีมงานพ่นฆ่าเชื้อพื้นห้องน้ำ พื้นบ้าน และมุมอับชื้น เพื่อให้ผู้สูงอายุและทุกคนในบ้านกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจขึ้น

ดูรายละเอียดบริการพ่นฆ่าเชื้อ

โทร 065-556-6294 | LINE @whd268

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นฆ่าเชื้อ World Health Disinfection
• น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H
• บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย

แหล่งอ้างอิง

• กรมประชาสัมพันธ์ รายงานน้ำท่วมชุมชนเกาะยมและบางปรอง นครสวรรค์ 30 ก.ย. 2569: https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/546736
• กรมประชาสัมพันธ์ สถานการณ์อุทกภัย ข้อมูล ปภ. ณ 7 ต.ค. 2569: https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/548715
• World Health Organization, Fact sheets: https://www.who.int/news-room/fact-sheets
• CDC, Floods: https://www.cdc.gov/floods/
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข: https://ddc.moph.go.th/