กรณีตัวอย่าง: สี่วันกับน้ำลึกท่วมเอวที่ดอนทราย ปี 2569 และเท้าที่ไม่เคยได้แห้ง

หมายเหตุ: เรื่องต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบได้บ่อยในพื้นที่น้ำท่วมขังนาน ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง

ลุงสมชายอาศัยอยู่ในซอยเล็ก ๆ ย่านดอนทราย ช่วงต้นเดือนตุลาคม ปี 2569 ฝนตกหนักต่อเนื่องจนน้ำในซอยสูงขึ้นเรื่อย ๆ บางจุดลึกกว่าระดับเอว ลุงตัดสินใจอยู่เฝ้าบ้านเพราะห่วงข้าวของและสัตว์เลี้ยง ทุกวันลุงต้องลุยน้ำออกไปรับถุงยังชีพที่ปากซอย และเดินย่ำน้ำในบ้านชั้นล่างเพื่อขนของขึ้นที่สูง รองเท้าแตะคู่เดียวที่มีเปียกตั้งแต่เช้าจนค่ำ ถุงเท้าที่ใส่ตอนกลางคืนก็ไม่เคยแห้งสนิท

วันที่สาม ลุงเริ่มรู้สึกแสบที่ซอกนิ้วเท้า ผิวระหว่างนิ้วนางกับนิ้วก้อยกลายเป็นสีขาวซีด เปื่อยยุ่ย ลอกเป็นขุย คันจนต้องเอานิ้วถู พอถูแรง ๆ ก็เริ่มมีรอยแตกเป็นร่องแดงและมีน้ำเหลืองซึม เวลาถอดรองเท้ามีกลิ่นเหม็นอับแรงผิดปกติ ฝ่าเท้าบางจุดมีหลุมเล็ก ๆ คล้ายถูกเข็มจิ้ม และเมื่อปลิงเกาะขาแล้วลุงดึงออกแรง ๆ ก็ทิ้งแผลเล็ก ๆ ไว้ที่หน้าแข้งอีกหลายจุด

สิ่งที่ลุงสมชายเผชิญคือภาพรวมของ "น้ำกัดเท้า" ที่หลายคนคิดว่าเป็นโรคเดียว แต่ในความจริงอาจเป็นผลรวมของผิวที่แช่น้ำจนอ่อนแอ เชื้อรากลาก เชื้อยีสต์ แบคทีเรียที่ทำให้เกิดกลิ่นและหลุมที่ฝ่าเท้า ไปจนถึงแบคทีเรียที่อาจลุกลามเป็นเนื้อเยื่ออักเสบ ซึ่งแต่ละอย่างต้องดูแลต่างกัน และเชื้อบางชนิดยังติดอยู่ในรองเท้า พื้นบ้าน และพรมเช็ดเท้า แม้น้ำจะลดลงแล้วก็ตาม

น้ำท่วมดอนทราย บ้านโพธิ์ ฉะเชิงเทรา ปี 2569: ข้อเท็จจริงจากรายงานข่าว

ตามรายงานของเดลินิวส์ ช่วงวันที่ 2 ถึง 3 ตุลาคม 2569 ฝนตกหนักต่อเนื่องในพื้นที่อำเภอเมืองฉะเชิงเทราถึงอำเภอบ้านโพธิ์ ทำให้ซอยบ้านดอนทราย-หนองเวียง 1 หมู่ 2 ตำบลดอนทราย อำเภอบ้านโพธิ์ ถูกน้ำท่วมลึกกว่า 1.50 เมตร เจ้าหน้าที่กู้ภัยต้องใช้เรือเข้าไปช่วยหญิงวัย 80 ปีที่ติดอยู่ในบ้านมา 4 วัน และช่วยย้ายแมว 18 ตัวขึ้นไปไว้บนหลังคา นอกจากนี้ยังพบไฟรั่วบริเวณหน้าบ้าน และพบปลิงจำนวนมากในน้ำ

ข้อเท็จจริงเหล่านี้สะท้อนสภาพที่ทำให้ปัญหาเท้าหลังน้ำท่วมรุนแรงขึ้น ทั้งการติดอยู่ในบ้านหลายวันโดยไม่มีพื้นที่แห้ง น้ำที่ลึกจนต้องเดินแช่ครึ่งตัว ปลิงที่ทำให้เกิดแผลเล็ก ๆ ตามขา และการดูแลสัตว์เลี้ยงจำนวนมากในพื้นที่จำกัด ส่วนไฟรั่วเป็นอันตรายเร่งด่วนที่ต้องระวังเหนือสิ่งอื่นใด หากพบสายไฟจมน้ำหรือรู้สึกว่าไฟดูด ให้ออกห่างทันที แจ้งการไฟฟ้าหรือหน่วยกู้ภัย และอย่าลุยน้ำใกล้เสาไฟหรือปลั๊กที่จมน้ำ

ในระดับประเทศ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) รายงานข้อมูล ณ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 06.00 น. ว่าอุทกภัยปี 2569 ส่งผลกระทบใน 27 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร รวม 123 อำเภอ 984 ตำบล 1,154,875 ครัวเรือน ประชาชนได้รับผลกระทบกว่า 3.1 ล้านคน (เผยแพร่ผ่านกรมประชาสัมพันธ์) หมายความว่ามีคนจำนวนมหาศาลที่ต้องลุยน้ำและเสี่ยงต่อน้ำกัดเท้าในปีเดียวกัน

ที่มา: เดลินิวส์ (2 ถึง 3 ต.ค. 2569) และ กรมประชาสัมพันธ์ (ข้อมูล ปภ. 7 ต.ค. 2569)

น้ำกัดเท้าคืออะไร ทำไมลุยน้ำท่วมแล้วเท้าเปื่อย

คำว่า "น้ำกัดเท้า" ในภาษาพูดใช้เรียกอาการผิวหนังที่เท้าซึ่งแช่น้ำหรืออับชื้นนาน ๆ จนเปื่อยยุ่ย คัน แสบ ลอก หรือแตกเป็นร่อง โดยเฉพาะที่ซอกนิ้วเท้า กลไกเริ่มจากผิวหนังชั้นนอกซึ่งปกติทำหน้าที่เป็นเกราะกันน้ำและเชื้อโรค เมื่อแช่น้ำนานหลายชั่วโมง ชั้นเคราตินจะดูดน้ำจนบวมและขาวซีด ความแข็งแรงลดลง เสียดสีกับรองเท้าหรือพื้นเพียงเล็กน้อยก็ถลอกได้ง่าย

ในช่วงแรก อาการเท้าเปื่อยอาจเป็นเพียงการระคายเคืองจากน้ำและความชื้น แต่เมื่อผิวอ่อนแอและยังอับชื้นอยู่ต่อเนื่อง เชื้อราและแบคทีเรียที่อยู่ในน้ำท่วม ในดินโคลน และบนผิวของเราเองจะเข้ามาเติบโตได้อย่างรวดเร็ว นี่คือเหตุผลที่น้ำกัดเท้าบางคนหายเองในไม่กี่วันเมื่อเท้าแห้ง แต่บางคนกลับคันเรื้อรังหลายสัปดาห์ มีกลิ่นแรง หรือกลายเป็นแผลติดเชื้อที่บวมแดงลามขึ้นขา

สิ่งที่ควรแยกออกจากน้ำกัดเท้าทั่วไปคือภาวะเท้าแช่น้ำ (immersion foot หรือ trench foot) ซึ่งเกิดเมื่อเท้าเปียกและเย็นต่อเนื่องนานมาก ทำให้เท้าบวม ชา ซีด ปวด และผิวเสียหายลึกกว่า ภาวะนี้ไม่ได้เกิดจากเชื้อโดยตรง แต่ทำให้ติดเชื้อซ้ำได้ง่าย และต้องได้รับการดูแลจากแพทย์

น้ำกัดเท้า ซอกนิ้วคัน เกิดจากเชื้ออะไรบ้าง: รู้จักเชื้อต้นเหตุ 12 ชนิด

1. เชื้อรากลาก ไตรโคไฟตอน รูบรัม (Trichophyton rubrum)

เป็นเชื้อรากลุ่มเดอร์มาโทไฟต์ที่พบบ่อยที่สุดในโรคเชื้อราที่เท้า (tinea pedis) ชนิดเรื้อรัง ทำให้ซอกนิ้วเท้าลอกเป็นขุย คัน และฝ่าเท้าแห้งเป็นขุยละเอียดแบบ "รองเท้าโมคาซิน" ที่ลามไปถึงขอบเท้า เชื้อนี้ยังลามไปที่เล็บทำให้เล็บหนา ขุ่น และเปราะ หลังน้ำท่วม สะเก็ดผิวที่มีเชื้อจะหลุดตกตามพื้นห้องน้ำ พรมเช็ดเท้า และภายในรองเท้าที่ยังชื้น

2. เชื้อรากลาก ไตรโคไฟตอน อินเตอร์ดิจิตาเล (Trichophyton interdigitale)

มักทำให้เกิดน้ำกัดเท้าแบบอักเสบเฉียบพลัน ซอกนิ้วเท้าเปื่อยขาว แตกเป็นร่อง คันและแสบ บางคนมีตุ่มน้ำใสคันจัดที่ฝ่าเท้าหรือข้างเท้า เชื้อแพร่ผ่านพื้นเปียกที่เดินเท้าเปล่าร่วมกัน ช่วงน้ำท่วมคนในบ้านมักถอดรองเท้าเปียกแล้วเดินเท้าเปล่าบนพื้นชั้นบน ทำให้เชื้อกระจายได้รวดเร็ว

3. เชื้อราเอพิเดอร์โมไฟตอน (Epidermophyton floccosum)

เป็นเดอร์มาโทไฟต์อีกชนิดที่ทำให้เกิดเชื้อราที่เท้าและขาหนีบ ผื่นมีขอบชัด คันมากเวลาอับชื้น คนที่ใส่กางเกงเปียกและรองเท้าเปียกทั้งวันมักเป็นทั้งสองจุดพร้อมกัน

4. เชื้อราไมโครสปอรัม แคนิส (Microsporum canis)

เป็นเชื้อรากลากที่พบได้ในแมวและสุนัข ติดสู่คนผ่านการสัมผัสขนหรือผิวหนังของสัตว์ที่มีเชื้อ ทำให้เกิดผื่นวงขอบแดงที่แขน ขา หรือใบหน้า และในเด็กอาจเป็นกลากที่ศีรษะ ช่วงน้ำท่วมที่คนและสัตว์เลี้ยงต้องอยู่รวมกันใกล้ชิดในพื้นที่แห้งเพียงเล็กน้อย การสัมผัสสัตว์บ่อยขึ้นจึงเพิ่มโอกาสติดเชื้อนี้ได้ หากสัตว์เลี้ยงมีขนร่วงเป็นวงหรือผิวหนังเป็นขุย ควรปรึกษาสัตวแพทย์

5. เชื้อยีสต์แคนดิดา (Candida albicans)

ในซอกนิ้วเท้าที่อับชื้นตลอดเวลา แคนดิดาทำให้ผิวเปื่อยขาวเป็นแผ่นหนา ใต้แผ่นขาวมีผิวแดงสด แสบ และมีตุ่มเล็ก ๆ กระจายรอบขอบ พบบ่อยในผู้ป่วยเบาหวาน ผู้สูงอายุ และคนที่ใส่รองเท้าบูทยางนานต่อเนื่องหลายชั่วโมงโดยไม่ได้ถอดผึ่ง

6. เชื้อรานีโอไซทาลิเดียม (Neoscytalidium dimidiatum)

เป็นเชื้อราที่ไม่ใช่กลุ่มเดอร์มาโทไฟต์ พบในดินและพืชในเขตร้อน รวมถึงประเทศไทย ทำให้เกิดอาการคล้ายเชื้อราที่เท้าแบบผิวแห้งเป็นขุยที่ฝ่าเท้า และติดเชื้อที่เล็บ การสัมผัสดินโคลนเปียกเป็นเวลานานระหว่างน้ำท่วมจึงเป็นโอกาสให้เชื้อกลุ่มนี้สัมผัสผิวได้มากขึ้น เชื้อกลุ่มนี้มักต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อแยกชนิด

7. แบคทีเรียซูโดโมแนส แอรูจิโนซา (Pseudomonas aeruginosa)

ซูโดโมแนสชอบที่ชื้นแฉะ เมื่อซอกนิ้วเท้าที่เปื่อยจากเชื้อราถูกแบคทีเรียนี้ซ้ำเติม จะเกิดภาวะที่เรียกว่าซอกนิ้วเท้าติดเชื้อแบคทีเรียกรัมลบ ผิวเปื่อยแฉะ มีสีเขียวอมฟ้า แสบ เจ็บ และมีกลิ่นเฉพาะ อาการนี้มักเป็นสัญญาณว่าน้ำกัดเท้าเริ่มรุนแรงเกินกว่าการดูแลเองที่บ้าน

8. แบคทีเรียคอรีนีแบคทีเรียม มินูทิสซิมุม (Corynebacterium minutissimum)

เป็นแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคเอริทราสมา (erythrasma) ผื่นสีน้ำตาลแดงหรือชมพูที่ซอกนิ้วเท้าและขาหนีบ ผิวเปื่อยเล็กน้อย คันบ้างหรือไม่คันเลย หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นเชื้อรา เพราะลักษณะคล้ายกันมาก โรคนี้พบได้บ่อยในอากาศร้อนชื้นและผู้ป่วยเบาหวาน

9. แบคทีเรียไคโตค็อกคัส เซเดนทาริอุส (Kytococcus sedentarius)

เป็นหนึ่งในแบคทีเรียที่ทำให้เกิดภาวะฝ่าเท้าเป็นหลุม (pitted keratolysis) ซึ่งเห็นเป็นหลุมเล็ก ๆ ตื้น ๆ คล้ายถูกเข็มจิ้มหลายจุดบนฝ่าเท้าที่รับน้ำหนัก ร่วมกับกลิ่นเท้าแรงมาก ภาวะนี้เกิดจากแบคทีเรียหลายชนิด รวมถึงกลุ่มคอรีนีแบคทีเรียมและเดอร์มาโทฟิลัส (Dermatophilus congolensis) ที่ย่อยชั้นเคราตินของฝ่าเท้าที่เปียกตลอดเวลา ชาวบ้านที่ใส่รองเท้าบูทยางหรือรองเท้าเปียกนาน ๆ หลังน้ำท่วมจึงพบได้บ่อย

10. แบคทีเรียสแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus)

เมื่อซอกนิ้วแตกหรือมีแผลถลอกที่เท้า สแตฟิโลค็อกคัส ออเรียสอาจเข้าไปทำให้เกิดตุ่มหนอง ฝี รอบเล็บอักเสบ หรือผิวหนังอักเสบ บางสายพันธุ์ดื้อต่อยาบางกลุ่ม จึงควรให้แพทย์เป็นผู้ตรวจและเลือกการรักษา เชื้อนี้ติดอยู่บนผ้า ถุงเท้า และพื้นผิวที่สัมผัสบ่อยในบ้านได้

11. แบคทีเรียสเตรปโตค็อกคัส ไพโอจีเนส (Streptococcus pyogenes)

ซอกนิ้วเท้าที่แตกเป็นร่องจากน้ำกัดเท้าคือประตูสำคัญของเชื้อสเตรปโตค็อกคัสกลุ่มเอ ซึ่งอาจทำให้เกิดเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังอักเสบที่หลังเท้าและหน้าแข้ง ผิวแดง ร้อน บวม เจ็บ ขอบแดงขยายเร็ว อาจมีไข้หนาวสั่น แพทย์จำนวนมากจึงมักตรวจซอกนิ้วเท้าของผู้ป่วยที่มีขาบวมแดงเสมอ

12. แบคทีเรียแอโรโมแนส ไฮโดรฟิลา (Aeromonas hydrophila) และเชื้อเลปโตสไปรา (Leptospira interrogans)

แอโรโมแนสพบในน้ำจืดและคลอง อาจเข้าสู่ผิวผ่านแผลปลิงกัด รอยถลอก หรือแผลจากของมีคมใต้น้ำ ทำให้แผลบวมแดงลุกลามได้ ส่วนเลปโตสไปราหรือเชื้อโรคฉี่หนูมาจากปัสสาวะหนูในน้ำท่วม และเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายผ่านผิวที่เปื่อยและแผลที่เท้า แม้ไม่ได้ทำให้เท้าคัน แต่คนที่มีน้ำกัดเท้าและยังต้องลุยน้ำต่อจะมีความเสี่ยงสูงขึ้น หากมีไข้สูงทันที ปวดศีรษะ ปวดน่องมาก หรือตาแดง ภายในประมาณ 2 ถึง 30 วันหลังลุยน้ำ ควรรีบพบแพทย์และบอกว่าเคยลุยน้ำท่วม

นอกจากเชื้อเหล่านี้ แผลจากปลิงกัดที่พบมากในน้ำท่วมดอนทรายอาจมีเลือดไหลซึมนานกว่าแผลทั่วไป และถ้าดึงปลิงออกแรง ๆ หรือเกาแผลจนสกปรก ก็อาจติดเชื้อแบคทีเรียได้ ควรล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ กดห้ามเลือด ปิดแผล และสังเกตอาการบวมแดงในวันต่อ ๆ ไป

น้ำกัดเท้าแบบไหนเป็นเชื้อรา แบบไหนเป็นแบคทีเรีย สังเกตเบื้องต้น

• ซอกนิ้วลอกเป็นขุย คัน ผิวขาวเปื่อยเล็กน้อย มักเข้าได้กับเชื้อรากลาก
• ผิวขาวหนาเปื่อยยุ่ย ใต้แผ่นขาวแดงสดและแสบ อาจเป็นเชื้อแคนดิดา
• ผื่นสีน้ำตาลแดงในซอกนิ้ว คันน้อย อาจเป็นเอริทราสมาจากแบคทีเรีย
• หลุมเล็ก ๆ ที่ฝ่าเท้าและกลิ่นแรงมาก มักเป็นภาวะฝ่าเท้าเป็นหลุมจากแบคทีเรีย
• ซอกนิ้วแฉะ สีเขียวอมฟ้า เจ็บ มีกลิ่นเฉพาะ ชวนให้นึกถึงซูโดโมแนสซ้ำเติม
• หลังเท้าและขาแดง ร้อน บวม เจ็บ ขอบแดงลาม อาจมีไข้ อาจเป็นเนื้อเยื่ออักเสบ ต้องพบแพทย์โดยเร็ว

ลักษณะเหล่านี้เป็นเพียงแนวทางสังเกต ไม่ใช่การวินิจฉัย เพราะเชื้อหลายชนิดมักอยู่ร่วมกันในเท้าเดียว ไม่ควรซื้อยาหลายชนิดมาทาสลับกันเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

น้ำกัดเท้า อาการแบบไหนต้องไปหาหมอทันที

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้ และบอกแพทย์ด้วยว่าเคยลุยน้ำท่วม ลุยวันไหน และนานเท่าไร

• เท้าหรือขาบวม แดง ร้อน ปวดมากขึ้น และขอบแดงขยายออกเร็ว
• มีไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียมากร่วมกับอาการที่เท้า
• มีไข้สูงทันที ปวดศีรษะ ปวดน่องมาก ตาแดง หลังลุยน้ำ (สงสัยโรคฉี่หนู)
• แผลมีหนอง มีกลิ่นเหม็น ผิวเปลี่ยนเป็นสีม่วงคล้ำหรือดำ
• มีเส้นแดงลามขึ้นตามขา หรือต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบบวมเจ็บ
• เท้าชา ซีด เย็น บวม และปวด หลังแช่น้ำนานหลายวัน (สงสัยภาวะเท้าแช่น้ำ)
• ผู้ป่วยเบาหวาน ผู้สูงอายุ ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้มีปัญหาเส้นเลือดที่ขา ที่มีแผลหรือน้ำกัดเท้า แม้ดูเล็กน้อย
• อาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลเท้าให้แห้งและสะอาดประมาณ 1 ถึง 2 สัปดาห์
• แผลปลิงกัดหรือแผลจากของมีคมที่บวมแดงมากขึ้น หรือไม่เคยฉีดวัคซีนบาดทะยักครบ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีน

กรณีฉุกเฉินโทร 1669 ข้อมูลนี้ใช้ประกอบการตัดสินใจไปพบแพทย์เท่านั้น และการพ่นฆ่าเชื้อในบ้านไม่สามารถรักษาน้ำกัดเท้าหรือแผลติดเชื้อที่เกิดขึ้นแล้วได้

ใครเสี่ยงน้ำกัดเท้ารุนแรงหลังน้ำท่วมบ้านโพธิ์ ปี 2569

• ผู้สูงอายุที่ติดอยู่ในบ้านหลายวัน เช่นเดียวกับหญิงวัย 80 ปีในข่าว ผิวบาง ฟื้นตัวช้า และอาจเดินลุยน้ำในบ้านโดยไม่มีรองเท้าที่เหมาะสม
• ผู้ป่วยเบาหวาน เท้าชา รู้สึกช้า แผลหายยาก และติดเชื้อลุกลามได้เร็วกว่า
• ผู้ที่มีปัญหาหลอดเลือดหรือขาบวมเรื้อรัง
• เจ้าหน้าที่กู้ภัย อาสาสมัคร และคนที่อยู่เฝ้าบ้าน ที่ต้องลุยน้ำวันละหลายชั่วโมง
• เด็ก ที่เล่นน้ำท่วมและไม่ยอมเช็ดเท้าให้แห้ง
• คนที่เป็นเชื้อราที่เท้าหรือเล็บอยู่เดิม ซึ่งอาการมักกำเริบหนักหลังน้ำท่วม
• คนที่ดูแลสัตว์เลี้ยงจำนวนมาก ในพื้นที่จำกัด ซึ่งมีโอกาสสัมผัสเชื้อรากลากจากสัตว์มากขึ้น

น้ำกัดเท้า ดูแลเบื้องต้นอย่างไร ไม่ให้ลุกลาม

1. ล้างเท้าด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทุกครั้งหลังขึ้นจากน้ำ ล้างซอกนิ้วทุกซอก
2. เช็ดและซับให้แห้งสนิท โดยเฉพาะซอกนิ้วเท้า ใช้ผ้าส่วนตัว และปล่อยให้เท้าได้สัมผัสอากาศ
3. เปลี่ยนถุงเท้าทันทีเมื่อเปียก เลือกถุงเท้าผ้าฝ้ายที่แห้งง่าย
4. สลับรองเท้า มีรองเท้าอย่างน้อยสองคู่ เพื่อให้แต่ละคู่ได้ล้างและผึ่งให้แห้งก่อนใส่ซ้ำ
5. ถอดบูทยางพักเป็นระยะ ถ้าต้องใส่ทั้งวัน และอย่านอนทั้งที่ใส่ถุงเท้าเปียก
6. ไม่ถูหรือแกะผิวที่เปื่อย เพราะจะทำให้แตกเป็นแผลและติดเชื้อแบคทีเรียซ้ำ
7. ปิดแผลก่อนลุยน้ำ ด้วยวัสดุกันน้ำ และหลีกเลี่ยงการลุยน้ำเมื่อมีแผลเปิด
8. ไม่ใช้รองเท้า ถุงเท้า และผ้าเช็ดเท้าร่วมกัน
9. ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนซื้อยามาใช้เอง โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน

เชื้อที่ทำให้น้ำกัดเท้าหลบซ่อนตรงไหนในบ้านหลังน้ำลด

หลายคนดูแลเท้าดีแล้ว แต่อาการคันซอกนิ้วกลับมาซ้ำ เพราะเชื้อราและแบคทีเรียยังรออยู่ในบ้าน จุดที่ควรจัดการหลังน้ำท่วมดอนทรายลดลงมีดังนี้

• รองเท้าทุกชนิด ทั้งบูทยาง รองเท้าแตะ และรองเท้าผ้าใบที่แช่น้ำ ภายในรองเท้าที่มืดและชื้นคือที่อยู่ชั้นดีของเชื้อรากลาก
• พื้นห้องน้ำ พรมเช็ดเท้า และบริเวณซักล้าง ที่เปียกตลอดเวลาและมีสะเก็ดผิวจากเท้าหลายคน
• พื้นบ้านชั้นล่างที่ยังมีคราบโคลน ซึ่งอาจมีเชื้อราในดินและแบคทีเรียจากน้ำเสียปะปน
• ถุงเท้า ผ้าเช็ดเท้า และผ้าเช็ดตัว ที่กองรวมกันรอซัก
• ที่นอน เบาะ และพรม ที่ซับน้ำท่วมไว้ภายใน
• ที่นอนและกรงสัตว์เลี้ยง ซึ่งอาจมีขนและสะเก็ดผิวสัตว์ที่มีเชื้อรา
• ท่อระบายน้ำและรางน้ำทิ้ง แหล่งของซูโดโมแนสและแบคทีเรียที่ชอบน้ำ
• ผนังและขอบประตูชั้นล่าง ที่ยังชื้น ซึ่งเชื้อราขึ้นได้ภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง

ผลกระทบเมื่อปล่อยน้ำกัดเท้าเรื้อรัง และทำไมล้างบ้านเองอย่างเดียวยังไม่พอ

ด้านสุขภาพ: น้ำกัดเท้าที่ปล่อยไว้อาจกลายเป็นประตูให้แบคทีเรียเข้าไปทำให้ขาอักเสบบวมแดง ต้องหยุดงานหรือเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ผู้ป่วยเบาหวานอาจมีแผลที่เท้าหายยาก ส่วนเชื้อราที่ลามไปที่เล็บอาจรักษานานหลายเดือน

ด้านเงินและเวลา: ค่าเดินทางไปพบแพทย์ ค่ารองเท้าและถุงเท้าใหม่ และวันทำงานที่เสียไปในช่วงที่ครอบครัวต้องใช้เงินซ่อมบ้านหลังน้ำท่วมอยู่แล้ว

ทำไมล้างบ้านเองไม่พอ: น้ำและผงซักฟอกช่วยขจัดคราบสกปรก แต่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อฆ่าเชื้อ การผสมน้ำยาฟอกขาวเองอาจผิดสัดส่วน และถ้าผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำบางชนิดอาจเกิดก๊าซที่ระคายเคืองทางเดินหายใจ ซอกมุมใต้ตู้ หลังเตียง และขอบผนังมักถูกมองข้าม และคนในบ้านที่อดนอนมาหลายวันก็ไม่มีแรงพอจะทำความสะอาดอย่างเป็นระบบ

คำแนะนำจาก WHO และ CDC: องค์การอนามัยโลกและศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐอเมริกาแนะนำตรงกันว่า หลังน้ำท่วมให้ขนโคลนและของเสียหายออก ล้างพื้นผิวด้วยน้ำสะอาดและสารทำความสะอาด ทำให้แห้งเร็วที่สุด ภายในประมาณ 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อลดเชื้อรา แล้วจึงฆ่าเชื้อพื้นผิวที่ปนเปื้อน ผู้ทำความสะอาดควรสวมรองเท้าบูท ถุงมือยาง และหน้ากาก ส่วนกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ก็ระบุว่าโรคผิวหนังรวมถึงน้ำกัดเท้าเป็นปัญหาที่พบบ่อยหลังน้ำท่วม ร่วมกับโรคฉี่หนูและโรคระบบทางเดินอาหาร

บริการพ่นฆ่าเชื้อ WHD หลังน้ำท่วมบ้านโพธิ์ ฉะเชิงเทรา ปี 2569 ด้วย CHEMGENE HLD4H

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการพ่นฆ่าเชื้อสำหรับบ้าน อาคาร และสถานประกอบการ ตามข้อมูลบริการ ทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรมจะพ่นและ/หรือพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ซึ่งเป็นละอองขนาดเล็กที่กระจายถึงพื้นผิวและซอกมุมได้ทั่วถึง น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride

ตามข้อมูลบริการและผลิตภัณฑ์ น้ำยานี้ระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา เช่น โควิด-19 RSV ไข้หวัดใหญ่ H1N1 H5N1 ไวรัสมือเท้าปาก โนโรไวรัส ซัลโมเนลลา และเชื้อรา หน้าบริการระบุประสิทธิภาพ 99.99% หน้าผลิตภัณฑ์ระบุว่าออกฤทธิ์ต่อโควิด-19 ได้ 99.85% ภายใน 1 นาที และหน้าบริการอ้างถึงการรับรองหรือการยอมรับจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019

ความโปร่งใสเรื่องประสิทธิภาพ: เชื้อที่ทำให้น้ำกัดเท้าในบทความนี้ เช่น Trichophyton, Epidermophyton, Microsporum, Candida, Neoscytalidium, Pseudomonas, Corynebacterium, Kytococcus, Staphylococcus, Streptococcus, Aeromonas และ Leptospira ไม่ได้อยู่ในรายชื่อเชื้อที่หน้าเว็บไซต์ของ WHD ระบุไว้โดยตรง เชื้อเหล่านี้จัดอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียและเชื้อราที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่เราไม่อ้างผลทดสอบเฉพาะเชื้อแต่ละชนิด หากต้องการข้อมูลผลทดสอบของเชื้อชนิดใด สอบถาม WHD ได้โดยตรง

การพ่นฆ่าเชื้อเป็นขั้นตอนหลังการขนโคลนและล้างบ้าน ไม่ได้ใช้แทนการทำความสะอาด ไม่ได้ใช้แทนการพบแพทย์ และไม่ได้ทำให้น้ำกัดเท้าที่เป็นอยู่หาย แต่ช่วยลดเชื้อบนพื้นผิวในบ้านเพื่อลดโอกาสสัมผัสเชื้อซ้ำ

ขั้นตอนพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำลดแบบ WHD

1. สำรวจและประเมิน: ส่งรูปและรายละเอียดบ้านทางโทรศัพท์หรือ LINE แจ้งระดับน้ำที่ท่วมถึง จำนวนห้อง และข้อกังวล เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเบาหวาน หรือสัตว์เลี้ยงจำนวนมาก
2. ตรวจความปลอดภัยไฟฟ้าและล้างบ้านก่อน: ให้ช่างไฟตรวจระบบไฟที่จมน้ำก่อน ขนโคลน ล้าง และทำให้แห้งเท่าที่ทำได้
3. แบ่งโซน: วางแผนพ่นทีละโซน เช่น ห้องน้ำ ทางเข้าบ้าน ชั้นวางรองเท้า ห้องนอน และครัว
4. ให้คนและสัตว์เลี้ยงออกจากโซน: ย้ายคน แมว สุนัข อาหาร และของใช้ส่วนตัวออกก่อนพ่น
5. พ่นฆ่าเชื้อ: ทีมช่างพ่นและ/หรือพ่นละอองฝอย ULV ด้วย CHEMGENE HLD4H ทั่วพื้นผิว ซอกมุม และพื้นที่สัมผัสบ่อย
6. รอและกลับเข้าพื้นที่: รอประมาณ 30 นาทีตามข้อมูลบริการ หรือตามที่ทีมช่างแจ้ง เปิดระบายอากาศ และเช็ดพื้นผิวที่สัมผัสอาหารหรือชามอาหารสัตว์ด้วยน้ำสะอาดก่อนใช้ เราไม่อ้างว่าไม่มีสารตกค้างเลย

ตามข้อมูลบริการ ลูกค้าจะได้รับขวดสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC ฟรี และขอใบกำกับภาษีได้ WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 รับงานฉะเชิงเทราและต่างจังหวัดผ่านการนัดหมายทางโทรศัพท์และ LINE วันเวลาขึ้นอยู่กับคิวงานและการเข้าถึงพื้นที่ ราคาประเมินตามขนาดและสภาพพื้นที่

10 เหตุผลที่ควรพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม เมื่อคนในบ้านเป็นน้ำกัดเท้า

1. ลดเชื้อบนพื้นที่ทุกคนเดินเท้าเปล่า ซึ่งเป็นเส้นทางหลักของเชื้อราที่เท้า
2. ครอบคลุมกลุ่มแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์
3. ช่วยลดความเสี่ยงของผู้สูงอายุและผู้ป่วยเบาหวานที่เท้าติดเชื้อง่าย
4. ละอองฝอย ULV เข้าถึงชั้นวางรองเท้า ใต้ตู้ และซอกมุมที่เช็ดไม่ถึง
5. ใช้น้ำยาระดับการแพทย์ที่ใช้ในโรงพยาบาล โรงเรียน และสนามบิน ตามข้อมูลบริการ
6. ไม่ต้องเสี่ยงผสมสารเคมีเองจนเกิดก๊าซระคายเคือง
7. ประหยัดแรงของครอบครัวที่เหนื่อยจากการติดอยู่ในน้ำหลายวัน
8. มีขั้นตอนชัดเจน ตั้งแต่สำรวจ แบ่งโซน พ่น จนกลับเข้าพื้นที่
9. รอประมาณ 30 นาทีต่อโซนตามข้อมูลบริการ ก่อนกลับเข้าใช้ตามที่ช่างแจ้ง
10. เพิ่มความมั่นใจก่อนกลับมาเดินเท้าเปล่าในบ้านอีกครั้ง ดูรายละเอียดที่ หน้าบริการพ่นฆ่าเชื้อ

ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อ: บ้านในซอยดอนทรายที่เปลี่ยนไป

เช็กลิสต์ป้องกันน้ำกัดเท้าหลังน้ำท่วมฉะเชิงเทรา ปี 2569

• ระวังไฟรั่ว อย่าลุยน้ำใกล้เสาไฟ ปลั๊ก หรือสายไฟที่จมน้ำ
• สวมบูทยางเมื่อจำเป็นต้องลุยน้ำ และถอดผึ่งเป็นระยะ
• ล้างเท้าด้วยสบู่ ซับซอกนิ้วให้แห้ง เปลี่ยนถุงเท้าแห้งทุกครั้ง
• ปิดแผลและแผลปลิงกัดก่อนลุยน้ำ สังเกตอาการบวมแดง
• หลังน้ำลด ล้างรองเท้า ผึ่งแดด และทิ้งคู่ที่มีกลิ่นอับไม่หาย
• ซักถุงเท้า ผ้าเช็ดเท้า และเครื่องนอนด้วยน้ำร้อนถ้าทำได้
• ขนโคลน ล้างพื้น และทำให้บ้านแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง
• ย้ายคนและสัตว์เลี้ยงออกจากโซนก่อนพ่นฆ่าเชื้อ และกลับเข้าตามเวลาที่ทีมช่างแจ้ง
• สังเกตเท้าของทุกคนต่อเนื่องหลายสัปดาห์ และพบแพทย์เมื่อมีอาการเตือน

คำถามที่พบบ่อย: น้ำกัดเท้าหลังน้ำท่วม เท้าเปื่อย ซอกนิ้วคัน

น้ำกัดเท้า เกิดจากอะไร

เริ่มจากผิวเท้าที่แช่น้ำนานจนเปื่อยและอ่อนแอ จากนั้นเชื้อรากลาก เชื้อแคนดิดา และแบคทีเรียหลายชนิด เช่น ซูโดโมแนส คอรีนีแบคทีเรียม และสแตฟิโลค็อกคัส เข้ามาซ้ำเติม ทำให้คัน แสบ ลอก และมีกลิ่น

น้ำกัดเท้า หายเองได้ไหม

ถ้าเป็นเพียงผิวเปื่อยจากการแช่น้ำ มักดีขึ้นใน 2 ถึง 3 วันเมื่อเท้าแห้งและสะอาด แต่ถ้ามีขุยลอกเรื้อรัง แตกเป็นแผล มีกลิ่นแรง หรือบวมแดง แสดงว่ามีเชื้อร่วมด้วย ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ซอกนิ้วเท้าคัน แสบ ลอก หลังลุยน้ำ ทำอย่างไรดี

ล้างด้วยสบู่และน้ำสะอาด ซับซอกนิ้วให้แห้งสนิท เปลี่ยนถุงเท้าแห้ง สลับรองเท้า ไม่ถูหรือแกะผิว และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเลือกยา

เท้าเปื่อยหลังลุยน้ำ ต่างจากเชื้อราที่เท้าอย่างไร

เท้าเปื่อยจากน้ำมักเกิดเร็วหลังแช่น้ำและดีขึ้นเมื่อแห้ง ส่วนเชื้อราที่เท้ามักมีขุยลอก คันเรื้อรัง เป็นวงหรือเป็นซ้ำ และลามไปเล็บได้ ทั้งสองอย่างมักเกิดร่วมกันหลังน้ำท่วม

เท้ามีกลิ่นแรงและเป็นหลุมเล็ก ๆ ที่ฝ่าเท้า คืออะไร

มักเป็นภาวะฝ่าเท้าเป็นหลุม (pitted keratolysis) จากแบคทีเรียที่ย่อยผิวฝ่าเท้าที่เปียกนาน การทำให้เท้าแห้งเป็นสิ่งสำคัญที่สุด และควรให้แพทย์ประเมิน

น้ำกัดเท้าแบบไหนอันตราย ต้องไปหาหมอ

เท้าหรือขาบวมแดงร้อนและลามเร็ว มีไข้หนาวสั่น มีหนอง ผิวคล้ำ มีเส้นแดงลามขึ้นขา เท้าชาซีดเย็น หรือมีไข้สูงปวดน่องหลังลุยน้ำ ต้องพบแพทย์ทันทีและบอกว่าเคยลุยน้ำท่วม

คนเป็นเบาหวานเป็นน้ำกัดเท้า ต้องระวังอะไร

ผู้ป่วยเบาหวานควรพบแพทย์แม้แผลหรืออาการดูเล็กน้อย เพราะเท้าอาจชาจนไม่รู้สึก แผลหายช้า และติดเชื้อลุกลามได้เร็ว ควรตรวจเท้าทุกวันหลังลุยน้ำ

น้ำกัดเท้าติดต่อกันได้ไหม

เชื้อรากลากที่เท้าติดต่อได้ผ่านพื้นเปียกที่เดินเท้าเปล่าร่วมกัน รองเท้า ถุงเท้า และผ้าเช็ดเท้า จึงควรแยกของใช้ส่วนตัวและทำความสะอาดพื้นห้องน้ำสม่ำเสมอ

โดนปลิงกัดตอนลุยน้ำท่วม ต้องทำอย่างไร

อย่ากระชากปลิงออกแรง ๆ ให้ปลิงหลุดเองหรือค่อย ๆ ใช้เล็บเขี่ยบริเวณปากดูดออก ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำสะอาด กดห้ามเลือด ปิดแผล และพบแพทย์ถ้าบวมแดงมากขึ้นหรือมีไข้

พ่นฆ่าเชื้อแล้ว น้ำกัดเท้าจะหายไหม

ไม่ การพ่นฆ่าเชื้อลดเชื้อบนพื้นผิวในบ้านเพื่อลดการสัมผัสเชื้อซ้ำ แต่ไม่ได้รักษาผิวเท้าที่ติดเชื้อแล้ว ผู้ที่มีอาการต้องได้รับการดูแลจากแพทย์

พ่นฆ่าเชื้อแล้วเข้าบ้านได้เมื่อไหร่ สัตว์เลี้ยงต้องออกไหม

ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีหรือตามที่ทีมช่างแจ้ง แล้วเปิดระบายอากาศ ระหว่างพ่นทั้งคนและสัตว์เลี้ยงต้องออกจากโซน และควรเช็ดชามอาหารสัตว์ด้วยน้ำสะอาดก่อนใช้

บริการพ่นฆ่าเชื้อใกล้ฉัน รับงานบ้านโพธิ์ ฉะเชิงเทรา ปี 2569 ไหม

WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ รับนัดหมายงานฉะเชิงเทราและต่างจังหวัดทางโทรศัพท์ 065-556-6294 และ LINE @whd268 วันเวลาขึ้นกับคิวงานและการเข้าถึงพื้นที่

น้ำลดที่ดอนทราย บ้านโพธิ์ ปี 2569 แล้ว ให้ WHD ช่วยปิดงานด้วยการพ่นฆ่าเชื้อ

ล้างบ้านเสร็จแล้วแต่คนในบ้านยังคันซอกนิ้วเท้าซ้ำ ๆ ปรึกษาทีม World Health Disinfection ได้ทันที เราช่วยวางแผนพ่นฆ่าเชื้อทีละโซน ตั้งแต่ทางเข้าบ้าน ชั้นวางรองเท้า ห้องน้ำ ไปจนถึงห้องนอน โดยคำนึงถึงผู้สูงอายุและสัตว์เลี้ยงในบ้าน

จองบริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม

โทร 065-556-6294 | LINE @whd268

World Health Disinfection เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 รับงานต่างจังหวัดผ่านการนัดหมายทางโทรศัพท์และ LINE

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นฆ่าเชื้อ World Health Disinfection
• CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์
• บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย สำหรับกลิ่นอับหลังน้ำท่วม

แหล่งอ้างอิง

• เดลินิวส์ ข่าวน้ำท่วมดอนทราย บ้านโพธิ์ ฉะเชิงเทรา 2 ถึง 3 ต.ค. 2569: https://www.dailynews.co.th/news/6244181/
• กรมประชาสัมพันธ์ (ข้อมูล ปภ. 7 ต.ค. 2569): https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/548715
• World Health Organization: https://www.who.int/news-room/fact-sheets
• CDC, Floods: https://www.cdc.gov/floods/
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข: https://ddc.moph.go.th/