Last updated: 8 ต.ค. 2569 | 16 จำนวนผู้เข้าชม |
ท้องเสียหลังน้ำท่วมที่ลากยาวเป็นสัปดาห์ ท้องอืด มีลมในท้องมาก เรอเหม็น อุจจาระเหลวมีมันลอยและกลิ่นแรงผิดปกติ อาการชุดนี้เป็นสัญญาณที่แพทย์มักนึกถึง เชื้อไจอาร์เดีย (Giardia lamblia) ปรสิตเซลล์เดียวที่ติดมากับน้ำและอาหารที่ปนเปื้อนอุจจาระ บทความนี้ใช้สถานการณ์ น้ำท่วมฉะเชิงเทรา ปี 2569 ที่ท่วมครบทั้ง 11 อำเภอ เป็นบทเรียน เพื่ออธิบายว่าไจอาร์เดียคืออะไร ติดต่อทางไหน อาการเป็นแบบไหน ใครเสี่ยง วิธีป้องกันที่ได้ผลจริง และ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ของ World Health Disinfection (WHD) เข้ามาช่วยดูแลบ้านและร้านค้าหลังน้ำลดได้อย่างไร โดยบอกตรง ๆ ว่าการพ่นทำอะไรได้และทำอะไรไม่ได้
เรื่องเล่านี้เป็นกรณีตัวอย่างที่สร้างจากสถานการณ์ที่พบบ่อยหลังน้ำท่วม ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลจริง
"ป้าแดง" เปิดร้านข้าวแกงเล็ก ๆ ที่หน้าบ้านริมแม่น้ำบางปะกงในอำเภอบางคล้า ช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 น้ำในแม่น้ำขึ้นสูงจนระบายลงทะเลไม่ทัน น้ำเอ่อเข้าท่วมบ้านริมน้ำทั้งแถว ถนนเส้นที่ใช้ขนวัตถุดิบมาขายก็ผ่านไม่ได้ ป้าแดงต้องปิดร้าน ยกตู้กับข้าวขึ้นที่สูง และใช้ชีวิตอยู่ชั้นบนกับหลานชายวัยสามขวบหลายวัน ระหว่างนั้นถังน้ำใช้ที่ตั้งไว้ใต้ถุนบ้านถูกน้ำท่วมจนมิด ห้องน้ำชั้นล่างใช้ไม่ได้
หลังน้ำลด ป้าแดงรีบล้างร้านเพราะต้องหารายได้ต่อ ใช้น้ำจากถังที่ตั้งพักไว้ล้างผัก ล้างจาน และชงนมให้หลานบางมื้อ เพราะน้ำประปายังไหลอ่อน ราวสิบวันต่อมา หลานเริ่มถ่ายเหลวกลิ่นแรงมาก ท้องป่องอืด ผายลมบ่อย กินได้น้อยลง ผ่านไปสองสัปดาห์อาการยังไม่หายขาด บางวันดีขึ้นบางวันกลับมาใหม่ น้ำหนักตัวลดลงจนแม่ของเด็กสังเกตได้ ป้าแดงเองก็มีอาการท้องอืดและคลื่นไส้หลังกินข้าวเป็นพัก ๆ แต่คิดว่าเป็นเพราะเหนื่อยและกินไม่เป็นเวลา
เมื่อพาหลานไปพบแพทย์ แพทย์ซักประวัติเรื่องน้ำท่วมและน้ำที่ใช้ในบ้าน แล้วส่งตรวจอุจจาระ พร้อมอธิบายว่าท้องเสียเรื้อรังหลังน้ำท่วมอาจเกิดจากปรสิตหลายชนิด หนึ่งในนั้นคือไจอาร์เดีย ซึ่งซีสต์ทนต่อคลอรีนได้ดีกว่าแบคทีเรีย และติดต่อผ่านมือของคนที่เตรียมอาหารได้ด้วย ข้อนี้ทำให้ป้าแดงกังวลถึงลูกค้าในร้าน และตัดสินใจทบทวนวิธีล้างร้านใหม่ทั้งหมด ตั้งแต่ทิ้งน้ำในถังเก่า ต้มน้ำที่ใช้ปรุงอาหาร ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้ง ไปจนถึงหาทีมมืออาชีพมาฆ่าเชื้อพื้นผิวร้านและห้องน้ำก่อนเปิดขายอีกครั้ง
ตามรายงานของ Thai PBS น้ำท่วมจังหวัดฉะเชิงเทรา ปี 2569 กระจายครบทั้ง 11 อำเภอ สาเหตุสำคัญคือ แม่น้ำบางปะกงระบายน้ำลงทะเลไม่ทัน ขณะที่มีมวลน้ำจากเขื่อนขุนด่านปราการชลไหลลงมาสมทบ ทำให้บ้านเรือนริมน้ำได้รับความเสียหายมาก และ ถนนหมายเลข 3121 ช่วงบางคล้าไปแปลงยาว ไม่สามารถสัญจรผ่านได้ ส่วนข้อมูลของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ วันที่ 2 ตุลาคม 2569 ระบุว่าฉะเชิงเทรามีผู้ได้รับผลกระทบ 47,959 ครัวเรือน
ในภาพรวมทั้งประเทศ ข้อมูล ปภ. ณ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 06.00 น. ระบุว่ามีพื้นที่ได้รับผลกระทบ 27 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร 123 อำเภอ 984 ตำบล 1,154,875 ครัวเรือน และประชาชนกว่า 3.1 ล้านคน (ที่มา: กรมประชาสัมพันธ์)
ลักษณะของน้ำท่วมแปดริ้วปี 2569 ทำให้ปรสิตที่มากับน้ำอย่างไจอาร์เดียเป็นเรื่องที่ต้องพูดถึง ประการแรก น้ำที่ระบายไม่ทันทำให้น้ำท่วมขังนาน บ่อเกรอะ ส้วม และคอกสัตว์ในชุมชนริมน้ำจมอยู่ใต้น้ำหลายวัน สิ่งปฏิกูลจึงกระจายไปทั่ว ประการที่สอง เมื่อถนนสายหลักอย่าง 3121 ถูกตัดขาด การขนน้ำดื่มสะอาดเข้าพื้นที่ทำได้ยาก บางครอบครัวจำเป็นต้องใช้น้ำที่มีอยู่ซึ่งอาจไม่ปลอดภัย ประการที่สาม ฉะเชิงเทรามีทั้งชุมชนเกษตร ฟาร์มเลี้ยงสัตว์ ตลาด และร้านอาหารจำนวนมาก การปนเปื้อนในจุดเตรียมอาหารจึงส่งผลต่อคนจำนวนมากได้
ไจอาร์เดีย หรือที่ในตำราบางเล่มเรียกว่า Giardia intestinalis หรือ Giardia duodenalis เป็นปรสิตเซลล์เดียวในกลุ่มโปรโตซัวที่อาศัยอยู่ในลำไส้เล็กของคนและสัตว์หลายชนิด เช่น สุนัข แมว วัว และสัตว์ป่า เชื้อมีสองระยะ ระยะแรกคือ โทรโฟซอยต์ ที่เกาะผนังลำไส้เล็กและแบ่งตัว ทำให้การดูดซึมอาหารโดยเฉพาะไขมันผิดปกติ ระยะที่สองคือ ซีสต์ ที่ถูกขับออกมากับอุจจาระ มีผนังหุ้มแข็งแรง อยู่รอดในน้ำเย็นและดินชื้นได้นานหลายสัปดาห์ และเป็นระยะที่ติดต่อสู่คนต่อไป
ไจอาร์เดียเป็นปรสิตลำไส้ที่พบบ่อยทั่วโลก และเป็นสาเหตุสำคัญของโรคท้องร่วงจากน้ำ ปริมาณซีสต์เพียงไม่กี่ตัวก็ทำให้ติดเชื้อได้ ส่วนคนที่ติดเชื้อแล้วอาจขับซีสต์ออกมาทางอุจจาระได้นานหลายสัปดาห์ แม้จะไม่มีอาการ นี่คือเหตุผลที่เชื้อนี้แพร่กันในครอบครัว ศูนย์เด็กเล็ก และสถานที่ที่คนอยู่รวมกันได้ง่าย
คำถามยอดฮิตว่า "ไจอาร์เดีย อันตรายไหม" คำตอบคือ ในผู้ใหญ่ที่แข็งแรงส่วนใหญ่ไม่รุนแรงถึงขั้นวิกฤต แต่ทรมานและเรื้อรังได้ บางรายท้องเสียนานหลายสัปดาห์ น้ำหนักลด และหลังหายแล้วอาจยังมีอาการแพ้น้ำตาลแล็กโทสในนมไปอีกระยะหนึ่ง ส่วนเด็กเล็กที่ติดเชื้อเรื้อรังอาจขาดสารอาหาร น้ำหนักไม่ขึ้น และโตช้า จึงไม่ควรปล่อยให้ท้องเสียลากยาวโดยไม่ไปพบแพทย์
ไจอาร์เดียติดต่อทาง อุจจาระสู่ปาก เช่นเดียวกับปรสิตลำไส้ชนิดอื่น ช่องทางที่พบบ่อยในช่วงน้ำท่วมและหลังน้ำลด ได้แก่
เมื่อน้ำจากแม่น้ำบางปะกงท่วมขังนานในชุมชนริมน้ำ ส้วม บ่อเกรอะ และมูลสัตว์ถูกชะล้างปนกับน้ำท่วม แล้วทิ้งคราบไว้ตามใต้ถุนบ้าน ห้องน้ำ และครัว เมื่อคนกลับเข้าบ้านพร้อมกันและเร่งทำความสะอาด โอกาสที่มือ น้ำ และอาหารจะปนเปื้อนจึงสูงกว่าช่วงปกติ คำค้นหาอย่าง "ท้องเสียหลังน้ำท่วม" "ท้องอืดหลังน้ำลด" และ "ท้องเสียเรื้อรังไม่หาย" จึงเพิ่มขึ้นในช่วงนี้
อาการมักเริ่มหลังรับเชื้อราว 1 ถึง 2 สัปดาห์ และอาจเป็นอยู่ราว 2 ถึง 6 สัปดาห์ หรือนานกว่านั้นในบางราย อาการที่เป็นเอกลักษณ์ของไจอาร์เดีย ได้แก่
ไจอาร์เดียมักไม่ทำให้มีไข้สูงหรือถ่ายเป็นเลือด ถ้ามีอาการเหล่านี้ อาจเป็นเชื้ออื่นและควรพบแพทย์ทันที นอกจากนี้หลายคนติดเชื้อแต่ไม่มีอาการ ซึ่งยังแพร่เชื้อต่อได้ การตรวจหาเชื้อต้องอาศัยการตรวจอุจจาระในห้องปฏิบัติการ ซึ่งบางครั้งต้องตรวจซ้ำหลายครั้ง
ควรพบแพทย์เมื่อ ท้องเสียนานเกินหนึ่งสัปดาห์ น้ำหนักลด มีสัญญาณขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย เวียนศีรษะ เด็กซึม หรือมีไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด ปวดท้องรุนแรง รวมถึงเด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว เนื้อหาในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป การวินิจฉัยและการรักษาเป็นหน้าที่ของแพทย์
จุดเหล่านี้ต้องล้างคราบโคลนและสิ่งปฏิกูลออกก่อนเสมอ เมื่อพื้นผิวสะอาดแล้ว การฆ่าเชื้อพื้นผิวจึงจะช่วยลดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราที่เหลืออยู่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ซีสต์ของไจอาร์เดียทนต่อคลอรีนได้ดีกว่าแบคทีเรียทั่วไป การป้องกันจึงต้องเน้นที่ น้ำปลอดภัย มือสะอาด และการกำจัดคราบปนเปื้อน เป็นหลัก
กรมควบคุมโรคเน้นหลัก "กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ" และการดื่มน้ำสะอาดในช่วงน้ำท่วม ซึ่งตรงกับแนวทางขององค์การอนามัยโลก ส่วนการฆ่าเชื้อพื้นผิวเป็นด่านเสริมที่ช่วยลดเชื้อโรคชนิดอื่นที่มาพร้อมน้ำเสีย
การล้างบ้านเองเป็นขั้นตอนแรกที่ขาดไม่ได้ แต่หลังน้ำท่วมใหญ่อย่างฉะเชิงเทรา ปี 2569 ครอบครัวและเจ้าของร้านจำนวนมากเจอข้อจำกัดหลายอย่างพร้อมกัน เช่น น้ำประปายังไม่กลับมาเต็มที่ จึงต้องล้างด้วยน้ำที่ไม่แน่ใจความสะอาด แรงงานไม่พอเพราะทุกบ้านในชุมชนต่างก็ต้องล้างบ้านตัวเอง ต้องรีบเปิดร้านเพื่อหารายได้ จึงล้างแบบเร่งรีบ ไม่ได้ไล่ทุกซอกมุม หรือใช้น้ำยาผิดวิธี เช่น ราดน้ำยาลงบนคราบโคลนโดยไม่ขัดก่อน เช็ดออกเร็วเกินไป หรือผสมสารฟอกขาวกับน้ำยาล้างห้องน้ำจนเกิดก๊าซระคายเคือง
สิ่งที่ต้องพูดให้ชัดคือ ไจอาร์เดียไม่ใช่เชื้อที่จัดการได้ด้วยการพ่นน้ำยาเพียงอย่างเดียว ด่านที่ได้ผลที่สุดคือการขัดล้างคราบปนเปื้อนออกไปจริง ๆ ควบคู่กับน้ำต้มสุกและการล้างมือด้วยสบู่ บทบาทของการพ่นฆ่าเชื้อแบบมืออาชีพคือการปิดงานหลังล้าง เพื่อจัดการเชื้อในกลุ่มแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราที่น้ำยาระบุว่าครอบคลุม ซึ่งมากับน้ำเสียในคราวเดียวกัน และหลายชนิดก็เป็นสาเหตุของท้องเสียหลังน้ำท่วมเช่นกัน ทำให้บ้านและร้านโดยรวมสะอาดและพร้อมรับคนมากขึ้น
สุขภาพ ท้องเสียเรื้อรังทำให้ขาดสารอาหาร น้ำหนักลด อ่อนเพลีย เด็กเล็กอาจโตช้า และเมื่อคนหนึ่งติด คนอื่นในบ้านก็มีโอกาสติดตาม
รายได้ สำหรับร้านอาหาร ร้านกาแฟ แผงในตลาด หรือโรงงานแปรรูปอาหาร ถ้าลูกค้าหรือพนักงานป่วยตามกัน ต้องปิดร้านซ้ำ สูญเสียรายได้ในช่วงที่ต้องการฟื้นตัวมากที่สุด
ชื่อเสียง ข่าวลือว่ากินแล้วท้องเสียแพร่ในชุมชนได้เร็ว การแสดงให้เห็นว่าร้านผ่านการล้างและฆ่าเชื้อพื้นผิวอย่างเป็นระบบช่วยเรียกความเชื่อมั่นกลับมา
เวลาและพลังใจ การฟื้นฟูหลังน้ำท่วมใช้ทั้งเงินและแรงอยู่แล้ว การต้องดูแลคนป่วยซ้ำ ๆ ทำให้ทุกอย่างช้าลง และเพิ่มความเครียดในครอบครัว
องค์การอนามัยโลกและ CDC แนะนำให้บ้านที่ถูกน้ำท่วม ทำความสะอาดก่อน แล้วจึงฆ่าเชื้อ โดยสวมถุงมือ รองเท้าบูท และแว่นตา ขนของที่อุ้มน้ำและล้างไม่ได้ออก ล้างพื้นผิวแข็งด้วยน้ำสะอาดและผงซักฟอก จากนั้นจึงใช้สารฆ่าเชื้อที่เหมาะกับพื้นผิว และทำให้อาคารแห้งเร็วที่สุดเพื่อลดเชื้อรา สำหรับไจอาร์เดียโดยเฉพาะ CDC เน้นเรื่องการต้มน้ำ การล้างมือด้วยสบู่ และการไม่กลืนน้ำที่อาจปนเปื้อน ขณะที่ กรมควบคุมโรค ให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวังโรคอุจจาระร่วงในช่วงน้ำท่วม แนวทางทั้งหมดนี้ชี้ว่าการพ่นฆ่าเชื้ออยู่ในลำดับหลังการล้าง และไม่ได้ใช้แทนน้ำต้มสุกหรือการล้างมือ
บริการพ่นฆ่าเชื้อของ World Health Disinfection ดำเนินการโดยทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรม ใช้การพ่นและหรือพ่นหมอกละเอียดแบบ ULV (Ultra Low Volume) ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H ซึ่งตามข้อมูลบริการเป็นน้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบคือ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride
ตามข้อมูลบริการและผลิตภัณฑ์ น้ำยาระบุว่าฆ่าเชื้อได้หลากหลายสายพันธุ์ในกลุ่มไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา รายชื่อเชื้อที่ระบุบนหน้าเว็บ เช่น โควิด-19 RSV ไข้หวัดใหญ่ H1N1 และ H5N1 ไวรัสมือเท้าปาก โนโรไวรัส ซัลโมเนลลา และเชื้อรา โดยระบุประสิทธิภาพ 99.99% และอ้างอิงถึงกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019 กลุ่มลูกค้ามีทั้งโรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย
ข้อควรรู้อย่างตรงไปตรงมา: ไจอาร์เดีย ไม่อยู่ในรายชื่อเชื้อ ที่หน้าเว็บของ WHD ระบุ และซีสต์ของเชื้อนี้ทนต่อสารฆ่าเชื้อหลายชนิด เราจึงไม่อ้างว่าการพ่นฆ่าเชื้อกำจัดไจอาร์เดียได้ บริการนี้ช่วยดูแลสุขอนามัยพื้นผิวโดยรวมของบ้านและร้านหลังน้ำท่วม หากต้องการข้อมูลผลทดสอบกับเชื้อชนิดใดเป็นการเฉพาะ สอบถามทีมงานได้โดยตรง
WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 สำหรับฉะเชิงเทราและจังหวัดอื่น ติดต่อผ่านโทรศัพท์หรือ LINE เพื่อประเมินพื้นที่และนัดวันตามคิวงาน ทีมงานไม่มีสาขาในพื้นที่
เราไม่อ้างว่าไม่มีสารตกค้าง ควรทำตามคำแนะนำของช่างทุกครั้ง และหากยังมีคนในบ้านหรือพนักงานท้องเสีย ให้พบแพทย์ควบคู่กัน
เป็นปรสิตเซลล์เดียวที่อาศัยในลำไส้เล็ก ทำให้ท้องเสีย ท้องอืด และอุจจาระมีไขมัน ติดต่อผ่านน้ำ อาหาร มือ และพื้นผิวที่ปนเปื้อนอุจจาระ
ท้องเสีย อุจจาระเป็นมันมีกลิ่นแรง ท้องอืด ผายลมบ่อย ปวดเกร็งท้อง คลื่นไส้ เรอมีกลิ่น อ่อนเพลีย น้ำหนักลด มักเริ่มราว 1 ถึง 2 สัปดาห์หลังรับเชื้อ
เป็นไปได้แต่ไม่เสมอไป ท้องเสียเรื้อรังมีหลายสาเหตุ ต้องตรวจอุจจาระตามดุลยพินิจของแพทย์จึงจะรู้แน่ชัด
ทางอุจจาระสู่ปาก เช่น ดื่มน้ำไม่ต้ม กินผักที่ล้างด้วยน้ำปนเปื้อน มือสัมผัสพื้นผิวเปื้อนแล้วเข้าปาก ติดจากคนในบ้าน เด็กในศูนย์เด็กเล็ก หรือสัตว์ที่ติดเชื้อ
บางรายหายได้เอง แต่หลายรายเป็นเรื้อรังหลายสัปดาห์ ควรพบแพทย์ถ้าท้องเสียเกินหนึ่งสัปดาห์ น้ำหนักลด หรือเป็นเด็กเล็ก การรักษาเป็นดุลยพินิจของแพทย์
ได้ผลน้อยกว่ากับแบคทีเรีย CDC แนะนำให้ต้มน้ำให้เดือดอย่างน้อยหนึ่งนาที ซึ่งเชื่อถือได้มากที่สุด หรือใช้น้ำบรรจุขวด
ควรติดตามประกาศของการประปาและหน่วยงานท้องถิ่น ระหว่างที่ยังไม่แน่ใจ ให้ต้มน้ำก่อนดื่มหรือดื่มน้ำบรรจุขวด
ไม่ควรคาดหวังเช่นนั้น ไจอาร์เดียไม่อยู่ในรายชื่อเชื้อที่หน้าเว็บ WHD ระบุ และซีสต์ทนสารฆ่าเชื้อหลายชนิด ด่านหลักคือการล้างคราบ ต้มน้ำ และล้างมือ การพ่นช่วยเสริมสุขอนามัยพื้นผิวโดยรวม และจัดการกลุ่มแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราที่มากับน้ำท่วม
ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาที แล้วกลับเข้าใช้พื้นที่ตามเวลาที่ช่างแนะนำ เช็ดพื้นผิวสัมผัสอาหารตามคำแนะนำก่อนเริ่มปรุงอาหาร
WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ สำหรับฉะเชิงเทรา ติดต่อโทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 เพื่อประเมินพื้นที่และนัดวันตามคิวงาน
ล้างโคลน ต้มน้ำ ล้างมือด้วยสบู่ แล้วให้ทีมงานมืออาชีพดูแลพื้นผิวในครัว ห้องน้ำ และจุดสัมผัสบ่อย ทั้งบ้านพักอาศัยและร้านอาหารริมน้ำ
จองบริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม
โทร 065-556-6294 | LINE @whd268
#ไจอาร์เดีย #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #น้ำท่วมฉะเชิงเทรา2569 #น้ำท่วมแปดริ้ว2569 #พ่นฆ่าเชื้อฉะเชิงเทรา #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #น้ำท่วม2569 #พ่นฆ่าเชื้อ #ท้องเสียเรื้อรังหลังน้ำท่วม
คำค้นหา: ไจอาร์เดีย หลังน้ำท่วม, Giardia lamblia, ไจอาร์เดีย อาการ, ไจอาร์เดีย ติดต่อทางไหน, ท้องเสียหลังน้ำท่วม, ท้องเสียเรื้อรังหลังน้ำลด, ท้องอืดหลังน้ำท่วม, อุจจาระมีไขมันกลิ่นแรง, น้ำท่วมฉะเชิงเทรา ปี 2569, น้ำท่วมแปดริ้ว 2569, พ่นฆ่าเชื้อฉะเชิงเทรา, บริการพ่นฆ่าเชื้อใกล้ฉัน, ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม, CHEMGENE HLD4H