Last updated: 8 ต.ค. 2569 | 10 จำนวนผู้เข้าชม |
หลังน้ำป่าไหลหลากท่วมอำเภอปัว จังหวัดน่าน ปี 2569 โคลนที่ทับถมอยู่ในบ้านจะค่อยๆ แห้งกลายเป็นฝุ่นละเอียด ทุกครั้งที่กวาด ขูด หรือมีลมพัด ฝุ่นดินจะฟุ้งขึ้นมาในอากาศ และในดินนั้นอาจมี โนคาร์เดีย (Nocardia) แบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในดินและซากพืชทั่วโลก ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ทำให้คนแข็งแรงป่วย แต่ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ อาจทำให้เกิดการติดเชื้อที่ปอด ผิวหนัง หรือลุกลามไปยังอวัยวะอื่นได้ บทความนี้อธิบายว่าเชื้อโนคาร์เดียคืออะไร ติดต่อทางไหน อาการเป็นอย่างไร ใครเสี่ยง ป้องกันอย่างไรระหว่างเก็บกวาดโคลน และ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ช่วยฟื้นฟูบ้านหลังน้ำท่วมปัว น่าน ปี 2569 ได้อย่างไร
หมายเหตุ: เรื่องเล่านี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบบ่อยหลังน้ำท่วม ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลจริง
วันที่ 19 สิงหาคม 2569 โทรศัพท์มือถือของ "พี่นก" ดังขึ้นพร้อมข้อความแจ้งเตือนฉุกเฉินให้ยกของขึ้นที่สูง ไม่นานน้ำป่าก็ไหลหลากเข้ามาในชุมชน ถนนหน้าบ้านถูกตัดขาด ครอบครัวของพี่นกซึ่งมีแม่วัยเจ็ดสิบกว่าที่กำลังรับยาเคมีบำบัดอยู่ ต้องย้ายไปพักที่ศูนย์พักพิงชั่วคราวระยะหนึ่ง
เมื่อกลับมาบ้าน ทุกอย่างเคลือบด้วยโคลนสีน้ำตาล พี่นกกับสามีช่วยกันตักโคลนออก ผ่านไปไม่กี่วัน โคลนที่เหลือตามพื้นและมุมห้องเริ่มแห้งกลายเป็นฝุ่น ทั้งสองจึงใช้ไม้กวาดกวาดฝุ่นออกโดยไม่ได้ใส่หน้ากาก ฝุ่นฟุ้งเต็มบ้านจนต้องปิดจมูก ส่วนแม่ก็นั่งพักอยู่ในห้องข้างๆ เพราะอยากกลับมาอยู่บ้านให้เร็วที่สุด
หลายสัปดาห์ต่อมา แม่เริ่มมีไข้ต่ำๆ ไอไม่หยุด เหนื่อยง่าย และน้ำหนักลด ทีมแพทย์ที่ดูแลเรื่องมะเร็งอยู่แล้วจึงตรวจเพิ่มเติม และอธิบายว่าในผู้ป่วยที่ภูมิคุ้มกันต่ำ การไอเรื้อรังหลังสัมผัสฝุ่นดินมีหลายสาเหตุที่ต้องแยก ทั้งเชื้อแบคทีเรียในดินอย่างโนคาร์เดีย เชื้อรา และวัณโรค ซึ่งต้องอาศัยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
บทเรียนจากกรณีนี้คือ การเก็บกวาดหลังน้ำท่วมไม่ได้มีความเสี่ยงแค่ตอนลุยน้ำ แต่ยังมีความเสี่ยงตอนโคลนแห้งกลายเป็นฝุ่นด้วย โดยเฉพาะในบ้านที่มีผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำ วิธีทำความสะอาดที่ถูกต้องคือทำให้ฝุ่นเปียกก่อนเก็บ ไม่กวาดแห้ง สวมหน้ากาก N95 และให้คนกลุ่มเสี่ยงอยู่ห่างจนกว่าบ้านจะสะอาดและผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว
ตามรายงานข่าวของฐานเศรษฐกิจ เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2569 น้ำป่าไหลหลากท่วม 8 จาก 12 ตำบลของอำเภอปัว จังหวัดน่าน เช่น ตำบลปัว ตำบลวรนคร ตำบลศิลาแลง ตำบลศิลาเพชร และตำบลเจดีย์ชัย ทางหลวงหมายเลข 101 ช่วงสะพานบ้านร้องถึงหน้าโลตัสปัว และถนนสายรองหลายสายถูกตัดขาด มีการตั้งศูนย์พักพิงชั่วคราว 7 แห่ง และส่งข้อความแจ้งเตือนผ่านระบบ Cell Broadcast ให้ประชาชนยกของขึ้นที่สูง (ที่มา: ฐานเศรษฐกิจ)
เมื่อน้ำท่วมครอบคลุมหลายตำบลพร้อมกัน บ้านเรือน ร้านค้า โรงเรียน และวัดจำนวนมากต้องเก็บกวาดโคลนในเวลาเดียวกัน โคลนจากน้ำป่าในเขตภูเขามักมีดินตะกอนละเอียดปริมาณมาก เมื่อแห้งจะกลายเป็นฝุ่นที่ฟุ้งง่าย ทำให้ปัญหาเรื่องการหายใจเอาฝุ่นดินเข้าไปเป็นประเด็นที่ควรระวังหลังน้ำลด
ในภาพรวมของประเทศ ตามข้อมูลกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 06.00 น. มีพื้นที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย 27 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร รวม 123 อำเภอ 984 ตำบล ประชาชนได้รับผลกระทบ 1,154,875 ครัวเรือน หรือกว่า 3.1 ล้านคน (ที่มา: กรมประชาสัมพันธ์)
โนคาร์เดีย (Nocardia) เป็นกลุ่มแบคทีเรียแกรมบวกที่ต้องใช้ออกซิเจน มีลักษณะเป็นเส้นสายแตกแขนงคล้ายเส้นใยของเชื้อรา จึงมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเชื้อรา แต่ที่จริงเป็นแบคทีเรีย เชื้อกลุ่มนี้พบได้ทั่วไปในดิน ฝุ่น ซากพืชที่เน่าเปื่อย และแหล่งน้ำทั่วโลก
สำหรับคนสุขภาพดีส่วนใหญ่ การสัมผัสฝุ่นดินที่มีเชื้อนี้ไม่ทำให้ป่วย แต่ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ เชื้ออาจทำให้เกิด "โรคโนคาร์ดิโอซิส (nocardiosis)" ซึ่งมีได้หลายรูปแบบ
ตอบคำถามว่า "โนคาร์เดีย อันตรายไหม" คือ สำหรับคนทั่วไปมีโอกาสติดเชื้อต่ำ แต่สำหรับผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ การติดเชื้อถือว่ารุนแรงและต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างใกล้ชิด การวินิจฉัยต้องอาศัยการตรวจและเพาะเชื้อในห้องปฏิบัติการ ซึ่งบางครั้งใช้เวลาหลายวันเพราะเชื้อเจริญช้า อาการยังอาจคล้ายวัณโรคหรือโรคปอดอื่นๆ จึงต้องให้แพทย์เป็นผู้แยกโรค
โนคาร์เดียไม่ติดต่อจากคนสู่คน คนป่วยไม่ได้แพร่เชื้อให้คนในบ้าน ความเสี่ยงมาจากสิ่งแวดล้อม คือฝุ่นดินและโคลนที่น้ำท่วมพามาไว้ในบ้าน
เชื้อโนคาร์เดียเข้าสู่ร่างกายได้สองทางหลัก
หลังน้ำป่าหลากท่วมปัว ปี 2569 ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงได้แก่
ประเด็นนี้ไม่ได้เกี่ยวกับโนคาร์เดียอย่างเดียว ฝุ่นจากโคลนแห้งยังอาจมีสปอร์เชื้อรา แบคทีเรียอื่นๆ และสารระคายเคืองที่ทำให้เกิดอาการไอ ภูมิแพ้กำเริบ และหอบหืดได้ การจัดการฝุ่นอย่างถูกวิธีจึงช่วยลดความเสี่ยงหลายอย่างพร้อมกัน
อาการของโรคโนคาร์ดิโอซิสมักค่อยเป็นค่อยไป อาจเริ่มหลังสัมผัสเชื้อหลายวันจนถึงหลายสัปดาห์ จึงมักถูกมองข้ามว่าเป็นหวัดธรรมดา อาการที่ควรสังเกตแบ่งตามรูปแบบดังนี้
หากคนในบ้านมีอาการเหล่านี้หลังเก็บกวาดโคลนน้ำท่วม โดยเฉพาะผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ควรไปพบแพทย์และบอกประวัติว่าเพิ่งสัมผัสฝุ่นโคลนหลังน้ำท่วม ผู้ป่วยที่มีแพทย์ประจำตัวอยู่แล้ว เช่น ผู้ป่วยมะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ควรแจ้งทีมแพทย์ทันที บทความนี้ไม่ได้ให้คำแนะนำเรื่องยาหรือการรักษา การวินิจฉัยและการรักษาเป็นหน้าที่ของแพทย์
สำหรับคนที่ค้นหาคำว่า "ไอไม่หยุดหลังน้ำลด" อาการไอหลังน้ำท่วมเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ฝุ่นระคายเคือง ภูมิแพ้ เชื้อรา ไปจนถึงการติดเชื้อในปอด ถ้าไอนานเกินสองถึงสามสัปดาห์ มีไข้ เหนื่อย หรือน้ำหนักลด อย่าซื้อยากินเอง ควรให้แพทย์ตรวจ
คนในกลุ่มเหล่านี้ไม่ควรลงมือกวาดหรือขูดโคลนแห้งเอง และควรพักที่อื่นระหว่างที่บ้านกำลังเก็บกวาด จนกว่าฝุ่นจะถูกกำจัดและบ้านผ่านการทำความสะอาดและฆ่าเชื้อเรียบร้อยแล้ว
แนวทางเหล่านี้ยังช่วยลดความเสี่ยงจากเชื้อราในฝุ่น และอาการทางเดินหายใจอื่นๆ หลังน้ำท่วม ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยกว่าโนคาร์เดียมาก
สำหรับพัดลมและเครื่องปรับอากาศ ควรให้ช่างล้างทำความสะอาดก่อนเปิดใช้งาน เพื่อไม่ให้ฝุ่นที่ค้างอยู่ฟุ้งกระจายไปทั่วห้อง
องค์การอนามัยโลก (WHO) และ CDC แนะนำตรงกันว่า พื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วมควร ทำความสะอาดให้หมดคราบก่อน แล้วจึงฆ่าเชื้อ CDC ยังแนะนำให้สวมหน้ากาก N95 ถุงมือ และแว่นตาระหว่างทำความสะอาดพื้นที่ที่มีฝุ่นหรือเชื้อรา และให้ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำหรือโรคปอดหลีกเลี่ยงงานทำความสะอาดลักษณะนี้ (ดูเพิ่มเติม: CDC Floods) ในประเทศไทย กรมควบคุมโรคแนะนำให้ระวังโรคที่มากับน้ำท่วมและพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ (ดูเพิ่มเติม: กรมควบคุมโรค)
World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ พ่นฆ่าเชื้อ สำหรับบ้าน อาคาร และสถานประกอบการ ตามข้อมูลบริการ ทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรมจะใช้การพ่นและ/หรือการพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ซึ่งข้อดีสำหรับบ้านที่มีปัญหาฝุ่นโคลนคือ ละอองน้ำยาจะทำให้พื้นผิวชื้นและฆ่าเชื้อโดยไม่ต้องขัดถูจนฝุ่นฟุ้ง
น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride ตามข้อมูลบริการและผลิตภัณฑ์ ระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา โดยมีรายชื่อเชื้อ เช่น COVID-19, RSV, H1N1, H5N1, ไวรัสมือเท้าปาก, ไมโคแบคทีเรีย, ซัลโมเนลลา และเชื้อรา ระบุประสิทธิภาพ 99.99% ในหน้าบริการ และอ้างอิงการรับรองหรือผลทดสอบจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019
ข้อชี้แจงอย่างตรงไปตรงมา: โนคาร์เดียไม่ได้อยู่ในรายชื่อเชื้อที่หน้าบริการหรือหน้าผลิตภัณฑ์ของ WHD ระบุไว้ เราจึงไม่กล่าวอ้างว่ามีผลทดสอบฆ่าเชื้อชนิดนี้โดยเฉพาะ แม้ว่าโนคาร์เดียจะมีความใกล้ชิดทางชีววิทยากับไมโคแบคทีเรีย แต่ก็เป็นคนละสกุลกัน สิ่งที่บอกได้คือ โนคาร์เดียเป็นแบคทีเรีย ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม และแนวทางของ WHO กับ CDC คือให้ทำความสะอาดแล้วฆ่าเชื้อพื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วม หากต้องการข้อมูลผลทดสอบเฉพาะเชื้อ สอบถามทีมงานได้ที่ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268
การพ่นฆ่าเชื้อจัดการเชื้อบนพื้นผิวในบ้าน ไม่ได้รักษาการติดเชื้อในร่างกาย และไม่ได้แทนที่การเก็บกวาดฝุ่นโคลนอย่างถูกวิธี ผู้ที่มีอาการไอเรื้อรัง มีไข้ หรือมีฝีที่ผิวหนังต้องไปพบแพทย์
WHD มีสำนักงานอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 ไม่มีสาขาในจังหวัดน่าน สำหรับอำเภอปัวและพื้นที่ต่างจังหวัด สามารถโทรหรือแอด LINE เพื่อสอบถามความเป็นไปได้และนัดหมายล่วงหน้า ทีมงานจะประเมินตามขนาดพื้นที่และสภาพหลังน้ำท่วม
ตามข้อมูลบริการ ลูกค้าได้รับสเปรย์ CHEMGENE และผ้าเปียก WELLGIENIC เป็นของแถม และขอใบกำกับภาษีได้ ราคาและวันนัดหมายขึ้นกับขนาดพื้นที่และระยะทาง กรุณาสอบถามทีมงานโดยตรง
หากบ้านมีกลิ่นอับหลังน้ำท่วมร่วมด้วย อาจพิจารณา บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย เป็นบริการเสริม โดยทำในพื้นที่ปิดที่ไม่มีคนอยู่
คือกลุ่มแบคทีเรียในดิน ฝุ่น และซากพืช มีลักษณะเป็นเส้นสายแตกแขนงคล้ายเชื้อรา แต่เป็นแบคทีเรีย มักก่อโรคในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ
ติดจากการหายใจเอาฝุ่นดินที่มีเชื้อเข้าไป หรือเชื้อเข้าทางบาดแผล ไม่ติดต่อจากคนสู่คน
ที่ปอดมีไข้ ไอเรื้อรัง เจ็บหน้าอก เหนื่อย น้ำหนักลด ที่ผิวหนังมีก้อน ฝี หรือแผลไม่หาย ถ้าปวดศีรษะรุนแรง สับสน หรือชัก ต้องไปโรงพยาบาลทันที
เกิดได้จากฝุ่นระคายเคือง ภูมิแพ้ เชื้อรา หรือการติดเชื้อในปอด ถ้าไอเกินสองถึงสามสัปดาห์ มีไข้ หรือเหนื่อย ควรพบแพทย์
คนสุขภาพดีมีโอกาสติดต่ำ แต่ในผู้ภูมิคุ้มกันต่ำอาจรุนแรงและลุกลามไปสมองได้ ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์
พรมน้ำให้ชื้นก่อน ห้ามกวาดแห้ง สวมหน้ากาก N95 ถุงมือ และแว่นตา เปิดระบายอากาศ และให้คนกลุ่มเสี่ยงอยู่ห่าง
โนคาร์เดียไม่ได้อยู่ในรายชื่อเชื้อที่ WHD ระบุไว้ แต่เป็นแบคทีเรีย ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม การพ่นช่วยฆ่าเชื้อพื้นผิวหลังล้าง หากต้องการผลทดสอบเฉพาะเชื้อ สอบถามทีมงานได้
ต้องล้างก่อน โคลนและฝุ่นลดประสิทธิภาพของน้ำยา การพ่นจึงเป็นขั้นตอนหลังขนโคลนและล้างบ้าน
ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาที แล้วกลับมาใช้พื้นที่ได้ โดยทำตามเวลาที่ช่างแจ้งและเปิดระบายอากาศ
WHD อยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ ไม่มีสาขาในน่าน สำหรับอำเภอปัวและต่างจังหวัด โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 เพื่อสอบถามและนัดหมายล่วงหน้า
ทำให้บ้านพร้อมก่อนผู้สูงอายุและผู้ป่วยกลับเข้ามา ให้ทีมงาน WHD ประเมินพื้นที่และวางแผนการพ่นฆ่าเชื้อหลังล้างทำความสะอาด
โทร 065-556-6294 | LINE @whd268
#โนคาร์เดีย #ไอไม่หยุดหลังน้ำลด #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #น้ำท่วมปัว2569 #น้ำท่วมน่าน2569 #พ่นฆ่าเชื้อน่าน #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #น้ำท่วม2569 #พ่นฆ่าเชื้อ
คำค้นหา: โนคาร์เดีย หลังน้ำท่วม, Nocardia, โนคาร์ดิโอซิส, ฝุ่นโคลนหลังน้ำลด, ไอไม่หยุดหลังน้ำลด, โนคาร์เดีย อาการ, โนคาร์เดีย ติดต่อทางไหน, เชื้อในดินหลังน้ำท่วม, น้ำท่วมปัว น่าน ปี 2569, น้ำท่วมน่าน 2569, พ่นฆ่าเชื้อน่าน, บริการพ่นฆ่าเชื้อใกล้ฉัน, ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม, CHEMGENE HLD4H