Last updated: 8 ต.ค. 2569 | 3 จำนวนผู้เข้าชม |
ปลายเดือนกันยายน ปี 2569 ถนนวิภาวดีรังสิตขาออกและถนนพหลโยธินในเขตพญาไทมีน้ำท่วมขัง ต่อมามีการประกาศเขตให้ความช่วยเหลือ 2 แขวง และต้นเดือนตุลาคมฝนยังตกหนักต่อเนื่อง ช่วงที่ฝนตก ไฟดับ และออกไปซื้อของลำบาก คนในคอนโด ห้องเช่า และออฟฟิศย่านพญาไทจำนวนมากต้องพึ่งข้าวที่หุงไว้ล่วงหน้า อาหารกล่องที่เหลือ และตู้เย็นที่ไม่เย็นเต็มที่ ซึ่งเป็นสภาพที่เหมาะกับ เชื้อบาซิลลัส ซีเรียส (Bacillus cereus) แบคทีเรียที่ทำให้อาหารบูดและเป็นสาเหตุของอาการอาเจียนหลังกินข้าวผัดจากข้าวค้างคืน รวมทั้งท้องเสียหลังกินอาหารที่เก็บไม่ถูกวิธี บทความนี้อธิบายว่าเชื้อนี้คืออะไร ติดต่อทางไหน อาการเป็นอย่างไร ป้องกันอย่างไร และทำไมการล้างทำความสะอาดแล้วตามด้วย บริการพ่นฆ่าเชื้อ จึงช่วยให้ครัว แพนทรี และพื้นที่ส่วนกลางในเขตพญาไทหลังน้ำท่วม ปี 2569 กลับมาสะอาดและมั่นใจได้มากขึ้น
หมายเหตุ: เรื่องต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบได้บ่อยหลังน้ำท่วมในเมือง ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลจริงรายใดรายหนึ่ง
มายด์และแฟนเช่าห้องในคอนโดแห่งหนึ่งใกล้ถนนพหลโยธิน เขตพญาไท ทั้งคู่ทำงานออฟฟิศและมักทำอาหารง่าย ๆ กินเองในห้อง วันที่ฝนตกหนักปลายเดือนกันยายน ปี 2569 ถนนหน้าคอนโดมีน้ำท่วมขัง รถติดยาว ทั้งสองจึงกลับถึงห้องช้า มายด์หุงข้าวหม้อใหญ่ไว้ตั้งแต่ตอนเย็น ตั้งใจจะกินทั้งมื้อเย็นและเอาไปทำข้าวผัดตอนเช้า
คืนนั้นอาคารมีไฟดับเป็นช่วง ๆ หม้อหุงข้าวที่ปิดฝาไว้หยุดอุ่น ข้าวที่เหลือจึงค้างอยู่ในหม้อที่อุณหภูมิห้องทั้งคืน ตู้เย็นเล็กในห้องก็ไม่เย็นเหมือนเดิม เช้าวันรุ่งขึ้นมายด์นำข้าวที่เหลือมาผัดกับไข่และไส้กรอกอย่างรวดเร็ว ทั้งคู่กินแล้วออกไปทำงาน ประมาณสองชั่วโมงต่อมา แฟนของเธอเริ่มคลื่นไส้และอาเจียนหลายครั้งที่ออฟฟิศ ส่วนมายด์มีอาการคลื่นไส้และปวดท้องเล็กน้อย
อาการของทั้งคู่ดีขึ้นภายในวันเดียวหลังจากจิบน้ำเกลือแร่และพักผ่อน แต่เพื่อนร่วมงานที่ฟังเรื่องนี้บอกว่า "ข้าวผัดจากข้าวค้างคืน" เป็นสาเหตุอาหารเป็นพิษที่รู้จักกันดี มายด์จึงเริ่มสงสัยว่าห้องครัวเล็ก ๆ ในคอนโด และแพนทรีที่ออฟฟิศซึ่งก็โดนน้ำซึมเข้ามาช่วงฝนตก ควรจัดการอย่างไรให้ปลอดภัยขึ้น
ข้อมูลต่อไปนี้เรียบเรียงจากรายงานของ Thai PBS สยามรัฐ และกรุงเทพธุรกิจ โดยไม่เพิ่มตัวเลขที่ไม่มีในรายงาน
ในภาพรวม กรุงเทพมหานครประกาศให้ทั้ง 50 เขตเป็นเขตพื้นที่ประสบสาธารณภัยเมื่อวันที่ 26 กันยายน 2569 ส่วนข้อมูลกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ณ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 06.00 น. ระบุว่ามีพื้นที่ได้รับผลกระทบ 27 จังหวัดรวมกรุงเทพมหานคร 123 อำเภอ 984 ตำบล 1,154,875 ครัวเรือน ประชาชนกว่า 3.1 ล้านคน
เขตพญาไทเป็นย่านที่มีทั้งอาคารสำนักงาน คอนโด ห้องเช่า โรงพยาบาล ร้านอาหาร และรถเข็นขายอาหารริมทางจำนวนมาก เมื่อถนนสายหลักอย่างวิภาวดีรังสิตและพหลโยธินมีน้ำขัง การเดินทางติดขัด คนจำนวนมากจึงทำอาหารล่วงหน้า สั่งอาหารมาเก็บไว้ หรือกินข้าวกล่องที่วางรอนาน ซึ่งเพิ่มโอกาสเกิดอาหารบูดและอาหารเป็นพิษ
บาซิลลัส ซีเรียส เป็นแบคทีเรียที่พบได้ทั่วไปในดิน ฝุ่น พืช และอาหารหลายชนิด โดยเฉพาะข้าว แป้ง เส้นก๋วยเตี๋ยว พาสต้า ผัก เครื่องเทศ และอาหารที่มีนมเป็นส่วนผสม เชื้อนี้สร้าง สปอร์ ที่ทนความร้อนจากการหุงต้มได้ เมื่อข้าวสุกแล้วถูกปล่อยไว้ที่อุณหภูมิห้องนานหลายชั่วโมง สปอร์จะงอกกลับมาเป็นเชื้อที่แบ่งตัวและสร้างสารพิษในอาหาร
ความน่าสนใจของเชื้อนี้คือสร้างสารพิษได้สองแบบ ทำให้เกิดอาการสองลักษณะ
คำถามว่า "บาซิลลัส ซีเรียส อันตรายไหม" สำหรับคนส่วนใหญ่ อาการมักไม่รุนแรงและหายได้เองภายในราวหนึ่งวัน แต่ในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว การอาเจียนหรือท้องเสียหลายครั้งอาจทำให้ขาดน้ำได้เร็ว จึงต้องเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด
เชื้อบาซิลลัส ซีเรียส ติดต่อจากการกินอาหารที่เชื้อเพิ่มจำนวนหรือสร้างสารพิษไว้แล้ว ไม่ได้ติดจากคนสู่คนผ่านการไอจามหรือการสัมผัส ปัญหาหลักจึงอยู่ที่การเก็บอาหาร แต่สถานการณ์น้ำท่วมในเมืองมีหลายปัจจัยที่ทำให้อาหารเสียง่ายขึ้น
เมื่ออาคารต้องตัดไฟชั้นล่างหรือมีไฟดับเป็นช่วง ๆ หม้อหุงข้าวหยุดอุ่น ตู้เย็นในห้องและในแพนทรีไม่เย็นพอ ข้าวและกับข้าวที่เหลือจึงอยู่ในช่วงอุณหภูมิที่เชื้อเติบโตได้ดีเป็นเวลานาน
ช่วงที่ถนนวิภาวดีรังสิตและพหลโยธินมีน้ำขังและเดินทางยาก คนจำนวนมากหุงข้าวและทำอาหารไว้หลายมื้อ ข้าวปริมาณมากเย็นตัวช้า ถ้าไม่ได้แบ่งใส่ภาชนะตื้นแล้วแช่เย็นโดยเร็ว เชื้อจะมีเวลาแบ่งตัวมากขึ้น
ในออฟฟิศย่านพญาไท ข้าวกล่องที่สั่งมาสำหรับพนักงานที่ติดอยู่ในอาคาร หรืออาหารเดลิเวอรีที่มาส่งช้าเพราะถนนท่วม อาจถูกวางทิ้งไว้บนโต๊ะหลายชั่วโมงก่อนมีคนกิน อาหารจากข้าวและเส้นเป็นกลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ
ร้านข้าวมันไก่ ข้าวขาหมู ข้าวผัด และก๋วยเตี๋ยวริมทางในย่านพหลโยธิน อาจต้องหุงข้าวหรือลวกเส้นไว้ล่วงหน้าเพราะวัตถุดิบส่งช้า ถ้าเก็บข้าวไว้ในอุณหภูมิที่ไม่ร้อนพอหรือไม่เย็นพอเป็นเวลานาน ความเสี่ยงก็เพิ่มขึ้น
สปอร์ของเชื้อพบได้ในดินและฝุ่น เมื่อน้ำท่วมขังพาดินโคลนเข้ามาในอาคาร ห้องเก็บของ หรือครัวชั้นล่าง ตะกอนที่แห้งแล้วกลายเป็นฝุ่นอาจไปติดภาชนะ ชั้นวาง และวัตถุดิบได้ การทำความสะอาดอย่างละเอียดจึงช่วยลดการปนเปื้อนตั้งแต่ต้นทาง
คนที่ค้นหาว่า "อาเจียนหลังกินข้าวผัด" "อาหารเป็นพิษจากข้าวค้างคืน" หรือ "ท้องเสียหลังน้ำท่วม" อาจกำลังเจออาการที่เข้ากับอาหารเป็นพิษจากเชื้อบาซิลลัส ซีเรียส ลักษณะที่พบบ่อยมีดังนี้
อาการเหล่านี้คล้ายอาหารเป็นพิษจากเชื้ออื่นหลายชนิด จึงไม่ควรวินิจฉัยตัวเอง สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์ทันที ได้แก่ อาเจียนมากจนดื่มน้ำไม่ได้ ถ่ายเป็นเลือด มีไข้สูง ปัสสาวะน้อยหรือสีเข้มมาก ปากแห้ง เวียนศีรษะ ซึม หรืออาการไม่ดีขึ้นภายในหนึ่งถึงสองวัน เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคประจำตัว ควรพบแพทย์เร็วกว่าคนทั่วไป บทความนี้ไม่ได้ให้คำแนะนำเรื่องการใช้ยา การรักษาควรอยู่ในการดูแลของแพทย์
สิ่งที่ควรทิ้งทันทีหลังน้ำท่วม คืออาหารและวัตถุดิบที่สัมผัสน้ำท่วม ข้าวสุกและกับข้าวที่วางไว้ในอุณหภูมิห้องนานหลายชั่วโมง อาหารในตู้เย็นที่ไฟดับนานจนไม่แน่ใจ และของใช้ที่ทำความสะอาดไม่ได้ เช่น ฟองน้ำที่แช่น้ำท่วมหรือกล่องกระดาษที่เปียกโคลน
สุขภาพ: อาหารเป็นพิษแม้หายเร็ว แต่ถ้าเกิดซ้ำในครอบครัวหรือในทีมงานเดียวกัน จะทำให้อ่อนเพลียและเสี่ยงขาดน้ำ โดยเฉพาะเด็กและผู้สูงอายุ
การทำงาน: สำหรับบริษัทในย่านพญาไท พนักงานหลายคนป่วยพร้อมกันหลังกินอาหารกล่องจากแพนทรีเดียวกัน อาจทำให้งานสะดุดในช่วงที่การเดินทางก็ลำบากอยู่แล้ว
รายได้ของร้านค้า: ร้านอาหารริมทางที่ลูกค้าบ่นว่าปวดท้องเพียงไม่กี่คน อาจเสียลูกค้าประจำไปจำนวนมาก โดยเฉพาะช่วงหลังน้ำท่วมที่ยอดขายลดลงอยู่แล้ว
ความเชื่อมั่นของผู้พักอาศัย: คอนโดที่ห้องขยะและลานจอดรถยังมีกลิ่นอับ คราบโคลน และเศษอาหาร ทำให้ผู้พักอาศัยไม่มั่นใจ และนิติบุคคลได้รับคำร้องเรียนต่อเนื่อง
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดเรื่องเชื้อบาซิลลัส ซีเรียส คือ "อุ่นให้ร้อนก็กินได้" ความจริงคือสารพิษแบบที่ทำให้อาเจียนทนความร้อน การผัดหรือเข้าไมโครเวฟจึงไม่ได้ทำลายสารพิษที่เกิดขึ้นแล้ว ทางที่ปลอดภัยคือป้องกันไม่ให้เชื้อเพิ่มจำนวนตั้งแต่ต้น นอกจากนี้ยังมีข้อผิดพลาดอื่นที่ทำให้เชื้อโรคยังหลงเหลือในบ้านและออฟฟิศหลังน้ำท่วม
สปอร์ของเชื้อบาซิลลัส ซีเรียสทนทานกว่าแบคทีเรียทั่วไป การป้องกันที่ได้ผลที่สุดจึงเป็น ความปลอดภัยของอาหาร คือไม่ปล่อยข้าวและอาหารสุกไว้ที่อุณหภูมิห้องนาน ร่วมกับ การขัดล้างทางกายภาพ เพื่อเอาคราบอาหาร ฝุ่น และโคลนออก ส่วนการพ่นฆ่าเชื้อเป็นขั้นตอนเสริมที่ช่วยดูแลสุขอนามัยของพื้นผิวโดยรวมหลังทำความสะอาด ไม่ได้มาแทนสองเรื่องนี้
องค์การอนามัยโลก (WHO) และ CDC ให้หลักตรงกันว่า พื้นผิวที่โดนน้ำท่วมควรล้างด้วยน้ำและสบู่หรือผงซักฟอกก่อน แล้วจึงฆ่าเชื้อด้วยผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม และทำให้แห้งโดยเร็ว ส่วนกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เตือนประชาชนหลังน้ำท่วมให้ระวังอาหารเป็นพิษและโรคอุจจาระร่วง กินอาหารปรุงสุกใหม่ และล้างมือด้วยสบู่ก่อนกินอาหาร
หลัก 5 ประการเพื่ออาหารปลอดภัยของ WHO ได้แก่ รักษาความสะอาด แยกอาหารดิบกับอาหารสุก ปรุงให้สุกทั่วถึง เก็บอาหารในอุณหภูมิที่ปลอดภัย และใช้น้ำและวัตถุดิบที่ปลอดภัย สำหรับข้าวและอาหารสุก หลักทั่วไปคือ ไม่ปล่อยไว้ที่อุณหภูมิห้องเกินสองชั่วโมง ถ้าจะเก็บให้แบ่งใส่ภาชนะตื้นแล้วแช่เย็นโดยเร็ว และอาหารที่จะกินร้อนควรเก็บให้ร้อนจริง ไม่ใช่อุ่น ๆ ทั้งวัน
World Health Disinfection (WHD) ให้ บริการพ่นฆ่าเชื้อ โดยทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรม ตามข้อมูลบริการ ใช้ทั้งการพ่นและการพ่นละอองฝอยละเอียดแบบ ULV (Ultra Low Volume) ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride
ตามข้อมูลบริการและข้อมูลผลิตภัณฑ์ของ WHD น้ำยานี้ระบุว่าครอบคลุมเชื้อไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา หลากหลายสายพันธุ์ เช่น COVID-19, RSV, ไข้หวัดใหญ่ H1N1, H5N1, ไวรัสมือเท้าปาก, โนโรไวรัส, Salmonella และเชื้อราทั่วไป หน้าบริการระบุประสิทธิภาพ 99.99% และอ้างถึงการรับรองหรือการทดสอบที่เกี่ยวข้องกับกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019 กลุ่มลูกค้าที่หน้าเว็บระบุ ได้แก่ โรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย ซึ่งตรงกับลักษณะอาคารในเขตพญาไท
เรื่องที่ต้องพูดตรง ๆ: เชื้อบาซิลลัส ซีเรียสไม่ได้อยู่ในรายชื่อเชื้อที่หน้าเว็บของ WHD ระบุไว้ เชื้อนี้เป็นแบคทีเรีย ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุมในภาพรวม แต่สปอร์ของเชื้อทนทานต่อน้ำยาฆ่าเชื้อหลายชนิด และสารพิษที่เกิดในอาหารแล้วไม่สามารถแก้ได้ด้วยการพ่นฆ่าเชื้อ บทความนี้จึงไม่อ้างว่าการพ่นกำจัดสปอร์หรือสารพิษของเชื้อนี้ได้ หากต้องการข้อมูลผลทดสอบเฉพาะเชื้อ สอบถาม WHD ได้โดยตรง สิ่งที่บริการช่วยได้จริงคือการดูแลสุขอนามัยของพื้นผิวทั้งพื้นที่หลังล้างคราบแล้ว ลดเชื้อโรคหลากหลายกลุ่มจากน้ำท่วมขัง และทำให้ครัว แพนทรี และพื้นที่ส่วนกลางพร้อมใช้งานอย่างมั่นใจขึ้น
WHD ตั้งอยู่ในเขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 ให้บริการพื้นที่กรุงเทพฯ รวมถึงเขตพญาไท ส่วนพื้นที่ต่างจังหวัดติดต่อสอบถามทางโทรศัพท์หรือ LINE ได้ ระยะเวลานัดหมายขึ้นกับคิวงานและขนาดพื้นที่ จึงควรติดต่อล่วงหน้า ขอใบกำกับภาษีได้ และตามข้อมูลบริการมีโปรโมชันแถมขวดสเปรย์ CHEMGENE และผ้าเปียก WELLGIENIC
เป็นแบคทีเรียที่พบในดิน ฝุ่น และอาหาร โดยเฉพาะข้าวและแป้ง สร้างสปอร์ทนความร้อน และเป็นสาเหตุของอาหารบูดและอาหารเป็นพิษ
อาจเกิดจากสารพิษของเชื้อบาซิลลัส ซีเรียสที่สร้างไว้ในข้าวที่วางไว้ที่อุณหภูมิห้องนาน อาการมักเริ่มภายในครึ่งชั่วโมงถึงหกชั่วโมง ควรพบแพทย์หากอาการรุนแรง
ไม่ควรกิน สารพิษแบบที่ทำให้อาเจียนทนความร้อน การผัดหรืออุ่นใหม่ไม่ได้ทำลายสารพิษที่เกิดขึ้นแล้ว ถ้าไม่แน่ใจ ให้ทิ้ง
ติดจากการกินอาหารที่เชื้อเพิ่มจำนวนหรือสร้างสารพิษไว้แล้ว ไม่ติดจากคนสู่คนผ่านการไอจามหรือการสัมผัส
ส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและดีขึ้นภายในประมาณหนึ่งวัน แต่เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวเสี่ยงขาดน้ำ ควรพบแพทย์หากอาเจียนหรือถ่ายมาก
ถ้าไฟดับนานจนตู้เย็นไม่เย็นและไม่แน่ใจว่าอาหารอยู่ในอุณหภูมิไม่ปลอดภัยนานเท่าไร ควรทิ้ง โดยเฉพาะข้าว อาหารสุก เนื้อสัตว์ และนม
ไม่มีการอ้างผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ เชื้อนี้เป็นแบคทีเรียในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่สปอร์ทนทานและสารพิษในอาหารแก้ด้วยการพ่นไม่ได้ การเก็บอาหารให้ถูกวิธีสำคัญที่สุด สอบถามข้อมูลทดสอบได้ที่ WHD
ต้องล้างก่อน ขนโคลน คราบอาหาร และสิ่งสกปรกออกให้หมด แล้วจึงพ่นฆ่าเชื้อ ตามหลักของ WHO และ CDC
ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาที แล้วกลับเข้าพื้นที่ตามเวลาที่ช่างแจ้ง พื้นผิวสัมผัสอาหารให้ทำตามคำแนะนำของช่าง
WHD อยู่เขตบางแค กรุงเทพฯ ให้บริการในกรุงเทพฯ รวมถึงเขตพญาไท ติดต่อโทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268
ถ้าคอนโด ห้องเช่า ออฟฟิศ หรือร้านอาหารของคุณในเขตพญาไท ทั้งย่านถนนวิภาวดีรังสิตขาออก ถนนพหลโยธิน แขวงพญาไท และแขวงสามเสนใน เพิ่งผ่านน้ำท่วมขังในปี 2569 เริ่มจากทิ้งอาหารที่ไม่แน่ใจ ล้างครัวและแพนทรีให้สะอาด แล้วให้ทีม WHD ช่วยดูแลขั้นตอนสุดท้ายด้วยการพ่นฆ่าเชื้อทั้งพื้นที่ ส่งภาพมาให้ทีมงานประเมินได้ทันที
จองบริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม
โทร 065-556-6294 | LINE @whd268
#บาซิลลัสซีเรียส #อาหารบูด #ข้าวบูด #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #น้ำท่วมพญาไท2569 #พ่นฆ่าเชื้อพญาไท #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #น้ำท่วม2569 #พ่นฆ่าเชื้อ
คำค้นหา: บาซิลลัส ซีเรียส หลังน้ำท่วม, Bacillus cereus, อาหารบูด, ข้าวบูด, อาเจียนหลังกินข้าวผัด, อาหารเป็นพิษจากข้าวค้างคืน, ท้องเสียหลังน้ำท่วม, อาหารเป็นพิษ ป้องกันอย่างไร, น้ำท่วมพญาไท ปี 2569, น้ำท่วมวิภาวดี พหลโยธิน 2569, พ่นฆ่าเชื้อพญาไท, บริการพ่นฆ่าเชื้อใกล้ฉัน, ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม, CHEMGENE HLD4H