Last updated: 8 ต.ค. 2569 | 5 จำนวนผู้เข้าชม |
ถ่ายเหลวหลายครั้ง ปวดบิดท้อง คลื่นไส้ บางคนมีไข้ หลังฝนตกหนักจนน้ำท่วมขังในซอย อาการท้องเสียหลังน้ำท่วมแบบนี้เกิดได้จากเชื้อหลายชนิด หนึ่งในเชื้อที่คนทั่วไปไม่ค่อยรู้จักแต่แพทย์รู้จักดีคือ เพลซิโอโมแนส (Plesiomonas shigelloides) แบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในน้ำจืด ปลา และหอย บทความนี้ใช้เหตุการณ์ น้ำท่วมถนนราษฎร์พัฒนา เขตสะพานสูง ปี 2569 ช่วงที่เชื่อมระหว่างย่านรามคำแหงกับเคหะร่มเกล้า เป็นบทเรียน เพื่ออธิบายว่าเชื้อเพลซิโอโมแนสคืออะไร ติดต่อทางไหน อาการเป็นอย่างไร ใครเสี่ยง ป้องกันอย่างไร และทำไมหลังน้ำลดแล้วจึงควรปิดงานทำความสะอาดด้วย บริการพ่นฆ่าเชื้อ จาก World Health Disinfection (WHD)
หมายเหตุ: เรื่องต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบได้บ่อยหลังน้ำท่วมในเมือง ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลจริงรายใดรายหนึ่ง
คืนวันที่ 1 ตุลาคม 2569 ฝนตกลงมาอย่างหนักในฝั่งตะวันออกของกรุงเทพฯ เช้าวันรุ่งขึ้น "พี่นก" แม่ค้าขายข้าวแกงที่อาศัยอยู่ในทาวน์เฮาส์ในซอยแห่งหนึ่งย่านถนนราษฎร์พัฒนา เขตสะพานสูง เปิดประตูบ้านออกมาพบว่าน้ำท่วมขังเต็มซอย น้ำจากท่อระบายน้ำเอ่อขึ้นมาพร้อมเศษขยะและกลิ่นเหม็น ชั้นล่างของบ้านซึ่งใช้เป็นครัวเตรียมอาหารสำหรับขาย มีน้ำซึมเข้ามาตามช่องประตูและท่อระบายน้ำในห้องน้ำ
พี่นกและสามีช่วยกันยกหม้อ ถังน้ำแข็ง และวัตถุดิบขึ้นที่สูง ในวันนั้นทั้งครอบครัวกินอาหารที่เหลือจากเมื่อวาน และใช้น้ำจากถังที่ตั้งไว้ในครัวล้างผักกับภาชนะ ลูกชายวัยเก้าขวบเดินลุยน้ำในซอยไปหาเพื่อนบ้าน แล้วกลับมาหยิบขนมกินโดยไม่ได้ล้างมือ
สองวันต่อมา ลูกชายเริ่มถ่ายเหลวหลายครั้ง ปวดบิดท้อง และมีไข้ต่ำ ๆ ส่วนสามีก็มีอาการคลื่นไส้และถ่ายเหลวตามมา พี่นกพาทั้งคู่ไปพบแพทย์ แพทย์อธิบายว่าท้องเสียหลังน้ำท่วมเกิดได้จากเชื้อหลายชนิดที่มากับน้ำเสียและอาหารปนเปื้อน ตั้งแต่ไวรัสไปจนถึงแบคทีเรียในน้ำจืดอย่างเพลซิโอโมแนส แพทย์ให้การดูแลตามอาการ เน้นให้ดื่มน้ำและเกลือแร่เพื่อป้องกันการขาดน้ำ และนัดติดตามอาการ ทั้งสองค่อย ๆ ดีขึ้น
เมื่อน้ำในซอยถูกสูบออกไปจนแห้ง สิ่งที่พี่นกกังวลที่สุดไม่ใช่ข้าวของที่เสียหาย แต่เป็นครัวที่ต้องกลับมาทำอาหารขายอีกครั้ง "ทำอาหารให้ลูกค้ากินทุกวัน ถ้าครัวยังไม่สะอาดจริง ๆ ก็ไม่กล้าเปิดร้าน" นี่คือคำถามที่หลายบ้านและร้านอาหารในเขตสะพานสูง ปี 2569 กำลังเผชิญ
ตามรายงานของไทยพีบีเอส ข้อมูลวันที่ 2 ตุลาคม 2569 สถานการณ์น้ำท่วมราษฎร์พัฒนา ปี 2569 มีรายละเอียดดังนี้
ในภาพรวมระดับประเทศ ตามข้อมูลของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เวลา 06.00 น. ที่เผยแพร่ผ่านกรมประชาสัมพันธ์ มีพื้นที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย 27 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร รวม 123 อำเภอ 984 ตำบล ประชาชนได้รับผลกระทบ 1,154,875 ครัวเรือน หรือกว่า 3.1 ล้านคน
น้ำท่วมสะพานสูง ปี 2569 ในลักษณะนี้อาจไม่ได้ลึกเท่าน้ำท่วมจากแม่น้ำในต่างจังหวัด แต่เป็นน้ำท่วมแบบเมืองที่มีจุดเด่นคือ น้ำฝนผสมกับน้ำจากท่อระบายน้ำ ซึ่งมักมีน้ำเสียจากบ้านเรือน ร้านอาหาร และตลาดปะปนอยู่ เมื่อน้ำเอ่อเข้าซอยและไหลเข้าชั้นล่างของบ้าน สิ่งที่ตามมาคือคราบสกปรกและเชื้อโรคที่ติดค้างตามพื้นผิว โดยเฉพาะในครัวและห้องน้ำ
เพลซิโอโมแนส ชิเกลลอยเดส (Plesiomonas shigelloides) เป็นแบคทีเรียแกรมลบรูปแท่ง พบได้ในแหล่งน้ำจืดและน้ำผิวดิน เช่น คลอง บ่อ หนองน้ำ รวมถึงในปลาน้ำจืด หอย และสัตว์น้ำอื่น ๆ และพบได้ในสัตว์บางชนิด เชื้อนี้พบได้บ่อยในพื้นที่เขตร้อนและกึ่งร้อน และมักพบมากขึ้นในช่วงที่อากาศอุ่น
ชื่อ "ชิเกลลอยเดส" มาจากการที่เชื้อนี้มีลักษณะทางแอนติเจนบางส่วนคล้ายกับเชื้อชิเกลลา ซึ่งเป็นเชื้อก่อโรคบิด ทำให้ในบางรายอาการท้องเสียจากเพลซิโอโมแนสอาจคล้ายโรคบิด คือมีมูกหรือมีเลือดปนในอุจจาระได้
เพลซิโอโมแนสอันตรายไหม ในคนที่สุขภาพแข็งแรง อาการท้องเสียจากเชื้อนี้มักไม่รุนแรงและหายได้เองภายในไม่กี่วันถึงประมาณหนึ่งสัปดาห์ แต่สิ่งที่อันตรายคือ ภาวะขาดน้ำ โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ นอกจากนี้ ในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยโรคตับ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัวรุนแรง มีรายงานการติดเชื้อนอกลำไส้ เช่น เชื้อเข้ากระแสเลือด ซึ่งพบได้น้อยแต่เป็นภาวะที่ต้องได้รับการรักษาจากแพทย์อย่างเร่งด่วน
เพลซิโอโมแนสเข้าสู่ร่างกายทางปากเป็นหลัก ช่องทางที่พบบ่อย ได้แก่
น้ำท่วมราษฎร์พัฒนา ปี 2569 มีหลายปัจจัยที่ทำให้ความเสี่ยงท้องเสียหลังน้ำท่วมเพิ่มขึ้น ประการแรก น้ำท่วมขังในเมืองมักเกิดจากท่อระบายน้ำรับน้ำไม่ทัน น้ำในท่อซึ่งปนน้ำเสียจึงเอ่อขึ้นมาบนถนนและในซอย ประการที่สอง พื้นที่ที่ต้องระบายน้ำลงคลองมีน้ำผิวดินเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นแหล่งที่แบคทีเรียในน้ำจืดอาศัยอยู่ ประการที่สาม ชั้นล่างของทาวน์เฮาส์และตึกแถวมักเป็นครัวหรือหน้าร้าน ทำให้น้ำสกปรกเข้าถึงพื้นที่เตรียมอาหารโดยตรง และประการที่สี่ ในช่วงน้ำท่วม หลายบ้านไฟดับหรือออกไปซื้อของไม่สะดวก จึงต้องกินอาหารค้างหรืออาหารที่เก็บไว้นานกว่าปกติ
ย่านราษฎร์พัฒนาและเขตสะพานสูงมีทั้งบ้านจัดสรร ทาวน์เฮาส์ หอพัก และร้านอาหารริมทาง เมื่อร้านอาหารหลายร้านต้องกลับมาเปิดพร้อมกันหลังน้ำลด ความสะอาดของครัวจึงไม่ได้เป็นเรื่องของบ้านใดบ้านหนึ่ง แต่เป็นเรื่องของสุขอนามัยของทั้งชุมชน
อาการมักเริ่มภายในหนึ่งถึงสองวันหลังได้รับเชื้อ แต่บางรายอาจนานกว่านั้น อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
สัญญาณของภาวะขาดน้ำที่ต้องเฝ้าระวัง ได้แก่ ปากแห้ง กระหายน้ำมาก ปัสสาวะน้อยหรือสีเข้ม เวียนศีรษะ อ่อนเพลียมาก ในเด็กเล็กอาจร้องไห้ไม่มีน้ำตา ซึมลง หรือกระหม่อมบุ๋ม
ควรไปพบแพทย์ หากถ่ายเป็นเลือด ถ่ายบ่อยมากจนดื่มน้ำชดเชยไม่ทัน อาเจียนจนกินอะไรไม่ได้ มีไข้สูง มีอาการขาดน้ำ ท้องเสียนานเกินสามวัน หรือเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว ควรแจ้งแพทย์ด้วยว่าเคยสัมผัสน้ำท่วมหรือกินอาหารทะเลดิบ บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำในการรักษา การใช้ยาทุกชนิดต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์
อาการท้องเสียหลังน้ำท่วมยังอาจเกิดจากเชื้ออื่น เช่น โนโรไวรัส โรต้าไวรัส ซัลโมเนลลา อีโคไล หรือเชื้อบิด การตรวจหาเชื้อที่แน่ชัดต้องทำโดยแพทย์และห้องปฏิบัติการ ส่วนผู้ที่มีไข้ ปวดน่อง หรือตาแดงหลังลุยน้ำ ควรนึกถึงโรคฉี่หนูและไปพบแพทย์โดยเร็ว
ผลกระทบของการมองข้ามเรื่องนี้มีทั้งด้านสุขภาพ เมื่อคนในบ้านป่วยท้องเสียซ้ำ ด้านเงิน จากค่ารักษาและรายได้ที่หายไป ด้านเวลา เพราะต้องหยุดงานดูแลคนป่วย และด้านชื่อเสียง สำหรับร้านอาหาร หากลูกค้ากินแล้วไม่สบาย ความเชื่อมั่นที่สร้างมาหลายปีอาจหายไปในไม่กี่วัน
องค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (CDC) แนะนำตรงกันว่า พื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วม โดยเฉพาะพื้นผิวที่สัมผัสอาหาร ควร ล้างเอาสิ่งสกปรกออกด้วยน้ำสะอาดและสบู่หรือผงซักฟอกก่อน แล้วจึงฆ่าเชื้อ อาหารที่สัมผัสน้ำท่วมควรทิ้ง ส่วนน้ำดื่มต้องเป็นน้ำที่ปลอดภัย เช่น น้ำต้มสุกหรือน้ำบรรจุขวด และ CDC แนะนำให้ทำให้บ้านแห้งเร็วที่สุด ภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเท่าที่ทำได้ เพื่อลดเชื้อรา
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ก็ย้ำหลัก "กินร้อน ใช้ช้อนกลาง ล้างมือ" และการระวังโรคอุจจาระร่วงที่มากับน้ำท่วม ซึ่งเป็นหลักการเดียวกับที่ช่วยป้องกันเชื้อเพลซิโอโมแนส
WHD ยึดแนวทางเดียวกัน คือการพ่นฆ่าเชื้อเป็นขั้นตอน หลังจาก ล้างทำความสะอาดแล้ว ไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนการทำความสะอาด แทนการเลือกกินอาหารที่ปลอดภัย หรือแทนการรักษาของแพทย์
ตามข้อมูลบริการของ บริการพ่นฆ่าเชื้อ World Health Disinfection ทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรมจะฉีดพ่นและ/หรือพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์จากสหราชอาณาจักร ซึ่งมีส่วนประกอบของเบนซาลโคเนียมคลอไรด์ (Benzalkonium Chloride) และไดเดซิลไดเมทิลแอมโมเนียมคลอไรด์ (Didecyldimethylammonium Chloride)
ตามข้อมูลบริการและข้อมูลผลิตภัณฑ์ น้ำยานี้ระบุว่าฆ่าเชื้อโรคได้หลากหลายสายพันธุ์ ครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา เชื้อที่ระบุไว้บนหน้าเว็บไซต์ เช่น โควิด-19 ไวรัส RSV ไข้หวัดใหญ่ H1N1 และ H5N1 ไวรัสมือเท้าปาก โนโรไวรัส ซัลโมเนลลา เชื้อไอกรน และเชื้อรา หน้าบริการระบุประสิทธิภาพ 99.99% และแสดงการรับรองหรือการอ้างอิงจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019
ความโปร่งใสเรื่องเชื้อเพลซิโอโมแนส: เชื้อเพลซิโอโมแนส (Plesiomonas shigelloides) ไม่ได้อยู่ในรายชื่อเชื้อที่หน้าเว็บไซต์ของ WHD ระบุไว้โดยตรง WHD จึงไม่กล่าวอ้างผลทดสอบเฉพาะสำหรับเชื้อชนิดนี้ สิ่งที่บอกได้คือ เพลซิโอโมแนสเป็นแบคทีเรีย ซึ่งอยู่ในกลุ่มเชื้อแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม และ WHO กับ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดแล้วฆ่าเชื้อพื้นผิวที่ปนเปื้อนน้ำท่วม หากต้องการเอกสารผลทดสอบสำหรับเชื้อชนิดใดเป็นการเฉพาะ สามารถสอบถามทีมงาน WHD ได้โดยตรง ทั้งนี้ การพ่นฆ่าเชื้อพื้นผิวไม่ได้ทำให้อาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อนกลับมาปลอดภัย อาหารที่โดนน้ำท่วมต้องทิ้ง และน้ำดื่มต้องเป็นน้ำสะอาด
ลูกค้าที่ใช้บริการตามที่ระบุในหน้าบริการ ได้แก่ โรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย มีโปรโมชันแถมขวดสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC เมื่อใช้บริการ และออกใบกำกับภาษีได้ ซึ่งสะดวกสำหรับร้านอาหารและธุรกิจในย่านราษฎร์พัฒนา
WHD มีสำนักงานอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 สำหรับงานพ่นฆ่าเชื้อสะพานสูงหรือพ่นฆ่าเชื้อราษฎร์พัฒนา ปี 2569 กรุณาโทรหรือส่งข้อความทาง LINE เพื่อประเมินพื้นที่และนัดหมายวันเวลาที่เหมาะสมก่อน
เรื่องน้ำและอาหาร
เรื่องมือและสุขอนามัย
ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อ
เป็นแบคทีเรียแกรมลบที่อยู่ในน้ำจืด ปลา และหอย ทำให้เกิดอาการท้องเสียจากน้ำหรืออาหารปนเปื้อน พบได้บ่อยในพื้นที่เขตร้อน
ติดต่อทางปากเป็นหลัก จากการกินหอยหรืออาหารทะเลดิบ ดื่มน้ำที่ไม่สะอาด กินอาหารที่สัมผัสน้ำท่วม หรือใช้มือที่สัมผัสน้ำท่วมหยิบอาหาร
ถ่ายเป็นเลือด ถ่ายบ่อยจนดื่มน้ำชดเชยไม่ทัน อาเจียนมาก มีไข้สูง มีอาการขาดน้ำ ท้องเสียเกินสามวัน หรือเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
ในคนสุขภาพดีมักหายเองได้ แต่ภาวะขาดน้ำอันตรายในเด็กและผู้สูงอายุ และในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำหรือโรคตับ อาจเกิดการติดเชื้อนอกลำไส้ซึ่งพบได้น้อยแต่ต้องรักษาเร่งด่วน
โดยทั่วไปอาการมักเริ่มภายในหนึ่งถึงสองวันหลังได้รับเชื้อ แต่บางรายอาจนานกว่านั้น
ดื่มน้ำสะอาด ทิ้งอาหารที่โดนน้ำท่วม งดอาหารทะเลดิบ ปรุงอาหารให้สุก ล้างมือบ่อย ๆ และล้างแล้วฆ่าเชื้อครัวกับห้องน้ำหลังน้ำลด
WHD ไม่กล่าวอ้างผลทดสอบเฉพาะสำหรับเพลซิโอโมแนส เพราะไม่อยู่ในรายชื่อที่เว็บไซต์ระบุ แต่เชื้อนี้เป็นแบคทีเรีย ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม และการล้างแล้วฆ่าเชื้อเป็นแนวทางที่ WHO และ CDC แนะนำ สอบถามเอกสารผลทดสอบได้จากทีมงาน
ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วจึงใช้พื้นที่ได้ตามปกติ แต่ให้ยึดเวลาที่ช่างแจ้งในวันนั้นเป็นหลัก ระหว่างพ่นทุกคนต้องออกจากโซนที่พ่น
WHD มีสำนักงานที่เขตบางแค กรุงเทพฯ สำหรับงานพ่นฆ่าเชื้อสะพานสูงและราษฎร์พัฒนา ปี 2569 โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 เพื่อประเมินพื้นที่และนัดหมาย
ล้างครัวเสร็จแล้ว อย่าปล่อยให้ความกังวลเรื่องเชื้อโรคหลังน้ำท่วมค้างอยู่ ปรึกษาทีมงาน WHD เรื่องบริการพ่นฆ่าเชื้อด้วย CHEMGENE HLD4H ได้ทุกวัน
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268
World Health Disinfection เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เพลซิโอโมแนส #ท้องเสียหลังน้ำท่วม #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #น้ำท่วมราษฎร์พัฒนา2569 #น้ำท่วมสะพานสูง2569 #พ่นฆ่าเชื้อสะพานสูง #พ่นฆ่าเชื้อราษฎร์พัฒนา #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #น้ำท่วม2569 #พ่นฆ่าเชื้อ #Chemgene
คำค้นหา: เพลซิโอโมแนส หลังน้ำท่วม, Plesiomonas shigelloides, ท้องเสียหลังน้ำท่วม, ถ่ายเหลวหลังน้ำลด, เพลซิโอโมแนส ติดต่อทางไหน, เพลซิโอโมแนส อาการ, เพลซิโอโมแนส อันตรายไหม, เพลซิโอโมแนส ป้องกันอย่างไร, น้ำท่วมราษฎร์พัฒนา ปี 2569, น้ำท่วมสะพานสูง 2569, พ่นฆ่าเชื้อสะพานสูง, พ่นฆ่าเชื้อราษฎร์พัฒนา, บริการพ่นฆ่าเชื้อใกล้ฉัน, CHEMGENE HLD4H