เขตหนองแขมกับน้ำท่วมกรุงเทพฯ ปลายกันยายน 2569: ข้อเท็จจริงจากรายงานข่าว

ในภาพรวมของกรุงเทพมหานคร ไทยพีบีเอสรายงานว่าฝนที่ตกหนักวันที่ 25 ถึง 26 กันยายน 2569 มีปริมาณสะสมเกิน 300 มิลลิเมตรในเวลาราว 48 ชั่วโมง และทั้ง 50 เขตถูกประกาศเป็นพื้นที่ประสบภัยเมื่อวันที่ 26 กันยายน ต่อมาวันที่ 29 กันยายน ปภ. ประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย 38 เขต 118 แขวง ส่วนกรุงเทพธุรกิจรายงานข้อมูล ปภ. วันที่ 6 ตุลาคม 2569 ว่ากรุงเทพฯ มีผู้ได้รับผลกระทบราว 329,000 ครัวเรือน ตัวเลขเหล่านี้ปรับเปลี่ยนได้ตลอด ผู้อ่านควรตรวจสอบประกาศล่าสุดเสมอ

สำหรับเขตหนองแขม ไทยพีบีเอสรายงานว่าในวันที่ 29 กันยายน 2569 ปภ. ประกาศให้ แขวงหนองแขม และ แขวงหนองค้างพลู เป็นเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย นี่คือข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้จากแหล่งข่าวที่เราอ้างอิง

มีคลิปในโซเชียลมีเดียที่ถูกแชร์เกี่ยวกับน้ำในซอยแห่งหนึ่งของเขตนี้ แต่เราไม่สามารถตรวจสอบวันที่ของคลิปได้ จึงไม่นำมาใช้เป็นข้อมูลในบทความ นอกจากนี้ แหล่งข่าวที่เราใช้ไม่ได้ระบุระดับน้ำรายถนน รายซอย หรือจำนวนบ้านที่น้ำเข้าในเขตหนองแขม เราจึงไม่บอกว่าน้ำท่วมลึกเท่าใด และไม่สร้างตัวเลขขึ้นเอง สิ่งที่พูดได้อย่างซื่อตรงคือ ทั้งสองแขวงอยู่ในรายชื่อพื้นที่ที่ได้รับความช่วยเหลือในช่วงฝนหนักต่อเนื่อง ซึ่งเพียงพอต่อการเกิดน้ำขัง ท่อระบายน้ำไหลย้อน บ่อเกรอะเอ่อล้น และความชื้นสะสมในบ้าน

จุดที่น้ำท่วมในเขตหนองแขม ตามที่มีรายงาน

• แขวงหนองแขม อยู่ในประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยของ ปภ. วันที่ 29 กันยายน 2569 (ไทยพีบีเอส)
• แขวงหนองค้างพลู อยู่ในประกาศฉบับเดียวกัน วันที่ 29 กันยายน 2569 (ไทยพีบีเอส)

แหล่งข่าวไม่ได้ระบุถนนหรือซอยที่น้ำท่วม และไม่ได้ให้ระดับน้ำ เราจึงขอให้มองภาพเขตหนองแขมเป็นพื้นที่ที่เผชิญ "ฝนหนัก น้ำระบายช้า และน้ำขังเป็นหย่อม ๆ" มากกว่าภาพน้ำท่วมสูงทั้งเขต ซึ่งในทางสุขอนามัยยังถือว่าสำคัญ เพราะบ้านที่ใช้ถังบำบัดน้ำเสียหรือบ่อเกรอะ เมื่อดินรอบบ้านอิ่มน้ำและท่อระบายด้านนอกเต็ม น้ำเสียจากห้องน้ำอาจระบายไม่ได้และเอ่อกลับขึ้นมาทางท่อพื้น สิ่งที่ตามมาคือกลิ่น คราบ และเชื้อจากลำไส้ที่ค้างอยู่บนพื้นบ้าน แม้น้ำจะลึกเพียงไม่กี่เซนติเมตร

กรณีตัวอย่าง: ทาวน์เฮาส์สองชั้นในหมู่บ้านจัดสรร ย่านแขวงหนองค้างพลู

เรื่องต่อไปนี้เป็น กรณีตัวอย่าง ที่เราเรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบบ่อยหลังฝนหนัก ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลจริง และไม่ได้อ้างถึงหมู่บ้านใดหมู่บ้านหนึ่ง

คุณนุ่นและสามีอาศัยอยู่ในทาวน์เฮาส์สองชั้นกับลูกสาววัยสามขวบและแม่ของสามีวัยเจ็ดสิบ ชั้นล่างมีห้องนั่งเล่น ครัว และห้องน้ำหนึ่งห้อง ช่วงปลายเดือนกันยายน ฝนตกหนักหลายคืนติดกัน ถนนในหมู่บ้านมีน้ำขังจนท่อระบายหน้าบ้านเต็ม คืนหนึ่งคุณนุ่นได้ยินเสียงน้ำปุด ๆ จากชักโครกชั้นล่าง เช้าวันรุ่งขึ้นพื้นห้องน้ำมีน้ำสีเทาเอ่อออกมาจากท่อพื้นจนไหลเข้าครัว กลิ่นเหม็นเหมือนบ่อเกรอะลอยไปทั่วบ้าน

ทั้งครอบครัวช่วยกันตักน้ำออกและเช็ดพื้น แต่ภายในหนึ่งสัปดาห์ ลูกสาวมีตุ่มใส ๆ ที่มือและในปาก ครูที่สถานรับเลี้ยงเด็กบอกว่ามีเด็กในห้องอีกสองคนมีอาการคล้ายกัน แม่ของสามีบ่นว่าแสบตาและคันจมูกทุกครั้งที่นั่งดูโทรทัศน์ชั้นล่าง พอเงยหน้าดูก็เห็นคราบน้ำสีน้ำตาลและจุดดำเล็ก ๆ บนฝ้าเพดานยิปซัมใต้ห้องน้ำชั้นบน ซึ่งน่าจะซึมมาจากรอยรั่วช่วงฝนหนัก ส่วนน้ำประปาที่ไหลจากถังเก็บน้ำบนหลังคาก็มีกลิ่นแปลก ๆ หลังจากไฟดับไปครึ่งวันและปั๊มน้ำหยุดทำงาน

คุณนุ่นถามในกลุ่มไลน์ของหมู่บ้านว่า "ใช้น้ำยาล้างห้องน้ำขัดไปสองรอบแล้ว ทำไมกลิ่นยังไม่หาย แล้วต้องกลัวเชื้ออะไรบ้าง" มีเพื่อนบ้านตอบกลับมาหลายคนว่าเจอปัญหาคล้ายกัน คำถามนี้คือจุดตั้งต้นของการจัดอันดับด้านล่าง

เกณฑ์การจัดอันดับเชื้อโรคหลังน้ำท่วม เขตหนองแขม

เราให้คะแนนแต่ละเชื้อด้วยเกณฑ์ห้าข้อ โดยคำนึงถึงที่อยู่อาศัยแบบชานเมือง ได้แก่ บ้านจัดสรร ทาวน์เฮาส์ หอพัก สถานรับเลี้ยงเด็ก และกิจการขนาดเล็ก

1. ความเกี่ยวข้องกับน้ำท่วม: เชื้อหรือกลุ่มเชื้อนั้นถูกกล่าวถึงบ่อยแค่ไหนในคำแนะนำหลังน้ำท่วมของ WHO, CDC และกรมควบคุมโรค
2. ความเข้ากับระบบบ้าน: บ่อเกรอะหรือถังบำบัดที่เอ่อล้น ถังเก็บน้ำและปั๊มที่หยุดทำงาน ฝ้ายิปซัมที่ซึมน้ำ และห้องน้ำรวมในหอพัก
3. ความรุนแรง: โอกาสที่จะทำให้ป่วยจนต้องไปพบแพทย์
4. กลุ่มเสี่ยง: เด็กเล็กในสถานรับเลี้ยง ผู้สูงอายุที่อยู่บ้านทั้งวัน ผู้มีโรคประจำตัว และผู้เช่าหอพักที่ใช้ห้องน้ำร่วมกัน
5. ความคงทนและการแพร่ต่อ: อธิบายเชิงคุณภาพ ไม่ระบุตัวเลขที่ไม่มีหลักฐาน

อันดับนี้มีไว้ช่วยวางแผนทำความสะอาด ไม่ใช่การวินิจฉัยโรค ใครมีไข้สูง ปวดน่อง ท้องเสียรุนแรง ตาแดงมาก หรือแผลบวมแดงหลังสัมผัสน้ำขัง ควรไปพบแพทย์และเล่าประวัติให้ครบ

จัดอันดับเชื้อโรคหลังน้ำท่วม เขตหนองแขม 2569: 10 อันดับ

อันดับ 1: แบคทีเรียจากบ่อเกรอะและถังบำบัดที่เอ่อล้น อีโคไล (Escherichia coli) และชิเกลลา (Shigella)

ทำไมอยู่อันดับนี้: สำหรับบ้านจัดสรรและทาวน์เฮาส์ที่มีระบบบำบัดน้ำเสียของตัวเอง ความเสี่ยงอันดับแรกหลังฝนหนักคือน้ำเสียที่ระบายไม่ได้แล้วย้อนกลับเข้าบ้าน อีโคไลเป็นแบคทีเรียที่ใช้บ่งชี้การปนเปื้อนอุจจาระ ส่วนชิเกลลาเป็นสาเหตุของโรคบิดที่แพร่ได้ง่ายแม้รับเชื้อเพียงเล็กน้อย ทั้งคู่จึงขึ้นนำในเขตที่ปัญหาหลักคือน้ำย้อนจากระบบสุขาภิบาล

ซ่อนอยู่ตรงไหน: พื้นห้องน้ำชั้นล่าง ท่อพื้น ขอบชักโครก ยาแนวกระเบื้อง พื้นครัวที่น้ำไหลไปถึง และพรมเช็ดเท้า

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ท้องเสีย ปวดเบ่ง ถ่ายเป็นมูกหรือมีเลือดปน มีไข้ เด็กเล็กและผู้สูงอายุขาดน้ำได้เร็ว ควรดื่มน้ำเกลือแร่และไปพบแพทย์หากถ่ายเป็นเลือดหรืออาการไม่ดีขึ้น

ป้องกันอย่างไร: สวมถุงมือยางและรองเท้าบูทขณะล้างห้องน้ำ ล้างพื้นด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาทำความสะอาดจนไม่มีคราบ ให้ช่างตรวจและสูบบ่อเกรอะหากเต็ม และล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำ

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: อีโคไลและชิเกลลาอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ CHEMGENE HLD4H ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อเหล่านี้ที่เรายกมาอ้างได้ หลังล้างคราบออกหมดแล้ว การพ่นฆ่าเชื้อช่วยจัดการพื้น ผนังส่วนล่าง และร่องยาแนวที่เคยจมน้ำเสีย ผู้ที่ต้องการข้อมูลผลทดสอบเฉพาะเชื้อสามารถขอจาก WHD ได้

อันดับ 2: เชื้อราบนฝ้ายิปซัมและผนังทาวน์เฮาส์ สตาคีบอทริส (Stachybotrys) และเพนิซิลเลียม (Penicillium)

ทำไมอยู่อันดับนี้: ฝ้าเพดานยิปซัม วอลเปเปอร์ และไม้อัดเป็นวัสดุที่ดูดน้ำและเป็นอาหารชั้นดีของเชื้อรา เมื่อฝนหนักทำให้หลังคาหรือท่อรั่วซึม หรือห้องชั้นล่างชื้นอยู่หลายวัน เชื้อราจะเริ่มขึ้นในจุดที่มองไม่เห็นก่อน สตาคีบอทริสเป็นราสีดำที่ชอบวัสดุเปียกนาน ส่วนเพนิซิลเลียมพบได้บ่อยในบ้านที่อับชื้น

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ด้านบนของฝ้าเพดาน หลังวอลเปเปอร์ ใต้ตู้บิลต์อิน หลังตู้เสื้อผ้าที่ชิดผนัง และกล่องเก็บของใต้บันได

อาการและกลุ่มเสี่ยง: คัดจมูก จาม ไอ แสบตา หายใจลำบาก ผู้ป่วยโรคหืดและภูมิแพ้ ผู้สูงอายุ และเด็กเล็กมีอาการได้ง่ายกว่า

ป้องกันอย่างไร: ซ่อมรอยรั่วก่อน ตัดฝ้าหรือวัสดุที่ขึ้นราหนักทิ้ง เปิดระบายอากาศ ใช้เครื่องลดความชื้น และสวมหน้ากากระหว่างรื้อวัสดุที่มีรา

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุมเชื้อรา แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะสตาคีบอทริสหรือเพนิซิลเลียมที่เรายกมาอ้างได้ วัสดุที่ขึ้นราลึกเข้าไปในเนื้อควรเปลี่ยนใหม่ ส่วนผิวที่ยังดีอยู่ เมื่อขัดล้างและทำให้แห้งแล้ว การพ่นช่วยลดเชื้อที่หลงเหลือได้

อันดับ 3: เลปโตสไปรา (Leptospira) สาเหตุโรคฉี่หนู ในที่ดินว่าง สนามหญ้า และรางระบายน้ำ

ทำไมอยู่อันดับนี้: ในย่านที่อยู่อาศัยที่มีที่ดินว่าง สนามหญ้า หรือรางระบายน้ำเปิด น้ำมักขังได้นานหลังฝนหนัก หนูที่อาศัยตามพงหญ้าและท่อจะออกมาหาที่แห้ง ปัสสาวะของหนูที่ปนกับน้ำขังจึงเป็นแหล่งของเชื้อเลปโตสไปรา ซึ่งเข้าสู่ร่างกายทางแผลหรือผิวที่แช่น้ำนาน กรมควบคุมโรคเตือนเรื่องโรคนี้ทุกครั้งที่มีน้ำท่วม

ซ่อนอยู่ตรงไหน: สนามหญ้าหน้าบ้าน ลานจอดรถในหมู่บ้าน รางระบายน้ำเปิด โรงเก็บของ และกองวัสดุก่อสร้างที่หนูใช้หลบ

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะน่อง ตาแดง ผู้ที่เดินลุยน้ำขังด้วยเท้าเปล่าหรือมีแผลเสี่ยงที่สุด หากมีไข้ภายในไม่กี่สัปดาห์หลังลุยน้ำ ให้รีบไปพบแพทย์

ป้องกันอย่างไร: สวมรองเท้าบูท ปิดแผลกันน้ำ ไม่ให้เด็กเล่นน้ำขัง กำจัดขยะและเศษอาหาร และตัดหญ้ารอบบ้านให้เตี้ย

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: เลปโตสไปราอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ที่เรายกมาอ้างได้ หลังล้างโคลนในลานจอดรถ โรงเก็บของ และพื้นหน้าบ้าน การพ่นช่วยลดเชื้อบนพื้นผิวแข็ง ส่วนดินและสนามหญ้าควรปล่อยให้แห้งและตากแดด

อันดับ 4: โรคมือเท้าปาก กลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ในสถานรับเลี้ยงเด็กและบ้านที่มีเด็กเล็ก

ทำไมอยู่อันดับนี้: โรคมือเท้าปากพบบ่อยในเด็กเล็กช่วงฤดูฝน เชื้อแพร่ผ่านน้ำลาย น้ำมูก ตุ่มน้ำ และอุจจาระ เมื่อเด็กต้องอยู่ในบ้านหรือในห้องเรียนที่ปิดหน้าต่างเพราะฝนตก และของเล่นถูกวางบนพื้นที่เคยเปียก โอกาสแพร่ต่อในกลุ่มเด็กจึงสูงขึ้น เราจัดไว้อันดับสี่เพราะบ้านที่มีลูกเล็กและสถานรับเลี้ยงเด็กมีโอกาสได้รับผลกระทบสูง

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ของเล่นพลาสติก แผ่นรองคลาน ราวจับ ลูกบิดประตู ขวดนม และโต๊ะกินข้าวของเด็ก

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้ เจ็บปาก มีแผลในปาก ตุ่มที่มือ เท้า และก้น ไม่ยอมกินอาหาร เด็กที่ซึม อาเจียนบ่อย หรือมีอาการผิดปกติทางระบบประสาท เช่น สะดุ้งผวาบ่อย ต้องรีบพาไปพบแพทย์

ป้องกันอย่างไร: ล้างมือเด็กและผู้ดูแลบ่อย ๆ ให้เด็กป่วยหยุดเรียนตามคำแนะนำของแพทย์ ล้างของเล่นและแผ่นรองคลานทุกวัน และไม่ใช้แก้วน้ำหรือช้อนร่วมกัน

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ตามข้อมูลบริการ ระบุเชื้อมือเท้าปากไว้ในรายชื่อเชื้อที่ครอบคลุม สำหรับสถานรับเลี้ยงเด็กและบ้านที่มีลูกเล็ก หลังล้างของเล่นและพื้นแล้ว การพ่นฆ่าเชื้อทั้งห้องช่วยเก็บจุดที่มือเด็กสัมผัสได้ทั่วถึงขึ้น โดยต้องให้เด็กออกจากห้องระหว่างพ่นและกลับเข้าตามเวลาที่ช่างแจ้ง และล้างของเล่นที่เด็กอาจเอาเข้าปากตามคำแนะนำ

อันดับ 5: ลีจิโอเนลลา (Legionella) ในถังเก็บน้ำ ปั๊มน้ำ และระบบน้ำที่หยุดนิ่ง

ทำไมอยู่อันดับนี้: บ้านจัดสรรและหอพักจำนวนมากใช้ถังเก็บน้ำและปั๊ม เมื่อไฟดับหรือน้ำหยุดไหลหลายวัน น้ำในถังและท่อจะนิ่ง ตะกอนและเมือกชีวภาพสะสม ลีจิโอเนลลาเป็นแบคทีเรียที่เติบโตในน้ำนิ่งอุ่น และติดต่อเมื่อหายใจเอาละอองน้ำเข้าไป เช่น จากฝักบัวหรือหัวพ่นน้ำ

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ถังเก็บน้ำบนหลังคาหรือบนพื้น เครื่องทำน้ำอุ่น ฝักบัว ถาดน้ำทิ้งของเครื่องปรับอากาศ และท่อที่ไม่ได้ใช้นาน

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้ ไอ หอบ ปวดกล้ามเนื้อ คล้ายปอดอักเสบ ผู้สูงอายุ ผู้สูบบุหรี่ และผู้มีโรคปอดหรือภูมิคุ้มกันต่ำเสี่ยงมากกว่า ควรไปพบแพทย์หากไข้และหอบหลังกลับเข้าบ้าน

ป้องกันอย่างไร: เปิดก๊อกและฝักบัวปล่อยน้ำทิ้งสักพักก่อนใช้ ให้ช่างล้างถังเก็บน้ำหากมีตะกอนหรือกลิ่นผิดปกติ ทำความสะอาดหัวฝักบัว และตรวจถาดน้ำทิ้งเครื่องปรับอากาศ

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ลีจิโอเนลลาอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ที่เรายกมาอ้างได้ และที่สำคัญ การพ่นพื้นผิวไม่ได้ฆ่าเชื้อภายในระบบน้ำ ถังเก็บน้ำและท่อต้องให้ช่างประปาล้างตามวิธีที่ถูกต้อง การพ่นใช้กับห้องน้ำและพื้นผิวรอบ ๆ เท่านั้น

อันดับ 6: โนโรไวรัส (Norovirus) ในหอพักที่ใช้ห้องน้ำรวม

ทำไมอยู่อันดับนี้: หอพักที่มีห้องน้ำรวมหรือครัวรวมเป็นสถานที่ที่โนโรไวรัสแพร่ได้เร็ว เพราะเชื้อติดต่อผ่านมือ พื้นผิว และละอองจากการอาเจียน ผู้ป่วยเพียงคนเดียวอาจทำให้คนทั้งชั้นป่วยตาม หากห้องน้ำรวมเคยถูกน้ำย้อนท่วมด้วย ความเสี่ยงก็ยิ่งเพิ่มขึ้น

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ก๊อกน้ำ ที่กดชักโครก ลูกบิดประตูห้องน้ำ ราวบันได ตู้กดน้ำ และเครื่องซักผ้าหยอดเหรียญ

อาการและกลุ่มเสี่ยง: คลื่นไส้ อาเจียนทันทีทันใด ท้องเสีย ปวดท้อง ส่วนใหญ่ดีขึ้นเองในไม่กี่วัน แต่ผู้สูงอายุ เด็ก และผู้มีโรคประจำตัวต้องระวังการขาดน้ำ

ป้องกันอย่างไร: ล้างมือด้วยสบู่และน้ำ (เจลแอลกอฮอล์อย่างเดียวอาจไม่พอสำหรับโนโรไวรัส) ทำความสะอาดจุดที่อาเจียนทันทีโดยสวมถุงมือ และให้ผู้ป่วยแยกห้องน้ำหากทำได้

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ CHEMGENE HLD4H ระบุโนโรไวรัสไว้ในรายชื่อเชื้อที่ครอบคลุม เจ้าของหอพักสามารถให้แม่บ้านล้างห้องน้ำรวมก่อน แล้วนัดพ่นฆ่าเชื้อพื้นที่ส่วนกลางทั้งหมดในช่วงที่ผู้เช่าออกไปทำงาน

อันดับ 7: เคล็บซิเอลลา (Klebsiella pneumoniae) ในอ่างล้างจาน ท่อ และผ้าเช็ดชื้น

ทำไมอยู่อันดับนี้: เคล็บซิเอลลาเป็นแบคทีเรียในลำไส้ที่พบได้ในน้ำเสียและสิ่งแวดล้อมชื้น สามารถอาศัยอยู่ในท่อและอ่างล้างจานได้ คนแข็งแรงมักไม่ป่วย แต่สำหรับผู้สูงอายุที่ป่วยเรื้อรังหรือผู้ที่เพิ่งออกจากโรงพยาบาล อาจก่อการติดเชื้อที่ปอดหรือทางเดินปัสสาวะได้

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ท่ออ่างล้างจาน ตะแกรงดักเศษอาหาร ฟองน้ำ ผ้าเช็ดโต๊ะที่ไม่เคยแห้ง และขอบซิลิโคนรอบอ่าง

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้ ไอมีเสมหะ ปัสสาวะแสบขัด กลุ่มเสี่ยงคือผู้สูงอายุ ผู้ป่วยเบาหวาน และผู้ที่ใช้สายสวนหรืออุปกรณ์การแพทย์ที่บ้าน

ป้องกันอย่างไร: ขัดอ่างและท่อ เปลี่ยนฟองน้ำบ่อย ซักผ้าเช็ดโต๊ะด้วยน้ำร้อนและตากให้แห้ง และดูแลอุปกรณ์การแพทย์ตามคำแนะนำของแพทย์

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: เคล็บซิเอลลาอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ที่เรายกมาอ้างได้ การพ่นครัวและห้องน้ำหลังขัดล้างช่วยลดเชื้อบนพื้นผิว โดยเฉพาะบ้านที่มีผู้ป่วยติดเตียง

อันดับ 8: อะดีโนไวรัส (Adenovirus) และโรคตาแดงหลังน้ำขัง

ทำไมอยู่อันดับนี้: โรคตาแดงมักตามมาหลังน้ำท่วม เพราะผู้คนเอามือที่สัมผัสน้ำสกปรกไปขยี้ตา และใช้ผ้าเช็ดหน้าร่วมกัน อะดีโนไวรัสเป็นสาเหตุสำคัญของตาแดงและยังทำให้เป็นไข้หวัดได้ด้วย แพร่ง่ายในครอบครัวและที่ทำงาน

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ผ้าขนหนู ปลอกหมอน รีโมต โทรศัพท์ และลูกบิดประตู

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ตาแดง เคืองตา น้ำตาไหล ขี้ตามาก บางรายมีไข้และเจ็บคอ ผู้ใส่คอนแทกต์เลนส์และเด็กเล็กควรระวัง หากปวดตามากหรือตามัวให้ไปพบแพทย์

ป้องกันอย่างไร: ไม่ขยี้ตา ล้างมือบ่อย แยกผ้าเช็ดหน้าและปลอกหมอน และงดใส่คอนแทกต์เลนส์ระหว่างมีอาการ

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: อะดีโนไวรัสอยู่ในกลุ่มไวรัสที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ที่เรายกมาอ้างได้ การพ่นจุดสัมผัสร่วมในบ้านหรือสำนักงานช่วยลดการแพร่ผ่านพื้นผิว ส่วนผ้าต่าง ๆ ควรซักด้วยน้ำร้อน

อันดับ 9: แผลจากงานรื้อซ่อม สเตรปโตค็อกคัส (Streptococcus pyogenes) สแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส (Staphylococcus aureus) และความเสี่ยงบาดทะยัก

ทำไมอยู่อันดับนี้: หลังฝนหนัก หลายบ้านต้องรื้อฝ้า ขนเฟอร์นิเจอร์ และซ่อมประตูที่บวมน้ำ แผลจากตะปู เศษยิปซัม หรือสังกะสีเกิดขึ้นได้ง่าย แบคทีเรียบนผิวหนังอาจลุกลามเป็นเนื้อเยื่ออักเสบ ส่วนบาดทะยักมาจากเชื้อ Clostridium tetani ในดินและสนิม

ซ่อนอยู่ตรงไหน: เศษวัสดุก่อสร้าง ตะปู เศษแก้ว และถุงมือที่ใช้ซ้ำโดยไม่ได้ล้าง

อาการและกลุ่มเสี่ยง: แผลบวมแดง ร้อน เจ็บ มีหนอง หรือมีไข้ ผู้ป่วยเบาหวานและผู้สูงอายุหายช้า หากแผลลึกหรือสกปรก ควรปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีนบาดทะยัก

ป้องกันอย่างไร: สวมถุงมือหนา รองเท้าหุ้มส้น และแว่นตาระหว่างรื้อวัสดุ ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดทันทีแล้วปิดให้แห้ง

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: แบคทีเรียกลุ่มนี้อยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อที่เรายกมาอ้างได้ การพ่นช่วยลดเชื้อบนพื้นผิวในบ้าน แต่ไม่ใช่การรักษาแผล น้ำยาฆ่าเชื้อพื้นผิวห้ามใช้กับร่างกาย

อันดับ 10: แคนดิดา (Candida) และเชื้อราที่เท้าในรองเท้าบูทที่อับชื้น

ทำไมอยู่อันดับนี้: ระหว่างเก็บกวาดบ้านหลายวัน คนจำนวนมากใส่รองเท้าบูทชื้น ๆ ซ้ำทุกวัน ผิวหนังที่อับและเปียกนานเปิดโอกาสให้เชื้อแคนดิดาและเชื้อรากลุ่มเดอร์มาโทไฟต์เติบโต อาการไม่รุนแรงแต่สร้างความรำคาญ จึงอยู่ท้ายรายการ

ซ่อนอยู่ตรงไหน: ด้านในรองเท้าบูท ถุงเท้าที่ใส่ซ้ำ พรมเช็ดเท้า และพื้นห้องน้ำ

อาการและกลุ่มเสี่ยง: ผิวซอกนิ้วเปื่อยขาว แดง คัน ลอก ผู้ป่วยเบาหวานควรระวังเป็นพิเศษ หากมีแผลหรือบวมให้ไปพบแพทย์

ป้องกันอย่างไร: ล้างและเช็ดเท้าให้แห้ง สลับรองเท้าสองคู่ให้มีเวลาแห้ง และเปลี่ยนถุงเท้าทุกวัน

การล้างและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: เชื้อรากลุ่มนี้อยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ยังไม่มีผลทดสอบเฉพาะเชื้อที่เรายกมาอ้างได้ การพ่นพื้นห้องน้ำและบริเวณถอดรองเท้าช่วยลดการสะสม ส่วนอาการที่ผิวหนังต้องรักษาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร

สรุปจัดอันดับเชื้อโรคหลังน้ำท่วม เขตหนองแขม ตามประเภทที่อยู่อาศัย

• บ้านจัดสรรและทาวน์เฮาส์: แบคทีเรียจากบ่อเกรอะที่ย้อนขึ้นมา เชื้อราบนฝ้าและผนัง และลีจิโอเนลลาในถังเก็บน้ำ
• หอพักและห้องเช่า: โนโรไวรัสในห้องน้ำรวม ตาแดง และเชื้อจากน้ำเสียในห้องชั้นล่าง
• สถานรับเลี้ยงเด็กและโรงเรียนอนุบาล: มือเท้าปาก ไวรัสท้องร่วง และของเล่นที่เคยวางบนพื้นเปียก
• ร้านค้าและกิจการขนาดเล็ก: แบคทีเรียในครัวและห้องน้ำพนักงาน เชื้อราในห้องเก็บสต็อก และโรคฉี่หนูบริเวณลานหลังร้าน

ผลกระทบเมื่อบ้านในเขตหนองแขมยังไม่ได้ฆ่าเชื้อหลังน้ำขัง

สุขภาพ: เด็กป่วยวนซ้ำ ผู้สูงอายุมีอาการภูมิแพ้กำเริบ และคนในบ้านท้องเสียเป็นระยะ เป็นสัญญาณว่าสิ่งแวดล้อมในบ้านยังไม่ปลอดภัยพอ

ค่าใช้จ่าย: ค่ารักษา ค่าซ่อมฝ้าที่ต้องรื้อใหม่เพราะราลาม และวันลางานเพื่อดูแลลูกที่ป่วย รวมกันแล้วมักสูงกว่าการทำความสะอาดอย่างถูกวิธีตั้งแต่แรก

เวลา: การขัดห้องน้ำซ้ำหลายรอบโดยไม่ได้แก้บ่อเกรอะหรือท่อย้อน ทำให้ปัญหากลับมาทุกครั้งที่ฝนตก

ความเชื่อมั่น: เจ้าของหอพักที่ผู้เช่ายังได้กลิ่นเหม็นจากห้องน้ำรวม อาจเสียผู้เช่าไป การมีขั้นตอนฆ่าเชื้อที่อธิบายได้ช่วยรักษาความเชื่อใจ

ครอบครัว: ความกังวลว่าลูกจะติดมือเท้าปากซ้ำ หรือผู้สูงอายุจะป่วย ทำให้ทั้งบ้านเครียดและนอนไม่หลับ

ทำไมการขัดห้องน้ำและราดน้ำยาเองยังไม่พอ

การล้างด้วยน้ำสบู่และน้ำยาทำความสะอาดเป็นขั้นตอนที่ต้องทำก่อนเสมอ แต่ CDC และ WHO แนะนำว่าพื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วมควร "ทำความสะอาดก่อน แล้วจึงฆ่าเชื้อ" การทำเองมักขาดตกในหลายจุด

• น้ำยาล้างห้องน้ำทั่วไปเน้นขจัดคราบ ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อฆ่าเชื้อบนพื้นผิวกว้างทั้งบ้าน
• ร่องยาแนว ขอบบัว และใต้ตู้บิลต์อิน เป็นจุดที่แปรงและผ้าเข้าไม่ถึง
• การผสมน้ำยาหลายชนิดเป็นอันตราย เช่น น้ำยาฟอกขาวกับน้ำยาที่มีกรดหรือแอมโมเนีย อาจเกิดก๊าซระคายเคืองรุนแรง
• เวลาสัมผัสไม่พอ การเช็ดออกทันทีทำให้น้ำยาไม่ได้ทำงานเต็มที่
• ทาสีทับหรือใช้น้ำหอม ช่วยแค่ความรู้สึก แต่เชื้อราและแบคทีเรียยังอยู่

ดังนั้นการพ่นฆ่าเชื้อโดยทีมที่มีอุปกรณ์และน้ำยาเฉพาะทาง จึงเป็นขั้นตอนเสริมหลังจากล้างทำความสะอาดเสร็จ ไม่ได้มาแทนการล้าง การซ่อมรอยรั่ว หรือการสูบบ่อเกรอะ

บริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม เขตหนองแขม โดย WHD

World Health Disinfection (WHD) มีสำนักงานอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160 ซึ่งเป็นเขตที่อยู่ติดกับเขตหนองแขม ลูกค้าในแขวงหนองแขมและแขวงหนองค้างพลูนัดหมายได้ทางโทรศัพท์ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ทีมงานจะยืนยันวันเวลาหลังสอบถามรายละเอียดพื้นที่ คิวงานขึ้นอยู่กับปริมาณงานในช่วงนั้น เราจึงไม่สัญญาว่าจะเข้าได้ภายในวันเดียวกัน

ตามข้อมูลบริการบนเว็บไซต์ ช่างเทคนิคที่ผ่านการฝึกอบรมจะพ่นน้ำยาและ/หรือพ่นละอองฝอยละเอียดแบบ ULV (Ultra Low Volume) ด้วยน้ำยา CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride หน้าบริการระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา รวมถึง COVID-19, RSV, ไข้หวัดใหญ่ H1N1, H5N1 และเชื้อมือเท้าปาก โดยอ้างประสิทธิภาพ 99.99% ขณะที่หน้าผลิตภัณฑ์ระบุรายชื่อเชื้ออื่นเพิ่มเติม เช่น โนโรไวรัส ซัลโมเนลลา ไอกรน และไมโคแบคทีเรีย นอกจากนี้หน้าบริการยังอ้างถึงการรับรองหรือการทดสอบที่เกี่ยวข้องกับกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019 ผู้สนใจขอดูเอกสารได้จากทีมงาน

ขั้นตอนบริการ

1. สอบถามและประเมินพื้นที่: แจ้งประเภทบ้านหรืออาคาร ขนาดพื้นที่ จุดที่น้ำย้อนหรือมีกลิ่น และส่งรูปผ่าน LINE
2. ล้างและทำความสะอาดก่อน: ขนโคลน ขยะ และของเปียกออก ขัดล้างพื้น ห้องน้ำ และครัว ซ่อมหรือสูบบ่อเกรอะหากเต็ม แล้วปล่อยให้พื้นผิวแห้งพอสมควร
3. แบ่งโซนและเตรียมพื้นที่: เก็บอาหาร ภาชนะ ขวดนม และของเล่นเด็กให้มิดชิด คน สัตว์เลี้ยง และต้นไม้ต้องออกจากโซนที่จะพ่น
4. พ่นฆ่าเชื้อ: ช่างพ่นพื้น ผนัง เฟอร์นิเจอร์ จุดสัมผัสร่วม ห้องน้ำ และครัว หรือใช้ ULV ในพื้นที่กว้าง เช่น ห้องโถงหอพักหรือห้องเรียน
5. รอและกลับเข้าใช้: ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วจึงกลับมาใช้พื้นที่ได้ตามปกติ ให้ยึดเวลาที่ช่างแจ้งในหน้างาน และเปิดระบายอากาศก่อนเข้าใช้

ข้อควรรู้: การพ่นฆ่าเชื้อทำ หลัง การล้างโคลนและทำความสะอาด ไม่ได้แทนการซ่อมรอยรั่ว การทำให้แห้ง การล้างถังเก็บน้ำ หรือการรักษาพยาบาล เราไม่อ้างว่าการพ่นไม่ทิ้งสารตกค้างใด ๆ ภาชนะและของเล่นที่เด็กอาจเอาเข้าปากควรล้างตามคำแนะนำของช่าง และผู้ที่ไม่สบายควรไปพบแพทย์

โปรโมชันตามข้อมูลบริการ: รับฟรีขวดสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC เมื่อใช้บริการ ออกใบกำกับภาษีได้ ลูกค้าที่หน้าบริการระบุไว้มีทั้งโรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย

ดูรายละเอียดบริการพ่นฆ่าเชื้อทั้งหมด

10 เหตุผลที่บ้านจัดสรร หอพัก และสถานรับเลี้ยงเด็กในเขตหนองแขมควรพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำขัง

1. ทั้งแขวงหนองแขมและแขวงหนองค้างพลูอยู่ในประกาศเขตช่วยเหลือ ของ ปภ. วันที่ 29 กันยายน 2569
2. น้ำเสียที่ย้อนจากบ่อเกรอะ ทิ้งเชื้อจากลำไส้ไว้บนพื้นห้องน้ำและครัว แม้น้ำจะไม่ลึก
3. ฝ้าและผนังที่ซึมน้ำ เป็นจุดตั้งต้นของเชื้อราที่ลามได้หากไม่จัดการ
4. เด็กเล็กเสี่ยงมือเท้าปาก และเชื้อมือเท้าปากอยู่ในรายชื่อที่ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ระบุว่าครอบคลุม
5. หอพักมีห้องน้ำรวม ซึ่งโนโรไวรัสแพร่ได้เร็ว และโนโรไวรัสอยู่ในรายชื่อเชื้อของผลิตภัณฑ์
6. ละอองฝอย ULV เข้าถึงซอกมุม ที่ผ้าถูพื้นและแปรงเข้าไม่ถึง
7. น้ำยาเกรดการแพทย์ CHEMGENE HLD4H ที่ระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา
8. สำนักงานอยู่เขตบางแคที่ติดกัน ประสานงานสะดวก นัดผ่าน หน้าบริการ โทรศัพท์ หรือ LINE
9. เจ้าของหอพักและผู้ประกอบการมีหลักฐาน ขั้นตอนฆ่าเชื้อเพื่อสื่อสารกับผู้เช่าและลูกค้า พร้อมใบกำกับภาษี
10. ปกป้องผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง ที่ต้องอยู่บ้านตลอดเวลา

ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อ

กรณีตัวอย่าง: หอพักสามชั้นย่านแขวงหนองแขม

เรื่องนี้เป็น กรณีตัวอย่าง ที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบบ่อย ไม่ใช่ลูกค้าจริงรายใดรายหนึ่ง

คุณต้อมเป็นเจ้าของหอพักสามชั้นที่มีห้องน้ำรวมชั้นละสองห้อง ผู้เช่าส่วนใหญ่เป็นคนทำงานที่ออกจากหอแต่เช้า หลังฝนหนักหลายคืน ลานหน้าหอมีน้ำขัง ห้องน้ำรวมชั้นล่างมีน้ำเสียดันขึ้นมาจากท่อพื้น และไฟดับไปครึ่งวันจนปั๊มน้ำหยุด สองวันต่อมามีผู้เช่าชั้นล่างอาเจียนและท้องเสียสามคนในเวลาไล่เลี่ยกัน ผู้เช่าอีกหลายคนเริ่มถามว่าจะย้ายออกได้ไหม

คุณต้อมเรียกช่างมาสูบบ่อเกรอะและล้างถังเก็บน้ำก่อน จากนั้นให้แม่บ้านขัดห้องน้ำรวมทุกชั้นและเช็ดราวบันได ตู้กดน้ำ และเครื่องซักผ้าหยอดเหรียญ เมื่อทุกอย่างแห้ง เขานัดทีมพ่นฆ่าเชื้อเข้ามาในวันที่ผู้เช่าส่วนใหญ่ออกไปทำงาน โดยแจ้งล่วงหน้าทางกลุ่มไลน์ให้ปิดห้องและเก็บของใช้ส่วนตัว ช่างพ่นห้องน้ำรวม ทางเดิน และพื้นที่ส่วนกลางทั้งหมด แล้วแจ้งเวลาที่กลับเข้าใช้ได้ เมื่อเสร็จงาน คุณต้อมติดประกาศหน้าหอพักว่าทำอะไรไปบ้าง ผู้เช่าที่เคยลังเลก็เริ่มสบายใจขึ้น และผู้ที่ป่วยได้รับคำแนะนำให้ไปพบแพทย์

เช็กลิสต์สำหรับบ้านจัดสรร ทาวน์เฮาส์ และหอพักในเขตหนองแขม

ก่อนพ่นฆ่าเชื้อ

• ถ่ายรูปความเสียหายเก็บไว้ก่อนเริ่มทำความสะอาด
• สวมถุงมือยาง รองเท้าบูท และหน้ากาก
• ให้ช่างตรวจบ่อเกรอะหรือถังบำบัด และสูบหากเต็ม
• ขัดล้างพื้นห้องน้ำ ท่อพื้น และครัวให้สะอาด
• ตรวจฝ้าเพดาน รื้อส่วนที่ขึ้นราหนักออก และซ่อมรอยรั่ว
• เปิดก๊อกปล่อยน้ำทิ้ง และให้ช่างล้างถังเก็บน้ำหากมีกลิ่นหรือตะกอน
• เก็บของเล่นเด็ก ขวดนม ภาชนะ และอาหารให้มิดชิด
• แจ้งช่างถึงจุดที่น้ำย้อน จุดที่มีกลิ่น และห้องที่มีผู้ป่วย

หลังพ่นฆ่าเชื้อ

• รอให้ครบเวลาที่ช่างแจ้งก่อนพาคน เด็ก และสัตว์เลี้ยงกลับเข้าพื้นที่
• เปิดหน้าต่างระบายอากาศ และล้างของเล่นหรือภาชนะตามคำแนะนำ
• ควบคุมความชื้น ตรวจฝ้าและมุมห้องทุกสัปดาห์
• ทำความสะอาดจุดสัมผัสร่วมทุกวัน โดยเฉพาะในหอพักและสถานรับเลี้ยงเด็ก
• หากมีไข้ ท้องเสีย ตาแดง หรือแผลอักเสบ ให้ไปพบแพทย์

คำถามที่พบบ่อย: จัดอันดับเชื้อโรคหลังน้ำท่วม เขตหนองแขม

ถาม: มีรายงานว่าน้ำท่วมถนนไหนในเขตหนองแขมบ้าง
ตอบ: แหล่งข่าวที่เราอ้างอิงยืนยันว่า ปภ. ประกาศแขวงหนองแขมและแขวงหนองค้างพลูเป็นเขตช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยเมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 แต่ไม่ได้ระบุถนนหรือระดับน้ำ ส่วนคลิปที่แชร์ในโซเชียลมีเดียเราตรวจสอบวันที่ไม่ได้ จึงไม่นำมาอ้าง

ถาม: บ่อเกรอะเต็มแล้วน้ำย้อน ควรพ่นฆ่าเชื้อก่อนหรือสูบบ่อก่อน
ตอบ: สูบบ่อหรือแก้ระบบก่อน แล้วล้างพื้นให้สะอาด จากนั้นจึงพ่นฆ่าเชื้อ ถ้าพ่นก่อนแก้ต้นเหตุ น้ำเสียอาจย้อนขึ้นมาอีก

ถาม: พ่นฆ่าเชื้อในสถานรับเลี้ยงเด็กได้หรือไม่
ตอบ: ได้ โดยเด็กและครูต้องออกจากห้องระหว่างพ่น กลับเข้าตามเวลาที่ช่างแจ้ง และล้างของเล่นที่เด็กอาจเอาเข้าปากตามคำแนะนำ

ถาม: การพ่นช่วยฆ่าเชื้อในถังเก็บน้ำไหม
ตอบ: ไม่ได้ การพ่นใช้กับพื้นผิว ถังเก็บน้ำและท่อต้องให้ช่างประปาล้างตามวิธีที่ถูกต้อง

ถาม: น้ำยาครอบคลุมเชื้อมือเท้าปากหรือเปล่า
ตอบ: ตามข้อมูลบริการ ระบุเชื้อมือเท้าปากไว้ในรายชื่อเชื้อที่ครอบคลุม แต่เด็กที่มีอาการต้องได้รับการดูแลจากแพทย์ และควรหยุดเรียนตามคำแนะนำ

ถาม: ต้องรอนานแค่ไหนจึงกลับเข้าห้องได้
ตอบ: ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วใช้พื้นที่ได้ตามปกติ แต่ให้ยึดเวลาที่ช่างแจ้งในวันนั้นเป็นหลัก

ให้บ้านและหอพักในเขตหนองแขมกลับมาสะอาดอีกครั้ง

ล้างบ้านเสร็จแล้ว ให้ทีม WHD ช่วยพ่นฆ่าเชื้อขั้นถัดไป สอบถามและนัดคิวได้เลย

นัดพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม

โทร 065-556-6294 | LINE @whd268

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นฆ่าเชื้อ (Disinfection spraying service)
• น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H
• บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัยและอาคาร สำหรับกลิ่นอับหลังน้ำลด

แหล่งอ้างอิง

• ไทยพีบีเอส (29 ก.ย. 2569) ประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย กรุงเทพฯ: อ่านแหล่งที่มา
• ไทยพีบีเอส ฝนสะสมในกรุงเทพฯ ปลายกันยายน 2569: อ่านแหล่งที่มา
• กรุงเทพธุรกิจ ข้อมูล ปภ. ผู้ได้รับผลกระทบในกรุงเทพฯ: อ่านแหล่งที่มา
• CDC เรื่องน้ำท่วม: อ่านแหล่งที่มา
• องค์การอนามัยโลก (WHO) เอกสารข้อเท็จจริง: อ่านแหล่งที่มา
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข: อ่านแหล่งที่มา