Last updated: 6 ต.ค. 2569 | 21 จำนวนผู้เข้าชม |
บทความนี้คือ การจัดอันดับเชื้อโรคหลังน้ำท่วม จตุจักร ที่ทีมบรรณาธิการของ World Health Disinfection (WHD) เรียบเรียงขึ้นสำหรับคนที่อาศัย ทำงาน และเรียนหนังสือในย่านพหลโยธิน เกษตร เทศบาลสงเคราะห์ รัชดาภิเษก และงามวงศ์วาน หลังจากเขตจตุจักรรับฝนหนักที่สุดของกรุงเทพมหานครในช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 เราจะไล่ดูว่าเมื่อน้ำฝนปนน้ำจากท่อระบายน้ำเอ่อขึ้นมาบนถนนและไหลเข้าอาคาร เชื้อโรคกลุ่มใดควรได้รับความสนใจก่อน ซ่อนอยู่ตรงไหนในหอพัก คอนโด ตึกแถว ร้านอาหาร และสำนักงาน ใครเสี่ยงที่สุด และควรจัดการอย่างไร ก่อนจะปิดท้ายด้วย บริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ทำหลังจากตักโคลนและล้างทำความสะอาดเรียบร้อยแล้ว
ตามรายงานข่าวของไทยพีบีเอส ปริมาณฝนในช่วงวันที่ 25 ถึง 26 กันยายน 2569 ที่วัดได้สูงที่สุดของกรุงเทพมหานครอยู่ที่เขตจตุจักร คือ 210.0 มิลลิเมตร (แหล่งข่าว: thaipbs.or.th/news/content/558661) ตัวเลขนี้บอกเราว่าเขตจตุจักรไม่ได้เจอแค่ฝนตกหนักธรรมดา แต่เป็นจุดที่น้ำฝนตกลงมามากที่สุดในเมืองในช่วงเวลาดังกล่าว
รายงานของไทยพีบีเอสอีกชิ้นหนึ่งระบุว่าในวันที่ 26 กันยายน 2569 มีน้ำท่วมบนถนนเทศบาลสงเคราะห์ 15.8 เซนติเมตร ถนนรัชดาภิเษก 12.6 เซนติเมตร และถนนงามวงศ์วาน 11.5 เซนติเมตร (แหล่งข่าว: thaipbs.or.th/news/content/558585) ส่วนหนังสือพิมพ์แนวหน้ารายงานว่าเมื่อเวลา 18.30 น. ของวันที่ 25 กันยายน 2569 มีจุดน้ำท่วมขังบนถนนพหลโยธิน ช่วงสถานีรถไฟฟ้า BTS เกษตรถึงกรมป่าไม้ ซึ่งเป็นช่วงหน้ามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (แหล่งข่าว: naewna.com/n/bkk/81721)
ในภาพรวมของเมือง รายงานข่าวระบุว่ามีฝนสะสมกว่า 300 มิลลิเมตรในเวลาราว 48 ชั่วโมง และทั้ง 50 เขตถูกประกาศเป็นพื้นที่ประสบภัยเมื่อวันที่ 26 กันยายน 2569 ขณะที่จุดน้ำท่วมขังเพิ่มจาก 43 จุดเมื่อเย็นวันที่ 25 กันยายน เป็น 135 จุดในวันที่ 27 กันยายน และกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยรายงานเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2569 ว่ากรุงเทพฯ มีครัวเรือนได้รับผลกระทบ 329,000 ครัวเรือน ตัวเลขเหล่านี้เป็นภาพรวมทั้งเมือง ไม่ได้แยกเฉพาะเขตจตุจักร และระดับน้ำบนถนนเปลี่ยนแปลงได้ทุกชั่วโมง ผู้อ่านควรติดตามประกาศล่าสุดของกรุงเทพมหานครประกอบด้วย
เพื่อความชัดเจน เราขอแยก "จุดที่มีรายงานจริง" ออกจาก "พื้นที่ที่ควรสำรวจเพิ่มเติม" ดังนี้
ระดับน้ำสิบกว่าเซนติเมตรบนถนนอาจฟังดูไม่มาก แต่น้ำที่ท่วมขังในเมืองมักไม่ใช่น้ำฝนสะอาด เมื่อท่อระบายน้ำรับน้ำไม่ทัน น้ำในท่อซึ่งปนเศษอาหาร ไขมัน ขยะ และสิ่งปฏิกูลจะดันย้อนขึ้นมาทางฝาท่อและรางระบายน้ำ แล้วกระจายไปตามผิวถนน ทางเท้า ลานจอดรถใต้อาคาร ล็อบบี้คอนโด และชั้นล่างของตึกแถว ทุกครั้งที่รถวิ่งผ่าน น้ำจะกระเพื่อมเป็นคลื่นเข้าหน้าร้านและประตูบ้าน
พื้นที่ที่เราแนะนำให้สำรวจหลังน้ำลด แม้ไม่มีรายงานระดับน้ำเฉพาะจุด ได้แก่ ซอยย่อยที่แยกออกจากถนนสายหลักข้างต้น หอพักและอพาร์ตเมนต์ที่ชั้นล่างอยู่ระดับเดียวกับถนน ลานจอดรถชั้นใต้ดินหรือชั้นล่างของคอนโด ร้านอาหารและแผงลอยริมทางเท้า ห้องเก็บของชั้นล่าง และทางเดินเชื่อมจากสถานีรถไฟฟ้าลงสู่ระดับถนน พื้นที่เหล่านี้เป็นจุดที่คนจำนวนมากเดินผ่านทุกวัน ถ้ามีเชื้อค้างอยู่ก็มีโอกาสแพร่ต่อได้ง่าย
(กรณีตัวอย่างเพื่ออธิบายสถานการณ์ ไม่ใช่ข้อมูลของบุคคลจริง)
"มิ้นท์" นักศึกษาปีสามที่เช่าห้องชั้นล่างของหอพักเล็ก ๆ ในซอยย่านเกษตร กลับจากเรียนในเย็นวันที่ฝนตกหนัก เธอต้องเดินลุยน้ำจากสถานีรถไฟฟ้าลงมาตามทางเท้าที่น้ำขังเกือบถึงข้อเท้า รองเท้าผ้าใบเปียกโชก พอถึงหอก็พบว่าน้ำจากรางระบายน้ำหน้าตึกไหลเข้ามาตามพื้นทางเดิน และซึมเข้าใต้ประตูห้องไปเกือบครึ่งห้อง
คืนนั้นน้ำค่อย ๆ ลด มิ้นท์กับเพื่อนช่วยกันกวาดน้ำออก ถูพื้นด้วยน้ำยาถูพื้นกลิ่นหอม แล้วเปิดพัดลมให้แห้ง ทุกอย่างดูเรียบร้อย แต่ผ่านไปสามสี่วัน ห้องเริ่มมีกลิ่นอับคล้ายท่อระบายน้ำ ขอบล่างของตู้เสื้อผ้าไม้อัดมีจุดดำ ๆ ขึ้น พรมเช็ดเท้ามีกลิ่นเหม็น และเธอเริ่มคันซอกนิ้วเท้า ส่วนเพื่อนห้องข้าง ๆ มีอาการท้องเสียหลังจากกินอาหารที่ทำในห้องครัวรวมชั้นล่าง
เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยในย่านที่มีหอพัก ห้องเช่า และคอนโดหนาแน่นอย่างจตุจักร เพราะพื้นที่ชั้นล่างมักเป็นห้องที่ราคาถูกที่สุด อากาศถ่ายเทน้อย และมีคนใช้ร่วมกันมาก การถูพื้นและเปิดพัดลมช่วยได้บางส่วน แต่ยังไม่ครอบคลุมเชื้อที่ซ่อนอยู่ตามร่อง ขอบผนัง ใต้เฟอร์นิเจอร์ และผิวสัมผัสที่หลายคนจับร่วมกัน บทความนี้จึงจัดอันดับเชื้อที่ควรคิดถึงก่อน เพื่อให้ลงมือแก้ได้ถูกจุด
ก่อนอ่านอันดับ ขอย้ำว่านี่คือ การจัดอันดับเชิงบรรณาธิการของ WHD ไม่ใช่การจัดอันดับอย่างเป็นทางการของหน่วยงานสาธารณสุข และไม่ได้มาจากข้อมูลผู้ป่วยในเขตจตุจักร เราไม่มีตัวเลขการติดเชื้อรายเขต และจะไม่สร้างตัวเลขขึ้นมาเอง การเรียงลำดับใช้เกณฑ์ต่อไปนี้ประกอบกัน
ลำดับที่ได้จึงเป็นเครื่องมือช่วยจัดลำดับความสำคัญของการทำความสะอาด ไม่ใช่การวินิจฉัยโรค ผู้ที่มีอาการผิดปกติหลังสัมผัสน้ำท่วม เช่น มีไข้ ปวดกล้ามเนื้อน่อง ท้องเสียรุนแรง หรือแผลบวมแดง ควรไปพบแพทย์และแจ้งประวัติการลุยน้ำทุกครั้ง
เหตุผลที่อยู่อันดับ 1: น้ำท่วมในเขตจตุจักรเป็นน้ำท่วมขังในเมือง ซึ่งแทบทุกครั้งมีน้ำจากท่อระบายน้ำปนอยู่ ท่อระบายน้ำในย่านที่มีร้านอาหาร หอพัก และตึกแถวหนาแน่น รับทั้งน้ำทิ้งจากครัว น้ำล้างจาน และในบางจุดอาจมีน้ำจากบ่อเกรอะหรือบ่อพักที่ล้น เชื้ออีโคไลเป็นแบคทีเรียที่ใช้เป็นตัวบ่งชี้ว่าน้ำปนเปื้อนอุจจาระ เมื่อพบน้ำเสียไหลเข้าอาคาร ก็ต้องสันนิษฐานไว้ก่อนว่ามีเชื้อกลุ่มลำไส้อื่น ๆ ตามมาด้วย
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: พื้นกระเบื้องชั้นล่าง ร่องยาแนว ขอบประตู ใต้ตู้รองเท้า ลานจอดรถ ล้อและพื้นรถเข็น พื้นห้องครัวรวมของหอพัก รางระบายน้ำหน้าร้านอาหาร และพรมเช็ดเท้าที่ดูดน้ำไว้
อาการและกลุ่มเสี่ยง: ท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน บางชนิดทำให้ถ่ายเป็นมูกเลือด เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำมากกว่าคนทั่วไป
การป้องกัน: ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังสัมผัสน้ำท่วมหรือของที่เปียกน้ำ ทิ้งอาหารที่โดนน้ำท่วม ล้างภาชนะด้วยน้ำสะอาดก่อนใช้ สวมถุงมือและรองเท้าบูตตอนทำความสะอาด
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ขั้นแรกต้องตักโคลนและล้างคราบด้วยน้ำกับผงซักฟอกให้สะอาด เพราะสิ่งสกปรกจะลดประสิทธิภาพของน้ำยาฆ่าเชื้อทุกชนิด จากนั้นจึงพ่นฆ่าเชื้อบนพื้นผิว ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ CHEMGENE HLD4H ระบุว่าครอบคลุมเชื้อแบคทีเรียในวงกว้าง สำหรับเชื้ออีโคไลโดยเฉพาะ เราไม่ขออ้างผลทดสอบที่ไม่ได้ระบุไว้บนหน้าเว็บ ผู้สนใจสามารถสอบถาม WHD เพื่อขอดูเอกสารผลทดสอบสำหรับเชื้อชนิดนี้ได้
เหตุผลที่อยู่อันดับ 2: ย่านที่มีร้านอาหาร ตลาด และขยะจากชุมชนหนาแน่นมักมีหนูอาศัยอยู่ตามท่อระบายน้ำ เมื่อน้ำท่วมขัง ปัสสาวะของหนูจะปนอยู่ในน้ำ เชื้อเลปโตสไปราเข้าสู่ร่างกายได้ทางบาดแผล รอยถลอก และเยื่อบุตา จมูก ปาก รวมถึงผิวหนังที่แช่น้ำนานจนเปื่อย คนที่ต้องเดินลุยน้ำจากสถานีรถไฟฟ้าหรือป้ายรถเมล์ทุกวันจึงมีโอกาสสัมผัสมากกว่าที่คิด กรมควบคุมโรคเตือนเรื่องโรคฉี่หนูหลังน้ำท่วมเป็นประจำ เราจึงจัดไว้ในอันดับต้น แม้น้ำในจตุจักรจะไม่ลึกมาก
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: ดินโคลนบาง ๆ ที่ค้างตามขอบทางเท้า ห้องเก็บของชั้นล่าง หลังร้านอาหาร จุดวางถังขยะ และกล่องกระดาษที่เปียกน้ำ
อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะน่องและโคนขา ตาแดง อาการมักเริ่มหลังสัมผัสน้ำได้หลายวัน กลุ่มเสี่ยงคือผู้ที่ลุยน้ำโดยไม่มีรองเท้าบูต ผู้ค้าริมทาง พนักงานทำความสะอาด และคนที่มีแผลที่เท้า ใครมีไข้และปวดน่องหลังลุยน้ำควรพบแพทย์ทันทีและแจ้งประวัติการลุยน้ำ
การป้องกัน: หลีกเลี่ยงการลุยน้ำ ถ้าจำเป็นให้สวมรองเท้าบูต ปิดแผลด้วยพลาสเตอร์กันน้ำ ล้างเท้าด้วยสบู่และเช็ดให้แห้งเมื่อถึงที่พัก เก็บขยะและเศษอาหารในถังมีฝาปิด
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ต้องล้างโคลนและคราบสกปรกออกก่อน จากนั้นพ่นฆ่าเชื้อบนพื้นผิวที่น้ำท่วมถึง เลปโตสไปราเป็นแบคทีเรีย ซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่หน้าเว็บไม่ได้ระบุผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ ผู้อ่านสามารถขอข้อมูลเพิ่มเติมจาก WHD ได้ ส่วนการควบคุมหนูต้องทำควบคู่กันไปด้วย
เหตุผลที่อยู่อันดับ 3: อาคารในเมืองมักปิดทึบ ติดเครื่องปรับอากาศ และมีหน้าต่างน้อย เมื่อพื้น ผนังส่วนล่าง ฝ้าเพดานชั้นล่าง หรือวัสดุบุผนังเปียกน้ำแล้วแห้งช้า เชื้อราจะเริ่มเติบโต WHO และ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดและทำให้แห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อจำกัดการเกิดเชื้อรา แต่ในหอพักหรือคอนโดที่เจ้าของห้องไม่อยู่ หรือรอให้นิติบุคคลจัดการ ช่วงเวลานี้มักผ่านไปก่อนจะมีใครลงมือ
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: ขอบล่างของผนังยิปซัม ตู้ไม้อัด ฐานเตียง พรม ม่าน กล่องกระดาษในห้องเก็บของ ด้านหลังตู้เย็น และในห้องที่ปิดแอร์ไว้นานหลายวัน
อาการและกลุ่มเสี่ยง: คัดจมูก จาม ไอ ระคายตา ผื่นคัน ผู้ที่เป็นภูมิแพ้และหอบหืดอาจมีอาการกำเริบ ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำควรหลีกเลี่ยงการเข้าไปทำความสะอาดห้องที่มีเชื้อรามากด้วยตนเอง
การป้องกัน: เปิดหน้าต่างระบายอากาศ ใช้เครื่องลดความชื้น ถอดวัสดุที่ดูดน้ำและแห้งไม่ได้ออก สวมหน้ากากและถุงมือขณะทำความสะอาด
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: วัสดุที่ขึ้นราลึกอย่างยิปซัมหรือไม้อัดที่บวมน้ำอาจต้องรื้อเปลี่ยน ไม่มีน้ำยาใดแก้ได้ทั้งหมด หลังรื้อและล้างแล้ว การพ่นฆ่าเชื้อช่วยจัดการพื้นผิวที่เหลืออยู่ ตามข้อมูลบริการระบุว่าครอบคลุมเชื้อรา และหากยังมีกลิ่นอับในอากาศ อาจใช้ บริการอบโอโซน เป็นบริการเสริมได้
เหตุผลที่อยู่อันดับ 4: โนโรไวรัสแพร่ได้ง่ายมากผ่านมือ พื้นผิว และอาหาร ในพื้นที่ที่คนใช้ห้องน้ำ ห้องครัว ลิฟต์ และโต๊ะทำงานร่วมกันอย่างหอพักนักศึกษาและสำนักงานริมถนนรัชดาภิเษก หากมีคนหนึ่งป่วย คนอื่นก็มีโอกาสป่วยตาม ช่วงหลังน้ำท่วม ห้องน้ำและพื้นชั้นล่างที่เคยโดนน้ำเสียยิ่งเพิ่มโอกาสสัมผัสเชื้อ
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: ลูกบิดประตู ปุ่มลิฟต์ ก๊อกน้ำ ที่กดชักโครก โต๊ะในห้องครัวรวม และราวบันได
อาการและกลุ่มเสี่ยง: อาเจียนเฉียบพลัน ท้องเสีย ปวดท้อง บางคนมีไข้ต่ำ โดยทั่วไปหายเองได้ในไม่กี่วัน แต่เด็กเล็กและผู้สูงอายุเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ ควรดื่มน้ำเกลือแร่และพบแพทย์หากอาการไม่ดีขึ้น
การป้องกัน: ล้างมือด้วยสบู่และน้ำ เพราะเจลแอลกอฮอล์อาจไม่เพียงพอสำหรับไวรัสชนิดนี้ ผู้ป่วยควรงดทำอาหารให้ผู้อื่นจนกว่าจะหายดี ทำความสะอาดห้องน้ำทันทีหลังผู้ป่วยใช้
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ CHEMGENE HLD4H ระบุโนโรไวรัสไว้ในรายชื่อเชื้อที่ครอบคลุม การพ่นฆ่าเชื้อจุดสัมผัสร่วมหลังการล้างทำความสะอาดจึงเป็นขั้นตอนที่ตรงกับความเสี่ยงของเชื้อนี้
เหตุผลที่อยู่อันดับ 5: คนจำนวนมากในย่านนี้ต้องเดินจากสถานีรถไฟฟ้าหรือป้ายรถเมล์ผ่านทางเท้าที่น้ำขัง แล้วนั่งทำงานหรือเรียนทั้งวันด้วยรองเท้าและถุงเท้าที่เปียก ผิวหนังที่อับชื้นนานเปิดทางให้เชื้อราผิวหนังและยีสต์เติบโตง่าย แม้ไม่รุนแรงเท่าอันดับต้น ๆ แต่พบได้บ่อยมากหลังน้ำท่วม
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: รองเท้าที่ยังไม่แห้ง พรมเช็ดเท้า ห้องอาบน้ำรวม ผ้าเช็ดตัวที่ใช้ร่วมกัน และพื้นห้องล็อกเกอร์
อาการและกลุ่มเสี่ยง: คันตามซอกนิ้วเท้า ผิวลอก เปื่อย แดง อาจมีกลิ่น ผู้เป็นเบาหวานควรระวังเป็นพิเศษเพราะแผลที่เท้าหายช้า
การป้องกัน: ล้างเท้าและเช็ดซอกนิ้วให้แห้ง เปลี่ยนถุงเท้าบ่อย ตากรองเท้าให้แห้งสนิทก่อนใส่ใหม่ ไม่ใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกัน
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: การพ่นฆ่าเชื้อพื้นห้องน้ำ ทางเดิน และพื้นที่วางรองเท้าช่วยลดเชื้อสะสมบนพื้นผิว ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุมกลุ่มเชื้อรา ส่วนอาการที่ผิวหนังควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เหตุผลที่อยู่อันดับ 6: ไวรัสเหล่านี้ไม่ได้มากับน้ำท่วมโดยตรง แต่ช่วงน้ำท่วมคนจำนวนมากต้องอยู่รวมกันในพื้นที่ปิด รอรถนานขึ้น เบียดกันบนรถไฟฟ้า หรือย้ายไปพักกับเพื่อนชั่วคราว ร่างกายที่เหนื่อยล้าและเปียกฝนก็อาจอ่อนแอลง ในย่านที่มีมหาวิทยาลัย สำนักงาน และระบบขนส่งมวลชนผ่าน เชื้อทางเดินหายใจจึงควรอยู่ในรายการ
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: ปุ่มลิฟต์ ราวจับ โต๊ะประชุม คีย์บอร์ดที่ใช้ร่วมกัน และพื้นที่นั่งรอในล็อบบี้
อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้ ไอ เจ็บคอ น้ำมูก อ่อนเพลีย เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวเสี่ยงต่ออาการรุนแรง
การป้องกัน: สวมหน้ากากเมื่อป่วยหรืออยู่ในที่แออัด ล้างมือบ่อย ระบายอากาศในห้อง และฉีดวัคซีนตามคำแนะนำของแพทย์
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ตามข้อมูลบริการระบุว่าครอบคลุม COVID-19, RSV, H1N1 และ H5N1 การพ่นฆ่าเชื้อพื้นที่ส่วนกลางหลังน้ำท่วมจึงช่วยลดเชื้อบนพื้นผิวได้ในคราวเดียวกับการจัดการเชื้อจากน้ำเสีย
เหตุผลที่อยู่อันดับ 7: ย่านเกษตร งามวงศ์วาน และรัชดาภิเษกมีร้านอาหาร ร้านข้าวแกง และแผงลอยจำนวนมาก เมื่อน้ำท่วมถึงครัวหรือพื้นที่เก็บวัตถุดิบ ไฟฟ้าดับ หรือตู้เย็นหยุดทำงาน ความเสี่ยงที่อาหารจะปนเปื้อนและเสื่อมสภาพก็เพิ่มขึ้น
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: เขียง มีด โต๊ะเตรียมอาหาร ชั้นวางของในครัว ตู้เย็นที่น้ำเข้า และถังน้ำแข็ง
อาการและกลุ่มเสี่ยง: ไข้ ท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้ เด็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์ควรระวังเป็นพิเศษ
การป้องกัน: ทิ้งวัตถุดิบที่โดนน้ำท่วมหรืออยู่นอกตู้เย็นนานเกินควร ล้างอุปกรณ์ครัวด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาล้างจาน แยกเขียงอาหารดิบและอาหารสุก ปรุงอาหารให้สุกทั่วถึง
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุซัลโมเนลลาไว้ในรายชื่อเชื้อที่ครอบคลุม สำหรับพื้นที่ครัว ช่างจะวางแผนจุดพ่นร่วมกับเจ้าของร้าน และเจ้าของร้านควรล้างพื้นผิวสัมผัสอาหารด้วยน้ำสะอาดอีกครั้งก่อนกลับมาใช้งานตามคำแนะนำของช่าง
เหตุผลที่อยู่อันดับ 8: ระหว่างลุยน้ำหรือขนของหนีน้ำ หลายคนมีแผลจากเศษแก้ว ขอบฝาท่อ หรือเศษวัสดุที่จมอยู่ใต้น้ำขุ่น แผลที่เปียกน้ำสกปรกเป็นช่องทางให้แบคทีเรียบนผิวหนังและในสิ่งแวดล้อมเข้าไปทำให้อักเสบ นอกจากนี้แผลจากวัตถุสกปรกยังมีความเสี่ยงบาดทะยัก ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการฉีดวัคซีนบาดทะยัก
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: อุปกรณ์ทำความสะอาดที่ใช้ร่วมกัน ไม้ถูพื้น ผ้าขี้ริ้ว ถุงมือที่ใช้ซ้ำ และพื้นผิวในห้องปฐมพยาบาล
อาการและกลุ่มเสี่ยง: แผลบวม แดง ร้อน ปวด มีหนอง หรือมีไข้ ผู้เป็นเบาหวานและผู้สูงอายุควรรีบพบแพทย์เมื่อแผลไม่ดีขึ้น
การป้องกัน: ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ปิดแผลด้วยพลาสเตอร์กันน้ำ หลีกเลี่ยงการลุยน้ำขณะมีแผล
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: เชื้อทั้งสองเป็นแบคทีเรียซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่หน้าเว็บไม่ได้ระบุผลทดสอบเฉพาะ สามารถขอเอกสารจาก WHD ได้ การพ่นฆ่าเชื้อช่วยลดเชื้อในสิ่งแวดล้อม แต่การดูแลแผลต้องทำตามคำแนะนำของแพทย์
เหตุผลที่อยู่อันดับ 9: ซูโดโมแนสชอบน้ำนิ่งและพื้นที่ที่ไม่เคยแห้ง เช่น ท่อระบายน้ำ ถาดน้ำทิ้งแอร์ และถังเก็บน้ำ หลังน้ำท่วมในเมือง จุดเหล่านี้มีโคลนและสิ่งสกปรกสะสมเพิ่ม ทำให้เกิดคราบเมือกที่เรียกว่าไบโอฟิล์ม
จุดที่ซ่อนอยู่หลังน้ำลด: รูระบายน้ำพื้นห้องน้ำ ถาดน้ำทิ้งเครื่องปรับอากาศ ถังน้ำสำรองชั้นล่าง และอ่างล้างมือที่ไม่ค่อยได้ใช้
อาการและกลุ่มเสี่ยง: คนสุขภาพดีส่วนใหญ่ไม่ค่อยป่วย แต่ผู้มีแผล ผู้ใช้คอนแทกต์เลนส์ และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำอาจติดเชื้อที่ผิวหนัง หู หรือตาได้
การป้องกัน: ขัดล้างท่อและถาดน้ำทิ้ง เปลี่ยนน้ำในถังเก็บน้ำ และทำให้พื้นที่แห้งเร็วที่สุด
การทำความสะอาดและพ่นฆ่าเชื้อช่วยอย่างไร: ต้องขัดคราบเมือกออกก่อน แล้วจึงพ่นฆ่าเชื้อบริเวณรอบจุดเปียก ซูโดโมแนสอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่ไม่มีผลทดสอบเฉพาะบนหน้าเว็บ ขอข้อมูลเพิ่มเติมได้จาก WHD
ไวรัสโรตาและเอนเทอโรไวรัส (มือเท้าปาก): สำคัญมากในบ้านที่มีเด็กเล็กหรือศูนย์เด็กเล็ก แต่ย่านที่เราโฟกัสในบทความนี้มีนักศึกษาและคนทำงานเป็นหลัก จึงไม่ได้จัดไว้ในเก้าอันดับแรก ถ้าบ้านของคุณมีเด็กเล็ก ให้เลื่อนเชื้อกลุ่มนี้ขึ้นมาอยู่ระดับเดียวกับโนโรไวรัส ตามข้อมูลบริการระบุว่าครอบคลุมไวรัสมือเท้าปาก
เชื้อไวรัสตับอักเสบเอ: แพร่ผ่านอาหารและน้ำที่ปนเปื้อนอุจจาระ ควรระวังในร้านอาหาร แต่ความเสี่ยงสัมพันธ์กับความสะอาดของน้ำดื่มและอาหารมากกว่าพื้นผิวในบ้าน
เมลิออยโดสิส (Burkholderia pseudomallei): เป็นเชื้อในดินที่พบบ่อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เหมาะกับน้ำท่วมดินโคลนในพื้นที่เกษตรมากกว่าน้ำท่วมขังบนถนนลาดยางในเมือง จึงไม่ได้จัดอันดับในบทความนี้
| อันดับ | เชื้อ | จุดเสี่ยงในย่านจตุจักร | ข้อมูลผลิตภัณฑ์ |
|---|---|---|---|
| 1 | อีโคไลและเชื้อจากน้ำเสีย | พื้นชั้นล่าง ลานจอดรถ ครัวรวม | กลุ่มแบคทีเรีย ขอผลทดสอบได้ |
| 2 | เลปโตสไปรา | ห้องเก็บของ หลังร้านอาหาร | กลุ่มแบคทีเรีย ขอผลทดสอบได้ |
| 3 | เชื้อราในอาคาร | ผนังยิปซัม ตู้ไม้อัด พรม | ระบุว่าครอบคลุมเชื้อรา |
| 4 | โนโรไวรัส | ห้องน้ำรวม ปุ่มลิฟต์ | ระบุว่าครอบคลุม |
| 5 | เชื้อราผิวหนัง แคนดิดา | ที่วางรองเท้า ห้องอาบน้ำ | กลุ่มเชื้อรา |
| 6 | ไข้หวัดใหญ่ RSV โควิด-19 | ล็อบบี้ ห้องประชุม | ระบุว่าครอบคลุม |
| 7 | ซัลโมเนลลา | ครัวร้านอาหาร เขียง | ระบุว่าครอบคลุม |
| 8 | สแตฟิโลค็อกคัส สเตรปโตค็อกคัส | อุปกรณ์ทำความสะอาด | กลุ่มแบคทีเรีย ขอผลทดสอบได้ |
| 9 | ซูโดโมแนส | รูระบายน้ำ ถาดน้ำทิ้งแอร์ | กลุ่มแบคทีเรีย ขอผลทดสอบได้ |
ด้านสุขภาพ: อาการท้องเสีย ผื่นคัน ภูมิแพ้กำเริบ หรือไข้ที่เกิดหลังน้ำลดมักถูกมองว่าเป็นเรื่องเล็ก แต่ถ้าเกิดซ้ำในหอพักหรือสำนักงานเดียวกัน ก็แปลว่าแหล่งเชื้อยังไม่ได้ถูกจัดการ
ด้านการเรียนและการทำงาน: นักศึกษาที่ต้องลาเรียนช่วงสอบ หรือพนักงานที่ป่วยต่อกันหลายคน ส่งผลต่อผลการเรียนและงานที่ค้างอยู่
ด้านค่าใช้จ่าย: เชื้อราที่ไม่ได้จัดการตั้งแต่ต้นอาจลามจนต้องเปลี่ยนผนัง ตู้ และที่นอน ซึ่งแพงกว่าการทำความสะอาดอย่างถูกวิธีตั้งแต่แรก
ด้านธุรกิจและชื่อเสียง: ร้านอาหาร หอพัก และคอนโดที่ปล่อยให้มีกลิ่นอับหรือลูกค้าป่วย อาจได้รับรีวิวไม่ดีและเสียลูกค้าประจำ
ด้านครอบครัว: บ้านตึกแถวที่มีผู้สูงอายุและเด็กอยู่ร่วมกัน คนที่อ่อนแอที่สุดจะได้รับผลกระทบก่อนเสมอ
สบู่และผงซักฟอกจำเป็นมากในการล้างคราบสกปรก แต่หน้าที่หลักคือขจัดสิ่งสกปรก ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อฆ่าเชื้อบนพื้นผิวทุกจุด น้ำยาถูพื้นกลิ่นหอมช่วยให้ห้องดูสะอาด แต่กลิ่นหอมอาจกลบกลิ่นอับซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่ายังมีความชื้นและเชื้อราอยู่
น้ำยาฟอกขาวเป็นสารฆ่าเชื้อที่ใช้กันแพร่หลายและหน่วยงานสาธารณสุขแนะนำให้ใช้ได้เมื่อเจือจางถูกต้อง แต่การใช้ในห้องพักแคบ ๆ ที่อากาศถ่ายเทน้อยอาจมีกลิ่นฉุนระคายเคือง กัดกร่อนโลหะบางชนิด ทำให้ผ้าซีด และหากผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำบางชนิดอาจเกิดก๊าซอันตราย นอกจากนี้การเช็ดด้วยมือมักเข้าไม่ถึงซอกมุม ใต้เฟอร์นิเจอร์ และพื้นที่กว้างอย่างลานจอดรถหรือทางเดินส่วนกลาง
การเปิดพัดลมหรือแอร์ช่วยให้ผิวหน้าแห้ง แต่ความชื้นในเนื้อวัสดุอาจยังอยู่ ส่วนการทาสีทับผนังที่ขึ้นราโดยไม่จัดการต้นเหตุ มักทำให้ราขึ้นใหม่ในไม่กี่สัปดาห์
แนวทางที่ WHO และ CDC แนะนำจึงเป็นลำดับขั้น คือ ตักโคลนและของเสียออก ล้างด้วยน้ำสะอาดกับผงซักฟอก ทำให้แห้ง แล้วจึงฆ่าเชื้อพื้นผิวที่น้ำท่วมถึง บริการพ่นฆ่าเชื้อเข้ามาเติมในขั้นสุดท้ายนี้
ตามข้อมูลบริการ บริการพ่นฆ่าเชื้อของ World Health Disinfection ดำเนินการโดยช่างที่ผ่านการอบรม ใช้การฉีดพ่นและ/หรือการพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ซึ่งเป็นละอองละเอียดที่กระจายทั่วพื้นที่ น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride
หน้าบริการระบุรายชื่อเชื้อไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา รวมถึง COVID-19, RSV, H1N1, H5N1 และไวรัสมือเท้าปาก โดยอ้างประสิทธิภาพ 99.99% และระบุว่าได้รับการรับรองหรืออ้างอิงจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019 ลูกค้าที่ระบุไว้มีทั้งโรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย พร้อมโปรโมชันแถมสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC และออกใบกำกับภาษีได้
WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค กรุงเทพมหานคร 10160 ไม่ได้มีสาขาในเขตจตุจักร การนัดหมายทำผ่านโทรศัพท์ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ซึ่งทีมงานจะแจ้งวันเวลาที่ว่างตามคิวงานจริง ในช่วงหลังน้ำท่วมคิวงานอาจแน่น จึงไม่สามารถรับประกันการเข้าพื้นที่ภายในวันเดียวกันได้
ข้อควรรู้: เราไม่อ้างว่าการพ่นฆ่าเชื้อจะไม่มีสารตกค้างเลย ควรเช็ดพื้นผิวที่สัมผัสอาหารหรือของเล่นเด็กด้วยน้ำสะอาดตามคำแนะนำของช่าง และผู้ที่มีอาการเจ็บป่วยควรไปพบแพทย์ การพ่นฆ่าเชื้อดูแลพื้นที่ ไม่ใช่การรักษาคน
(กรณีตัวอย่างเพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่รีวิวจากลูกค้าจริง)
"พี่ต้อย" เจ้าของร้านข้าวแกงขนาดเล็กในซอยย่านงามวงศ์วาน พบว่าน้ำจากรางระบายน้ำหน้าร้านไหลเข้าครัวหลังร้านในคืนที่ฝนตกหนัก ตู้แช่วัตถุดิบไฟดับไปหลายชั่วโมง หลังน้ำลด เธอเริ่มจากการทิ้งวัตถุดิบที่โดนน้ำและที่ไม่แน่ใจทั้งหมด ซึ่งตรงกับอันดับ 7 เรื่องซัลโมเนลลา จากนั้นตักโคลนบาง ๆ ออก ล้างพื้นและขอบผนังด้วยน้ำกับผงซักฟอก ตามอันดับ 1 เรื่องเชื้อจากน้ำเสีย
เธอวางกับดักหนูหลังร้านและสวมรองเท้าบูตตลอดการทำความสะอาด ตามอันดับ 2 เรื่องโรคฉี่หนู เปิดประตูหลังร้านระบายอากาศและใช้พัดลมเป่าพื้นจนแห้ง ตามอันดับ 3 เรื่องเชื้อรา แล้วจึงส่งภาพครัว ห้องน้ำ และหน้าร้านให้ WHD ผ่าน LINE เพื่อนัดพ่นฆ่าเชื้อ ในวันนัด พนักงานทุกคนออกจากร้าน ช่างพ่นตามโซน และร้านรอตามเวลาที่ช่างแจ้ง ก่อนกลับมาเช็ดโต๊ะเตรียมอาหารด้วยน้ำสะอาดอีกครั้งและเปิดขายตามปกติ
สิ่งที่เปลี่ยนไปคือความมั่นใจ พี่ต้อยรู้ว่าแต่ละขั้นตอนจัดการกับความเสี่ยงอะไร ไม่ได้ทำเพียงเพราะคนอื่นทำ
ถาม: น้ำท่วมแค่สิบกว่าเซนติเมตร จำเป็นต้องพ่นฆ่าเชื้อด้วยหรือ
ตอบ: ความลึกไม่ใช่ตัวชี้วัดเดียว น้ำท่วมขังในเมืองมักปนน้ำจากท่อระบายน้ำ ถ้าน้ำเข้าอาคาร โดยเฉพาะครัว ห้องน้ำ และพื้นที่ที่เด็กหรือผู้สูงอายุใช้ ควรล้างแล้วฆ่าเชื้อ ส่วนจะพ่นทั้งหมดหรือบางโซน ช่างสามารถช่วยประเมินได้
ถาม: อันดับในบทความนี้เป็นอันดับทางการหรือไม่
ตอบ: ไม่ใช่ เป็นการจัดอันดับเชิงบรรณาธิการของ WHD ตามเกณฑ์ที่ระบุไว้ ไม่ได้มาจากข้อมูลผู้ป่วยในเขตจตุจักร
ถาม: นิติบุคคลคอนโดสามารถจ้างพ่นเฉพาะส่วนกลางได้ไหม
ตอบ: ได้ เช่น ลานจอดรถ ล็อบบี้ ห้องขยะ และทางเดินชั้นล่าง ส่วนห้องชุดแต่ละห้องสามารถนัดแยกตามความต้องการของเจ้าของห้อง
ถาม: หอพักต้องให้ผู้เช่าออกจากอาคารทั้งหมดหรือไม่
ตอบ: ผู้เช่าต้องออกจากโซนที่กำลังพ่นและรอจนถึงเวลากลับเข้าพื้นที่ที่ช่างแจ้ง สามารถวางแผนพ่นทีละชั้นหรือทีละโซนเพื่อลดผลกระทบได้
ถาม: WHD มีสาขาในจตุจักรไหม เข้าพื้นที่ได้เร็วแค่ไหน
ตอบ: WHD ตั้งอยู่ที่เขตบางแค ไม่มีสาขาในจตุจักร ทีมงานจะแจ้งวันเวลาตามคิวงานจริงเมื่อติดต่อทาง 065-556-6294 หรือ LINE @whd268
ถาม: น้ำยาฆ่าเชื้อจัดการเชื้ออีโคไลหรือเลปโตสไปราได้หรือไม่
ตอบ: เชื้อทั้งสองเป็นแบคทีเรียซึ่งอยู่ในกลุ่มที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่หน้าเว็บไม่ได้ระบุผลทดสอบเฉพาะเชื้อทั้งสอง สามารถสอบถามเพื่อขอดูเอกสารได้
ถาม: ถ้ามีอาการไข้หลังลุยน้ำควรทำอย่างไร
ตอบ: ไปพบแพทย์และแจ้งว่าลุยน้ำมาเมื่อใด โดยเฉพาะถ้ามีไข้ร่วมกับปวดน่อง การพ่นฆ่าเชื้อไม่ใช่การรักษาโรค
หอพัก คอนโด ร้านอาหาร และสำนักงานย่านพหลโยธิน เกษตร เทศบาลสงเคราะห์ รัชดาภิเษก และงามวงศ์วาน ส่งภาพพื้นที่มาให้ทีมงานช่วยประเมินได้เลย
โทร 065-556-6294 | LINE @whd268
#จัดอันดับเชื้อโรค #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #พ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #พ่นฆ่าเชื้อจตุจักร #น้ำท่วมจตุจักร #น้ำท่วมงามวงศ์วาน #น้ำท่วมกทม2569 #Chemgene
คำค้นหา: จัดอันดับเชื้อโรคหลังน้ำท่วม จตุจักร, น้ำท่วมจตุจักร 2569, น้ำท่วมพหลโยธิน เกษตร, น้ำท่วมเทศบาลสงเคราะห์, น้ำท่วมงามวงศ์วาน, พ่นฆ่าเชื้อจตุจักร, พ่นฆ่าเชื้อหอพัก, บริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม, CHEMGENE HLD4H