น้ำท่วม 2569 กับปัญหาเชื้อราหลังน้ำท่วมที่ตามมาทั่วประเทศ

ตามรายงานข่าวของเดลินิวส์ซึ่งอ้างข้อมูลกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ณ เวลา 06.00 น. วันที่ 5 ตุลาคม 2569 มีพื้นที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย 26 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร รวม 1,270,151 ครัวเรือน บ้าน ห้องแถว อาคารพาณิชย์ โรงเรียน และสำนักงานจำนวนมากต้องแช่น้ำหลายวัน เมื่อน้ำลด ความชื้นที่ค้างอยู่ในผนัง พื้น และเฟอร์นิเจอร์คือสภาพแวดล้อมที่เชื้อราชอบที่สุด

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐ (CDC) แนะนำให้ทำความสะอาดและทำให้บ้านแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงหลังน้ำลด เพื่อจำกัดการเติบโตของเชื้อรา แต่ในความเป็นจริง หลายครอบครัวเข้าบ้านไม่ได้เพราะถนนยังมีน้ำ หรือไฟฟ้ายังไม่มา กว่าจะเริ่มทำความสะอาดได้ เชื้อราก็เริ่มขึ้นแล้ว องค์การอนามัยโลก (WHO) เองก็มีแนวทางคุณภาพอากาศภายในอาคารเรื่องความชื้นและเชื้อรา ซึ่งชี้ว่าการอยู่ในอาคารที่ชื้นและมีเชื้อราสัมพันธ์กับอาการทางเดินหายใจและหอบหืด

เกณฑ์การจัดอันดับเชื้อราหลังน้ำท่วม (การจัดอันดับเชิงบรรณาธิการ ไม่ใช่สถิติทางการ)

รายการนี้เป็นการจัดอันดับเชิงบรรณาธิการของทีม WHD ไม่ใช่การจัดอันดับอย่างเป็นทางการของหน่วยงานใด และไม่ได้อ้างอิงตัวเลขการตรวจพบจากการสำรวจชิ้นใด เราพิจารณาจากเกณฑ์ต่อไปนี้

• ความถี่ที่ถูกกล่าวถึงในอาคารที่เสียหายจากน้ำ ตามเอกสารคำแนะนำของ CDC, WHO และหน่วยงานสาธารณสุข รวมถึงตำราด้านเชื้อราในอาคาร
• ผลต่อสุขภาพ ตั้งแต่ภูมิแพ้ หอบหืด การระคายเคือง ไปจนถึงการติดเชื้อในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ
• วัสดุที่เชื้อราชอบและความยากในการกำจัด เชื้อราที่ฝังลึกในวัสดุพรุนจัดการยากกว่าเชื้อราบนผิวเรียบ
• ความเร็วในการเติบโตและความทนทาน อธิบายเชิงคุณภาพ ไม่ระบุตัวเลขที่ไม่มีแหล่งอ้างอิง
• ความสามารถในการป้องกันด้วยการรื้อ ทำความสะอาด ทำให้แห้ง และฆ่าเชื้อ

ข้อควรรู้สำคัญคือ คนทั่วไปไม่สามารถบอกชนิดของเชื้อราได้ด้วยตาเปล่า สีของเชื้อราไม่ใช่ตัวบอกชนิดที่แน่นอน และ CDC ระบุว่าโดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องตรวจชนิดเชื้อราก่อนลงมือกำจัด เพราะไม่ว่าเป็นชนิดใดก็ต้องจัดการด้วยหลักเดียวกัน คือ เอาออก ทำความสะอาด ทำให้แห้ง และควบคุมความชื้น

กรณีตัวอย่าง: ห้องแถวสองชั้นที่กลิ่นอับไม่หายแม้ล้างแล้วสามรอบ

(กรณีตัวอย่าง เรื่องเล่าจากสถานการณ์จริงที่พบบ่อย ไม่ได้อ้างถึงบุคคลจริง) คุณเมย์เปิดร้านเสริมสวยเล็ก ๆ ที่ชั้นล่างของห้องแถวริมแม่น้ำ และอาศัยอยู่ชั้นบนกับลูกสาววัยประถมที่เป็นหอบหืด น้ำท่วมชั้นล่างราวหนึ่งเมตรนานเกือบสัปดาห์ เมื่อน้ำลด คุณเมย์รีบขัดพื้นกระเบื้องและเช็ดเก้าอี้ร้านด้วยน้ำยาทำความสะอาด เปิดประตูให้ลมผ่าน และทาสีทับคราบน้ำบนผนังเพื่อให้ร้านดูใหม่ก่อนเปิดขาย

สองสัปดาห์ต่อมา ใต้สีใหม่เริ่มมีจุดดำผุดขึ้นเป็นกลุ่ม หลังตู้โชว์มีคราบเขียวฟู ฉากกั้นไม้อัดบวมและมีกลิ่นอับรุนแรง ลูกค้าบางคนบอกว่าเข้าร้านแล้วจาม ส่วนลูกสาวของคุณเมย์ไอตอนกลางคืนบ่อยขึ้นจนต้องไปพบแพทย์ ปัญหาไม่ได้อยู่ที่คุณเมย์ทำความสะอาดไม่มากพอ แต่อยู่ที่ความชื้นยังค้างในผนังและไม้อัด และการทาสีทับทำให้เชื้อราซ่อนอยู่ข้างใต้

เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นในบ้านและอาคารหลายแห่งหลังน้ำท่วม การรู้ว่าเชื้อราชนิดใดชอบวัสดุแบบไหนจะช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าอะไรต้องรื้อทิ้ง อะไรล้างได้ และเมื่อไรควรเรียกทีมพ่นฆ่าเชื้อ

10 อันดับ จัดอันดับเชื้อราหลังน้ำท่วมในบ้านและอาคาร

ข้อมูลด้านล่างเป็นความรู้ทั่วไป หากมีอาการหอบหืดกำเริบ หายใจลำบาก ไอเรื้อรัง หรือมีไข้ ควรพบแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยโรคปอด เด็กเล็ก และผู้สูงอายุ

ใครควรระวังเชื้อราหลังน้ำท่วมมากที่สุด

• ผู้ป่วยหอบหืดและภูมิแพ้: สปอร์เชื้อราทำให้อาการกำเริบได้ง่าย ควรอยู่ห่างระหว่างรื้อวัสดุ
• เด็กเล็ก: หายใจเร็วและใช้เวลาใกล้พื้นมาก จึงสัมผัสฝุ่นและสปอร์ได้มาก
• ผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง: ปอดทำงานได้น้อยลง รับมือกับการระคายเคืองได้ยาก
• ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ: ผู้ป่วยมะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ และผู้ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกลับเข้าอาคาร
• ผู้ป่วยเบาหวานที่คุมน้ำตาลไม่ได้: ควรหลีกเลี่ยงการจัดการขยะอินทรีย์และวัสดุขึ้นราด้วยตนเอง
• ผู้ทำความสะอาดและพนักงาน: สัมผัสสปอร์ปริมาณมากระหว่างรื้อ ต้องสวมอุปกรณ์ป้องกัน

ผลกระทบของเชื้อราหลังน้ำท่วมต่อบ้าน ร้านค้า และอาคาร

ด้านสุขภาพ: คนในบ้านจาม ไอ และหอบหืดกำเริบบ่อยขึ้น บางคนนอนไม่หลับเพราะคัดจมูก โดยเฉพาะในห้องนอนที่ปิดเครื่องปรับอากาศอยู่ตลอด

ด้านทรัพย์สิน: เชื้อรากินเนื้อวัสดุ ทำให้ยิปซัมยุ่ย ไม้ผุ ผ้าเป็นคราบถาวร เฟอร์นิเจอร์ที่ซ่อมได้ในวันแรกอาจต้องทิ้งเมื่อปล่อยไว้นาน

ด้านธุรกิจ: ร้านค้าและสำนักงานที่มีกลิ่นอับทำให้ลูกค้าไม่อยากเข้า พนักงานลาป่วยบ่อยขึ้น และภาพลักษณ์ความสะอาดเสียหาย

ด้านค่าใช้จ่าย: การทาสีทับเชื้อราดูประหยัด แต่เมื่อเชื้อราดันสีขึ้นมาใหม่ ต้องเสียเงินซ้ำทั้งค่ารื้อและค่าทาสีใหม่

ทำไมการเช็ดเชื้อราด้วยน้ำยาฟอกขาวหรือทาสีทับจึงไม่พอ

• ทาสีทับ: เชื้อรายังอยู่ข้างใต้และจะกลับมาเมื่อความชื้นยังค้าง CDC แนะนำว่าไม่ควรทาสีหรือยาแนวทับเชื้อรา
• น้ำยาฟอกขาวบนวัสดุพรุน: น้ำยาอาจไม่ซึมถึงเส้นใยเชื้อราที่ฝังลึกในยิปซัมหรือไม้อัด วัสดุเหล่านี้มักต้องรื้อทิ้ง
• ผสมน้ำยาผิดวิธี: การผสมน้ำยาฟอกขาวกับแอมโมเนียหรือน้ำยาอื่นทำให้เกิดก๊าซอันตราย CDC เตือนเรื่องนี้ชัดเจน
• ขัดแห้ง: ทำให้สปอร์ฟุ้งไปทั่วบ้าน
• ใช้พัดลมเป่าอย่างเดียว: ช่วยให้แห้งแต่ก็กระจายสปอร์ หากยังไม่ได้ทำความสะอาด
• สเปรย์ปรับอากาศ: กลบกลิ่นได้ชั่วคราว ไม่ได้แก้ต้นเหตุ
• เชื้อราที่ตายแล้วยังก่อภูมิแพ้ได้: การฆ่าเชื้ออย่างเดียวจึงไม่พอ ต้องเอาคราบเชื้อราออกด้วย

หลักที่ถูกต้องจึงเป็นลำดับ รื้อ ทำความสะอาด ทำให้แห้ง แล้วพ่นฆ่าเชื้อ และควบคุมความชื้นต่อเนื่อง การพ่นฆ่าเชื้อคือขั้นตอนที่ช่วยลดเชื้อที่ยังค้างบนพื้นผิวหลังจากเอาต้นเหตุออกแล้ว

บริการพ่นฆ่าเชื้อโรคหลังน้ำท่วม WHD: กำจัดและป้องกันเชื้อราบนพื้นผิว

World Health Disinfection ให้บริการพ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วมโดยช่างที่ผ่านการฝึกอบรม ใช้การพ่นและ/หรือพ่นหมอกละเอียดแบบ ULV (Ultra Low Volume) ให้ละอองน้ำยากระจายถึงผนัง ซอกมุม หลังตู้ และพื้นผิวที่ผ้าเช็ดเข้าไม่ถึง ตามข้อมูลบริการ น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์จากสหราชอาณาจักร ที่มีเบนซัลโคเนียมคลอไรด์และไดเดซิลไดเมทิลแอมโมเนียมคลอไรด์

ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์และบริการ น้ำยานี้ระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา โดยอ้างประสิทธิภาพ 99.99% และระบุว่าฆ่าเชื้อโรคได้หลากหลายสายพันธุ์ หน้าเว็บแสดงการรับรองหรือการอ้างอิงจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019 สำหรับเชื้อราแต่ละชนิดในรายการนี้ เช่น สตาคีบอทริส แอสเปอร์จิลลัส หรือเพนิซิลเลียม หน้าเว็บไม่ได้ระบุชื่อเฉพาะ เราจึงบอกตามตรงว่าเป็นการครอบคลุมในกลุ่มเชื้อราตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ หากต้องการผลทดสอบของเชื้อราชนิดใดโดยเฉพาะ สามารถขอข้อมูลจากทีม WHD ได้

ขั้นตอนบริการสำหรับบ้านและอาคารที่มีเชื้อราหลังน้ำท่วม

1. สำรวจ: ทีมงานดูขอบเขตเชื้อรา วัสดุที่เสียหาย ความชื้นที่เหลือ และผู้ใช้อาคาร เช่น เด็กหรือผู้ป่วยหอบหืด เพื่อวางแผนโซน
2. ขนโคลน รื้อ และล้างก่อน: ต้องขนโคลนออก รื้อวัสดุพรุนที่ขึ้นราหนัก และล้างพื้นผิวให้เรียบร้อย พร้อมทำให้แห้งก่อน การพ่นฆ่าเชื้อไม่ได้ทดแทนขั้นตอนนี้
3. แบ่งโซนและย้ายคนออก: ทุกคนและสัตว์เลี้ยงต้องออกจากโซนที่พ่น เก็บอาหารและของใช้ส่วนตัวให้มิดชิด
4. พ่นฆ่าเชื้อ: ช่างพ่นหรือพ่นหมอก ULV บนผนัง พื้น โครงไม้ ตู้ ชั้นวาง ห้องน้ำ และพื้นที่หลังเฟอร์นิเจอร์
5. กลับเข้าใช้พื้นที่: ตามข้อมูลบริการ รอประมาณ 30 นาทีแล้วใช้พื้นที่ได้ตามปกติ โดยให้ทำตามเวลาที่ช่างแจ้งในวันนั้น และเปิดระบายอากาศ

เราไม่อ้างว่าน้ำยาไม่ทิ้งสารตกค้าง ช่างจะแนะนำวิธีดูแลพื้นผิวที่สัมผัสอาหารหลังพ่น ตามข้อมูลบริการมีโปรโมชันแถมขวดสเปรย์ CHEMGENE และทิชชู่เปียก WELLGIENIC และออกใบกำกับภาษีได้ หากกลิ่นอับยังค้างในอากาศหลังจากแก้ความชื้นแล้ว สามารถใช้บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อเป็นบริการเสริมได้

10 เหตุผลที่ควรเลือกพ่นฆ่าเชื้อหลังจัดการเชื้อราหลังน้ำท่วม

1. ปิดงานหลังรื้อวัสดุ ช่วยลดเชื้อที่ค้างบนโครงสร้างและพื้นผิวที่เหลือ
2. ละออง ULV เข้าถึงซอกมุม หลังตู้ ใต้บันได และโครงฝ้าที่เปิดไว้ระหว่างซ่อม
3. ลดการใช้น้ำยาฟอกขาวเข้มข้น ซึ่งกลิ่นแรงและระคายเคืองปอด
4. ใช้น้ำยาระดับการแพทย์ ที่ระบุว่าครอบคลุมเชื้อรา แบคทีเรีย และไวรัส
5. ช่างผ่านการฝึกอบรม รู้ว่าจุดไหนเชื้อรามักกลับมา
6. วางแผนตามผู้ใช้อาคาร เช่น เน้นห้องนอนเด็กที่เป็นหอบหืด
7. เหมาะกับร้านค้าและสำนักงาน ที่ต้องการเปิดให้บริการอีกครั้งอย่างมั่นใจ ดูรายละเอียดที่หน้าบริการพ่นฆ่าเชื้อ
8. มีเวลากลับเข้าพื้นที่ชัดเจน วางแผนเปิดร้านหรือกลับบ้านได้
9. เสริมด้วยบริการอบโอโซน สำหรับกลิ่นอับในอากาศ
10. ติดต่อง่าย โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 เพื่อนัดสำรวจหน้างาน

ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อ: อาคารที่เคยมีเชื้อราหลังน้ำท่วม

กรณีตัวอย่าง: สำนักงานบัญชีชั้นล่างที่ต้องเปิดทำการภายในสัปดาห์

(กรณีตัวอย่าง เพื่ออธิบายขั้นตอน ไม่ใช่รีวิวลูกค้าจริง) คุณโอ๊ตเป็นเจ้าของสำนักงานบัญชีขนาดเล็กในอาคารพาณิชย์สามชั้น ชั้นล่างถูกน้ำท่วมหลายวัน แฟ้มเอกสาร ฉากกั้นไม้อัด และพรมขึ้นราทั้งหมด คุณโอ๊ตต้องการเปิดสำนักงานให้ทันรอบยื่นงานของลูกค้า

ทีม WHD สำรวจแล้วแนะนำให้ย้ายเอกสารสำคัญที่ยังกู้ได้ไปให้ผู้เชี่ยวชาญด้านเอกสาร รื้อพรมและฉากกั้นไม้อัดทิ้ง ตัดผนังยิปซัมช่วงล่างที่ชื้นออก และเปิดเครื่องลดความชื้นหลายวันจนผนังแห้ง จากนั้นทีมงานจึงพ่นฆ่าเชื้อทั้งชั้นล่าง รวมถึงโครงผนังที่เปิดอยู่ โต๊ะ และห้องน้ำ หลังพ้นเวลาที่ช่างแจ้ง ผู้รับเหมาเข้ามาติดตั้งผนังใหม่ได้ทันที ส่วนพนักงานกลับมาทำงานพร้อมเครื่องลดความชื้นที่ตั้งไว้ต่อเนื่อง

เช็กลิสต์จัดการเชื้อราหลังน้ำท่วม ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อ

ก่อนพ่นฆ่าเชื้อ

• สวมหน้ากาก N95 ถุงมือยาง และแว่นตาก่อนเข้าไปจัดการเชื้อรา
• ให้ผู้ป่วยหอบหืด เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำอยู่ที่อื่น
• ทิ้งพรม ฟูก ผ้าบุ และวัสดุพรุนที่แช่น้ำท่วมหรือขึ้นราหนัก
• ตัดผนังยิปซัมเหนือแนวน้ำและเหนือขอบที่ชื้นออก
• ล้างพื้นผิวแข็งด้วยน้ำและน้ำยาทำความสะอาด
• เปิดหน้าต่าง ใช้พัดลมและเครื่องลดความชื้นจนวัสดุแห้ง

หลังพ่นฆ่าเชื้อ

• กลับเข้าอาคารตามเวลาที่ช่างแจ้ง และเปิดระบายอากาศ
• รักษาความชื้นในห้องให้ต่ำ ใช้เครื่องลดความชื้นต่อเนื่อง
• ล้างเครื่องปรับอากาศก่อนเปิดใช้งาน
• ตรวจมุมห้องและหลังเฟอร์นิเจอร์ทุกสัปดาห์ในเดือนแรก
• ยังไม่ทาสีหรือติดวอลเปเปอร์จนกว่าผนังจะแห้งสนิท
• พบแพทย์หากมีอาการหอบหืดกำเริบหรือไอเรื้อรัง

คำถามที่พบบ่อยเรื่องเชื้อราหลังน้ำท่วมและการพ่นฆ่าเชื้อ

ต้องตรวจว่าเป็นเชื้อราชนิดไหนก่อนกำจัดไหม
โดยทั่วไป CDC ระบุว่าไม่จำเป็น เพราะไม่ว่าชนิดใดก็ต้องเอาออก ทำความสะอาด และทำให้แห้งเหมือนกัน การจัดอันดับในบทความนี้จึงช่วยให้เข้าใจความเสี่ยง ไม่ใช่ใช้แทนการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

พ่นฆ่าเชื้ออย่างเดียวโดยไม่รื้อผนังได้ไหม
ไม่แนะนำ วัสดุพรุนที่ขึ้นราหนักควรรื้อออก การพ่นฆ่าเชื้อเป็นขั้นตอนหลังรื้อ ทำความสะอาด และทำให้แห้งแล้ว

ราดำอันตรายกว่าราสีอื่นจริงไหม
สีไม่ได้บอกชนิดหรือความอันตรายที่แน่นอน เชื้อราทุกชนิดในบ้านควรได้รับการจัดการด้วยหลักเดียวกัน

น้ำยา CHEMGENE ฆ่าเชื้อราได้ทุกชนิดไหม
ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุมเชื้อรา แต่หน้าเว็บไม่ได้ระบุชื่อเชื้อราแต่ละชนิด หากต้องการผลทดสอบเฉพาะชนิด สามารถสอบถามทีม WHD ได้

หลังพ่นแล้วเชื้อราจะกลับมาอีกไหม
หากความชื้นยังสูงหรือมีน้ำรั่วซึม เชื้อราสามารถกลับมาได้ การควบคุมความชื้นจึงสำคัญที่สุดในระยะยาว

ร้านค้าต้องปิดนานแค่ไหน
ขึ้นกับขนาดพื้นที่และขั้นตอนรื้อซ่อม ส่วนการพ่นฆ่าเชื้อ ตามข้อมูลบริการรอประมาณ 30 นาทีหลังพ่น โดยให้ทำตามเวลาที่ช่างแจ้ง

ให้ WHD ช่วยปิดงานเชื้อราหลังน้ำท่วมด้วยการพ่นฆ่าเชื้อ

เมื่อจัดอันดับเชื้อราหลังน้ำท่วมแล้ว จะเห็นว่าทุกชนิดมีจุดอ่อนเดียวกัน คือ ความชื้น ให้ทีม WHD ช่วยวางแผนตั้งแต่สำรวจ จนถึงพ่นฆ่าเชื้อหลังรื้อและทำให้แห้ง เพื่อกำจัดและป้องกันเชื้อราบนพื้นผิวในบ้าน ร้านค้า และอาคารของคุณ

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นฆ่าเชื้อ World Health Disinfection
• น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H
• บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย

แหล่งอ้างอิง

• เดลินิวส์: สรุปสถานการณ์อุทกภัย ข้อมูล ปภ. 5 ต.ค. 2569
• CDC: Floods
• WHO Fact sheets
• กรมควบคุมโรค
• กรมอนามัย