เรื่องเล่าจากสถานการณ์จริงที่พบบ่อย: วันที่ป้าคำกลับมาเห็นใต้ถุนบ้านอีกครั้ง

หมายเหตุ: เรื่องต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบได้บ่อยในบ้านไม้ริมแม่น้ำหลังน้ำท่วม ไม่ใช่คำบอกเล่าของบุคคลหรือครอบครัวใดครอบครัวหนึ่ง

ป้าคำอายุเกือบเจ็ดสิบปี อาศัยอยู่ในบ้านไม้สองชั้นที่พ่อของเธอปลูกไว้ตั้งแต่ยังเป็นสาว เสาบ้านเป็นไม้เนื้อแข็งต้นใหญ่ พื้นชั้นบนเป็นไม้กระดานตีเรียงกัน ส่วนใต้ถุนสูงพอให้ผู้ใหญ่เดินผ่านได้สบาย ตรงนั้นคือพื้นที่ที่ครอบครัวใช้มากที่สุด มีแคร่ไม้ไผ่ไว้นั่งกินข้าวกลางวัน มีกี่ทอผ้าที่ป้าใช้ทอซิ่นขาย มีกระสอบข้าวเปลือกวางบนยกพื้น มีเปลผ้าที่หลานชายวัยสองขวบนอนทุกบ่าย และมีรถจักรยานยนต์คันเดียวของบ้านจอดอยู่ข้างเสา

ปีก่อน ๆ น้ำแม่น่านเคยขึ้นมาถึงลานบ้านบ้าง แต่ไม่เคยถึงขั้นท่วมใต้ถุน ครั้งนี้ต่างออกไป ตอนเย็นลูกชายรีบยกกระสอบข้าวและกี่ทอผ้าขึ้นชั้นบน แต่ยังไม่ทันได้ย้ายแคร่และเปล น้ำก็เอ่อขึ้นมาเร็วกว่าที่คิด คืนนั้นทั้งบ้านนอนอยู่ชั้นบน ได้ยินเสียงน้ำไหลกระทบเสาตลอดคืน เช้ามาน้ำสีขุ่นอยู่สูงเกือบถึงคานรับพื้น ถนนออกจากหมู่บ้านถูกตัดขาด ข้าวของที่ยกไม่ทันลอยไปติดอยู่กับรั้ว

หลายวันต่อมาเมื่อน้ำลด สิ่งที่ป้าคำเห็นทำให้ใจหาย ใต้ถุนทั้งหมดเต็มไปด้วยโคลนหนาหลายเซนติเมตร เสาไม้มีคราบน้ำเป็นเส้นชัดเจนสูงเกินหัวคน ไม้กระดานบันไดขั้นล่างบวมจนโก่ง แคร่ไม้ไผ่ดำคล้ำ เปลผ้าที่หลานนอนเปื้อนโคลนจนดูไม่ออกว่าเคยเป็นสีอะไร และที่น่ากังวลที่สุดคือกลิ่น กลิ่นอับปนกลิ่นเน่าที่ลอยขึ้นมาตามร่องพื้นไม้จนถึงห้องนอนชั้นบน

ลูกชายของป้าใช้เครื่องฉีดน้ำแรงดันล้างโคลนออกจากใต้ถุนจนดูสะอาดขึ้นมาก แต่ผ่านไปไม่กี่วัน จุดสีขาวและสีเขียวเริ่มขึ้นตามโคนเสาและใต้คาน กลิ่นอับยังไม่หาย หลานชายเริ่มไอตอนกลางคืน ป้าคำจึงถามคำถามเดียวกับอีกหลายครอบครัวในเวียงสาว่า บ้านไม้ที่จมน้ำแบบนี้ ต้องทำอย่างไรถึงจะกลับมาใช้ใต้ถุนได้อย่างปลอดภัยอีกครั้ง นี่คือเหตุผลที่คำว่า พ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง ถูกค้นหามากขึ้นทุกครั้งหลังน้ำลด

น้ำท่วมเวียงสา น่าน 2569: ข้อเท็จจริงจากรายงานข่าว

ตามรายงานข่าวของไทยพีบีเอส เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2569 มวลน้ำจากทางตอนเหนือไหลลงมาสมทบกับแม่น้ำน่าน จนแม่น้ำน่านล้นตลิ่งเข้าท่วมพื้นที่ 5 ตำบลในอำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน ซึ่งรวมถึงตำบลกลางเวียง ตำบลน้ำปั้ว และตำบลตาลชุม ระดับน้ำเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 1.5 ถึง 2 เมตร และในจุดที่เป็นที่ลุ่มต่ำ ระดับน้ำสูงถึงราว 3 เมตร มีครัวเรือนมากกว่า 1,000 ครัวเรือนที่ถูกตัดขาดจากการสัญจรตามปกติ (ที่มา: ไทยพีบีเอส https://www.thaipbs.or.th/news/content/509688)

ตัวเลขระดับน้ำเหล่านี้มีความหมายโดยตรงต่อบ้านไม้ใต้ถุนสูง น้ำสูง 1.5 ถึง 2 เมตรเท่ากับท่วมใต้ถุนเกือบทั้งหมดหรือทั้งหมด ส่วนบ้านในจุดลุ่มต่ำที่น้ำสูงถึง 3 เมตร น้ำมีโอกาสขึ้นไปถึงคานรับพื้น ตงพื้น หรือแม้แต่พื้นไม้ชั้นบน ซึ่งเป็นห้องที่ครอบครัวใช้นอน

ในภาพรวมระดับประเทศ ตามรายงานของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เวลา 06.00 น. วันที่ 5 ตุลาคม 2569 มีพื้นที่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัย 26 จังหวัดและกรุงเทพมหานคร รวม 1,270,151 ครัวเรือน (ที่มา: เดลินิวส์ https://www.dailynews.co.th/news/6249374/) ตัวเลขสถานการณ์น้ำเปลี่ยนแปลงได้ทุกวัน ผู้อ่านควรติดตามประกาศล่าสุดจากหน่วยงานในพื้นที่ประกอบด้วย

ข้อมูลทั้งหมดในส่วนนี้มาจากรายงานข่าวตามวันที่ระบุ ส่วนเรื่องเล่าและกรณีตัวอย่างในบทความเป็นสถานการณ์สมมติที่เรียบเรียงขึ้นเพื่ออธิบายปัญหาที่พบได้บ่อย ไม่ได้อ้างอิงบ้านหลังใดในเวียงสาโดยตรง

ทำไมบ้านริมน้ำในเวียงสาต้องพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง หลังน้ำลด

บ้านปูนกับบ้านไม้รับมือกับน้ำท่วมต่างกันมาก ผนังปูนและพื้นกระเบื้องแม้จะดูดน้ำได้บ้าง แต่ผิวด้านนอกค่อนข้างเรียบ ล้างออกได้ง่าย ส่วนไม้เป็นวัสดุที่มีรูพรุนตามธรรมชาติ เมื่อแช่น้ำนานหลายวัน น้ำท่วมที่ปนเปื้อนสิ่งปฏิกูล ดิน และซากพืชจะซึมเข้าไปในเนื้อไม้ เข้าไปในรอยแตก รอยต่อระหว่างเสากับคาน และร่องระหว่างไม้กระดานแต่ละแผ่น พื้นที่เหล่านี้ล้างให้ถึงได้ยาก และแห้งช้ากว่าพื้นปูนหลายเท่า

ใต้ถุนบ้านไม้ยังเป็นพื้นที่ใช้ชีวิตจริง ไม่ใช่แค่โรงจอดรถ คนในครอบครัวนั่ง นอน กินข้าว ทอผ้า เด็กเล็กคลานเล่นบนแคร่ ผู้สูงอายุนั่งพักบนเก้าอี้ไม้ และบางบ้านยังเลี้ยงไก่หรือเก็บอาหารสัตว์ไว้ใต้ถุนด้วย ทุกพื้นผิวที่ถูกน้ำท่วมจึงเป็นพื้นผิวที่มือคนจะกลับไปสัมผัสอีกครั้งภายในไม่กี่วัน

อีกเรื่องที่คนมักมองข้ามคือกลิ่นและความชื้นที่ลอยขึ้นด้านบน พื้นไม้ชั้นบนของบ้านไม้ส่วนใหญ่ไม่ได้ปิดสนิท อากาศจากใต้ถุนจึงลอยผ่านร่องพื้นขึ้นมาถึงห้องนอนได้ตลอด ถ้าใต้ถุนยังชื้นและมีเชื้อราเติบโต คนที่นอนอยู่ด้านบนก็หายใจเอาอากาศนั้นเข้าไปทุกคืน

ด้วยเหตุนี้ การพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูงในเวียงสาจึงไม่ใช่เรื่องความสวยงาม แต่เป็นหนึ่งในขั้นตอนฟื้นฟูที่ช่วยลดปริมาณเชื้อโรคบนพื้นผิวที่ทุกคนในบ้านใช้ร่วมกัน หลังจากที่ครอบครัวได้ล้างโคลนและทำความสะอาดอย่างทั่วถึงแล้ว

จุดเสี่ยงในบ้านไม้ใต้ถุนสูงที่ต้องใส่ใจก่อนพ่นฆ่าเชื้อ

ก่อนจะคิดถึงการพ่น ควรเดินสำรวจบ้านทีละส่วนและจดว่าน้ำขึ้นไปถึงตรงไหน จุดต่อไปนี้คือจุดที่พบปัญหาบ่อยที่สุดในบ้านไม้ใต้ถุนสูงหลังน้ำท่วม

• โคนเสาและผิวเสาไม้ เสาไม้ดูดน้ำจากด้านล่างขึ้นไปได้สูงกว่าระดับคราบน้ำที่มองเห็น รอยแตกตามยาวของเสาเป็นที่สะสมโคลนและความชื้น เชื้อรามักเริ่มขึ้นตรงโคนเสาก่อน
• คานและตงรับพื้น ในจุดที่น้ำสูงถึง 3 เมตร คานและตงที่อยู่ใต้พื้นชั้นบนอาจแช่น้ำ ไม้ส่วนนี้มืดและอับ แห้งยากที่สุดในบ้าน
• ร่องพื้นไม้กระดาน ทั้งด้านบนที่คนเดินและด้านล่างที่มองจากใต้ถุน โคลนละเอียดจะอัดแน่นอยู่ในร่อง ถ้าไม่แคะออกก่อน การพ่นจะไปไม่ถึงผิวไม้จริง
• บันไดไม้ ขั้นล่างที่แช่น้ำมักบวม โก่ง และลื่น ราวบันไดเป็นจุดที่มือจับทุกวัน
• แคร่ ม้านั่ง โต๊ะไม้ใต้ถุน เฟอร์นิเจอร์ไม้ไผ่และไม้ระแนงมีรูและร่องจำนวนมาก แห้งช้า และเป็นที่ที่คนนั่งนาน
• กี่ทอผ้าและอุปกรณ์งานฝีมือ หลายบ้านในน่านใช้ใต้ถุนเป็นที่ทอผ้า อุปกรณ์ไม้และเส้นด้ายที่แช่น้ำต้องแยกจัดการ
• ยุ้งข้าว ที่เก็บข้าวเปลือก และอาหารสัตว์ ข้าวและอาหารสัตว์ที่ถูกน้ำท่วมไม่ควรนำกลับมาใช้ พื้นและผนังยุ้งต้องล้างและตากก่อน
• ห้องน้ำและส้วมที่อยู่ระดับดิน บ้านไม้หลายหลังมีห้องน้ำแยกอยู่ชั้นล่าง น้ำเสียและสิ่งปฏิกูลอาจล้นย้อนออกมา
• ครัวใต้ถุนหรือครัวไฟ เตา ชั้นวางของ และพื้นที่เตรียมอาหาร เป็นจุดที่ต้องสะอาดที่สุด
• คอกไก่ คอกหมู หรือที่ผูกวัว ถ้าอยู่ติดหรืออยู่ใต้ตัวบ้าน มูลสัตว์ที่ถูกน้ำพัดกระจายจะเพิ่มปริมาณเชื้อโรคในใต้ถุนมาก

การทำรายการจุดเสี่ยงแบบนี้ช่วยให้ทั้งครอบครัวและทีมช่างวางแผนได้ตรงจุด รู้ว่าส่วนไหนต้องล้างหนัก ส่วนไหนต้องรอให้แห้ง ส่วนไหนต้องรื้อทิ้ง และส่วนไหนพร้อมสำหรับการพ่นฆ่าเชื้อแล้ว

เชื้อโรคชนิดต่าง ๆ ที่มากับน้ำท่วมบ้านไม้ใต้ถุนสูง

น้ำที่ท่วมเวียงสาไม่ใช่น้ำสะอาดจากแม่น้ำเท่านั้น ระหว่างทางน้ำได้ไหลผ่านทุ่งนา คอกสัตว์ ส้วม บ่อเกรอะ ถนน และกองขยะ จึงพาเชื้อโรคหลายกลุ่มมาทิ้งไว้ในบ้าน องค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (CDC) ให้คำแนะนำตรงกันว่า พื้นผิวที่สัมผัสน้ำท่วมควรทำความสะอาดก่อน แล้วจึงฆ่าเชื้อ

แบคทีเรียจากอุจจาระและน้ำเสีย เช่น อีโคไล (E. coli) และซัลโมเนลลา (Salmonella) มาจากลำไส้ของคนและสัตว์ ปนมากับน้ำที่ไหลผ่านส้วมและบ่อเกรอะ ทำให้เกิดอาการท้องร่วง ปวดท้อง คลื่นไส้ เด็กเล็กและผู้สูงอายุเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำมากกว่าคนทั่วไป

เชื้อเลปโตสไปรา หรือโรคฉี่หนู ปนมากับปัสสาวะของหนูและสัตว์บางชนิด อยู่ได้ในโคลนและน้ำขัง เข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือเยื่อบุ คนที่ลุยน้ำหรือเดินเท้าเปล่าบนโคลนในใต้ถุนจึงเสี่ยง ถ้ามีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะน่อง หลังจากลุยน้ำ ควรไปพบแพทย์โดยเร็วและบอกประวัติการสัมผัสน้ำท่วม

ไวรัสทางเดินอาหาร เช่น โนโรไวรัส (norovirus) และโรตาไวรัส ติดต่อผ่านมือที่ปนเปื้อนแล้วเข้าปาก แพร่ได้ง่ายในครอบครัวที่ใช้พื้นที่ร่วมกัน เด็กเล็กที่คลานบนแคร่หรือพื้นไม้มีความเสี่ยงสูง

ไวรัสทางเดินหายใจและโรคในเด็ก เช่น อาร์เอสวี (RSV) และโรคมือ เท้า ปาก มักระบาดในช่วงฤดูฝน ช่วงที่หลายครอบครัวต้องไปอยู่รวมกันในศูนย์พักพิงหรือบ้านญาติ ทำให้มีโอกาสแพร่เชื้อมากขึ้น ของเล่นและเปลที่ใช้ร่วมกันจึงต้องทำความสะอาดก่อนนำกลับมาใช้

เชื้อราและราดำ คือปัญหาใหญ่ที่สุดของบ้านไม้ เพราะไม้ที่ยังชื้นเป็นอาหารชั้นดีของเชื้อรา สปอร์ราที่ลอยในอากาศกระตุ้นอาการภูมิแพ้ ไอ จาม คัดจมูก และหอบหืด โดยเฉพาะในเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่มีโรคปอดเรื้อรัง

ตามข้อมูลบริการของ WHD น้ำยาที่ใช้ในการพ่นคือ CHEMGENE HLD4H ซึ่งระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อราหลายกลุ่ม รวมถึงเชื้อที่หน้าเว็บไซต์ระบุไว้ เช่น SARS-CoV-2, RSV, ไข้หวัดใหญ่ H1N1 และ H5N1, ไวรัสมือ เท้า ปาก, โนโรไวรัส และซัลโมเนลลา ส่วนเชื้ออื่น เช่น อีโคไล เลปโตสไปรา หรือโรตาไวรัส จัดอยู่ในกลุ่มแบคทีเรียและไวรัสที่ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม แต่บทความนี้ไม่ได้อ้างผลทดสอบเฉพาะเชื้อเหล่านั้น หากต้องการข้อมูลผลทดสอบของเชื้อชนิดใดเป็นพิเศษ สามารถสอบถามทีมงาน WHD ได้โดยตรง

ใครในบ้านไม้เสี่ยงที่สุด และอาการแบบไหนต้องไปพบแพทย์

บ้านไม้ใต้ถุนสูงในชนบทของน่านมักเป็นบ้านหลายรุ่นที่อยู่รวมกัน มีทั้งปู่ย่าตายาย พ่อแม่ และหลานเล็ก ๆ คนแต่ละกลุ่มมีความเสี่ยงไม่เท่ากัน

• เด็กเล็ก คลานบนพื้น นอนเปล หยิบของเข้าปาก และภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ จึงเสี่ยงทั้งโรคท้องร่วงและโรคทางเดินหายใจ
• ผู้สูงอายุ มักนั่งใต้ถุนนานที่สุดในแต่ละวัน บางคนมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ หรือโรคปอด และเสี่ยงลื่นล้มบนพื้นไม้ที่มีคราบโคลน
• หญิงตั้งครรภ์ ควรหลีกเลี่ยงการลุยน้ำและงานล้างโคลนหนัก ๆ รวมถึงอยู่ห่างจากพื้นที่ที่กำลังพ่นน้ำยา
• คนที่มีแผลที่เท้าหรือมือ เสี่ยงต่อการติดเชื้อจากโคลนและน้ำเสีย ควรใส่รองเท้าบูทและถุงมือยางทุกครั้ง
• คนที่เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืด ไวต่อสปอร์เชื้อราที่เกิดจากไม้ชื้น อาการอาจกำเริบได้แม้น้ำลดไปหลายสัปดาห์

อาการที่ควรไปพบแพทย์โดยไม่ต้องรอ ได้แก่ ไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อมากโดยเฉพาะที่น่อง ตาแดง ท้องร่วงหลายครั้งจนอ่อนเพลีย อาเจียนมาก หายใจลำบาก ไอไม่หยุด แผลบวมแดงร้อนหรือมีหนอง และเด็กเล็กที่ซึม ไม่ยอมกินนม หรือปัสสาวะน้อยลง การพ่นฆ่าเชื้อเป็นการดูแลสภาพแวดล้อม ไม่ใช่การรักษาโรค ทุกคนที่มีอาการต้องได้รับการดูแลจากบุคลากรทางการแพทย์

ผลกระทบถ้ากลับเข้าใช้ใต้ถุนเร็วเกินไปโดยไม่ฟื้นฟูให้ถูกวิธี

ด้านสุขภาพ ความเจ็บป่วยหลังน้ำท่วมมักไม่ได้เกิดในวันที่น้ำท่วม แต่เกิดในช่วงหลายวันหรือหลายสัปดาห์หลังจากนั้น เมื่อคนเริ่มกลับมาใช้พื้นที่เดิมทั้งที่ยังมีคราบโคลนและความชื้นหลงเหลืออยู่ อาการท้องร่วง ผื่นคัน ไอเรื้อรัง และภูมิแพ้กำเริบ ล้วนเป็นสัญญาณที่พบได้บ่อย

ด้านโครงสร้างบ้าน ไม้ที่ไม่ได้รับการตากให้แห้งอย่างถูกวิธีจะเริ่มผุจากภายใน เชื้อราบางชนิดทำให้เนื้อไม้อ่อนตัวลง ปลวกชอบไม้ชื้นเป็นพิเศษ และรอยต่อที่บวมน้ำอาจหลวมเมื่อไม้หดตัว ค่าซ่อมเสาหรือเปลี่ยนตงพื้นในภายหลังสูงกว่าการดูแลตั้งแต่ต้นหลายเท่า

ด้านค่าใช้จ่าย ครอบครัวที่ต้องพาสมาชิกไปหาหมอซ้ำ ๆ เสียทั้งค่าเดินทาง ค่ายา และรายได้จากวันที่ต้องหยุดงาน ยิ่งในพื้นที่ที่ถนนเพิ่งกลับมาใช้ได้ การเดินทางไปโรงพยาบาลก็ยิ่งลำบาก

ด้านรายได้ของครัวเรือน บ้านที่ทอผ้าหรือทำงานฝีมือใต้ถุน ถ้าพื้นที่ยังอับชื้น ผ้าที่ทอใหม่อาจขึ้นรา มีกลิ่น และขายไม่ได้ราคา

ด้านจิตใจ หลายครอบครัวเล่าว่า ความเหนื่อยที่สุดไม่ใช่การล้างโคลน แต่คือความรู้สึกไม่แน่ใจว่าบ้านปลอดภัยแล้วหรือยัง การได้ทำทุกขั้นตอนอย่างเป็นระบบช่วยให้ทุกคนในบ้านกลับมานอนหลับได้สนิทขึ้น

ทำไมการล้างใต้ถุนบ้านไม้แบบเดิมยังไม่พอ

ชาวบ้านริมน้ำมีประสบการณ์รับมือน้ำท่วมมานาน วิธีที่ใช้กันอยู่ช่วยได้มาก แต่แต่ละวิธีก็มีข้อจำกัดที่ควรรู้

• ฉีดน้ำแรงดันอย่างเดียว ช่วยขับโคลนออกจากผิวได้ดี แต่แรงดันสูงอาจดันน้ำและโคลนเข้าไปในรอยแตกของไม้ลึกขึ้น และไม่ได้ฆ่าเชื้อที่เกาะอยู่บนผิว
• ราดน้ำยาฟอกขาวเข้มข้น ฟอกสีคราบได้ แต่สารฟอกขาวทำปฏิกิริยากับคราบสกปรกและหมดฤทธิ์เร็ว อาจทำให้ไม้ซีดหรือเปราะ และถ้าผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำบางชนิดจะเกิดก๊าซอันตราย
• ตากลมอย่างเดียว ผิวไม้ด้านนอกแห้งเร็ว แต่ด้านในเสาใหญ่และคานยังชื้นอยู่ได้นาน เชื้อราจึงกลับมาขึ้นหลังจากนั้นไม่นาน
• ทาสีหรือทาน้ำมันทับทันที เป็นการขังความชื้นและเชื้อราไว้ใต้ชั้นสี ทำให้ไม้ผุจากด้านในโดยมองไม่เห็น
• ใช้สเปรย์ปรับอากาศหรือจุดธูปกลบกลิ่น กลิ่นหายชั่วคราว แต่ต้นเหตุของกลิ่น คือเชื้อราและสิ่งปฏิกูลที่ค้างอยู่ ยังอยู่ครบ

สิ่งที่ขาดไปในวิธีเหล่านี้คือ การฆ่าเชื้ออย่างเป็นระบบหลังจากล้างสะอาดแล้ว ด้วยน้ำยาที่เหมาะกับพื้นผิวในบ้าน และวิธีพ่นที่ทำให้น้ำยาเคลือบผิวอย่างทั่วถึง รวมถึงจุดที่มือและแปรงเข้าไม่ถึง เช่น ใต้คาน ซอกเสา และใต้พื้นกระดาน

บริการพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง ของ WHD สำหรับเวียงสาและน่าน

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการพ่นฆ่าเชื้อโดยทีมช่างที่ผ่านการฝึกอบรม ตามข้อมูลบริการ ทีมงานใช้ทั้งการพ่นแบบฉีดพ่นและการพ่นละอองฝอยแบบ ULV (Ultra Low Volume) ซึ่งเป็นละอองละเอียดที่ช่วยให้น้ำยากระจายไปเคลือบพื้นผิวได้ทั่วถึง รวมถึงซอกมุมและพื้นที่สูงอย่างใต้คานและใต้พื้นชั้นบน

น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อระดับการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนผสมของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride ตามข้อมูลบริการ น้ำยานี้ฆ่าเชื้อไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อราได้หลากหลายสายพันธุ์ โดยหน้าบริการระบุประสิทธิภาพไว้ที่ 99.99% และระบุการรับรองหรือการอ้างอิงจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019

WHD มีสำนักงานอยู่ที่กรุงเทพมหานคร (เขตบางแค 10160) ไม่มีสาขาในจังหวัดน่าน สำหรับบ้านในอำเภอเวียงสาและพื้นที่ต่างจังหวัด สามารถติดต่อนัดหมายผ่านโทรศัพท์ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268 ทีมงานจะยืนยันพื้นที่ให้บริการ ระยะทาง และวันเวลาที่เป็นไปได้ในตอนนั้น โดยไม่สามารถรับประกันการเข้าบริการภายในวันเดียวกันได้ เพราะต้องวางแผนการเดินทางและอุปกรณ์ให้เหมาะกับหน้างาน

ลูกค้าที่ใช้บริการพ่นฆ่าเชื้อของ WHD มีทั้งโรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย ตามข้อมูลบริการ ปัจจุบันมีโปรโมชันแถมสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC เมื่อใช้บริการ และสามารถออกใบกำกับภาษีได้

ขั้นตอนการพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง หลังน้ำท่วม

1. ปรึกษาและส่งข้อมูลเบื้องต้น ส่งรูปใต้ถุน เสา บันได และระดับคราบน้ำ พร้อมบอกขนาดบ้านคร่าว ๆ และจำนวนชั้นที่ถูกน้ำท่วม ผ่าน LINE @whd268 หรือโทร 065-556-6294
2. ขนโคลนและของเสียหายออก ครอบครัวหรือทีมอาสาขนโคลนออกให้หมด แยกที่นอน ฟูก ผ้า และข้าวที่แช่น้ำออกไปทิ้งหรือแยกไว้
3. ล้างและขัด ล้างเสา คาน พื้นไม้ บันได และเฟอร์นิเจอร์ด้วยน้ำสะอาดและน้ำยาล้างทั่วไป แคะโคลนออกจากร่องพื้นไม้ให้มากที่สุด
4. ตากไม้ให้แห้ง เปิดบ้านให้ลมผ่าน ใช้พัดลมช่วยถ้ามีไฟฟ้าที่ปลอดภัย ไม้ไม่จำเป็นต้องแห้งสนิทถึงแกนก่อนพ่น แต่ผิวไม่ควรมีน้ำขังหรือโคลนเปียก
5. แบ่งโซนการพ่น ทีมช่างจะแบ่งพื้นที่ เช่น ใต้ถุน บันได ห้องน้ำชั้นล่าง และพื้นที่ชั้นบนที่น้ำถึง แล้วกำหนดลำดับการทำงาน
6. ให้คน สัตว์เลี้ยง และสัตว์ในคอกออกจากโซน ระหว่างพ่น ทุกคนรวมถึงสัตว์เลี้ยงต้องอยู่นอกพื้นที่ ปิดหรือย้ายภาชนะใส่อาหารและน้ำดื่ม
7. ช่างพ่นน้ำยา ใช้ทั้งการฉีดพ่นบนพื้นผิวที่สัมผัสบ่อย และการพ่นละอองฝอย ULV สำหรับจุดสูงและซอกมุม
8. รอเวลาตามที่ช่างกำหนด ตามข้อมูลบริการ โดยทั่วไปรอประมาณ 30 นาที แล้วจึงกลับเข้าใช้พื้นที่ได้ตามปกติ ทั้งนี้ให้ยึดตามเวลาที่ทีมช่างแจ้งในวันนั้นเป็นหลัก
9. ตากต่อและเฝ้าสังเกต หลังพ่นแล้วยังต้องเปิดบ้านให้ลมผ่านต่อเนื่อง และสังเกตจุดที่มีเชื้อราขึ้นใหม่ ถ้ามีให้ทำความสะอาดซ้ำ

การพ่นฆ่าเชื้อไม่ใช่การทำให้ไม้แห้ง และไม่ได้ทำให้ไม้ที่ผุแล้วกลับมาแข็งแรง บ้านที่เสาหรือคานเสียหายหนักควรให้ช่างไม้หรือวิศวกรตรวจโครงสร้างก่อน สำหรับกลิ่นอับที่ค้างในห้องปิด สามารถพิจารณา บริการอบโอโซนในที่พักอาศัย เป็นบริการเสริมได้

10 เหตุผลที่ครอบครัวในเวียงสาควรพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง โดยทีมช่าง

1. ใต้ถุนคือพื้นที่ใช้ชีวิตจริง ไม่ใช่แค่ที่เก็บของ คนในบ้านนั่ง นอน และกินข้าวที่นี่ทุกวัน
2. ไม้มีรูพรุนและร่องมาก การพ่นละอองฝอยช่วยให้น้ำยาเคลือบผิวได้ทั่วถึงกว่าการเช็ดด้วยมือ
3. จุดสูงอย่างใต้คานและใต้พื้นชั้นบน เป็นจุดที่ชาวบ้านทำความสะอาดเองได้ยากที่สุด
4. ใช้น้ำยาระดับการแพทย์ บริการพ่นฆ่าเชื้อ ของ WHD ใช้ CHEMGENE HLD4H ที่ระบุว่าครอบคลุมไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา
5. ช่างผ่านการฝึกอบรม รู้ปริมาณน้ำยาที่เหมาะสม ไม่พ่นมากจนสิ้นเปลืองหรือน้อยจนไม่ทั่วถึง
6. มีการแบ่งโซนและลำดับงาน ไม่พ่นสลับไปมาจนพื้นที่ที่ทำแล้วถูกปนเปื้อนซ้ำ
7. ช่วยปกป้องเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ซึ่งใช้เวลาใต้ถุนมากที่สุดในแต่ละวัน
8. ช่วยลดเชื้อราบนผิวไม้ ควบคู่กับการตากให้แห้ง เพื่อลดกลิ่นอับที่ลอยขึ้นชั้นบน
9. ประหยัดแรงของครอบครัว ที่เหนื่อยจากการขนโคลนมาหลายวัน และยังมีงานซ่อมบ้านรออยู่อีกมาก
10. ได้คำแนะนำหลังพ่น รู้ว่าเมื่อไรกลับเข้าใช้พื้นที่ได้ และควรดูแลต่ออย่างไร ติดต่อ WHD ได้ที่ 065-556-6294

ก่อนและหลังพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง: สิ่งที่ครอบครัวจะสังเกตได้

ผลลัพธ์จริงขึ้นอยู่กับสภาพบ้าน ความชื้นของไม้ และการดูแลต่อเนื่องของครอบครัว การพ่นฆ่าเชื้อเป็นหนึ่งในขั้นตอน ไม่ใช่ทางลัดแทนการล้างและตากให้แห้ง

กรณีตัวอย่าง: บ้านไม้สองชั้นริมแม่น่านที่ฟื้นฟูทีละขั้น

กรณีตัวอย่างนี้เป็นสถานการณ์สมมติที่เรียบเรียงขึ้นเพื่ออธิบายลำดับการทำงาน ไม่ใช่รีวิวจากลูกค้าจริง

ครอบครัวของพี่จันทร์อาศัยอยู่ในบ้านไม้สองชั้นใกล้ตลิ่ง น้ำท่วมใต้ถุนสูงเกือบสองเมตร ขึ้นมาไม่ถึงพื้นชั้นบน แต่ห่างกันไม่ถึงคืบ หลังน้ำลด พี่จันทร์กับญาติใช้เวลาสามวันขนโคลนออก ทิ้งฟูกและเปลผ้า ยกแคร่ไม้ไผ่ออกไปขัดล้างที่ลาน และล้างเสาทุกต้นด้วยแปรงขนแข็ง

จากนั้นพี่จันทร์ส่งรูปใต้ถุนและบันไดผ่าน LINE พร้อมบอกว่าบ้านมีขนาดประมาณเท่าไร มีห้องน้ำชั้นล่างหนึ่งห้องและมีคอกไก่ติดด้านหลัง ทีมงานแนะนำให้ตากไม้ต่ออีกระยะ แคะโคลนออกจากร่องพื้นไม้ด้านล่าง และย้ายไก่ออกไปไว้ห่างจากตัวบ้านก่อนวันนัด

ในวันพ่น ทุกคนในบ้านออกไปรอที่บ้านญาติ ทีมช่างพ่นใต้ถุน เสา คาน ใต้พื้นชั้นบน บันได และห้องน้ำ ตามลำดับโซน หลังรอครบเวลาที่ช่างแจ้ง ครอบครัวกลับเข้าบ้าน เปิดหน้าต่างให้ลมผ่าน และวางแผนตรวจเชื้อราที่โคนเสาทุกสัปดาห์ หลานชายกลับมานอนเปลใหม่ใต้ถุนได้อีกครั้งหลังจากนั้นไม่นาน

เช็กลิสต์ฟื้นฟูบ้านไม้ใต้ถุนสูงหลังน้ำท่วม

ก่อนพ่นฆ่าเชื้อ

• ตรวจความปลอดภัยของไฟฟ้า ตัดไฟจุดที่น้ำท่วมถึง และให้ช่างไฟตรวจก่อนเปิดใช้
• สังเกตเสาและคานว่าเอียง ทรุด หรือแตกร้าวหรือไม่ ถ้าไม่แน่ใจให้ช่างไม้ตรวจ
• ใส่รองเท้าบูท ถุงมือยาง และหน้ากากระหว่างขนโคลน
• ทิ้งฟูก หมอน เปลผ้า และอาหารที่แช่น้ำ
• ล้างเสา คาน พื้นไม้ บันได และเฟอร์นิเจอร์ แคะโคลนจากร่องไม้
• เปิดบ้านให้ลมผ่าน ตากไม้ให้ผิวแห้ง
• ย้ายสัตว์เลี้ยงและสัตว์ในคอกออกห่างจากตัวบ้าน
• เก็บภาชนะใส่อาหาร น้ำดื่ม และของใช้ส่วนตัวไว้ในที่ปิด

หลังพ่นฆ่าเชื้อ

• กลับเข้าพื้นที่ตามเวลาที่ทีมช่างแจ้งเท่านั้น
• เปิดหน้าต่างและประตูให้อากาศถ่ายเท
• เช็ดผิวที่สัมผัสอาหารโดยตรงด้วยน้ำสะอาดตามคำแนะนำของช่าง
• ตรวจเชื้อราที่โคนเสา ใต้คาน และร่องพื้นทุกสัปดาห์ในช่วงแรก
• รอให้ไม้แห้งสนิทก่อนทาสีหรือทาน้ำมันรักษาเนื้อไม้
• ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังจับของที่เคยแช่น้ำ
• ถ้ามีคนในบ้านป่วย ไปพบแพทย์และแจ้งประวัติสัมผัสน้ำท่วม

คำถามที่พบบ่อยเรื่องพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง เวียงสา

ถาม: ต้องรอให้ไม้แห้งสนิทก่อนพ่นหรือไม่
ตอบ: ไม่จำเป็นต้องแห้งถึงแกนไม้ แต่ผิวต้องสะอาด ไม่มีโคลนเปียกหรือน้ำขัง ทีมช่างจะประเมินจากรูปหรือหน้างานว่าพร้อมพ่นหรือยัง และการตากไม้ต้องทำต่อหลังพ่นด้วย

ถาม: พ่นแล้วเชื้อราจะไม่กลับมาอีกเลยใช่ไหม
ตอบ: ไม่ใช่ การพ่นช่วยลดเชื้อบนพื้นผิว แต่ถ้าไม้ยังชื้นต่อเนื่อง เชื้อราสามารถกลับมาได้ การตากให้แห้งและการเฝ้าสังเกตจึงสำคัญเท่ากับการพ่น

ถาม: ระหว่างพ่นต้องออกจากบ้านทั้งหลังหรือเปล่า
ตอบ: ทุกคนและสัตว์เลี้ยงต้องออกจากโซนที่กำลังพ่น บ้านไม้มีร่องพื้นที่อากาศผ่านได้ หากพ่นใต้ถุน ควรออกจากชั้นบนด้วยตามที่ช่างแนะนำ และกลับเข้าตามเวลาที่ช่างแจ้ง

ถาม: น้ำยามีสารตกค้างไหม
ตอบ: เราไม่อ้างว่าไม่มีสารตกค้างเลย ควรทำตามคำแนะนำของช่าง เช่น เปิดให้อากาศถ่ายเท และเช็ดผิวที่สัมผัสอาหารโดยตรงด้วยน้ำสะอาดก่อนใช้

ถาม: WHD อยู่กรุงเทพฯ จะมาเวียงสาได้หรือไม่
ตอบ: WHD ไม่มีสาขาในน่าน การให้บริการต่างจังหวัดต้องนัดหมายผ่านโทรศัพท์หรือ LINE ทีมงานจะยืนยันพื้นที่ ระยะทาง และวันเวลาในตอนนั้น ไม่สามารถรับประกันการเข้าบริการวันเดียวกันได้

ถาม: ค่าบริการเท่าไร
ตอบ: ขึ้นอยู่กับขนาดพื้นที่ สภาพหน้างาน ปริมาณน้ำยา และระยะทาง ทีมงานจะเสนอราคาหลังประเมินจากรูปหรือหน้างาน โทร 065-556-6294 หรือ LINE @whd268

ถาม: ข้าวเปลือกที่แช่น้ำ พ่นฆ่าเชื้อแล้วนำมาใช้ได้ไหม
ตอบ: ไม่ควร อาหาร ข้าว และอาหารสัตว์ที่ถูกน้ำท่วมควรทิ้ง การพ่นฆ่าเชื้อมีไว้สำหรับพื้นผิวของบ้าน ไม่ใช่สำหรับอาหาร

พร้อมกลับมาใช้ใต้ถุนอีกครั้ง เริ่มจากพ่นฆ่าเชื้อบ้านไม้ใต้ถุนสูง อย่างถูกขั้นตอน

ล้างโคลนแล้ว ตากไม้แล้ว ขั้นต่อไปคือการฆ่าเชื้ออย่างเป็นระบบ ให้บ้านไม้ที่ครอบครัวรักกลับมาเป็นที่พักใจอีกครั้ง

ดูรายละเอียดบริการพ่นฆ่าเชื้อ

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการพ่นฆ่าเชื้อ World Health Disinfection
• น้ำยาฆ่าเชื้อ CHEMGENE HLD4H
• บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัย

แหล่งอ้างอิง

• ไทยพีบีเอส รายงานน้ำท่วมอำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน 21 ส.ค. 2569: https://www.thaipbs.or.th/news/content/509688
• เดลินิวส์ สรุปสถานการณ์อุทกภัยจาก ปภ. 5 ต.ค. 2569: https://www.dailynews.co.th/news/6249374/
• WHO Fact sheets: https://www.who.int/news-room/fact-sheets
• CDC Floods: https://www.cdc.gov/floods/
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข: https://ddc.moph.go.th/