Last updated: 5 ต.ค. 2569 | 6 จำนวนผู้เข้าชม |
เมื่อแม่น้ำแม่กลองล้นตลิ่งปลายเดือนกันยายน 2569 หลายครอบครัวในจังหวัดกาญจนบุรีต้องย้ายไปพักในโรงเรียน ศาลาวัด หรือบ้านญาติ และอีกหลายคนต้องลงมือเก็บกวาดบ้านท่ามกลางเศษไม้ สังกะสี และตะปูที่จมอยู่ใต้โคลน สองสถานการณ์นี้เปิดทางให้เชื้อแบคทีเรียกลุ่มหนึ่งที่คนไทยอาจไม่คุ้นชื่อ แต่คุ้นกับโรคที่มันก่อ นั่นคือ สเตรปโตค็อกคัส (Streptococcus) ต้นเหตุของคออักเสบ ไข้อีดำอีแดง แผลพุพองในเด็ก และการติดเชื้อของผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิว บทความนี้อธิบายว่าเชื้อสเตรปโตค็อกคัสคืออะไร ทำไมช่วงน้ำท่วมจึงทำให้มันแพร่ได้ง่าย อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที และ บริการพ่นฆ่าเชื้อ หลังล้างโคลนเสร็จช่วยลดเชื้อในพื้นที่ใช้ร่วมกันได้อย่างไร โดยไม่ลืมว่าการดูแลแผลและการพบแพทย์ยังเป็นหัวใจหลัก
เรื่องต่อไปนี้เป็นกรณีตัวอย่างที่เรียบเรียงจากสถานการณ์ซึ่งพบได้บ่อยหลังน้ำท่วม ไม่ได้อ้างอิงบุคคลจริง
พี่ต้นมีบ้านไม้สองชั้นริมแม่น้ำในอำเภอท่าม่วง เมื่อน้ำจากแม่กลองเอ่อเข้ามาเต็มใต้ถุนบ้าน พี่ต้นพาแม่ที่อายุเจ็ดสิบกว่าและลูกสาวสองคนไปพักที่อาคารเรียนของโรงเรียนใกล้บ้าน ซึ่งเปิดเป็นจุดพักชั่วคราว ส่วนตัวเองกลับมาดูบ้านทุกวัน ลุยน้ำระดับเข่าเข้าไปขนของ วันหนึ่งขาไปเกี่ยวเข้ากับขอบสังกะสีที่หลุดลอยมากับน้ำ เป็นรอยถลอกยาวราวฝ่ามือ พี่ต้นล้างด้วยน้ำขวดแล้วทำงานต่อ
สองวันต่อมารอบแผลเริ่มแดง บวม และร้อน คืนนั้นพี่ต้นมีไข้และรอยแดงขยายขึ้นไปถึงกลางน่อง ขณะเดียวกันที่จุดพักชั่วคราว ลูกสาวคนเล็กเริ่มเจ็บคอ กลืนน้ำลายไม่ลง มีไข้สูง ส่วนเด็กข้างห้องหลายคนมีตุ่มน้ำแตกเป็นสะเก็ดสีเหลืองรอบจมูกและปาก
ทั้งสามอาการนี้อาจมีสาเหตุร่วมกันจากเชื้อในกลุ่มสเตรปโตค็อกคัส ซึ่งแพทย์ต้องเป็นผู้ตรวจวินิจฉัย พี่ต้นได้รับการรักษาที่โรงพยาบาลชุมชนทันเวลา ลูกสาวได้รับการตรวจคอ แต่สิ่งที่ตามมาคือคำถามว่า เมื่อน้ำลดแล้วจะทำอย่างไรให้บ้านและอาคารเรียนที่คนจำนวนมากใช้ร่วมกันพร้อมใช้งานอีกครั้งอย่างปลอดภัย
ตามรายงานของ Khaosod English วันที่ 29 กันยายน 2569 แม่น้ำแม่กลองล้นตลิ่ง ต่อมาข้อมูลของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) วันที่ 2 ตุลาคม 2569 ระบุว่าจังหวัดกาญจนบุรีได้รับผลกระทบ 13 อำเภอ ได้แก่ ไทรโยค เลาขวัญ ห้วยกระเจา หนองปรือ พนมทวน ด่านมะขามเตี้ย ท่าม่วง ท่ามะกา บ่อพลอย ศรีสวัสดิ์ ทองผาภูมิ เมืองกาญจนบุรี และสังขละบุรี รวม 9,635 ครัวเรือน และระดับน้ำยังเพิ่มขึ้นในช่วงนั้น นอกจากนี้ ช่องทีวี 5 รายงานการเตือนเรื่องน้ำเชี่ยวบริเวณวงเวียนทองผาภูมิ
ภาพของน้ำท่วมในกาญจนบุรีจึงมีทั้งน้ำที่ไหลเชี่ยวในพื้นที่สูงทางตะวันตก และน้ำเอ่อล้นในพื้นที่ราบริมแม่น้ำ น้ำที่ไหลแรงพัดพาเศษไม้ กิ่งไม้ วัสดุก่อสร้าง และขยะลงมาสะสมตามบ้านเรือน ส่วนน้ำที่ท่วมขังทำให้ผู้คนต้องรวมตัวกันในจุดพักชั่วคราวเป็นเวลาหลายวัน ทั้งสองลักษณะนี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับเส้นทางการติดเชื้อสเตรปโตค็อกคัส
กาญจนบุรียังเป็นจังหวัดท่องเที่ยว มีรีสอร์ตริมน้ำ เรือนแพ โฮมสเตย์ และร้านอาหารจำนวนมาก การฟื้นฟูหลังน้ำลดจึงไม่ได้เป็นเรื่องของบ้านเรือนอย่างเดียว แต่รวมถึงสถานที่ที่จะต้องเปิดรับนักท่องเที่ยวอีกครั้งด้วย
สเตรปโตค็อกคัส (Streptococcus) เป็นแบคทีเรียแกรมบวกรูปทรงกลม เรียงตัวต่อกันเป็นสายคล้ายสร้อยลูกปัดเมื่อดูใต้กล้องจุลทรรศน์ หลายชนิดอาศัยอยู่ในลำคอ ผิวหนัง และลำไส้ของคนปกติโดยไม่ก่อโรค แต่บางชนิดก่อโรคได้ตั้งแต่ไม่รุนแรงจนถึงรุนแรงมาก กลุ่มที่สำคัญในบริบทหลังน้ำท่วมได้แก่
1. สเตรปโตค็อกคัสกลุ่มเอ (Group A Streptococcus หรือ Streptococcus pyogenes) เป็นสาเหตุของ
นอกจากนี้ การติดเชื้อกลุ่มเอที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจตามมาด้วยภาวะแทรกซ้อนภายหลัง เช่น ไข้รูมาติกซึ่งอาจกระทบลิ้นหัวใจ และไตอักเสบ นี่เป็นเหตุผลที่คออักเสบในเด็กควรได้รับการตรวจโดยแพทย์ ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง
2. สเตรปโตค็อกคัส นิวโมเนีย (Streptococcus pneumoniae) หรือเชื้อนิวโมคอคคัส เป็นสาเหตุสำคัญของปอดอักเสบ หูชั้นกลางอักเสบ ไซนัสอักเสบ และในบางรายอาจเกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดหรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบ กลุ่มเสี่ยงคือเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคเรื้อรัง ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับที่มักต้องไปอยู่ในจุดพักชั่วคราวช่วงน้ำท่วม ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัส ผู้สูงอายุและผู้มีโรคประจำตัวสามารถปรึกษาแพทย์ได้
สเตรปโตค็อกคัสกลุ่มอื่น เช่น กลุ่มบี มีความสำคัญในหญิงตั้งครรภ์และทารกแรกเกิด หญิงตั้งครรภ์ที่อยู่ในพื้นที่น้ำท่วมควรไปฝากครรภ์ตามนัดให้ได้ และแจ้งแพทย์หากมีไข้หรือมีอาการผิดปกติ
สเตรปโตค็อกคัสแพร่จาก คนสู่คน เป็นหลัก ไม่ได้มาจากน้ำท่วมโดยตรงเหมือนเชื้อที่มากับน้ำเสียบางชนิด แต่สภาพหลังน้ำท่วมทำให้การแพร่จากคนสู่คนเกิดง่ายขึ้นอย่างมาก ผ่านเส้นทางต่อไปนี้
ในจุดพักชั่วคราว คนหลายสิบหรือหลายร้อยคนนอนใกล้กัน กินข้าวร่วมกัน และใช้ห้องน้ำรวม ผู้ที่มีเชื้อในลำคอสามารถแพร่ผ่านละอองน้ำลายไปยังคนรอบข้างได้ เด็กที่เล่นด้วยกันทั้งวันยิ่งมีโอกาสติดง่าย
WHO และ CDC เตือนว่าบาดแผลเป็นปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยในช่วงทำความสะอาดหลังน้ำท่วม ทั้งจากตะปู สังกะสี เศษแก้ว และกิ่งไม้ แผลที่สัมผัสน้ำสกปรกหรือโคลนเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียหลายชนิด รวมถึงสเตรปโตค็อกคัสกลุ่มเอและสแตฟิโลค็อกคัสที่อาศัยอยู่บนผิวหนังตามปกติ เชื้อเหล่านี้ใช้รอยแผลเป็นประตูเข้าสู่ผิวหนังชั้นลึก
แผลพุพองในเด็กติดต่อได้ง่ายผ่านการสัมผัสโดยตรง ผ้าเช็ดตัว ผ้าห่ม และเสื้อผ้าที่ใช้ร่วมกัน รวมถึงแก้วน้ำและช้อนที่ไม่ได้ล้างให้สะอาด อาจมีส่วนในการส่งต่อเชื้อได้ แม้จะไม่ใช่เส้นทางหลักเท่าละอองและการสัมผัสโดยตรง
การรักษาการติดเชื้อสเตรปโตค็อกคัสมักใช้ยาปฏิชีวนะ ซึ่งต้อง สั่งโดยแพทย์ และควรใช้ตามที่แพทย์กำหนดจนครบ ไม่ควรแบ่งยากันกินหรือใช้ยาที่เหลือจากครั้งก่อน และผู้ที่ลุยน้ำแล้วมีไข้สูง ปวดกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะน่อง ควรแจ้งแพทย์เรื่องการสัมผัสน้ำท่วม เพื่อให้แพทย์พิจารณาโรคเลปโตสไปโรซิส หรือโรคฉี่หนูร่วมด้วย
เนื่องจากเชื้อสเตรปโตค็อกคัสแพร่ผ่านคนเป็นหลัก การฆ่าเชื้อพื้นผิวจึงเป็นมาตรการเสริม ไม่ใช่มาตรการหลัก แต่ก็มีจุดที่ควรจัดการให้ดีเพราะมีโอกาสปนเปื้อนน้ำลาย น้ำมูก หรือของเหลวจากแผล และยังเป็นจุดที่น้ำท่วมทิ้งแบคทีเรียและเชื้อราอื่นๆ ไว้ด้วย
ด้านสุขภาพ เนื้อเยื่ออักเสบที่ขาอาจทำให้ต้องนอนโรงพยาบาลเพื่อรับยาทางหลอดเลือด คออักเสบในเด็กทำให้ไข้สูง กินไม่ได้หลายวัน และถ้ารักษาไม่เหมาะสมอาจมีภาวะแทรกซ้อนภายหลัง
ด้านรายได้ คนที่ต้องนอนโรงพยาบาลหรือเดินไม่ได้เพราะขาบวม หยุดงานในช่วงที่ต้องซ่อมบ้านและหารายได้กลับคืน ผู้ปกครองต้องหยุดงานดูแลลูกที่ป่วย
ด้านเวลา โรงเรียนที่ใช้เป็นจุดพักชั่วคราวต้องเตรียมอาคารให้พร้อมก่อนเปิดเรียน ถ้ามีเด็กป่วยต่อเนื่อง การเรียนการสอนก็สะดุด
ด้านความเชื่อมั่น รีสอร์ตและเรือนแพที่จะเปิดรับนักท่องเที่ยวอีกครั้งต้องสื่อสารได้ว่าพื้นที่ผ่านการทำความสะอาดและฆ่าเชื้ออย่างเป็นระบบ ผู้ปกครองก็ต้องการความมั่นใจก่อนส่งลูกกลับไปโรงเรียน
ล้างแผลด้วยน้ำท่วมหรือน้ำไม่สะอาด ทำให้เชื้อเข้าแผลมากขึ้น ควรใช้น้ำสะอาดและสบู่ แล้วปิดแผลด้วยผ้าสะอาด
ปล่อยแผลเล็กไว้ไม่ดูแล เพราะคิดว่าแค่รอยถลอก แต่การติดเชื้อที่ผิวหนังมักเริ่มจากแผลเล็กๆ ที่สัมผัสน้ำสกปรกซ้ำๆ
ซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง อาจไม่ตรงกับเชื้อ ใช้ไม่ครบ และเพิ่มปัญหาเชื้อดื้อยา ควรให้แพทย์ประเมิน
เช็ดโต๊ะในจุดพักด้วยผ้าผืนเดียวทั้งวัน ผ้าที่ชื้นกลายเป็นตัวกระจายเชื้อไปทั่วพื้นที่
ฉีดน้ำหอมดับกลิ่นในอาคารที่น้ำเพิ่งลด กลิ่นดีขึ้น แต่คราบน้ำเสียและเชื้อที่ติดอยู่บนพื้นผิวยังอยู่ครบ
พ่นน้ำยาก่อนล้างโคลน โคลนและคราบอินทรีย์ทำให้น้ำยาสัมผัสพื้นผิวได้ไม่ดี ต้องล้างก่อนเสมอ
เมื่อผู้ป่วยได้รับการรักษาจากแพทย์แล้ว และบ้านหรืออาคารผ่านการขนโคลนและล้างทำความสะอาดแล้ว บริการพ่นฆ่าเชื้อของ World Health Disinfection (WHD) เป็นขั้นตอนเสริมที่ช่วยลดเชื้อบนพื้นผิวในพื้นที่ที่คนจำนวนมากใช้ร่วมกัน ตามข้อมูลบริการ ทีมช่างเทคนิคที่ผ่านการฝึกอบรมจะพ่นน้ำยาและ/หรือพ่นละอองฝอยด้วยระบบ ULV (Ultra Low Volume) ให้น้ำยากระจายทั่วห้องเรียน โรงอาหาร ห้องน้ำ และห้องพัก
น้ำยาที่ใช้คือ CHEMGENE HLD4H น้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์จากสหราชอาณาจักร มีส่วนประกอบของ Benzalkonium Chloride และ Didecyldimethylammonium Chloride ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์และบริการ ระบุว่าฆ่าเชื้อโรคได้หลากหลายสายพันธุ์ ครอบคลุมแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา โดยรายชื่อที่ระบุบนหน้าเว็บไซต์ได้แก่ SARS-CoV-2 (โควิด-19) Human Coronavirus 229E RSV ไข้หวัดใหญ่ H1N1 และ H5N1 HIV โนโรไวรัส ไวรัสโรคมือเท้าปาก วัคซิเนียไวรัส มัยโคแบคทีเรีย ซัลโมเนลลา เชื้อไอกรน (Bordetella pertussis) แบคทีเรียทั่วไป และเชื้อรา หน้าบริการระบุประสิทธิภาพ 99.99% ส่วนหน้าผลิตภัณฑ์ระบุ 99.85% ต่อเชื้อโควิด-19 ภายใน 1 นาที และกล่าวถึงกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล NHS England และมาตรฐาน EN 14476:2013+A2:2019
ข้อมูลนี้น่าสนใจสำหรับจุดพักชั่วคราวและโรงเรียน เพราะเชื้อทางเดินหายใจหลายชนิดที่มักระบาดในที่แออัด เช่น RSV ไข้หวัดใหญ่ และเชื้อไอกรน อยู่ในรายชื่อที่ผลิตภัณฑ์ระบุไว้
ความตรงไปตรงมาเรื่องสเตรปโตค็อกคัส รายชื่อบนหน้าเว็บไซต์ของ WHD ไม่ได้ระบุ Streptococcus โดยตรง เราจึงไม่กล่าวอ้างว่ามีผลทดสอบการฆ่าเชื้อสเตรปโตค็อกคัสโดยเฉพาะ สิ่งที่บอกได้คือเชื้อนี้อยู่ในกลุ่มแบคทีเรีย ซึ่งผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุม และ WHO กับ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดก่อนแล้วจึงฆ่าเชื้อพื้นผิวที่ปนเปื้อนจากน้ำท่วม หากหน่วยงานของคุณต้องการเอกสารผลทดสอบสำหรับเชื้อชนิดนี้ สามารถสอบถามทีม WHD ได้
ที่สำคัญที่สุดคือ การพ่นฆ่าเชื้อไม่ได้แทนการดูแลแผล การล้างมือ หรือการรักษาโดยแพทย์ เชื้อสเตรปโตค็อกคัสแพร่ผ่านคนเป็นหลัก การป้องกันที่ได้ผลจึงต้องทำหลายชั้นพร้อมกัน
ตามข้อมูลบริการ ลูกค้าจะได้รับสเปรย์ CHEMGENE และทิชชูเปียก WELLGIENIC เป็นของแถม และสามารถออกใบกำกับภาษีได้ ลูกค้าของ WHD มีทั้งโรงพยาบาล โรงเรียน ห้างสรรพสินค้า สนามบิน สำนักงาน สายการบิน ธนาคาร และอาคารที่พักอาศัย สำหรับห้องพักริมน้ำที่ยังมีกลิ่นอับ อาจพิจารณา บริการอบโอโซนในที่พักอาศัย เป็นบริการเสริม โดยทำในห้องที่ไม่มีคนอยู่และระบายอากาศก่อนกลับเข้าห้อง
นี่เป็นกรณีตัวอย่างเพื่ออธิบายแนวทาง ไม่ใช่รีวิวจากลูกค้าจริง
คุณฝน ดูแลรีสอร์ตเล็กริมน้ำในลุ่มแม่กลอง น้ำเข้าห้องพักแถวล่างสุดและห้องอาหาร ระหว่างเก็บกวาด พนักงานสองคนมีแผลจากเศษไม้และสังกะสี คุณฝนให้ทุกคนสวมถุงมือหนาและรองเท้าบูท จัดชุดทำแผลไว้ในห้องพนักงาน และพาคนที่แผลบวมแดงไปพบแพทย์ทันที
เมื่อขนโคลนและล้างพื้นเสร็จ คุณฝนนัดทีมพ่นฆ่าเชื้อเข้ามาทำห้องพักแถวล่าง ห้องอาหาร ครัว ห้องน้ำ และทางเดินริมน้ำ ระหว่างนั้นให้พนักงานออกจากพื้นที่และกลับเข้าตามเวลาที่ช่างแจ้ง จากนั้นจึงเช็ดพื้นผิวที่สัมผัสอาหารอีกครั้งก่อนเปิดครัว สิ่งที่คุณฝนได้คือขั้นตอนการฟื้นฟูที่อธิบายให้แขกฟังได้ และพนักงานที่รู้ว่าแผลเล็กๆ ระหว่างทำงานต้องดูแลทันที
ถาม: เชื้อสเตรปโตค็อกคัสมากับน้ำท่วมใช่หรือไม่
ตอบ: ไม่ได้มากับน้ำท่วมโดยตรงเป็นหลัก เชื้อนี้แพร่จากคนสู่คน แต่ความแออัดในจุดพักและบาดแผลระหว่างเก็บกวาดทำให้มีโอกาสติดเชื้อมากขึ้น
ถาม: เจ็บคอแบบไหนควรไปหาหมอ
ตอบ: เจ็บคอเฉียบพลันร่วมกับไข้ ต่อมทอนซิลบวมหรือมีจุดหนอง ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต โดยเฉพาะในเด็ก และทันทีหากกลืนไม่ได้หรือหายใจลำบาก
ถาม: น้ำยา CHEMGENE ฆ่าสเตรปโตค็อกคัสได้หรือไม่
ตอบ: รายชื่อบนหน้าเว็บไซต์ของ WHD ไม่ได้ระบุ Streptococcus โดยตรง ผลิตภัณฑ์ระบุว่าครอบคลุมแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อราหลากหลายสายพันธุ์ ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ หากต้องการเอกสารผลทดสอบเฉพาะเชื้อนี้ สอบถามทีม WHD ได้
ถาม: พ่นฆ่าเชื้อแล้วไม่ต้องทำแผลหรือใส่หน้ากากใช่ไหม
ตอบ: ไม่ใช่ การพ่นเป็นมาตรการเสริมสำหรับพื้นผิว การดูแลแผล การล้างมือ การปิดปากเวลาไอจาม และการพบแพทย์ยังจำเป็นทั้งหมด
ถาม: ระหว่างพ่นต้องออกจากอาคารไหม
ตอบ: ต้องออกจากพื้นที่ที่พ่น และกลับเข้าตามเวลาที่ช่างแจ้ง ตามข้อมูลบริการโดยทั่วไปประมาณ 30 นาที
ถาม: พ่นแล้วจะไม่มีสารตกค้างเลยใช่ไหม
ตอบ: เราไม่กล่าวอ้างเช่นนั้น ควรทำตามคำแนะนำของช่าง และเช็ดพื้นผิวที่สัมผัสอาหารก่อนใช้งาน
ฟื้นฟูโรงเรียน บ้าน และรีสอร์ตในกาญจนบุรีหลังน้ำลด อย่างเป็นขั้นตอน
จองบริการพ่นฆ่าเชื้อกับ WHDโทร 065-556-6294 · LINE @whd268
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการป้องกัน ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ผู้ที่มีแผลบวมแดง มีไข้ เจ็บคอรุนแรง หรือหายใจลำบาก ควรพบแพทย์ทันที
#สเตรปโตค็อกคัส #Streptococcus #พ่นฆ่าเชื้อ #บริการพ่นฆ่าเชื้อ #ฆ่าเชื้อหลังน้ำลด #เชื้อโรคหลังน้ำท่วม #Chemgene #น้ำท่วมกาญจนบุรี #แผลติดเชื้อหลังน้ำท่วม
คำค้นหา: พ่นฆ่าเชื้อ สเตรปโตค็อกคัส, สเตรปโตค็อกคัส Streptococcus, คออักเสบหลังน้ำท่วม, แผลติดเชื้อหลังน้ำท่วม, เนื้อเยื่ออักเสบ, น้ำท่วมกาญจนบุรี 2569, แม่กลองล้นตลิ่ง, พ่นฆ่าเชื้อหลังน้ำลด, บริการพ่นฆ่าเชื้อ กาญจนบุรี, CHEMGENE HLD4H