เรื่องเล่าจากสถานการณ์จริงที่พบบ่อย: ศาลาการเปรียญริมแม่น้ำยมที่สุโขทัย

(เรื่องเล่าจากสถานการณ์จริงที่พบบ่อย ตัวละครและรายละเอียดเป็นกรณีตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพ)

ป้าศรีเป็นกรรมการวัดของวัดประจำหมู่บ้านแห่งหนึ่งริมแม่น้ำยม จังหวัดสุโขทัย วัดนี้ตั้งอยู่บนเนินสูงกว่าบ้านเรือนรอบข้างเล็กน้อย เมื่อแม่น้ำยมล้นตลิ่ง บ้านในหมู่บ้านหลายสิบหลังจมน้ำถึงหน้าต่าง ชาวบ้านจึงอพยพมาอยู่ที่ศาลาการเปรียญ ซึ่งเป็นอาคารไม้ยกพื้นหลังใหญ่ พร้อมกับข้าวของที่คว้าติดมือมาได้ ทั้งเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียงสองสามคน และสุนัขแมวของแต่ละบ้าน

ในช่วงสองสัปดาห์นั้น ศาลาหลังเดียวต้องรองรับคนราวร้อยกว่าคน ทุกคนปูเสื่อนอนเรียงกันบนพื้นไม้ ใช้ห้องน้ำของวัดซึ่งมีเพียงไม่กี่ห้อง โรงครัวทำอาหารวันละสามมื้อจากของบริจาค น้ำฝนสาดเข้าด้านข้างศาลาเกือบทุกคืน ผ้าห่มและเสื่อชื้นอยู่ตลอดเวลา แต่ไม่มีใครบ่น เพราะทุกคนรู้ว่าที่นี่ดีที่สุดแล้วในยามนั้น

ปลายสัปดาห์แรก เด็กหลายคนเริ่มไอและมีน้ำมูก ไม่กี่วันต่อมาผู้ใหญ่ก็เป็นตาม ผู้สูงอายุสองคนมีไข้ต้องส่งตัวไปโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล มีช่วงหนึ่งที่หลายครอบครัวท้องเสียพร้อมกันหลังกินอาหารที่วางไว้นานในวันที่อากาศร้อนชื้น ส่วนเด็กที่ลงเล่นน้ำก็มีอาการตาแดงและผื่นคันตามขา อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต้องวิ่งวุ่นแจกยาและพาคนไปพบแพทย์

เมื่อน้ำลดและชาวบ้านทยอยกลับบ้าน ศาลาการเปรียญก็ถูกทิ้งไว้ในสภาพที่ป้าศรีไม่เคยเห็นมาก่อน พื้นไม้มีคราบโคลน ร่องไม้มีเศษอาหาร เสื่อและเบาะรองนั่งของวัดขึ้นจุดดำ กลิ่นอับชื้นปนกลิ่นปัสสาวะสัตว์ลอยอยู่ทั่วอาคาร ห้องน้ำมีกลิ่นรุนแรง และโรงครัวมีคราบมันกับกลิ่นเปรี้ยว ในขณะที่อีกไม่กี่สัปดาห์ก็จะถึงเทศกาลออกพรรษาและงานทอดกฐิน ซึ่งญาติโยมจากหลายหมู่บ้านจะมาร่วมงานกันเต็มศาลา

ป้าศรีและกรรมการวัดช่วยกันขัดล้างอยู่หลายวัน แต่กลิ่นอับก็ยังไม่หมด พระภิกษุที่ต้องลงศาลาทำวัตรเช้าเย็นบางรูปเริ่มไอเรื้อรัง คำถามที่วนอยู่ในใจทุกคนคือ จะทำอย่างไรให้ศาลาที่เป็นศูนย์รวมใจของหมู่บ้าน กลับมาสะอาดและปลอดภัยพอที่จะให้เด็กและคนแก่มานั่งทำบุญได้อย่างสบายใจอีกครั้ง

ทำไมศูนย์พักพิงที่แออัดจึงเป็นจุดเสี่ยงของโรคระบาด

ศูนย์พักพิงชั่วคราวในวัด โรงเรียน หรือหอประชุม มีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างซ้อนกัน คือ คนจำนวนมากอยู่ใกล้ชิดกันตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง การระบายอากาศไม่เพียงพอ ความชื้นสูงจากฝนและน้ำรอบอาคาร ห้องน้ำไม่พอต่อจำนวนคน น้ำสะอาดและสบู่มีจำกัด อาหารปรุงจำนวนมากและบางครั้งวางไว้นาน ร่างกายของผู้ประสบภัยอ่อนล้าจากการนอนไม่พอและความเครียด และยังมีสัตว์เลี้ยงอยู่รวมกับคน สภาพเช่นนี้เอื้อให้โรคหลายกลุ่มแพร่ได้เร็ว

โรคที่มักพบในศูนย์พักพิงช่วงน้ำท่วม

• โรคระบบทางเดินหายใจ เช่น ไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ และการติดเชื้อทางเดินหายใจจากไวรัสอื่น แพร่ผ่านละอองจากการไอจามและการพูดคุยในระยะใกล้ รวมถึงการสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อน เช่น ราวบันได แก้วน้ำที่ใช้ร่วมกัน และเสื่อ อาการคือไข้ ไอ เจ็บคอ น้ำมูก ปวดเมื่อยตามตัว
• โรคระบบทางเดินอาหาร เช่น อุจจาระร่วง อาหารเป็นพิษ จากอาหารและน้ำที่ปนเปื้อน หรือมือที่ไม่ได้ล้างหลังเข้าห้องน้ำ ไวรัสลำไส้บางชนิดติดต่อง่ายมากผ่านพื้นผิวในห้องน้ำและโรงครัว อาการคือท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ซึ่งอันตรายต่อเด็กเล็กและผู้สูงอายุเพราะเสี่ยงขาดน้ำ
• โรคตาแดง ติดต่อผ่านมือที่สัมผัสน้ำตาหรือขี้ตา และของใช้ร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดหน้า ผ้าขนหนู หมอน
• โรคผิวหนังและน้ำกัดเท้า จากการแช่น้ำนาน ผิวที่อับชื้น และเชื้อราตามซอกนิ้ว
• โรคเลปโตสไปโรซิส (ฉี่หนู) สำหรับผู้ที่ลุยน้ำกลับไปดูบ้านบ่อย ๆ อาการคือไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่อง ตาแดง ต้องรีบพบแพทย์
• อาการภูมิแพ้และหอบหืดกำเริบ จากสปอร์เชื้อราที่ขึ้นบนเสื่อ ผ้าห่ม เบาะ และพื้นไม้ที่ชื้น

ใครในศูนย์พักพิงเปราะบางที่สุด

กลุ่มที่ต้องดูแลเป็นพิเศษคือ ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ป่วยติดเตียงที่นอนอยู่กับพื้น เด็กเล็กและทารกที่ภูมิคุ้มกันยังไม่สมบูรณ์และมักเอามือเข้าปาก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไต โรคปอด ผู้ที่ขาดยาประจำตัวเพราะหนีน้ำมาไม่ทัน ผู้พิการ และพระภิกษุสามเณรสูงอายุที่ต้องอยู่ประจำในวัด ทั้งนี้พระสงฆ์และอาสาสมัครที่ดูแลศูนย์ก็มีความเสี่ยงสูง เพราะต้องพบปะผู้คนจำนวนมากทุกวัน

เชื้อโรคไม่ได้จากไปพร้อมกับผู้อพยพ

หลังศูนย์พักพิงปิดลง เชื้อโรคและสารก่อภูมิแพ้ยังคงค้างอยู่ในพื้นที่ บนพื้นไม้ที่มีร่อง ในเสื่อและเบาะที่ชื้น ในห้องน้ำที่ใช้งานหนัก ในโรงครัวที่มีเศษอาหาร และในอากาศที่อับชื้นของอาคาร ความชื้นหลังน้ำท่วมทำให้เชื้อราเติบโตอย่างรวดเร็ว องค์การอนามัยโลกและ CDC แนะนำให้ทำความสะอาดและทำให้พื้นที่ที่เปียกแห้งภายใน 24–48 ชั่วโมงเพื่อจำกัดเชื้อรา ซึ่งในศูนย์พักพิงที่มีคนอยู่ตลอดเวลา แทบเป็นไปไม่ได้ ดังนั้นการฟื้นฟูหลังปิดศูนย์จึงต้องทำอย่างจริงจัง ก่อนที่พื้นที่จะกลับมาใช้จัดงานบุญ ประชุมหมู่บ้าน หรือเป็นห้องเรียน

ข้อควรจำ: ผู้ที่มีไข้สูง ไอมาก หายใจลำบาก ท้องเสียรุนแรง หรือมีอาการสงสัยโรคฉี่หนู ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขโดยเร็ว การอบโอโซนเป็นการจัดการพื้นที่ ไม่ใช่การรักษาโรค และไม่ได้แทนการล้างมือ การแยกผู้ป่วย หรือการจัดการอาหารและน้ำดื่มที่สะอาด

ผลกระทบเมื่อพื้นที่ส่วนรวมไม่ได้รับการฟื้นฟูอย่างถูกวิธี

1. สุขภาพของชุมชนทั้งหมู่บ้าน

วัดและศาลาเป็นพื้นที่ที่คนทั้งชุมชนใช้ร่วมกัน หากยังมีเชื้อราและเชื้อโรคค้างอยู่ ผู้ที่มาร่วมงานบุญ ประชุม หรือเรียนหนังสือ ก็มีโอกาสได้รับผลกระทบ ผู้สูงอายุที่มานั่งฟังธรรมนาน ๆ บนพื้นศาลาจะสัมผัสกับอากาศอับชื้นโดยตรง เด็กที่วิ่งเล่นในลานวัดและนั่งกับพื้นก็มีโอกาสสัมผัสเชื้อได้ง่าย การระบาดเล็ก ๆ ที่เริ่มในศูนย์พักพิงอาจลุกลามกลับเข้าสู่หมู่บ้านทั้งหมู่บ้าน

2. ค่าใช้จ่ายที่วัดและชุมชนต้องแบกรับ

วัดส่วนใหญ่ดูแลอาคารด้วยเงินบริจาค หากปล่อยให้เชื้อรากัดกินพื้นไม้ เสา ผ้าม่าน เบาะรองนั่ง และตู้พระธรรม ค่าซ่อมแซมหรือเปลี่ยนใหม่ในภายหลังจะสูงกว่าการฟื้นฟูตั้งแต่ต้นหลายเท่า อุปกรณ์ส่วนรวม เช่น เสื่อ ผ้าห่ม เต็นท์ โต๊ะเก้าอี้ ที่ขึ้นราจนใช้ไม่ได้ ก็ต้องจัดหาใหม่ทั้งหมดก่อนถึงงานใหญ่ประจำปี

3. เวลาและงานบุญที่ต้องเลื่อนออกไป

ช่วงหลังน้ำท่วมมักตรงกับช่วงออกพรรษาและเทศกาลกฐิน ซึ่งเป็นงานสำคัญที่วางแผนกันไว้ล่วงหน้า หากศาลายังใช้ไม่ได้ วัดอาจต้องเลื่อนงานหรือย้ายไปจัดในเต็นท์ โรงเรียนที่ใช้เป็นศูนย์พักพิงก็อาจต้องเลื่อนวันเปิดเรียน ส่วนหอประชุมของ อบต. หรือเทศบาลก็ใช้ประชุมหรือให้บริการประชาชนไม่ได้

4. ความศรัทธาและความเชื่อมั่นของญาติโยม

วัดเป็นที่พึ่งทางใจ ญาติโยมคาดหวังว่าจะได้มาในสถานที่สงบ สะอาด และปลอดภัย หากเข้ามาแล้วได้กลิ่นอับ เห็นคราบรา หรือได้ยินว่ามีคนป่วยหลังมาร่วมงาน ความรู้สึกก็ย่อมไม่ดี และบางครอบครัวที่มีเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุอาจเลือกไม่มาร่วมงาน

5. ภาระของครอบครัวผู้ประสบภัย

ครอบครัวที่เพิ่งผ่านน้ำท่วมมีภาระมากพออยู่แล้ว ทั้งซ่อมบ้าน ทำความสะอาด และหารายได้ หากมีคนในบ้านป่วยจากโรคที่ติดมาจากศูนย์พักพิง หรือจากการกลับไปใช้พื้นที่ส่วนรวมที่ยังไม่สะอาด ก็เท่ากับซ้ำเติมทั้งเงินและเวลา การดูแลพื้นที่ส่วนรวมให้ดีจึงเป็นการช่วยเหลือชาวบ้านทางอ้อมที่สำคัญมาก

ทำไมการทำความสะอาดแบบที่ทำกันทั่วไป จึงยังไม่พอสำหรับศาลาและศูนย์พักพิง

• กวาดถูพื้นด้วยน้ำเปล่าหรือน้ำยาถูพื้น ทำให้พื้นดูสะอาด แต่พื้นไม้เก่ามีร่องและรอยต่อมากมาย เศษอาหาร ปัสสาวะสัตว์ และความชื้นซึมลงไปในร่อง ซึ่งไม้ถูพื้นเข้าไม่ถึง
• ราดน้ำยาฟอกขาวเข้มข้น อาจทำให้พื้นไม้และสีเสาเสียหาย และไอระเหยคลอรีนในอาคารที่ระบายอากาศไม่ดีทำให้แสบตาแสบจมูก โดยเฉพาะพระภิกษุสูงอายุและผู้ที่เป็นหอบหืด นอกจากนี้น้ำยาฟอกขาวไม่ซึมเข้าไปในเสื่อ เบาะ และผ้าที่หนา และห้ามผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำที่มีกรดหรือแอมโมเนียเด็ดขาด
• นำเสื่อและเบาะไปตากแดดอย่างเดียว แสงแดดช่วยได้บ้าง แต่ในฤดูฝนมักตากไม่แห้งสนิท และด้านในของเบาะหนายังชื้นอยู่ พอนำกลับเข้ามาก็ขึ้นราใหม่
• จุดธูป กำยาน หรือฉีดน้ำหอมกลบกลิ่น กลิ่นหอมกลบกลิ่นอับได้ชั่วคราว แต่ไม่ได้จัดการเชื้อ และควันธูปในอาคารปิดยังเพิ่มสิ่งระคายเคืองต่อทางเดินหายใจอีกด้วย
• เปิดประตูหน้าต่างทิ้งไว้แล้วรอให้แห้งเอง ในช่วงฝนตกต่อเนื่อง อากาศภายนอกก็ชื้นไม่แพ้กัน พื้นที่จึงแห้งช้า และเชื้อรามีเวลาเติบโตต่อ
• ทาสีทับคราบราบนผนังและเพดาน คราบหายไปเพียงไม่นาน แล้วก็ปรากฏขึ้นมาใหม่ พร้อมกับสีที่ลอกล่อน
• ทำความสะอาดเฉพาะจุดที่มองเห็น พื้นที่อย่างใต้ธรรมาสน์ หลังตู้พระธรรม ใต้หลังคา ห้องเก็บของ และมุมมืดของกุฏิ มักถูกมองข้าม ทั้งที่เป็นจุดสะสมความชื้นและเชื้อมากที่สุด

พื้นที่ส่วนรวมขนาดใหญ่ที่มีคนใช้งานหนักจึงต้องการทั้งการทำความสะอาดอย่างละเอียด การทำให้แห้ง และขั้นตอนที่เข้าถึงอากาศและซอกมุมทั้งหมดของอาคาร

บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อจาก WHD สำหรับวัด ศาลา และศูนย์พักพิง

World Health Disinfection (WHD) ให้บริการ อบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัยและอาคาร สำหรับบ้าน คอนโด โรงแรม สำนักงาน โรงงาน โรงเรียน และโรงพยาบาล รวมถึงอาคารส่วนรวมของชุมชน สำหรับวัดและศูนย์พักพิง การอบโอโซนเหมาะกับสองช่วงเวลา คือ หลังปิดศูนย์พักพิง เมื่อผู้อพยพกลับบ้านหมดแล้ว และ ระหว่างเปิดศูนย์แบบหมุนเวียนโซน ในกรณีที่มีอาคารหลายหลัง โดยย้ายคนทั้งหมดไปพักอาคารอื่นชั่วคราว แล้วอบเฉพาะอาคารที่ว่าง เช่น ห้องน้ำ โรงครัว หรือห้องเก็บของบริจาค ทั้งนี้ต้องทำหลังจากขนโคลน ล้างทำความสะอาด และทำให้พื้นที่แห้งแล้ว การอบโอโซนไม่ได้มาแทนการทำความสะอาด การทำให้แห้ง หรือการรักษาพยาบาล

โอโซนช่วยอย่างไร

โอโซน (O₃) เป็นก๊าซที่ออกซิไดซ์ได้แรง เมื่อกระจายทั่วอาคารที่ปิด จะเข้าไปทำลายโครงสร้างเซลล์ของไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา และแตกโมเลกุลของสารก่อกลิ่น เช่น กลิ่นอับ กลิ่นปัสสาวะสัตว์ และกลิ่นโคลน จากนั้นสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน (O₂) ไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างบนพื้นไม้ พระพุทธรูป ธรรมาสน์ หรือตู้พระธรรม และเพราะเป็นก๊าซ จึงเข้าถึงร่องพื้นไม้ ใต้ธรรมาสน์ หลังตู้ ใต้หลังคา และมุมมืดที่ผ้าเช็ดเข้าไม่ถึง

ตามผลทดสอบที่บริษัทได้รับรอง บริการของ WHD ผ่านการทดสอบและรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และ Intertek (สหราชอาณาจักร) ว่ากำจัดไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อราได้ 99.99% ดูรายละเอียดได้ที่ เอกสารรับรอง

ขั้นตอนการอบโอโซนพื้นที่ส่วนรวม

1. ประสานงานและสำรวจ ทีมงานพูดคุยกับเจ้าอาวาส กรรมการวัด หรือผู้รับผิดชอบศูนย์ สำรวจอาคารทั้งหมด เช่น ศาลาการเปรียญ อุโบสถ กุฏิ โรงครัว ห้องน้ำ ห้องเก็บของบริจาค แล้วแบ่งเป็นโซน
2. เตรียมพื้นที่ ย้ายทุกคนออกจากโซน รวมถึงพระภิกษุสามเณรที่อยู่ในอาคารนั้น นำสุนัข แมว นก ปลา และต้นไม้ในกระถางออก ปิดประตูหน้าต่าง และเปิดตู้หรือห้องย่อยตามคำแนะนำ
3. ปล่อยโอโซน เครื่องผลิตโอโซนเติมก๊าซให้ทั่วอาคารที่ปิด
4. ระยะสัมผัส ปล่อยให้โอโซนทำปฏิกิริยาตามเวลาที่กำหนด โดยทั่วไปประมาณ 30 นาทีต่อโซน อาคารใหญ่อาจแบ่งเป็นหลายโซน
5. พักและระบายอากาศ รอให้โอโซนสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน แล้วเปิดประตูหน้าต่างระบายอากาศ ก่อนให้ทุกคนกลับเข้าใช้ตามที่ทีมงานแจ้ง
6. ส่งมอบและแนะนำ ทีมงานสรุปงานและแนะนำการดูแลความชื้นและความสะอาดต่อเนื่อง

ความปลอดภัยเป็นเรื่องที่ต่อรองไม่ได้: การอบโอโซนต้องทำใน อาคารหรือห้องที่ว่างและปิดสนิทเท่านั้น ห้ามมีคน พระภิกษุ สามเณร สัตว์ หรือต้นไม้อยู่ภายในระหว่างอบ ต้องตรวจทุกห้องย่อยก่อนเริ่ม เพราะในศูนย์พักพิงอาจมีผู้สูงอายุหรือเด็กนอนหลับอยู่ตามมุม และกลับเข้าได้หลังผ่านช่วงพักและระบายอากาศแล้วเท่านั้น

โปรโมชัน: ใช้บริการอบโอโซนตั้งแต่ 15,000 บาทขึ้นไป รับฟรีสเปรย์ฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์ สำหรับดูแลจุดสัมผัสร่วม เช่น ราวบันได ลูกบิดประตูห้องน้ำ และโต๊ะรับบริจาค

10 เหตุผลที่วัดและชุมชนเลือกอบโอโซนกับ WHD หลังปิดศูนย์พักพิง

1. เหมาะกับอาคารส่วนรวมขนาดใหญ่ ก๊าซกระจายได้ทั่วศาลาที่มีเพดานสูงและพื้นที่กว้าง
2. เข้าถึงร่องพื้นไม้และมุมอับ ใต้ธรรมาสน์ หลังตู้พระธรรม ห้องเก็บของ และใต้หลังคา
3. ไม่ทิ้งคราบสารเคมีบนพระพุทธรูปและเครื่องสักการะ โอโซนสลายกลับเป็นออกซิเจน ไม่ต้องเช็ดล้างน้ำยาออกจากของมีค่าทางจิตใจ
4. ลดกลิ่นอับ กลิ่นปัสสาวะสัตว์ และกลิ่นโคลนที่ต้นเหตุ แทนการจุดธูปหรือใช้น้ำหอมกลบกลิ่น อ่านเพิ่มเติมที่ บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อ
5. ช่วยจัดการห้องน้ำและโรงครัวที่ใช้งานหนัก หลังทำความสะอาดแล้ว เพื่อลดเชื้อที่ตกค้างในจุดที่เสี่ยงโรคทางเดินอาหาร
6. มีผลทดสอบรองรับ ตามผลทดสอบที่บริษัทได้รับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และ Intertek (UK) ว่ากำจัดไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อราได้ 99.99%
7. รอบการทำงานรวดเร็ว ประมาณ 30 นาทีต่อโซน เหมาะกับการเตรียมศาลาให้ทันงานออกพรรษาและงานกฐิน
8. แบ่งโซนได้ตามกิจวัตรของวัด วางแผนให้ไม่กระทบเวลาทำวัตรเช้าเย็น และให้พระภิกษุย้ายไปพักอาคารอื่นชั่วคราวได้
9. ทีมงานมืออาชีพที่เข้าใจความละเอียดอ่อนของสถานที่ ดูแลความปลอดภัยและเคารพพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ปรึกษาได้ที่ หน้าบริการอบโอโซนในอาคาร
10. ต่อยอดการดูแลต่อเนื่อง ร่วมกับ น้ำยาฆ่าเชื้อ Chemgene หรือ บริการฆ่าเชื้อโรค สำหรับจุดสัมผัสร่วม พร้อมสเปรย์ฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์ฟรีเมื่อใช้บริการตั้งแต่ 15,000 บาท

กรณีตัวอย่าง: หอประชุมชุมชนที่หาดใหญ่ซึ่งใช้เป็นศูนย์พักพิง

(กรณีตัวอย่างเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่รีวิวจากลูกค้าที่ระบุตัวตน)

คุณหมี เป็นเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นที่รับผิดชอบหอประชุมอเนกประสงค์ของชุมชนแห่งหนึ่งในอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เมื่อฝนตกหนักติดต่อกันหลายวันจนน้ำท่วมเมือง หอประชุมถูกเปิดเป็นศูนย์พักพิงชั่วคราวนานสิบวัน รองรับผู้ประสบภัยหลายสิบครอบครัว มีทั้งเด็ก ผู้สูงอายุ และคนงานต่างถิ่นที่ห้องเช่าจมน้ำ ห้องน้ำหกห้องต้องใช้ร่วมกันทั้งศูนย์ และมุมหนึ่งของหอประชุมถูกใช้เป็นจุดประกอบอาหาร

ระหว่างเปิดศูนย์ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขเข้ามาตรวจเป็นระยะ แยกผู้ที่มีไข้และท้องเสียออกไปพักในห้องเล็กด้านข้าง และตั้งจุดล้างมือพร้อมสบู่ แต่ก็ยังมีผู้ป่วยเป็นไข้หวัดและตาแดงเป็นระยะ เมื่อน้ำลดและศูนย์ปิด หอประชุมมีกลิ่นอับรุนแรง ผ้าม่านขึ้นรา เบาะเก้าอี้พับเปื้อนและชื้น และห้องน้ำมีกลิ่นติดทนแม้ขัดล้างแล้ว

คุณหมีวางแผนฟื้นฟูร่วมกับอาสาสมัคร เริ่มจากขนเสื่อและเครื่องนอนบริจาคที่ชื้นเกินจะเก็บออกไปกำจัด ปลดผ้าม่านไปซัก ขัดพื้นและห้องน้ำ ล้างโรงครัว เปิดพัดลมและเครื่องลดความชื้นจนอาคารแห้ง จากนั้นจึงติดต่อ WHD ให้อบโอโซนหอประชุม ห้องน้ำ และห้องเก็บของบริจาค โดยปิดอาคารทั้งหมด ตรวจทุกห้องว่าไม่มีคนหลงเหลือ และเปิดให้กลับเข้าใช้หลังผ่านช่วงระบายอากาศ

ในกรณีตัวอย่างนี้ หอประชุมกลับมามีอากาศโปร่ง ไม่มีกลิ่นอับค้าง ทันกำหนดประชุมประจำเดือนของชุมชน คุณหมียังเสนอให้จัดทำแผนสำหรับศูนย์พักพิงครั้งต่อไป เช่น กำหนดโซนนอน โซนอาหาร และโซนแยกผู้ป่วยให้ชัด สำรองเสื่อพลาสติกที่ล้างง่ายแทนเสื่อผ้า และวางแผนอบโอโซนห้องน้ำแบบหมุนเวียนระหว่างเปิดศูนย์ โดยย้ายผู้ใช้ไปห้องน้ำอื่นชั่วคราว บทเรียนสำคัญคือ การป้องกันโรคระหว่างเปิดศูนย์ต้องพึ่งการล้างมือ การแยกผู้ป่วย และอาหารที่สะอาดเป็นหลัก ส่วนโอโซนเป็นเครื่องมือเสริมที่ช่วยฟื้นฟูพื้นที่เมื่อว่างแล้ว

เช็กลิสต์ดูแลวัดและศูนย์พักพิง ระหว่างเปิดศูนย์และหลังปิดศูนย์

ระหว่างเปิดศูนย์พักพิง

• จัดโซนนอนให้มีระยะห่าง และกันพื้นที่แยกผู้ที่มีไข้ ไอ หรือท้องเสีย
• ตั้งจุดล้างมือพร้อมสบู่ใกล้ห้องน้ำและโรงครัว และเตือนให้ล้างมือก่อนกินและหลังเข้าห้องน้ำ
• ปรุงอาหารให้สุก กินทันที ไม่วางอาหารทิ้งไว้นาน และใช้น้ำดื่มที่สะอาด
• ทำความสะอาดห้องน้ำและจุดสัมผัสร่วมหลายครั้งต่อวัน
• แยกสัตว์เลี้ยงไว้ในพื้นที่เฉพาะ ไม่ให้นอนปะปนกับคน
• ประสานเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือ อสม. ให้ตรวจเยี่ยมเป็นประจำ และดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังเรื่องยาประจำตัว

หลังปิดศูนย์ ก่อนอบโอโซน

• ขนเสื่อ เครื่องนอน และของบริจาคที่ชื้นหรือเปื้อนออกจากอาคาร คัดแยกสิ่งที่ซักได้และสิ่งที่ต้องทิ้ง
• กวาดโคลน ขัดพื้น ล้างห้องน้ำ และทำความสะอาดโรงครัวให้ทั่ว
• เปิดระบายอากาศ ใช้พัดลมและเครื่องลดความชื้นจนพื้นไม้และผนังแห้ง
• ตรวจหาหนูและร่องรอยของสัตว์ และจัดการตามความเหมาะสม

วันอบโอโซน

• แจ้งพระภิกษุ สามเณร และผู้ที่อาศัยในวัดล่วงหน้า จัดที่พักชั่วคราวในอาคารอื่น
• ตรวจทุกห้องย่อยให้แน่ใจว่าไม่มีคน สัตว์ หรือต้นไม้ แล้วปิดประตูหน้าต่าง
• ติดป้ายห้ามเข้าและให้อาสาสมัครเฝ้าทางเข้าระหว่างอบ
• กลับเข้าหลังทีมงานยืนยันว่าผ่านช่วงพักและระบายอากาศแล้วเท่านั้น

หลังอบโอโซน

• เปิดระบายอากาศเป็นประจำ และหมั่นตรวจจุดที่เคยขึ้นรา
• เก็บเสื่อ เบาะ และผ้าให้แห้งสนิทก่อนเก็บเข้าตู้
• ทำแผนศูนย์พักพิงสำหรับน้ำท่วมครั้งต่อไปร่วมกับชุมชนและหน่วยงานท้องถิ่น
• ผู้ที่ยังมีอาการเจ็บป่วยหลังออกจากศูนย์ ควรพบแพทย์

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการอบโอโซนวัดและศูนย์พักพิง

ถาม: อบโอโซนขณะที่ยังมีผู้อพยพพักอยู่ในศาลาได้ไหม
ตอบ: ไม่ได้เด็ดขาด ต้องย้ายทุกคนออกจากอาคารหรือโซนที่อบ และกลับเข้าได้หลังผ่านช่วงพักและระบายอากาศแล้วเท่านั้น หากต้องอบระหว่างเปิดศูนย์ ต้องมีอาคารสำรองให้ผู้อพยพย้ายไปพักชั่วคราว

ถาม: โอโซนจะทำให้พระพุทธรูป ผ้าไตร หรือตู้พระธรรมเสียหายหรือไม่
ตอบ: ทีมงานจะสำรวจและให้คำแนะนำก่อนเริ่มงาน หากมีวัตถุโบราณหรือของที่ต้องดูแลเป็นพิเศษ ควรแจ้งทีมงานล่วงหน้า เพื่อพิจารณาย้ายหรือจัดการอย่างเหมาะสม

ถาม: อบโอโซนแล้วไม่ต้องขัดล้างพื้นใช่หรือไม่
ตอบ: ไม่ใช่ ต้องขนโคลน ขัดล้าง และทำให้แห้งก่อน โอโซนเป็นขั้นตอนเสริมที่จัดการเชื้อและกลิ่นที่ตกค้างหลังทำความสะอาด

ถาม: ช่วยป้องกันโรคระบาดในศูนย์พักพิงได้หรือไม่
ตอบ: โอโซนช่วยลดเชื้อที่ตกค้างในพื้นที่ที่ว่าง แต่การป้องกันโรคระหว่างที่มีคนอยู่ ต้องพึ่งการล้างมือ การแยกผู้ป่วย อาหารและน้ำที่สะอาด และคำแนะนำของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเป็นหลัก

ถาม: ศาลาใหญ่มาก ใช้เวลานานเท่าไร
ตอบ: รอบการทำงานโดยทั่วไปประมาณ 30 นาทีต่อโซน อาคารขนาดใหญ่อาจแบ่งหลายโซน ทีมงานจะประเมินและวางแผนเวลาให้ไม่กระทบกิจวัตรของวัด

ถาม: หน่วยงานท้องถิ่นหรือโรงเรียนที่ใช้เป็นศูนย์พักพิงใช้บริการได้ไหม
ตอบ: ได้ WHD ให้บริการอาคารหลายประเภท รวมถึงโรงเรียนและอาคารส่วนรวม ติดต่อขอประเมินได้ที่ ติดต่อเรา

คืนศาลาที่สะอาดและปลอดภัย ให้เป็นที่พึ่งของชุมชนอีกครั้ง

ปรึกษา WHD เพื่อวางแผนอบโอโซนวัด ศาลาการเปรียญ และศูนย์พักพิงหลังน้ำท่วม ให้ทันงานบุญและกิจกรรมของชุมชน

ปรึกษาการอบโอโซนพื้นที่ส่วนรวม

โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com

บทความและบริการที่เกี่ยวข้อง

• บริการอบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัยและอาคาร
• น้ำยาฆ่าเชื้อ Chemgene
• บริการทำความสะอาดด้วยโอโซน
• เอกสารรับรอง

แหล่งอ้างอิง

• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
• องค์การอนามัยโลก (WHO) – Fact sheets