Last updated: 30 ก.ย. 2569 | 9 จำนวนผู้เข้าชม |
สำหรับเจ้าของร้านอาหาร ทุกวันที่ร้านปิดคือรายได้ที่หายไป แรงกดดันให้รีบเปิดร้านหลังน้ำลดจึงสูงมาก แต่ครัวที่เพิ่งจมน้ำไม่ใช่ครัวเดิมอีกต่อไป น้ำท่วมอาจทิ้งเชื้อซัลโมเนลลา อีโคไล และแบคทีเรียอื่น ๆ ไว้ตามร่องกระเบื้อง ใต้เคาน์เตอร์ ในท่อระบายน้ำ และในตู้เย็นที่ไฟดับ ถ้าเปิดร้านเร็วเกินไปโดยไม่ได้ฟื้นฟูอย่างถูกลำดับ ความเสี่ยงไม่ได้ตกอยู่กับร้านเพียงร้านเดียว แต่ตกอยู่กับลูกค้าทุกคนที่เดินเข้ามา บทความนี้จะพาไล่ดูว่าเชื้ออะไรที่ต้องระวัง ทำไมการล้างแบบปกติยังไม่พอ ลำดับการเตรียมครัวก่อนเปิดร้านควรเป็นอย่างไร และการอบโอโซนฆ่าเชื้อเข้ามาช่วยตรงไหน
คุณหน่อย เปิดร้านข้าวมันไก่และก๋วยเตี๋ยวไก่ตุ๋นเล็ก ๆ ในย่านตลาดกลางเมืองหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา มาเกือบยี่สิบปี ลูกค้าประจำมีตั้งแต่พนักงานออฟฟิศ นักเรียน ไปจนถึงผู้สูงอายุในชุมชนที่มานั่งกินข้าวเช้าทุกวัน คืนที่ฝนตกหนักต่อเนื่อง น้ำในคลองอู่ตะเภาและท่อระบายน้ำเอ่อขึ้นมาอย่างรวดเร็ว ภายในไม่กี่ชั่วโมง น้ำสีน้ำตาลขุ่นท่วมร้านสูงเกือบถึงขอบเคาน์เตอร์สับไก่ ตู้เย็นแช่ไก่ ถังข้าวสาร ขวดซอส และกล่องบะหมี่ที่เก็บไว้ใต้ชั้นวาง จมอยู่ใต้น้ำเกือบสามวัน ไฟฟ้าดับตลอดช่วงนั้น
พอน้ำลด คุณหน่อยกับลูกชายและลูกจ้างสองคนช่วยกันตักโคลน ขนของเสียทิ้งไปหลายสิบถุง ฉีดน้ำล้างพื้น ขัดเคาน์เตอร์ด้วยน้ำยาล้างจาน และราดน้ำยาฟอกขาวที่พื้นห้องครัว คุณหน่อยตั้งใจว่าจะเปิดร้านให้ได้ภายในวันจันทร์ เพราะเงินทุนหมุนเวียนเริ่มตึง ลูกจ้างก็ต้องการรายได้ แต่เช้าวันเสาร์ก่อนเปิด เมื่อคุณหน่อยเปิดตู้ใต้ซิงก์ล้างจาน กลิ่นอับเหม็นเปรี้ยวลอยออกมาแรงจนต้องปิดทันที ผนังหลังตู้เย็นมีจุดราเขียวดำเป็นแนวยาว และท่อระบายน้ำหน้าร้านยังส่งกลิ่นน้ำครำทุกครั้งที่อากาศร้อน
คำถามที่วนอยู่ในหัวคุณหน่อยคือ ถ้าลูกค้าประจำที่อายุมากกินแล้วท้องเสียขึ้นมา ร้านที่สร้างชื่อมาทั้งชีวิตจะเป็นอย่างไร และจะรู้ได้อย่างไรว่าครัวสะอาดพอแล้วจริง ๆ ภาพแบบนี้เกิดขึ้นกับร้านอาหาร ร้านข้าวแกง ร้านกาแฟ และครัวกลางของโรงแรมในหาดใหญ่ อยุธยา ปทุมธานี อุบลราชธานี และสุโขทัยทุกครั้งที่น้ำท่วมใหญ่ ความตั้งใจของเจ้าของร้านไม่ได้น้อยเลย แต่สิ่งที่ขาดคือลำดับงานที่ถูกต้องและเครื่องมือที่เข้าถึงจุดที่มองไม่เห็น
ซัลโมเนลลาเป็นแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในลำไส้ของคนและสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ปีก สุกร และสัตว์เลื้อยคลาน เชื้อถูกขับออกมากับอุจจาระ จึงพบได้บ่อยในน้ำเสีย ท่อระบายน้ำ และบ่อเกรอะ เมื่อน้ำท่วมไหลผ่านพื้นที่เหล่านี้แล้วเข้าสู่ร้านอาหาร เชื้อจึงถูกพามาเกาะอยู่ตามพื้น ผนัง ขาโต๊ะ ร่องยาแนว และทุกพื้นผิวที่น้ำสัมผัส ร้านที่ขายอาหารประเภทไก่ ไข่ และเนื้อสัตว์อยู่แล้ว ยิ่งต้องระวังเรื่องการปนเปื้อนข้าม เพราะเชื้อจากน้ำท่วมอาจทับซ้อนกับเชื้อที่มากับวัตถุดิบเดิม
จุดเสี่ยงสำคัญในครัวหลังน้ำท่วม ได้แก่ ร่องยาแนวกระเบื้องพื้นและผนัง ใต้และหลังเคาน์เตอร์สเตนเลส ขาตู้และล้อรถเข็น ท่อระบายน้ำและบ่อดักไขมัน ขอบยางประตูตู้เย็นและตู้แช่ ช่องระบายอากาศของตู้เย็น ใต้ซิงก์ล้างจาน เขียงไม้ ชั้นวางไม้ ลังพลาสติกที่มีร่อง และผ้าเช็ดมือที่ยังเปียก จุดเหล่านี้มีทั้งความชื้น เศษอาหาร และความอุ่น ซึ่งเป็นสามปัจจัยที่แบคทีเรียชอบที่สุด นอกจากนี้ อากาศในครัวที่อับชื้นยังพาสปอร์เชื้อราไปตกบนภาชนะและวัตถุดิบที่วางเปิดทิ้งไว้ได้
ผู้ที่ได้รับเชื้อซัลโมเนลลาจากอาหารหรือภาชนะที่ปนเปื้อน มักมีอาการท้องร่วง มีไข้ ปวดเกร็งท้อง คลื่นไส้ อาเจียน โดยทั่วไปเริ่มมีอาการภายในหกชั่วโมงถึงหกวันหลังรับเชื้อ ส่วนใหญ่หายได้เองในไม่กี่วัน แต่ในบางรายอาจขาดน้ำรุนแรงหรือเชื้อลุกลามเข้ากระแสเลือด ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต ผู้ที่มีอาการท้องร่วงรุนแรง ถ่ายเป็นเลือด ไข้สูง หรือมีสัญญาณขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง เวียนศีรษะ ต้องไปพบแพทย์ทันที
กลุ่มที่เสี่ยงเกิดอาการรุนแรง ได้แก่ เด็กเล็กอายุต่ำกว่าห้าปี ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน โรคไต โรคตับ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ซึ่งร้านอาหารในชุมชนส่วนใหญ่มีลูกค้ากลุ่มนี้มาใช้บริการทุกวัน ยิ่งในช่วงหลังน้ำท่วมที่หลายบ้านยังทำอาหารเองไม่ได้ ร้านอาหารจึงกลายเป็นแหล่งอาหารหลักของครอบครัวจำนวนมาก ความรับผิดชอบของร้านจึงยิ่งสูงขึ้น
ข้อควรจำ: เจ้าของร้านหรือพนักงานที่ลุยน้ำขนของ แล้วมีไข้ ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะที่น่อง ตาแดง หรือท้องร่วง ควรหยุดปรุงและเสิร์ฟอาหาร และไปพบแพทย์ทันทีพร้อมแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำท่วม การอบโอโซนเป็นการจัดการสภาพแวดล้อมของร้าน ไม่ใช่การรักษาโรค และไม่ได้ทดแทนหลักสุขาภิบาลอาหาร
อาหารหนึ่งหม้อหรือเขียงหนึ่งอันที่ปนเปื้อน สามารถทำให้ลูกค้าหลายสิบคนป่วยพร้อมกันได้ภายในวันเดียว และพนักงานในครัวซึ่งสัมผัสพื้นผิวเสี่ยงทั้งวันก็มีโอกาสติดเชื้อก่อนใคร เมื่อพนักงานป่วย ก็อาจกลายเป็นผู้แพร่เชื้อต่อผ่านมือโดยไม่รู้ตัว
ร้านที่เพิ่งเสียวัตถุดิบและอุปกรณ์ไปกับน้ำท่วม ไม่มีกำลังพอจะรับความเสียหายรอบที่สอง ถ้าเกิดกรณีลูกค้าอาหารเป็นพิษ ร้านอาจต้องปิดซ้ำ ทิ้งวัตถุดิบล็อตใหม่ทั้งหมด และเสียค่าใช้จ่ายในการทำความสะอาดอีกรอบ รวมถึงค่ารักษาพยาบาลหรือค่าชดเชยที่อาจตามมา ซึ่งหนักกว่าการใช้เวลาเพิ่มอีกไม่กี่วันเพื่อเตรียมครัวให้พร้อม
การต้องปิดร้านครั้งที่สองหลังจากเปิดไปแล้ว เสียเวลามากกว่าการเตรียมให้ดีในครั้งแรกหลายเท่า เพราะต้องเริ่มกระบวนการใหม่ทั้งหมด ทั้งทิ้งของ ล้าง ฆ่าเชื้อ และสร้างความเชื่อมั่นกับลูกค้าอีกครั้ง
ธุรกิจร้านอาหารอยู่ได้ด้วยความไว้ใจ รีวิวเพียงหนึ่งรีวิวที่เขียนว่ากินแล้วท้องเสีย หรือรูปผนังขึ้นราในครัวที่ลูกค้าแอบถ่ายไว้ สามารถแพร่ในกลุ่มเฟซบุ๊กของชุมชนและแอปรีวิวได้ภายในคืนเดียว ชื่อเสียงที่สร้างมายี่สิบปีอาจพังได้ในสัปดาห์เดียว และแพลตฟอร์มส่งอาหารก็ให้ความสำคัญกับคะแนนรีวิวเป็นอย่างมาก
ร้านอาหารขนาดเล็กส่วนใหญ่เป็นธุรกิจครอบครัว รายได้ของร้านคือค่าเทอมลูก ค่ายาของพ่อแม่ และเงินเดือนของลูกจ้างที่ก็เป็นผู้ประสบภัยน้ำท่วมเช่นกัน ความผิดพลาดหนึ่งครั้งจึงไม่ได้กระทบแค่ตัวเจ้าของ แต่กระทบคนอีกหลายครอบครัวที่พึ่งพาร้านนี้อยู่
1. ขัดด้วยน้ำยาล้างจานอย่างเดียว น้ำยาล้างจานช่วยขจัดคราบไขมันและสิ่งสกปรกที่มองเห็น ซึ่งเป็นขั้นตอนแรกที่จำเป็น แต่ไม่ได้ออกแบบมาเพื่อฆ่าเชื้อ พื้นผิวที่ดูสะอาดเงาวับจึงอาจยังมีแบคทีเรียเกาะอยู่
2. ราดน้ำยาฟอกขาวเข้มข้นทั่วครัว คลอรีนเป็นสารฆ่าเชื้อที่ใช้ได้ผลบนพื้นผิวแข็ง แต่ต้องเจือจางตามความเข้มข้นที่เหมาะสมและล้างออกจากพื้นผิวสัมผัสอาหารตามคำแนะนำ การใช้เข้มข้นเกินไปในครัวที่อากาศถ่ายเทน้อยทำให้เกิดไอระคายเคือง และน้ำยาไม่สามารถเข้าถึงอากาศ ช่องหลังตู้ ใต้เคาน์เตอร์ หรือฝ้าเพดานที่ชื้นได้
3. จุดธูปหรือตั้งกาแฟดูดกลิ่น เป็นเพียงการกลบกลิ่น ไม่ได้ลดเชื้อ และควันธูปในครัวยังเพิ่มสิ่งระคายเคืองในอากาศ
4. ทาสีใหม่ทับผนังที่ขึ้นรา ร้านจะดูสวยในวันเปิด แต่ถ้าผนังยังชื้น ราจะผุดกลับมาภายในไม่กี่สัปดาห์ และอาจลอกหลุดลงมาในบริเวณเตรียมอาหาร
5. เก็บวัตถุดิบที่ดูไม่เสียไว้ใช้ต่อ ถุงข้าวสาร ขวดซอส หรืออาหารแห้งที่โดนน้ำท่วม แม้ดูภายนอกไม่เสียหาย อาจปนเปื้อนไปแล้ว การเสียดายของส่วนนี้คือความเสี่ยงที่สูงที่สุดในครัว หลักที่ใช้กันทั่วไปคือ ถ้าไม่แน่ใจ ให้ทิ้ง
สิ่งที่ร้านส่วนใหญ่ขาดไปไม่ใช่ความขยัน แต่เป็นลำดับงานที่ครบถ้วน และเครื่องมือที่เข้าถึงอากาศและซอกมุมที่ผ้าและแปรงไปไม่ถึง
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น (WHD) ให้บริการ อบโอโซนฆ่าเชื้อในที่พักอาศัยและอาคาร ซึ่งครอบคลุมร้านค้า สำนักงาน โรงแรม โรงงาน และอาคารประเภทต่าง ๆ แต่ก่อนจะถึงขั้นตอนอบโอโซน ร้านอาหารต้องผ่านงานพื้นฐานให้ครบก่อนเสมอ ลำดับที่แนะนำมีดังนี้
ก๊าซโอโซน (O3) เป็นตัวออกซิไดซ์ที่แรง เมื่อถูกปล่อยเข้าไปในพื้นที่ปิด จะแพร่กระจายไปทั่วทั้งห้อง ทั้งส่วนที่นั่งรับประทานอาหาร ห้องครัว ห้องเก็บของแห้ง และห้องน้ำ เข้าไปทำลายโครงสร้างเซลล์ของไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อรา รวมทั้งสลายโมเลกุลของกลิ่น จากนั้นจะกลับคืนสภาพเป็นออกซิเจน (O2) จึงไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างบนโต๊ะ เก้าอี้ หรือเคาน์เตอร์ ซึ่งเป็นข้อดีสำคัญสำหรับพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับอาหาร
ตามผลทดสอบที่บริษัทได้รับรอง จากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และ Intertek (สหราชอาณาจักร) การอบโอโซนกำจัดไวรัส แบคทีเรีย และเชื้อราได้ 99.99% ดูรายละเอียดที่ เอกสารรับรอง
ความปลอดภัยต้องมาก่อน: การอบโอโซนทำในพื้นที่ปิดที่ว่างเปล่าเท่านั้น คน สัตว์เลี้ยง และต้นไม้ต้องออกจากร้านทั้งหมด กลับเข้าได้หลังช่วงพักและระบายอากาศเสร็จแล้วเท่านั้น และอย่าลืมว่าโอโซนเป็นขั้นตอนหลังการขนโคลน ล้าง ฆ่าเชื้อพื้นผิวสัมผัสอาหาร และทำให้แห้ง ไม่ใช่สิ่งที่มาแทนงานเหล่านั้น
กรณีตัวอย่างนี้จำลองจากสถานการณ์ที่พบบ่อย เพื่ออธิบายลำดับการทำงาน ไม่ใช่รีวิวของลูกค้ารายใดรายหนึ่ง
คุณสมศรี เจ้าของร้านข้าวแกงห้องแถวสองคูหาในอำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี ขายอาหารให้คนงานโรงงานและนักเรียนวันละหลายร้อยจาน น้ำท่วมร้านสูงราวครึ่งเมตรนานห้าวัน หลังน้ำลด ครอบครัวของคุณสมศรีทิ้งวัตถุดิบทั้งหมด ล้างร้าน และตั้งใจจะเปิดทันทีเพราะลูกค้ารออยู่ แต่เมื่อทีมงานเข้าไปสำรวจ พบว่าผนังห้องเก็บของด้านหลังซึ่งเป็นห้องปิดยังชื้นอยู่มาก ฝ้าเหนือเตามีคราบน้ำ และท่อระบายน้ำในครัวยังมีตะกอนค้าง
ทีมงานจึงแนะนำให้เลื่อนการอบโอโซนออกไปสองวัน เพื่อให้ร้านล้างท่อระบายน้ำและบ่อดักไขมัน เปิดเครื่องลดความชื้นในห้องเก็บของ และฆ่าเชื้อพื้นผิวสัมผัสอาหารให้ครบก่อน เมื่อทุกอย่างพร้อม ทีมงานอบโอโซนแบ่งเป็นสามโซน คือ ครัว ห้องเก็บของ และส่วนรับประทานอาหารรวมห้องน้ำ ทำในช่วงบ่ายหลังจากทุกคนออกจากร้านแล้ว และรอช่วงพักกับเปิดระบายอากาศก่อนให้ครอบครัวกลับเข้าไปเตรียมของ
เช้าวันเปิดร้าน คุณสมศรีเล่าว่าสิ่งแรกที่ลูกค้าประจำพูดคือ ร้านไม่มีกลิ่นน้ำท่วมเลย ต่างจากอีกหลายร้านในละแวกเดียวกัน คุณสมศรีติดป้ายเล็ก ๆ หน้าร้านบอกลูกค้าตามจริงว่าร้านได้ทิ้งวัตถุดิบเก่า ล้าง ฆ่าเชื้อ และอบโอโซนแล้ว สิ่งที่คุณสมศรีประทับใจคือทีมงานยอมให้เลื่อนงานออกไปแทนที่จะรีบทำ เพราะถ้าอบตอนที่ผนังยังชื้น ราก็จะกลับมาอยู่ดี
ถาม: อบโอโซนแล้วไม่ต้องใช้น้ำยาฆ่าเชื้อกับเขียงและเคาน์เตอร์ใช่ไหม
ตอบ: ไม่ใช่ พื้นผิวสัมผัสอาหารยังต้องล้างและฆ่าเชื้อตามหลักสุขาภิบาลอาหารเสมอ การอบโอโซนเป็นขั้นตอนเสริมที่ช่วยจัดการอากาศ ซอกมุม และกลิ่น หลังจากงานล้างและฆ่าเชื้อพื้นผิวเสร็จแล้ว
ถาม: วัตถุดิบที่ปิดสนิทแต่โดนน้ำท่วม อบโอโซนแล้วใช้ต่อได้ไหม
ตอบ: ไม่ควร อาหารและวัตถุดิบที่สัมผัสน้ำท่วมควรทิ้ง การอบโอโซนไม่ได้ทำให้อาหารที่ปนเปื้อนกลับมาปลอดภัย และระหว่างการอบควรนำอาหารทั้งหมดออกจากพื้นที่
ถาม: ต้องปิดร้านนานแค่ไหนสำหรับการอบ
ตอบ: รอบการทำงานโดยทั่วไปประมาณ 30 นาทีต่อโซน บวกช่วงพักและระบายอากาศ ร้านขนาดเล็กมักทำเสร็จได้ภายในครึ่งวัน ทีมงานจะแจ้งเวลาที่แน่นอนหลังสำรวจ
ถาม: จะมีกลิ่นโอโซนติดอาหารหรือภาชนะไหม
ตอบ: โอโซนคืนสภาพเป็นออกซิเจนและไม่ทิ้งสารตกค้าง อาจได้กลิ่นสะอาดคล้ายอากาศหลังฝนตกเล็กน้อยซึ่งจะจางไปเมื่อระบายอากาศ และเราแนะนำให้ล้างภาชนะอีกรอบก่อนใช้งานจริงตามหลักปฏิบัติของครัวอยู่แล้ว
ถาม: ร้านในห้างหรือศูนย์อาหารทำได้ไหม
ตอบ: ทำได้ถ้าพื้นที่ของร้านปิดได้และได้รับอนุญาตจากฝ่ายอาคาร ทีมงานจะประสานเรื่องเวลาและการปิดพื้นที่ให้เหมาะสม
ถาม: ร้านที่ใช้แก๊สต้องเตรียมอะไรเป็นพิเศษ
ตอบ: ปิดวาล์วแก๊สและดับไฟเตาทุกจุดก่อนเริ่มงาน และให้ช่างตรวจระบบแก๊สที่ถูกน้ำท่วมก่อนกลับมาใช้งานจริงเสมอ
ปรึกษาทีมงาน WHD เพื่อสำรวจร้านและวางแผนอบโอโซนก่อนวันเปิดร้าน
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com
โปรโมชัน: รับน้ำยาฆ่าเชื้อเกรดการแพทย์ฟรี เมื่อใช้บริการอบโอโซนตั้งแต่ 15,000 บาทขึ้นไป
#อบโอโซน #บริการอบโอโซน #ฆ่าเชื้อหลังน้ำท่วม #กำจัดเชื้อรา #โอโซนฆ่าเชื้อ #น้ำท่วม #ร้านอาหารหลังน้ำท่วม #ฆ่าเชื้อครัว #ซัลโมเนลลา
คำค้นหา: อบโอโซนร้านอาหารหลังน้ำท่วม, ฆ่าเชื้อครัวหลังน้ำท่วม, เชื้อซัลโมเนลลาในครัว, เตรียมเปิดร้านอาหารหลังน้ำท่วม, กลิ่นอับในร้านอาหาร, สุขาภิบาลอาหารหลังน้ำท่วม, บริการอบโอโซนร้านค้า