Last updated: 25 ก.ย. 2569 | 4 จำนวนผู้เข้าชม |
ไข้เลือดออก ในประเทศไทยมีลักษณะขึ้นลงเป็นรอบ บางปีผู้ป่วยน้อย บางปีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นมากในหลายจังหวัดพร้อมกัน ปัญหาคือกำลังเครื่องมือของระบบมักถูกวางไว้สำหรับ "ปีปกติ" เมื่อปีที่ระบาดหนักมาถึง ทุกอำเภอขอความช่วยเหลือพร้อมกัน เครื่องของท้องถิ่นหลายแห่งเสีย และเครื่องที่ส่วนกลางมีอยู่ก็ไม่พอกระจาย บทความนี้เป็นมุมมองทั่วไปสำหรับผู้บริหารและนักวิชาการในกรมควบคุมโรค สำนักงานป้องกันควบคุมโรค (สคร.) และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ว่าจะคิดเรื่อง "กำลังเครื่องสำรอง" อย่างเป็นระบบได้อย่างไร และเครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถยนต์ GREENFOG F4 เข้ามาอยู่ตรงไหนในภาพนั้น
หมายเหตุ: บทความนี้เป็นแนวคิดทั่วไปเพื่อการวางแผน ไม่ได้อธิบายนโยบาย คำสั่ง หรือการตัดสินใจของหน่วยงานใดโดยเฉพาะ
คุณณัฐพลเป็นนักวิชาการสาธารณสุขที่รับผิดชอบงานควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแห่งหนึ่ง ปีนั้นฝนมาเร็วและตกชุก ตั้งแต่ต้นฤดูฝน รายงานผู้ป่วยไข้เลือดออกจากโรงพยาบาลหลายอำเภอเพิ่มขึ้นเร็วกว่าที่เคยเห็นในปีก่อน ๆ
ภายในสองสัปดาห์ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอสี่แห่งโทรมาขอความช่วยเหลือเรื่องเครื่องพ่นพร้อมกัน อำเภอหนึ่งแจ้งว่าเครื่องของเทศบาลเสียสองเครื่องและรออะไหล่ อีกอำเภอหนึ่งมีเครื่องครบแต่เจ้าหน้าที่ที่ใช้เป็นมีคนเดียว อำเภอที่สามมีผู้ป่วยกระจายในชุมชนเมืองที่กว้างเกินกว่าเครื่องสะพายหลังจะพ่นทันในช่วงเย็น ส่วนอำเภอที่สี่ขอสารเคมีเพิ่มเพราะของที่มีใกล้หมด
สสจ. มีเครื่องพ่นติดรถอยู่จำนวนหนึ่ง แต่บางเครื่องไม่ได้ใช้งานมานานและต้องตรวจสภาพก่อน ทีมที่ขับรถและใช้เครื่องได้ก็มีจำกัด เมื่อส่งเครื่องไปอำเภอหนึ่งแล้ว อำเภออื่นก็ต้องรอ การตัดสินใจว่าจะส่งไปที่ไหนก่อนทำกันทางโทรศัพท์โดยไม่มีเกณฑ์ที่ตกลงไว้ คุณณัฐพลต้องใช้เวลาส่วนใหญ่ของวันไปกับการประสานงาน แทนที่จะได้วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อชี้เป้าพื้นที่เสี่ยง
เมื่อฤดูระบาดผ่านไป การประชุมทบทวนบทเรียนสรุปได้ตรงกันว่า ระบบไม่ได้ขาดความตั้งใจ แต่ขาด "กำลังรองรับภาวะเร่งด่วน" ที่วางแผนไว้ล่วงหน้า ทั้งเครื่อง คน สารเคมี และกติกาการสั่งการ คำถามสำหรับปีต่อไปจึงไม่ใช่ว่า "จะซื้อเครื่องเพิ่มกี่เครื่อง" แต่เป็น "ระบบของเราจะขยายกำลังได้เร็วแค่ไหนเมื่อปีหนักมาถึง"
ยุงลาย เป็นพาหะของไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และไข้ซิกา ในปีที่มีผู้ป่วยมาก การควบคุมยุงตัวเต็มวัยรอบผู้ป่วยที่ล่าช้าทำให้เกิดผู้ป่วยรุ่นถัดไปต่อเนื่องเป็นลูกโซ่ ผู้ป่วยไข้เลือดออกบางรายเข้าสู่ภาวะช็อกซึ่งต้องการการดูแลในโรงพยาบาลอย่างใกล้ชิด เมื่อผู้ป่วยเพิ่มขึ้นพร้อมกันจำนวนมาก ภาระของโรงพยาบาลก็เพิ่มขึ้นตาม เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวคือกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด
การจัดหาเครื่องหรือสารเคมีแบบเร่งด่วนกลางฤดูระบาดมักมีข้อจำกัดด้านเวลาและทางเลือก ขั้นตอน จัดซื้อจัดจ้าง ต้องใช้เวลา กว่าเครื่องจะมาถึงช่วงพีคอาจผ่านไปแล้ว ขณะที่การลงทุนในกองเครื่องสำรองที่วางแผนล่วงหน้า ทำได้อย่างรอบคอบกว่าและใช้ได้หลายปี
ประชาชนไม่ได้แยกว่าหน่วยงานไหนรับผิดชอบอะไร เขาเห็นเพียงว่าระบบตอบสนองได้เร็วหรือช้า ในปีที่ข่าวไข้เลือดออกอยู่ในสื่อทุกวัน ความล่าช้าของการควบคุมโรคในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งสะท้อนต่อภาพลักษณ์ของระบบทั้งหมด
ปีที่ระบาดหนักมักมีการนำเสนอข่าวมากขึ้น ข้อร้องเรียนจากชุมชนในโซเชียลมีเดียถูกหยิบไปขยายต่อได้ง่าย การมีแผนกำลังสำรองที่อธิบายได้ช่วยให้ผู้บริหารชี้แจงต่อสาธารณะได้อย่างมั่นใจว่าระบบมีการเตรียมการ
บุคลากรระดับจังหวัดและอำเภอต้องแบกงานประสานที่ไม่ได้วางแผนไว้ เจ้าหน้าที่หน้างานต้องทำงานต่อเนื่องหลายสัปดาห์โดยไม่มีคนผลัด ความเหนื่อยล้าเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดพลาดในการใช้สารเคมีและการขับขี่
ในงานเตรียมความพร้อมด้านภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข มีกรอบคิดที่ใช้กันแพร่หลายในการมองกำลังรองรับภาวะเร่งด่วนเป็น 4 ด้าน ซึ่งนำมาปรับใช้กับงาน ควบคุมโรค ติดต่อนำโดยยุงลายได้ดี
| ด้าน | ความหมายในงานพ่นควบคุมยุง | คำถามที่ควรตอบได้ก่อนฤดู |
|---|---|---|
| 1. คน (Staff) | ผู้ใช้เครื่องที่ผ่านการอบรม คนขับ ผู้ควบคุมทีม และคนผลัด | ในจังหวัดมีผู้ใช้เครื่องติดรถได้กี่คน อยู่ที่ไหน เรียกมาเสริมได้ภายในกี่ชั่วโมง |
| 2. เครื่องและวัสดุ (Stuff) | เครื่องพ่นทุกประเภท สารเคมี น้ำมัน อะไหล่สิ้นเปลือง อุปกรณ์ป้องกันตนเอง | เครื่องแต่ละเครื่องอยู่ที่ไหน สภาพพร้อมใช้หรือไม่ สต็อกสารเคมีพอสำหรับกี่สัปดาห์ในปีหนัก |
| 3. โครงสร้าง (Structure) | จุดเก็บเครื่องส่วนกลาง จุดพักเครื่องในแต่ละโซน การขนส่ง ข้อตกลงยืมใช้ระหว่างหน่วยงาน | ส่งเครื่องจากจุดเก็บไปอำเภอที่ไกลที่สุดได้เร็วแค่ไหน มีข้อตกลงยืมเครื่องที่ลงนามแล้วหรือไม่ |
| 4. ระบบ (Systems) | เกณฑ์ยกระดับ ผู้มีอำนาจสั่งการ ระบบติดตามเครื่อง การรายงานผลการพ่น | ใครสั่งส่งเครื่อง ใช้เกณฑ์อะไร และรู้ได้อย่างไรว่าเครื่องแต่ละเครื่องกำลังอยู่ที่ไหน |
จุดที่หลายระบบมองข้ามคือ การซื้อเครื่องเพิ่มแก้ได้เพียงด้านเดียว ถ้าไม่มีคนใช้ ไม่มีสารเคมี ไม่มีกติกาสั่งการ เครื่องที่ซื้อมาก็จอดอยู่ในโกดังในวันที่จำเป็นที่สุด
กรอบด้านล่างเป็นตัวอย่างแนวคิดให้ปรับใช้ เกณฑ์ที่ใช้ตัดสินควรอ้างอิงข้อมูลเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาของพื้นที่ และแนวทางที่กรมควบคุมโรคหรือหน่วยงานต้นสังกัดกำหนด ไม่ควรกำหนดตัวเลขเองโดยไม่มีข้อมูลรองรับ
| ระดับ | สัญญาณตัวอย่าง | การใช้กำลังเครื่อง |
|---|---|---|
| ระดับ 1: ปกติ | ผู้ป่วยอยู่ในช่วงที่คาดการณ์ได้ อำเภอรับมือด้วยกำลังของตนเอง | กองเครื่องสำรองเดินเครื่องตามรอบ ใช้ฝึกอบรม พร้อมออกเมื่อมีคำขอ |
| ระดับ 2: เฝ้าระวังสูง | ผู้ป่วยในบางอำเภอสูงกว่าที่คาด มีการรายงานเครื่องเสียหรือกำลังคนไม่พอ | ส่งเครื่องสำรองไปพักที่จุดกลางของโซนเสี่ยง เรียกผู้ใช้เครื่องสำรองให้เตรียมพร้อม ตรวจสต็อกสารเคมี |
| ระดับ 3: ภาวะเร่งด่วน | หลายอำเภอมีผู้ป่วยสูงพร้อมกัน ความต้องการเกินกำลังท้องถิ่นชัดเจน | ส่งเครื่องและทีมออกเสริมตามลำดับความเสี่ยง จัดผลัดทีม ขอกำลังเสริมจากหน่วยงานระดับเขตตามข้อตกลง |
หลักสำคัญ: ใครเป็นผู้ประกาศยกระดับ ใช้ข้อมูลอะไร และเครื่องต้องออกเดินทางภายในเวลาเท่าไรหลังประกาศ ควรเขียนไว้ในแผนและซ้อมก่อนฤดูอย่างน้อยหนึ่งครั้ง
ผู้บริหารมักอยากได้อัตราส่วนเดียว เช่น เครื่องสำรองหนึ่งเครื่องต่อกี่อำเภอ แต่ไม่มีอัตราส่วนใดที่ใช้ได้อย่างซื่อตรงกับทุกจังหวัด เพราะภูมิประเทศ โครงข่ายถนน ความหนาแน่นของชุมชนเมือง และกำลังของท้องถิ่นต่างกันมาก สิ่งที่แบ่งปันได้คือลำดับคำถามที่เปลี่ยนข้อมูลของพื้นที่ให้เป็นตัวเลขที่อธิบายได้
ผลที่ได้คือตัวเลขที่คณะกรรมการจัดซื้อ ผู้ตรวจสอบ หรือประชาชนตามเหตุผลได้ทีละขั้น ซึ่งสำคัญไม่น้อยกว่าตัวเลขนั้นเอง
แผนกำลังสำรองจำนวนมากหยุดอยู่ที่การส่งเครื่องออกไป แต่การถอนกลับสำคัญไม่แพ้กัน เมื่อผู้ป่วยกลับสู่ระดับที่คาดการณ์ได้ ให้นำเครื่องกลับกองสำรอง ทำความสะอาด ซ่อมบำรุง เติมสต็อกสารเคมีและวัสดุสิ้นเปลือง และบันทึกชั่วโมงการทำงานกับปัญหาที่พบลงทะเบียน จากนั้นจัดการทบทวนสั้น ๆ กับทุกอำเภอที่ได้รับการเสริม ว่าเครื่องไปถึงใช้เวลาเท่าไร อะไรได้ผล อะไรทำให้ทีมช้า คำตอบเหล่านี้คือข้อมูลสำหรับปรับเกณฑ์ยกระดับ จุดพักเครื่อง และขนาดกองสำรองในปีถัดไป
กองเครื่องสำรองระดับจังหวัดหรือเขตมีหน้าที่ต่างจากเครื่องประจำท้องถิ่น เครื่องของท้องถิ่นเน้นงานประจำในพื้นที่ของตน ส่วนเครื่องสำรองต้องออกไปเสริมในที่ที่ไม่คุ้นเคย ในเวลาสั้น และมักต้องครอบคลุมพื้นที่กว้าง คุณสมบัติที่ควรพิจารณาจึงเป็นดังนี้
ในทางปฏิบัติ กองเครื่องสำรองที่ดีมักเป็นการผสม คือเครื่องติดรถเป็นแกนหลักสำหรับพื้นที่กว้าง และเครื่องสะพายหลังหรือเครื่องถือจำนวนหนึ่งสำหรับงานรอบบ้านผู้ป่วยในซอยแคบ
GREENFOG F4 คือ เครื่องพ่นละอองฝอย ระบบ ULV แบบติดตั้งหลังรถยนต์ สำหรับงานควบคุมพาหะในพื้นที่กว้าง เป็น เครื่องพ่นยุงราชการ ที่มีคุณสมบัติสอดคล้องกับบทบาทของกองเครื่องสำรองหลายข้อ และใช้กับแผน กำจัดแมลงทุกชนิด ที่เป็นพาหะได้ตามชนิดสารเคมีและคำแนะนำบนฉลาก ในภาษาทั่วไปหลายคนเรียกว่า เครื่องกำจัดยุง ติดรถ
ULV คืออะไรในหนึ่งบรรทัด: ULV (Ultra Low Volume) คือการพ่นสารปริมาณน้อยมากให้เป็นละอองฝอยขนาดเล็กที่ลอยในอากาศได้นานพอจะสัมผัสยุงตัวเต็มวัย ต่างจาก เครื่องพ่นหมอกควัน ที่ใช้ความร้อนเปลี่ยนสารให้เป็นควันขาว
ถัง 85 ลิตร ช่วยให้ทีมที่ถูกส่งไปเสริมทำงานได้ต่อเนื่องนานขึ้นก่อนต้องหาจุดเติม ซึ่งมีค่ามากในพื้นที่ที่ทีมไม่คุ้นเคย สตาร์ตไฟฟ้า ช่วยให้เครื่องที่เก็บไว้เป็นกองสำรองเริ่มงานได้สะดวกเมื่อถูกเรียกใช้ ควบคู่กับการเดินเครื่องตามรอบ รีโมตคอนโทรล ช่วยให้ควบคุมการพ่นได้สะดวก ลดภาระของทีมในช่วงที่คนขาดแคลน และ หัวพ่น 4 หัวที่ปรับได้ ช่วยให้ใช้เครื่องเดียวกันกับสภาพพื้นที่ที่แตกต่างกันในแต่ละอำเภอ
ส่วน เครื่องยนต์ 13.5 แรงม้า ให้กำลังสำหรับงานพ่นพื้นที่กว้างในรอบเย็นหรือเช้าตรู่ และการรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตามที่ WHD ระบุ เป็นเอกสารที่ช่วยประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการจัดซื้อ สำหรับรุ่นรถที่เหมาะกับการติดตั้ง ควรสอบถามผู้ขายโดยตรงก่อนวางแผนกองเครื่อง
ส่งต่อให้ทีมงานตรวจก่อนเข้าฤดูฝนทุกปี
ต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป หน่วยงานควรปรับตามระเบียบที่ใช้บังคับ และคำแนะนำของเจ้าหน้าที่พัสดุและฝ่ายกฎหมาย
"ปีที่แล้วเราใช้เวลาครึ่งวันไปกับการโทรหาว่าเครื่องอยู่ที่ไหน ใครใช้เป็น ปีนี้เราทำทะเบียนเครื่องทั้งจังหวัด ซ้อมแผนก่อนฤดู และมีเครื่องติดรถถังใหญ่สองชุดเป็นกองสำรอง พอผู้ป่วยในสองอำเภอเพิ่มขึ้นพร้อมกัน เราประกาศยกระดับตามเกณฑ์ เครื่องออกเดินทางในวันเดียวกันพร้อมทีมที่อบรมไว้แล้ว ไม่ต้องมานั่งเถียงกันว่าใครควรได้ก่อน"
หมายเหตุ: ข้อความนี้เป็นตัวอย่างมุมมองที่รวบรวมจากลักษณะงานที่พบได้ทั่วไป ไม่ได้อ้างถึงบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ
ถาม: กองเครื่องสำรองควรมีกี่เครื่อง
ตอบ: ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้ทุกจังหวัด ควรคิดจากข้อมูลผู้ป่วยในปีที่หนักที่สุดย้อนหลัง จำนวนอำเภอที่เคยต้องการความช่วยเหลือพร้อมกัน ระยะทางขนส่ง และจำนวนผู้ใช้เครื่องที่มี แล้วทบทวนทุกปี
ถาม: ต่างจากการที่แต่ละท้องถิ่นมีเครื่องสำรองของตนเองอย่างไร
ตอบ: เครื่องสำรองของท้องถิ่นช่วยเมื่อเครื่องหลักเสีย ส่วนกองสำรองระดับจังหวัดหรือเขตช่วยเมื่อความต้องการทั้งพื้นที่พุ่งขึ้นพร้อมกัน ทั้งสองระดับเสริมกัน
ถาม: เครื่องที่เก็บไว้นานจะเสื่อมหรือไม่
ตอบ: เครื่องยนต์ทุกชนิดควรเดินเครื่องและตรวจตามรอบที่คู่มือแนะนำ การบันทึกวันเดินเครื่องช่วยให้มั่นใจว่าพร้อมใช้ และยังใช้กองสำรองเป็นเครื่องฝึกอบรมในช่วงปกติได้
ถาม: GREENFOG F4 ต่างจากเครื่องพ่นหมอกควันอย่างไร
ตอบ: GREENFOG F4 เป็นเครื่องพ่นละอองฝอยแบบ ULV ติดรถยนต์ ส่วนเครื่องพ่นหมอกควัน เช่น AIROFOG AT35 ใช้ความร้อนสร้างควัน ทั้งสองแบบมีบทบาทต่างกันตามสภาพพื้นที่
ถาม: ติดตั้งกับรถประเภทใดได้บ้าง
ตอบ: ควรแจ้งประเภทและรุ่นรถที่หน่วยงานมีให้ผู้ขายตรวจสอบความเหมาะสมและวิธียึดตรึงก่อนสั่งซื้อ
ถาม: WHD ช่วยอบรมผู้ใช้จากหลายหน่วยงานได้หรือไม่
ตอบ: WHD มีช่างเทคนิคและบริการหลังการขาย สอบถามเรื่องการสาธิตและอบรมได้ที่ 065-556-6294 หรือ LINE @whd268
เครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถยนต์ ถังสารเคมี 85 ลิตร สตาร์ตไฟฟ้า รีโมตคอนโทรล หัวพ่น 4 หัวปรับได้
ดูสินค้าและราคา GREENFOG F4 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #กำลังเครื่องสำรอง #GREENFOGF4
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, Surge Capacity, กองเครื่องสำรอง, GREENFOG F4