Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 9 จำนวนผู้เข้าชม |
หลายหน่วยงานวางแผนงาน เครื่องพ่นยุง ตามปฏิทินที่ใช้กันทั่วประเทศ คือเร่งพ่นช่วงกลางปีเมื่อเข้าฤดูฝน แต่สำหรับจังหวัดภาคใต้ฝั่งอ่าวไทย ตั้งแต่ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ไปจนถึงปัตตานีและนราธิวาส ฤดูฝนหนักมักมาช้ากว่าภาคอื่น คือราวปลายปีตามอิทธิพลของมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวะของ ยุงลาย และ ไข้เลือดออก ในพื้นที่จึงอาจไม่ตรงกับภาพรวมของประเทศ บทความนี้ชวนผู้บริหารและทีมควบคุมโรคในภาคใต้ฝั่งตะวันออกทบทวนแผนพ่นให้ตรงกับฤดูของพื้นที่ตัวเอง และแนะนำ GREENFOG F4 เครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถยนต์ สำหรับช่วงที่ต้องเร่งพ่นในเวลาจำกัด
หมายเหตุ: รูปแบบฤดูกาลที่กล่าวถึงเป็นลักษณะทั่วไปที่พบได้ในหลายปี แต่แต่ละจังหวัดและแต่ละปีอาจแตกต่างกัน หน่วยงานควรใช้ข้อมูลเฝ้าระวังโรคของพื้นที่ตนเอง และคำแนะนำจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่รับผิดชอบเป็นหลัก
คุณอารีย์ นักวิชาการสาธารณสุขของเทศบาลเมืองริมอ่าวไทยแห่งหนึ่งในภาคใต้ ได้รับมอบหมายให้จัดทำแผนควบคุมยุงลายประจำปี เธอเปิดแผนของปีก่อน ๆ ซึ่งเขียนตามแนวทางที่ใช้กันทั่วไป คือระดมพ่นเข้มข้นช่วงพฤษภาคมถึงสิงหาคม เพราะเป็นช่วงที่ข่าวไข้เลือดออกระบาดออกมาจากภาคอื่นทุกปี งบสารเคมีส่วนใหญ่ก็ถูกใช้ไปในช่วงนั้น
แต่เมื่อเธอนำข้อมูลผู้ป่วยของเทศบาลย้อนหลังมาวางเรียงเป็นรายเดือน ภาพที่เห็นกลับไม่ตรงกับแผน ในบางปีผู้ป่วยในพื้นที่ยังพบต่อเนื่องไปถึงช่วงปลายปีและต้นปีถัดไป ช่วงที่ฝนตกหนักติดต่อกันหลายสัปดาห์ในเดือนพฤศจิกายนและธันวาคม ทีมแทบออกพ่นไม่ได้เพราะฝนตกเกือบทุกวัน และบางชุมชนน้ำท่วมถนน เมื่อฝนเริ่มซาในช่วงต้นปี ภาชนะน้ำขังเต็มไปทั่วเมือง ทั้งกะลามะพร้าว ถ้วยรองน้ำยางในสวนยาง ยางรถเก่า และเรือที่จอดทิ้งไว้ แต่งบสารเคมีเหลือน้อย เครื่องพ่นหมอกควันสะพายมือถือสองเครื่องต้องพ่นไล่ตามรายงานผู้ป่วยทีละหลัง ไม่ทันกับพื้นที่ที่ต้องดูแล
ปัญหาของคุณอารีย์ไม่ได้อยู่ที่ความตั้งใจของทีม แต่อยู่ที่แผนถูกวางตามจังหวะฤดูของภาคอื่น ไม่ใช่ของพื้นที่ตัวเอง
ประเทศไทยส่วนใหญ่ได้รับฝนจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ในช่วงกลางปี ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลางจึงมีฝนมากราวพฤษภาคมถึงกันยายนหรือตุลาคม แต่ภาคใต้ฝั่งตะวันออกซึ่งหันหน้าเข้าหาอ่าวไทยจะได้รับฝนเพิ่มขึ้นมากเมื่อมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพัดผ่านอ่าวไทยเข้ามาในช่วงปลายปี ช่วงฝนตกหนักของพื้นที่นี้จึงมักอยู่ราวตุลาคมถึงธันวาคม และบางปีต่อเนื่องถึงมกราคม ทั้งนี้ความแรงและระยะเวลาเปลี่ยนไปในแต่ละปี จึงควรติดตามพยากรณ์อากาศจากกรมอุตุนิยมวิทยาอย่างใกล้ชิด
ยุงลายวางไข่ในภาชนะที่มีน้ำขังค่อนข้างใส ไข่ของยุงลายทนต่อความแห้งได้นานหลายเดือน และเมื่อได้น้ำก็ฟักเป็นลูกน้ำได้ ในสภาพอากาศร้อนชื้น ลูกน้ำอาจเจริญเป็นยุงตัวเต็มวัยได้ในเวลาราวหนึ่งสัปดาห์ถึงสิบวัน ช่วงที่ฝนตกหนักมากต่อเนื่อง น้ำในภาชนะบางส่วนอาจล้นหรือถูกชะล้าง ลูกน้ำบางส่วนอาจถูกพัดออกไป และสภาพอากาศที่มีฝนตกเกือบตลอดเวลาทำให้ทีมงานออกปฏิบัติการได้ยาก แต่เมื่อฝนเริ่มซา ภาชนะจำนวนมากที่ยังมีน้ำขังและไข่ที่สะสมอยู่ จะกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์พร้อมกันทั่วพื้นที่ จำนวนยุงลายจึงอาจเพิ่มขึ้นตามหลังช่วงฝนหนักไประยะหนึ่ง
ด้วยเหตุนี้ ในบางปี ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยจึงอาจเห็นจำนวนผู้ป่วยไข้เลือดออกทรงตัวหรือเพิ่มขึ้นในช่วงที่ภาคอื่นเริ่มลดลงแล้ว ข้อสังเกตนี้ไม่ใช่กฎตายตัว เพราะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งปริมาณฝน อุณหภูมิ ภูมิคุ้มกันของประชากร และสายพันธุ์ไวรัสที่ระบาดในปีนั้น แต่เป็นเหตุผลที่ดีพอให้หน่วยงานในพื้นที่ตรวจสอบข้อมูลของตัวเอง แทนการใช้ปฏิทินของภาคอื่นทั้งหมด
ไข้เลือดออกทำให้ผู้ป่วยมีไข้สูงลอย ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อาจมีจุดเลือดออกตามผิวหนัง และบางรายอาจเข้าสู่ภาวะช็อกซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต กลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัว นอกจากไข้เลือดออก ยุงลายยังเป็นพาหะของชิคุนกุนยา ซึ่งเป็นโรคที่คนในภาคใต้หลายพื้นที่คุ้นเคย เพราะทำให้ปวดข้อรุนแรงจนกรีดยางหรือทำงานไม่ได้หลายสัปดาห์ และไวรัสซิกาซึ่งเป็นความกังวลสำหรับหญิงตั้งครรภ์ ถ้าหน่วยงานระดมกำลังผิดช่วง ผู้ป่วยเหล่านี้จะเกิดขึ้นในช่วงที่ทีมมีทรัพยากรเหลือน้อยที่สุด
สารเคมีที่ใช้พ่นกลางปีโดยไม่มีข้อมูลรองรับ อาจเป็นค่าใช้จ่ายที่ได้ผลน้อยกว่าที่ควร ขณะที่ช่วงปลายปีหรือต้นปีซึ่งมีความต้องการจริง งบสารเคมีและค่าน้ำมันอาจเหลือไม่พอ ทำให้ต้องขอโอนงบหรือขอสนับสนุนฉุกเฉิน ซึ่งใช้เวลาและเอกสารจำนวนมาก
ประชาชนจำได้ว่ารถพ่นยุงผ่านหน้าบ้านตอนที่ยังไม่มียุง แต่หายไปตอนที่ยุงเต็มบ้าน เมื่อมีผู้ป่วยในชุมชน คำถามว่า "เทศบาลทำอะไรอยู่" จะถูกโพสต์ในกลุ่มเฟซบุ๊กและไลน์ของชุมชนอย่างรวดเร็ว แม้ทีมงานจะทำงานหนักมาตลอดทั้งปีก็ตาม
ทีมที่ต้องพ่นไล่ตามผู้ป่วยทีละหลังด้วยเครื่องมือถือ ในช่วงที่มีรายงานผู้ป่วยเข้ามาพร้อมกันหลายชุมชน จะเหนื่อยล้าอย่างมาก ยิ่งหลังฝนหนักที่ถนนบางสายยังเสียหาย และเจ้าหน้าที่บางส่วนต้องไปช่วยงานฟื้นฟูหลังน้ำท่วม งานควบคุมโรคก็ยิ่งตึงมือ
ตารางนี้เป็นกรอบแนวคิดเบื้องต้น เดือนที่ระบุเป็นช่วงโดยประมาณ หน่วยงานควรปรับตามข้อมูลฝนและข้อมูลผู้ป่วยจริงของพื้นที่
| ช่วง | ช่วงเวลาโดยประมาณ | งานหลัก |
|---|---|---|
| 1. เตรียมก่อนฝนหนัก | ราวกันยายนถึงต้นตุลาคม | ตรวจเช็กและบำรุงรักษาเครื่อง สำรองสารเคมีและอะไหล่ อบรมทบทวนผู้ใช้ รณรงค์ 3 เก็บร่วมกับ อสม. คว่ำถ้วยรองน้ำยางในสวนที่ไม่ได้กรีด พ่นตามรอบในชุมชนเสี่ยง |
| 2. ระหว่างฝนหนัก | ราวตุลาคมถึงธันวาคม บางปีถึงมกราคม | ติดตามพยากรณ์อากาศทุกวัน พ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยรัศมี 100 เมตรในช่วงที่ฝนหยุดและลมสงบ เก็บเครื่องในที่แห้ง เดินเครื่องตามรอบเพื่อป้องกันเครื่องค้าง วางแผนเส้นทางสำรองหากถนนบางสายน้ำท่วม |
| 3. หลังฝนซา | ราวปลายธันวาคมถึงมีนาคม | ระดมทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ทั่วพื้นที่ สำรวจค่าดัชนีลูกน้ำ เร่งพ่นละอองฝอยตามเส้นทางถนนเป็นรอบ ๆ ครอบคลุมหลายชุมชน โดยใช้เครื่องติดรถยนต์สำหรับพื้นที่กว้าง และเครื่องมือถือสำหรับซอยแคบและรอบบ้านผู้ป่วย |
ช่วงกลางปีไม่ได้หมายความว่าปล่อยว่างได้ ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยก็มีฝนในช่วงกลางปีเช่นกัน และยุงลายพบได้ตลอดทั้งปี หน่วยงานควรคงการเฝ้าระวังและการพ่นตามรายงานผู้ป่วยตลอดปี แต่สิ่งที่ควรปรับคือ "จุดระดมกำลัง" ให้ตรงกับช่วงที่ข้อมูลของพื้นที่ชี้ว่ามีความเสี่ยงสูงที่สุด
เมื่อหน่วยงานปรับช่วงระดมกำลังไปไว้ปลายปีหรือต้นปี ควรอธิบายให้ประชาชนเข้าใจตั้งแต่ต้น เช่น ประกาศผ่านเสียงตามสาย เพจของหน่วยงาน และกลุ่มไลน์ชุมชนว่า ช่วงฝนหนักทีมจะเน้นพ่นรอบบ้านผู้ป่วยในวันที่ฝนหยุด และจะเร่งพ่นตามเส้นทางถนนทั่วพื้นที่ทันทีเมื่อฝนซา พร้อมแจ้งตารางคร่าว ๆ ให้ชุมชนเตรียมตัว เช่น เปิดประตูหน้าต่างระหว่างรถพ่นผ่าน เก็บอาหารและภาชนะน้ำดื่ม และนำสัตว์เลี้ยงออกห่างจากแนวพ่น การสื่อสารแบบนี้ช่วยลดคำถามว่า "ทำไมไม่มาพ่น" ในช่วงที่ฝนยังตกหนัก
อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน) เป็นกำลังสำคัญในการสำรวจค่าดัชนีลูกน้ำและเคาะประตูชวนประชาชนทำ 3 เก็บ ในช่วงหลังฝนซา ควรนัดวันรณรงค์ใหญ่พร้อมกันทั้งพื้นที่ แล้วตามด้วยการพ่นละอองฝอยในสัปดาห์เดียวกัน โรงเรียนเป็นอีกจุดที่ควรเข้าก่อน เพราะเด็กใช้เวลาช่วงกลางวันที่ยุงลายออกหากินอยู่ในโรงเรียน ส่วนเจ้าของสวนยางและสวนผลไม้ควรได้รับคำแนะนำเรื่องคว่ำถ้วยรองน้ำยางในช่วงหยุดกรีด และจัดการกะลาหรือภาชนะที่ขังน้ำในสวน
ในปีที่มีน้ำท่วมขัง ถนนบางสายอาจเสียหายหรือมีดินโคลนตกค้าง ก่อนออกพ่นด้วยรถยนต์ควรสำรวจเส้นทาง จัดลำดับชุมชนตามความเสี่ยงและความพร้อมของถนน และเตรียมเครื่องมือถือสำหรับจุดที่รถยังเข้าไม่ได้ ตรวจสภาพรถที่ใช้ติดตั้งเครื่องด้วย เพราะรถที่ลุยน้ำมาอาจมีปัญหาระบบไฟหรือเบรก ซึ่งส่งผลต่อความปลอดภัยของทีมพ่น
ช่วงหลังฝนซามักเป็นช่วงเดียวกับที่เจ้าหน้าที่ต้องช่วยงานฟื้นฟูหลังน้ำท่วม ควรจัดเวรให้เหมาะสม ไม่ให้คนเดิมพ่นติดต่อกันหลายวันโดยไม่ได้พัก จัดอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลให้ครบ และกำหนดผู้รับผิดชอบเครื่องแต่ละเครื่องให้ชัดเจน เพื่อให้งานต่อเนื่องได้ตลอดช่วงเสี่ยง
ช่วงหลังฝนซาเป็นช่วงที่ต้องการ "ความเร็วและความครอบคลุม" มากที่สุด เพราะแหล่งเพาะพันธุ์เกิดขึ้นพร้อมกันทั่วพื้นที่ และหน้าต่างเวลาที่อากาศเหมาะกับการพ่นในแต่ละวันมีจำกัด GREENFOG F4 เครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถยนต์ จาก World Health Disinfection (WHD) เป็น เครื่องพ่นละอองฝอย แบบ ULV (Ultra Low Volume คือการพ่นสารเคมีปริมาณน้อยให้เป็นละอองละเอียดลอยค้างในอากาศเพื่อสัมผัสตัวยุง) ที่ออกแบบมาสำหรับงานลักษณะนี้
ในวันที่ฝนเพิ่งหยุดและลมสงบเพียงไม่กี่ชั่วโมง ทีมที่มีเครื่องติดรถยนต์สามารถพ่นตามเส้นทางถนนได้หลายชุมชนในรอบเดียว ถังน้ำยา 85 ลิตรลดการวนกลับมาเติมสารเคมีระหว่างทาง ระบบสตาร์ตไฟฟ้าและรีโมตคอนโทรลช่วยให้เริ่มงานได้ทันทีเมื่ออากาศเปิด และหัวพ่นสี่หัวที่ปรับได้ช่วยให้พ่นเข้าหาแนวบ้านเรือนริมถนน สวนหลังบ้าน หรือชายสวนยางได้ตามต้องการ
เครื่องติดรถยนต์ไม่ได้มาแทนเครื่องมือถือทั้งหมด ทีมยังต้องมี เครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 สำหรับพ่นในซอยแคบ ใต้ถุนบ้าน และรอบบ้านผู้ป่วย หรือ เครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลัง SOLO PORT423 สำหรับพื้นที่ที่รถเข้าไม่ถึง การผสมเครื่องสองประเภทจึงเป็นทางเลือกที่สมดุลสำหรับหน่วยงานในภาคใต้
"ทางเราเคยทำแผนตามที่ได้ยินข่าวจากส่วนกลาง พอถึงปลายปีฝนตกทั้งเดือน ออกพ่นไม่ได้ พอฝนหยุดยุงก็มาเต็ม ปีหลัง ๆ เราเลยนั่งดูตัวเลขผู้ป่วยของตัวเองย้อนหลัง แล้วเก็บงบสารเคมีส่วนหนึ่งไว้สำหรับช่วงหลังฝนซาโดยเฉพาะ วันไหนฝนหยุดตอนเย็น รถพ่นออกได้ทันทีเพราะเตรียมเครื่องไว้พร้อม ถังใหญ่ก็ช่วยให้ไปได้หลายชุมชนในรอบเดียว ชาวบ้านเริ่มเห็นว่าเรามาตรงเวลาที่เขาเดือดร้อนจริง ๆ"
(ตัวอย่างเสียงจากหน้างานแบบรวมหลายมุมมอง ไม่ใช่คำกล่าวของบุคคลหรือหน่วยงานใดโดยเฉพาะ)
ไม่เสมอไป รูปแบบนี้เป็นข้อสังเกตทั่วไปที่เกี่ยวกับฤดูฝนที่มาช้ากว่า แต่แต่ละปีและแต่ละจังหวัดแตกต่างกัน ควรดูข้อมูลผู้ป่วยและค่าดัชนีลูกน้ำของพื้นที่ตัวเองประกอบเสมอ
ไม่แนะนำ ละอองสารเคมีจะถูกฝนชะลงพื้นและถูกลมพัดกระจาย ได้ผลน้อยและสิ้นเปลือง ควรรอช่วงที่ฝนหยุด ลมสงบ และเป็นเวลาที่ยุงลายออกหากิน เช่น เช้าตรู่หรือช่วงเย็น
ติดตามพยากรณ์อากาศและใช้ช่วงที่ฝนหยุดพ่นควบคุมรอบบ้านผู้ป่วยในรัศมี 100 เมตร ร่วมกับการทำลายแหล่งเพาะพันธุ์และให้ความรู้ครอบครัวผู้ป่วยในการป้องกันยุงกัด โดยประสานกับหน่วยบริการสาธารณสุขในพื้นที่
เหมาะกับหน่วยงานที่ต้องดูแลพื้นที่กว้างหรือหลายชุมชนที่มีถนนรถเข้าถึง เช่น เทศบาลเมือง เทศบาลตำบลขนาดใหญ่ หรือหน่วยงานระดับอำเภอที่ต้องสนับสนุนหลายพื้นที่ ส่วนหน่วยงานที่พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นซอยแคบอาจเริ่มจากเครื่องมือถือก่อน
เก็บในที่แห้งมีหลังคา ทำความสะอาดหลังใช้งานตามคู่มือ เดินเครื่องตามรอบที่ผู้ผลิตแนะนำแม้ไม่มีงาน และตรวจเช็กก่อนช่วงระดมกำลัง หากพบปัญหาให้ติดต่อทีมช่างของผู้ขาย
เครื่องพ่นละอองฝอยใช้พ่นสารเคมีควบคุมแมลงบินได้หลายชนิดตามที่ฉลากสารเคมีระบุ แต่การ กำจัดแมลงทุกชนิด ให้ได้ผลต้องเลือกสารเคมีและวิธีให้ตรงกับชนิดแมลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนเสมอ
GREENFOG F4 เครื่องพ่นละอองฝอยติดตั้งหลังรถยนต์ ถังน้ำยา 85 ลิตร 4 หัวพ่น สตาร์ตไฟฟ้า รีโมตคอนโทรล ผ่านการรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
ดูสินค้าและราคา GREENFOG F4 คลิกที่นี่
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
World Health Disinfection Co., Ltd. · 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทย #GREENFOGF4
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, ภาคใต้ฝั่งอ่าวไทย, มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ, GREENFOG F4