Last updated: 24 ก.ย. 2569 | 3 จำนวนผู้เข้าชม |
เมื่อโทรศัพท์แจ้งผู้ป่วยไข้เลือดออกรายแรกดังขึ้น ตำบลที่มีแผนกับตำบลที่ไม่มีแผนจะเห็นความต่างภายในไม่กี่ชั่วโมง บทความนี้วางโครงแผนเผชิญเหตุระดับตำบลแบบเข้าใจง่าย แยกบทบาทของผู้บริหารท้องถิ่น กองสาธารณสุขฯ รพ.สต. อสม. ผู้นำชุมชน โรงเรียน และหน่วยสนับสนุน พร้อมลำดับเวลาอ้างอิงที่ต้องปรับตามแนวทางของหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ และอธิบายว่าเครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 เข้ามาอยู่ตรงไหนของแผน
(ตัวอย่างสถานการณ์) คุณสุนันทา ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลแห่งหนึ่งในภาคเหนือตอนล่าง ได้รับโทรศัพท์จากผู้อำนวยการ รพ.สต. เย็นวันศุกร์ว่ามีเด็กนักเรียนชั้นประถมในหมู่ที่ 3 ได้รับการวินิจฉัยว่าป่วยเป็นไข้เลือดออก และอีกสองวันต่อมามีรายงานผู้ป่วยรายที่สองในหมู่ติดกัน
ปัญหาไม่ใช่ว่าไม่มีใครอยากช่วย แต่คือไม่มีใครแน่ใจว่าต้องเริ่มตรงไหน เจ้าหน้าที่กองสาธารณสุขฯ รอหนังสือสั่งการ อสม. รอเจ้าหน้าที่ รพ.สต. นัดหมาย เครื่องพ่นหมอกควันของ อบต. เก็บไว้ในโกดังตั้งแต่ปีก่อน พอนำออกมาก็สตาร์ทไม่ติด สารเคมีที่เหลืออยู่ไม่มีใครแน่ใจว่าหมดอายุหรือยัง ส่วนโรงเรียนของเด็กที่ป่วยก็ยังไม่ได้รับการแจ้งอย่างเป็นทางการ
กว่าทีมจะลงพื้นที่ครบก็ผ่านไปเกือบสองวัน ระหว่างนั้นกลุ่ม LINE ของหมู่บ้านเต็มไปด้วยคำถามและข่าวลือ ผู้ปกครองบางคนไม่ส่งลูกไปโรงเรียน และนายก อบต. ถูกถามในที่ประชุมหมู่บ้านว่า "อบต. ทำอะไรอยู่"
สิ่งที่ขาดไม่ใช่คน ไม่ใช่ความตั้งใจ แต่คือแผนหนึ่งหน้ากระดาษที่ทุกคนรู้ล่วงหน้าว่าตัวเองต้องทำอะไร ภายในเวลาเท่าไร และเครื่องมือที่พร้อมใช้ทันทีเมื่อถึงเวลา
ไข้เลือดออกเกิดจากเชื้อไวรัสเดงกีที่มียุงลายเป็นพาหะ ผู้ป่วยมักมีไข้สูงลอยต่อเนื่องหลายวัน ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระบอกตา อาจมีผื่นหรือจุดเลือดออก และช่วงที่ไข้เริ่มลดเป็นช่วงที่ต้องเฝ้าระวังภาวะช็อกอย่างใกล้ชิด เด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคประจำตัวเป็นกลุ่มที่ต้องดูแลเป็นพิเศษ ยุงลายที่กัดผู้ป่วยในช่วงที่มีเชื้อในเลือดสามารถแพร่เชื้อต่อไปยังคนในบ้านและเพื่อนบ้านได้ การตัดวงจรให้เร็วที่สุดจึงเป็นหัวใจของการควบคุมโรค และยุงลายยังเป็นพาหะของชิคุนกุนยาและโรคติดเชื้อไวรัสซิกาด้วย
เมื่อควบคุมช้า ผู้ป่วยเพิ่มจากหนึ่งหมู่เป็นหลายหมู่ งานพ่นจากรอบบ้านผู้ป่วยไม่กี่หลังกลายเป็นงานพ่นทั้งตำบล ค่าสารเคมี ค่าน้ำมัน ค่าตอบแทน และค่าวัสดุเพิ่มขึ้นหลายเท่า ในขณะที่ครอบครัวผู้ป่วยก็สูญเสียรายได้จากการหยุดงานเพื่อดูแลคนป่วย
ประชาชนจดจำว่าในวันที่ชุมชนเดือดร้อน ท้องถิ่นมาเร็วแค่ไหน ความรวดเร็วและความเป็นระบบในช่วงวิกฤตเป็นผลงานที่จับต้องได้ที่สุดของผู้บริหาร ในทางกลับกัน ความล่าช้าในช่วงนี้ถูกจดจำนานกว่าผลงานดี ๆ หลายเรื่องรวมกัน
ข่าวลือเรื่องจำนวนผู้ป่วยหรือผู้เสียชีวิตเกิดขึ้นเร็วมากในกลุ่ม LINE ของหมู่บ้าน หากไม่มีผู้รับผิดชอบการสื่อสารที่ชัดเจน ข้อมูลผิดจะเดินหน้าเร็วกว่าทีมควบคุมโรค และทำให้การทำงานยากขึ้น เช่น ชาวบ้านไม่เปิดบ้านให้สำรวจลูกน้ำเพราะเข้าใจผิด
ไม่มีแผนหมายถึงทุกคนทำงานซ้ำซ้อนและโทรหากันตลอดเวลา บางบ้านถูกสำรวจลูกน้ำสองรอบ บางซอยไม่มีใครไปเลย เจ้าหน้าที่คนเดิมต้องทั้งพ่น ทั้งตอบคำถาม ทั้งทำรายงาน จนหมดแรงก่อนการระบาดจะสงบ
ตารางนี้เป็นกรอบบทบาททั่วไปสำหรับ อบต. และเทศบาลตำบล โครงสร้างและชื่อหน่วยงานในแต่ละพื้นที่อาจต่างกัน หน่วยงานควรปรับให้ตรงกับบริบทและแนวทางของสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ (สสอ.) และทีมเฝ้าระวังสอบสวนเคลื่อนที่เร็ว (SRRT) ในพื้นที่ โดยงานด้านวิชาการ เช่น การสอบสวนโรคและการวินิจฉัย เป็นหน้าที่ของหน่วยงานสาธารณสุข ส่วน อปท. เป็นกำลังหลักด้านการควบคุมพาหะ ทรัพยากร และการสื่อสารกับชุมชน
| ฝ่าย | บทบาทหลัก | สิ่งที่ต้องเตรียมไว้ก่อน |
|---|---|---|
| 1. นายก อบต. / นายกเทศมนตรี | ผู้สั่งการระดับตำบล อนุมัติการใช้ทรัพยากร สื่อสารกับประชาชนในฐานะผู้นำ | คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงาน และผู้รักษาการแทน |
| 2. ปลัด / ผู้อำนวยการกอง | ศูนย์กลางประสานงาน ตรวจความถูกต้องตามระเบียบ ติดตามความคืบหน้า | ทะเบียนผู้ติดต่อ แนวทางการใช้งบประมาณกรณีจำเป็นเร่งด่วนตามระเบียบ |
| 3. กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม / งานสาธารณสุข | ทีมพ่นควบคุมยุงตัวแก่ ดูแลเครื่องพ่นและสารเคมี บันทึกผลการพ่น | เครื่องพ่นพร้อมใช้ สารเคมีที่ขึ้นทะเบียนและยังไม่หมดอายุ อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล |
| 4. รพ.สต. / หน่วยบริการสาธารณสุข | รับแจ้งและยืนยันข้อมูลผู้ป่วย สอบสวนโรค ให้คำแนะนำวิชาการ ประสาน สสอ. และ SRRT | ช่องทางแจ้ง อปท. ที่ใช้ได้นอกเวลาราชการ |
| 5. อสม. | สำรวจและกำจัดลูกน้ำรอบบ้านผู้ป่วย เคาะประตูแจ้งข่าว ค้นหาผู้มีไข้ในชุมชนตามที่ได้รับมอบหมาย | แบบสำรวจลูกน้ำ แผนที่หลังคาเรือน รายชื่อ อสม. ประจำคุ้ม |
| 6. กำนัน / ผู้ใหญ่บ้าน | ประกาศเสียงตามสาย ระดมชาวบ้านทำความสะอาด ช่วยเปิดทางให้ทีมเข้าพื้นที่ | ข้อความประกาศสำเร็จรูป กลุ่ม LINE ของหมู่บ้าน |
| 7. โรงเรียน / ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก | สำรวจลูกน้ำในสถานศึกษา สังเกตอาการเด็ก สื่อสารกับผู้ปกครอง | ผู้ประสานของสถานศึกษา แนวทางแจ้งเมื่อเด็กมีไข้ |
| 8. ผู้นำศาสนา / วัด / มัสยิด | ใช้พื้นที่และความศรัทธาชวนชุมชนทำ 3 เก็บ ดูแลแหล่งน้ำขังในศาสนสถาน | ผู้ประสานประจำศาสนสถาน |
| 9. งานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย / อปพร. | สนับสนุนกำลังคน ยานพาหนะ ขนย้ายอุปกรณ์ ช่วยทีมพ่นตามที่ได้รับการอบรม | รายชื่อกำลังพลที่ผ่านการอบรมการใช้เครื่องพ่น |
| 10. งานการเงิน พัสดุ และประชาสัมพันธ์ | จัดหาวัสดุและสารเคมีตามระเบียบ เผยแพร่ข้อมูลที่ถูกต้อง ตอบคำถามประชาชน | รายการวัสดุที่ต้องใช้ ข้อความและภาพสำหรับเพจของหน่วยงาน |
ข้อสำคัญก่อนใช้ตาราง: กรอบเวลาด้านล่างเป็นตัวอย่างเพื่อการวางแผน หน่วยงานต้องยึดตามแนวทางปัจจุบันของกรมควบคุมโรค สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอในพื้นที่เป็นหลัก ในหลายพื้นที่มีการอ้างถึงหลักการที่เรียกกันว่า "3-3-1" คือ แจ้งข้อมูลผู้ป่วยให้เร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังวินิจฉัย ทีมลงสอบสวนโรคโดยเร็ว และดำเนินการควบคุมโรคในพื้นที่ภายในประมาณหนึ่งวัน รายละเอียดตัวเลขที่ใช้จริงให้ตรวจสอบกับหน่วยงานสาธารณสุขของท่าน
ในแผนเผชิญเหตุระดับตำบล งานที่ต้องทำเร็วที่สุดคือการพ่นควบคุมยุงตัวแก่ในบ้านและรอบบ้านผู้ป่วย ซึ่งมักเป็นพื้นที่ที่มีซอยแคบ ใต้ถุนบ้าน พุ่มไม้ และมุมอับ งานนี้ต้องการเครื่องพ่นหมอกควันที่พกพาง่าย พร้อมออกทันที และทนการใช้งานหนักช่วงระบาด AIROFOG AT35 เครื่องพ่นหมอกควัน ตอบโจทย์นี้ด้วยข้อมูลสำคัญดังนี้
| คุณสมบัติ | ประโยชน์ต่อแผนเผชิญเหตุ |
|---|---|
| เครื่องพ่นหมอกควัน (Thermal fogger) | หมอกควันแทรกเข้าพุ่มไม้ ใต้ถุนบ้าน และมุมอับที่ยุงลายเกาะพัก |
| ตัวเครื่องสแตนเลส 100% | ทนต่อการใช้งานหนักติดต่อกันหลายวันในช่วงระบาด และทนต่อการเก็บรักษาระยะยาว |
| น้ำหนักเบา | เจ้าหน้าที่เดินพ่นรอบบ้านผู้ป่วยในรัศมีประมาณ 100 เมตรได้ต่อเนื่อง ลดความเหนื่อยล้า |
| ใช้ได้ทั้งสารเคมีสูตรน้ำและสูตรน้ำมัน | ยืดหยุ่นตามสารเคมีที่หน่วยงานมีในสต็อกและคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุข |
| ได้รับการรับรองจากเยอรมนีและสหราชอาณาจักร | ข้อมูลอ้างอิงด้านคุณภาพสำหรับเอกสารจัดซื้อและการชี้แจง |
เครื่องนี้เหมาะกับบ้านเรือน โรงงาน โรงพยาบาล และพื้นที่สาธารณะ และมาพร้อมมาตรฐานของบริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด ที่ได้รับ ISO และ GMP ตรวจสอบคุณภาพ 100% ก่อนส่งมอบ มีบริการหลังการขายครบวงจร ช่าง และอะไหล่ และเป็นไปตามมาตรฐานครุภัณฑ์ราชการ
สำหรับตำบลที่มีถนนสายหลักยาวหรือต้องขยายการพ่นเป็นวงกว้าง ควรมีเครื่องพ่นละอองฝอยระบบ ULV ติดรถ เช่น GREENFOG F4 หรือเครื่องพ่นละอองฝอยสะพายหลังอย่าง SOLO PORT423 เป็นกำลังเสริม ขณะที่ AT35 ทำหน้าที่เครื่องหลักสำหรับงานละเอียดรอบบ้านผู้ป่วย
ข้อแนะนำต่อไปนี้เป็นแนวทางทั่วไป หน่วยงานควรตรวจสอบระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างและแนวทางของหน่วยงานต้นสังกัดประกอบเสมอ
"ปีที่แล้วเราเสียเวลาเกือบสองวันกว่าจะลงพื้นที่ครบ ปีนี้เราทำแผนหน้าเดียวติดไว้ที่ห้องกองสาธารณสุขฯ และส่งเข้ากลุ่ม LINE ของคณะทำงาน พอ รพ.สต. โทรแจ้ง ปลัดพิมพ์คำเดียวว่า 'เปิดแผน' ทุกคนรู้หน้าที่ อสม. ไปสำรวจลูกน้ำ ทีมพ่นหยิบเครื่องพ่นหมอกควันที่ตรวจสภาพไว้แล้วออกไปได้เลย ผู้ใหญ่บ้านประกาศเสียงตามสายด้วยข้อความที่เตรียมไว้ ทุกอย่างเกิดขึ้นในวันเดียวกัน"
(ตัวอย่างเสียงจากหน้างาน เรียบเรียงเป็นภาพรวมจากลักษณะงานทั่วไปของ อปท. และหน่วยบริการสาธารณสุขระดับตำบล ไม่ใช่คำกล่าวของบุคคลจริง)
ไม่ใช่ เป็นตัวอย่างเพื่อการวางแผน กรอบเวลาที่ใช้จริงต้องยึดตามแนวทางปัจจุบันของกรมควบคุมโรค สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอในพื้นที่
ควรประสานกันตั้งแต่ต้น เพราะหน่วยงานสาธารณสุขเป็นผู้สอบสวนโรคและให้คำแนะนำขอบเขตการควบคุม แผนที่ดีจะทำให้การประสานนี้เกิดขึ้นภายในชั่วโมงแรก ไม่ใช่ต้องรอหนังสือหลายวัน
การพ่นลดยุงตัวแก่ที่สัมผัสหมอกควันในช่วงนั้น แต่ลูกน้ำที่หลงเหลือจะพัฒนาเป็นยุงรุ่นใหม่ได้ภายในไม่กี่วัน จึงต้องพ่นซ้ำตามรอบที่หน่วยงานสาธารณสุขกำหนด ควบคู่กับการกำจัดลูกน้ำอย่างต่อเนื่อง
เพราะงานในช่วงแรกเน้นบ้านผู้ป่วยและบ้านโดยรอบ ซึ่งมีมุมอับ ใต้ถุนบ้าน และพุ่มไม้ เครื่องพ่นหมอกควันแบบพกพาเข้าถึงได้ดี AT35 มีตัวเครื่องสแตนเลส 100% น้ำหนักเบา และใช้ได้ทั้งสารสูตรน้ำและน้ำมัน
ขึ้นกับจำนวนหมู่บ้าน ขนาดพื้นที่ และกำลังคน หลักคิดที่ดีคือมีเครื่องหลักที่พร้อมใช้และเครื่องสำรองอย่างน้อยหนึ่งเครื่อง หรือมีข้อตกลงยืมเครื่องที่ชัดเจน ทีมงาน WHD ช่วยประเมินร่วมกับหน่วยงานได้
อย่างน้อยปีละครั้งก่อนฤดูระบาด และทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนตัวบุคคลสำคัญ การซ้อมบนโต๊ะใช้เวลาไม่นานแต่ช่วยให้ทุกคนรู้หน้าที่จริง
โทร 065-556-6294 LINE @whd268 หรืออีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com
ปรึกษาทีมงาน World Health Disinfection เรื่องเครื่องพ่นหมอกควัน AIROFOG AT35 สเปก ใบเสนอราคา และการสาธิต
ดูสินค้าและราคา AIROFOG AT35 คลิกที่นี่
ดูศูนย์รวมอุปกรณ์กำจัดยุงและแมลง ครุภัณฑ์ราชการ
โทร 065-556-6294 · LINE @whd268 · worldhealthdisinfection@gmail.com
บริษัท เวิลด์ เฮลท์ ดิสอินเฟคชั่น จำกัด 88 268 ถนนกัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
#เครื่องพ่นหมอกควัน #เครื่องพ่นยุง #เครื่องกำจัดยุง #เครื่องพ่นละอองฝอย #เครื่องพ่นยุงราชการ #ควบคุมโรค #แผนเผชิญเหตุไข้เลือดออก #AIROFOGAT35
คีย์เวิร์ด: เครื่องพ่นหมอกควัน, เครื่องพ่นยุง, เครื่องกำจัดยุง, เครื่องพ่นละอองฝอย, เครื่องพ่นยุงราชการ, ควบคุมโรค, กำจัดแมลงทุกชนิด, ครุภัณฑ์ราชการ, จัดซื้อจัดจ้าง, ยุงลาย, ไข้เลือดออก, ULV, AIROFOG AT35, แผนเผชิญเหตุไข้เลือดออก, ระดับตำบล, อบต.