Last updated: 11 ก.ย. 2569 | 10 จำนวนผู้เข้าชม |
กรณีศึกษา กลิ่นอีพ็อกซี่ พื้นโรงงานอาหาร
เมื่อกลิ่นอีพ็อกซี่พื้นโรงงานไม่ได้เป็นแค่เรื่องเหม็น แต่ลามไปถึงกล่อง ถุง และความเชื่อมั่นของลูกค้า นี่คือบทเรียนราคาแพง และทางออกด้วยบริการอบโอโซนดับกลิ่นสีที่วัดผลได้จริง
ดูบริการอบโอโซนกำจัดสารเคมีตกค้างเรื่องเล่านี้เรียบเรียงจากสถานการณ์ที่พบได้บ่อย ชื่อบุคคลและสถานที่เป็นนามสมมุติ
ปัญหากลิ่นอีพ็อกซี่ พื้นโรงงานมักถูกมองว่าเป็นเรื่องเล็กที่ "รอสักพักก็หาย" แต่สำหรับ คุณวรเชษฐ์ ผู้จัดการโรงงาน "ธาราโฟรเซ่น" โรงงานแพ็กอาหารแช่แข็งขนาดกลางย่านมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร กลิ่นนี้ทำให้ไลน์ผลิตหยุดนิ่งถึง 6 วันเต็ม และเกือบทำให้เสียลูกค้ารายใหญ่ที่สุดไป
ธาราโฟรเซ่นมีพนักงานราว 180 คน ส่งเกี๊ยวซ่าและกุ้งชุบแป้งแช่แข็งไปญี่ปุ่นเดือนละ 4 ตู้คอนเทนเนอร์ หัวใจของโรงงานคือ ห้องแพ็กขนาด 620 ตารางเมตร เพดานสูง 4.5 เมตร ควบคุมอุณหภูมิไว้ที่ราว 12 องศาเซลเซียส เป็นห้องปิดที่อากาศหมุนเวียนผ่านระบบปรับอากาศเกือบทั้งหมด
พื้นเดิมของห้องแพ็กเริ่มร่อนเป็นหลุม ฝ่าย QA นำโดย คุณอรุณี ผู้จัดการฝ่ายประกันคุณภาพ เตือนมาหลายเดือนว่าอาจเป็นจุดสะสมเชื้อ ช่วงหยุดยาวสงกรานต์ 5 วัน โรงงานจึงจ้างผู้รับเหมาเทพื้นอีพ็อกซี่แบบเซลฟ์เลเวลลิ่งหนา 3 มิลลิเมตร ปิดท้ายด้วยชั้นเคลือบผิว
ผู้รับเหมาทำงานเสร็จตามกำหนดในคืนวันที่ 4 และบอกว่า "เดินได้แล้วครับ กลิ่นอีกไม่กี่วันก็หาย" ด้วยเวลาที่บีบ ถุงพิมพ์ลายราว 40,000 ใบ และกล่องกระดาษลูกฟูกอีก 3,500 กล่อง ถูกคลุมผ้าใบพลาสติกไว้บนชั้นวางมุมห้องตลอดช่วงที่เทพื้น เพราะไม่มีที่ย้ายไป
เช้าวันแรกหลังหยุด พนักงานกะเช้าเปิดประตูห้องแพ็กแล้วต้องชะงัก กลิ่นฉุนแหลมคล้ายกาวผสมแอมโมเนียลอยอยู่เต็มห้อง อากาศเย็นทำให้กลิ่นดูเหมือน "จับตัว" อยู่ในห้อง ไม่ยอมไปไหน
ช่วงสาย พนักงานสองคนขอไปห้องพยาบาลเพราะปวดศีรษะและแสบตา อีกหลายคนบ่นว่าคอแห้ง แต่ทุกคนก็ใส่หน้ากากทำงานต่อ เพราะออเดอร์ค้างมาตั้งแต่ก่อนหยุด คุณวรเชษฐ์สั่งเปิดพัดลมอุตสาหกรรมเพิ่มอีก 6 ตัว และคิดว่าอีกสองสามวันคงดีขึ้น
วันที่ 8 หลังเปิดงาน ทีมออดิตจากลูกค้าญี่ปุ่น 3 คนเดินทางมาตรวจประจำปีตามนัด หัวหน้าทีมเดินเข้าห้องแพ็กได้ไม่ถึงนาทีก็หยุด ขอให้เปิดกล่องสำเร็จรูปที่เพิ่งแพ็กเสร็จ แล้วยกขึ้นดม ก่อนจะหันไปคุยกันเป็นภาษาญี่ปุ่นด้วยสีหน้าเคร่งเครียด
ช่วงบ่าย ทีมออดิตขอละลายตัวอย่างเกี๊ยวซ่าเพื่อทดสอบทางประสาทสัมผัส ผลคือพบ "กลิ่นแปลกปลอมคล้ายสารเคมี" จางๆ ทั้งที่ถุงและตัวผลิตภัณฑ์ รายงานสรุปให้เป็นข้อบกพร่องสำคัญ (Major Non-conformity) เรื่องความเสี่ยงการปนเปื้อนกลิ่น ลูกค้าสั่งระงับการรับสินค้าทันที จนกว่าโรงงานจะส่งแผนแก้ไขพร้อมหลักฐานที่ตรวจสอบได้
คืนนั้นคุณอรุณีนั่งเขียนรายงานแก้ไขข้อบกพร่องจนดึก เธอรู้ดีว่าลูกค้าญี่ปุ่นไม่ต้องการคำว่า "กลิ่นน่าจะลดลงแล้ว" แต่ต้องการ หลักฐานที่วัดได้ ว่าสาเหตุถูกกำจัดจริง คำถามคือ จะเอาหลักฐานนั้นมาจากไหน ในเวลาที่ทุกวันคือเงินที่หายไป
หลายโรงงานมองกลิ่นหลังงานเทพื้นเป็นเพียง "ความรำคาญชั่วคราว" แต่ในอุตสาหกรรมอาหาร กลิ่นสารเคมีคือความเสี่ยงที่แตะทุกมิติของธุรกิจ ตั้งแต่สุขภาพพนักงานไปจนถึงสัญญากับคู่ค้า
พนักงานห้องแพ็กอยู่ในห้องปิดวันละ 8 ถึง 10 ชั่วโมง การสัมผัสสารระเหย (VOCs) ต่อเนื่องอาจทำให้เกิดอาการทั่วไป เช่น
หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคทางเดินหายใจเป็นกลุ่มที่ไวต่อสารเหล่านี้มากกว่าคนทั่วไป และการสัมผัสระยะยาวก็เป็นเรื่องที่หน่วยงานด้านสุขภาพทั่วโลกให้ความสำคัญ เมื่อพนักงานไม่สบาย อัตราการลางานและความผิดพลาดในการแพ็กก็ตามมา
ลูกค้าญี่ปุ่น ยุโรป และเชนค้าปลีกรายใหญ่ ให้น้ำหนักกับความเสี่ยงการปนเปื้อนกลิ่นสูงมาก ข้อบกพร่องสำคัญหนึ่งข้อในรายงานออดิตอาจถูกบันทึกในประวัติซัพพลายเออร์ และส่งผลต่อการต่อสัญญาหรือการได้ออเดอร์ใหม่ในปีถัดไป
พื้นอีพ็อกซี่เป็นวัสดุที่ดีมากสำหรับโรงงานอาหาร เพราะเรียบ ไม่มีรอยต่อ ทำความสะอาดง่าย แต่ในช่วงแรกหลังเทพื้น วัสดุนี้ยัง "คายสาร" ออกมาต่อเนื่อง ซึ่งเรียกว่า การปลดปล่อยสารระเหย (Off-gassing)
อีพ็อกซี่สำหรับพื้นส่วนใหญ่เป็นระบบสองส่วน คือ เรซิน กับ สารทำให้แข็ง (Hardener) เมื่อผสมกันจะเกิดปฏิกิริยาบ่มตัวจนแข็ง สารทำให้แข็งหลายชนิดเป็นกลุ่มเอมีน ซึ่งมีกลิ่นฉุนคล้ายแอมโมเนีย บางสูตรยังมีตัวทำละลายหรือสารเจือจาง เช่น ไซลีน หรือเบนซิลแอลกอฮอล์ รวมถึงไพรเมอร์และชั้นเคลือบผิวด้านบนที่อาจเป็นระบบ PU ซึ่งมีตัวทำละลายเช่นกัน
ปฏิกิริยาบ่มตัวของอีพ็อกซี่จะช้าลงเมื่ออุณหภูมิต่ำ ห้องแพ็กที่ตั้งไว้ราว 12 องศาเซลเซียส จึงอาจทำให้พื้นบ่มไม่สมบูรณ์ในเวลาที่ผู้รับเหมาคาดไว้ สารที่ยังไม่ทำปฏิกิริยาจึงระเหยออกมาทีละน้อยเป็นเวลานาน เมื่อรวมกับห้องปิดที่อากาศหมุนเวียนในระบบ กลิ่นจึงวนอยู่ในห้องแทนที่จะถูกระบายออก
กระดาษลูกฟูกมีรูพรุนจำนวนมาก ฟิล์มพลาสติกบางชนิดดูดซับโมเลกุลกลิ่นได้ ส่วนฉนวนโฟมในผนังแซนด์วิชพาเนลก็เก็บกลิ่นไว้แล้วคายกลับออกมาอีกในภายหลัง นี่คือเหตุผลที่แม้กลิ่นในอากาศจะเริ่มจางลง แต่กล่องที่เปิดออกมายังมีกลิ่นชัดเจน และอาหารที่มีไขมันอย่างเกี๊ยวซ่าหรือของทอดก็รับกลิ่นแปลกปลอมได้ง่ายกว่าที่หลายคนคิด
สิ่งที่เราเรียกว่า "กลิ่นอีพ็อกซี่" จึงไม่ใช่กลิ่นเดียว แต่เป็นส่วนผสมของสารระเหยหลายตัว ซึ่งวัดรวมกันได้ในรูปของค่า TVOC (Total Volatile Organic Compounds) หรือปริมาณสารอินทรีย์ระเหยง่ายทั้งหมดในอากาศ
ในช่วง 6 วันนั้น ทีมของคุณวรเชษฐ์ลองทุกวิธีที่นึกออก และนี่คือสิ่งที่พวกเขาได้เรียนรู้
ปัญหาร่วมของทุกวิธีคือ ไม่ได้ทำลายโมเลกุลกลิ่นที่ต้นเหตุ และไม่มีตัวเลขใดยืนยันได้ว่าสถานการณ์ดีขึ้นจริง ซึ่งเป็นสิ่งที่ลูกค้าต่างประเทศต้องการเห็นมากที่สุด
คุณอรุณีค้นหาผู้ให้บริการที่ "วัดผลได้" จนพบ บริการอบโอโซนดับกลิ่นสี / กำจัดสารเคมีตกค้าง ของ World Health Disinfection (WHD) ซึ่งใช้เครื่อง Master Ozone Generator รองรับทั้งกลิ่นอีพ็อกซี่และ PU ทินเนอร์ แลคเกอร์ กาวอุตสาหกรรม สีพ่นโครงสร้างเหล็ก ไปจนถึงกลิ่นอาคารสร้างใหม่และกลิ่นอับในโกดัง
เครื่องจะปล่อยโอโซน (O₃) ซึ่งเลียนแบบกลไกการฟอกอากาศตามธรรมชาติ โอโซนเป็นสารออกซิไดซ์ที่จะเข้าไปทำลายพันธะโมเลกุลของกลิ่น ไอระเหยสารเคมี (VOCs) และเชื้อโรคที่ต้นเหตุ เป็นการสลายกลิ่น ไม่ใช่การกลบกลิ่น
เมื่อจบรอบการทำงาน โอโซนที่เหลือจะสลายตัวกลับเป็นออกซิเจน (O₂) ตามธรรมชาติ จึงไม่มีสารเคมีตกค้าง และไม่เพิ่มกลิ่นแปลกปลอมใหม่ให้พื้นที่ผลิต ซึ่งเป็นจุดสำคัญมากสำหรับโรงงานอาหาร โอโซนยังกระจายตัวไปทั่วห้องได้ดี เข้าถึงมุมอับ ใต้ชั้นวาง และซอกที่ผ้าหรือเครื่องมือทั่วไปเข้าไม่ถึง
จุดที่ทำให้คุณอรุณีตัดสินใจคือ WHD วัดค่า TVOC หน้างานจริง ทั้งก่อนและหลังการอบ ด้วยเครื่องวัด AM1310 พร้อมเอกสารสอบเทียบเครื่องมือ (KIMO PT100 SC0110 adjusting certificate และ BR-SMART certificate of calibration) WHD จึงเป็นหนึ่งในผู้ให้บริการไม่กี่รายในประเทศไทยที่แสดงผลการลดค่า TVOC ซึ่งวัดจากหน้างานจริง
สำหรับโรงงานที่ต้องเขียนรายงานแก้ไขข้อบกพร่อง ผลวัดก่อนและหลังแบบนี้คือหลักฐานเชิงตัวเลขที่ใช้ประกอบการชี้แจงกับลูกค้าได้ชัดเจนกว่าคำว่า "กลิ่นลดลงแล้ว"
การอบโอโซนครอบคลุมพื้นที่กว้างในเวลาสั้น และหลังจบกระบวนการ พื้นที่พร้อมใช้งานภายในประมาณ 2 ชั่วโมง ช่วยให้โรงงานวางแผนกลับมาเดินไลน์ได้เร็วขึ้น โดยการอบทุกครั้งทำโดยช่างเทคนิคที่ผ่านการฝึกอบรม ในพื้นที่ปิดที่ไม่มีคนอยู่ ตามขั้นตอนความปลอดภัยที่ชัดเจน
โอโซนออกซิไดซ์โมเลกุลกลิ่นและสารระเหยโดยตรง กลิ่นจึงไม่ย้อนกลับมาเหมือนการใช้น้ำหอมกลบ
โอโซนสลายตัวกลับเป็นออกซิเจนตามธรรมชาติ ไม่ทิ้งคราบหรือกลิ่นใหม่ไว้ในพื้นที่ผลิตอาหาร
บริการกำจัดสารเคมีตกค้างด้วยโอโซนของ WHD วัดค่าหน้างานจริงด้วยเครื่องมือที่มีเอกสารสอบเทียบ ใช้เป็นหลักฐานประกอบรายงานได้
ช่างกำหนดรอบการทำงานของเครื่อง Master Ozone Generator ตามปริมาตรห้อง จึงเหมาะกับพื้นที่ขนาดใหญ่ที่วิธีทั่วไปเอาไม่อยู่
โอโซนเป็นก๊าซที่กระจายทั่วห้อง ถึงใต้ชั้นวาง เหนือฝ้า และตามรอยต่อผนังที่กลิ่นชอบสะสม
หลังจบกระบวนการ พื้นที่พร้อมใช้งานภายในประมาณ 2 ชั่วโมง ลดเวลาที่ไลน์ผลิตต้องหยุดรอ
ทั้งกลิ่นอีพ็อกซี่ PU ทินเนอร์ แลคเกอร์ กาวอุตสาหกรรม และสีพ่นโครงสร้างเหล็ก จึงใช้ได้กับงานปรับปรุงโรงงานแทบทุกแบบ
นอกจากกลิ่นสารเคมี การอบโอโซนยังช่วยจัดการกลิ่นอับ เชื้อโรค และเชื้อราในห้องปิดไปพร้อมกัน
ช่างสำรวจหน้างาน ป้องกันวัสดุที่ไวต่อโอโซน และควบคุมให้ไม่มีคนอยู่ในพื้นที่ระหว่างอบ
ผลงานของ WHD มีตั้งแต่ห้องนอนคอนโด ห้องประชุมสำนักงาน ห้องพ่นสีรถยนต์ ไปจนถึงโรงงานอุตสาหกรรมเคมี ดูรายละเอียดได้ที่ หน้าบริการอบโอโซนดับกลิ่นสี
| ก่อน | หลัง |
|---|---|
| เปิดประตูห้องแพ็กแล้วเจอกลิ่นฉุนคล้ายกาวผสมแอมโมเนีย | กลิ่นฉุนลดลงอย่างชัดเจน พนักงานกลับเข้าทำงานได้อย่างสบายใจขึ้น |
| พนักงานปวดศีรษะ แสบตา ต้องไปห้องพยาบาล | เสียงบ่นเรื่องอาการระคายเคืองลดลงในสัปดาห์ถัดมา |
| ไม่มีตัวเลขยืนยัน มีแต่คำว่า "น่าจะดีขึ้น" | มีผลวัดค่า TVOC ก่อน-หลังจากหน้างาน แนบในรายงานแก้ไขได้ |
| กล่องและถุงดูดกลิ่นสารเคมีไว้ | ห้องสะอาดกลิ่นพร้อมรับบรรจุภัณฑ์ล็อตใหม่ |
| ลูกค้าระงับรับสินค้า ไลน์ผลิตหยุดนิ่ง | ส่งหลักฐานประกอบแผนแก้ไข และวางแผนเดินไลน์ใหม่ได้ |
| ผู้บริหารกับผู้รับเหมาเถียงกันว่าต้องรออีกกี่วัน | ทุกฝ่ายเห็นข้อมูลชุดเดียวกัน ตัดสินใจได้เร็วขึ้น |
วันที่ 3 ของการหยุดไลน์ ทีม WHD เข้าสำรวจห้องแพ็กและวัดค่า TVOC เริ่มต้น โรงงานย้ายบรรจุภัณฑ์ทั้งหมดออกไปพักไว้นอกพื้นที่ ช่างปิดห้องและเดินเครื่องหลังเลิกกะ เมื่อจบกระบวนการและระบายอากาศแล้ว ผลวัดซ้ำแสดงให้เห็นว่าค่า TVOC ลดลงชัดเจน และกลิ่นฉุนที่เคยเจอตอนเปิดประตูลดลงจนพนักงานสังเกตได้
คุณอรุณีแนบผลวัดก่อน-หลังพร้อมเอกสารสอบเทียบเครื่องมือเข้าไปในรายงานแก้ไข ควบคู่กับการสั่งบรรจุภัณฑ์ล็อตใหม่และขั้นตอนควบคุมงานปรับปรุงที่เขียนขึ้นใหม่ ลูกค้าตรวจเอกสารแล้วอนุญาตให้กลับมาแพ็กสินค้าได้ ไลน์ผลิตเดินอีกครั้งในวันที่ 7 และตู้ที่เลื่อนไว้ก็ทยอยออกเรือในสัปดาห์ถัดมา
คุณวรเชษฐ์บอกทีมว่า บทเรียนครั้งนี้ไม่ใช่แค่เรื่องกลิ่น แต่คือการที่ "ต้องมีข้อมูลที่วัดได้ ก่อนลูกค้าจะถาม"
ต้องออก การอบทำในพื้นที่ปิดที่ไม่มีคนอยู่เท่านั้น คน สัตว์เลี้ยง และต้นไม้ต้องอยู่นอกพื้นที่ตลอดรอบการทำงาน และกลับเข้าได้เมื่อช่างแจ้งว่าพร้อมแล้ว
ขึ้นอยู่กับขนาดห้องและระดับกลิ่น หลังจบกระบวนการ พื้นที่โดยทั่วไปพร้อมใช้งานภายในประมาณ 2 ชั่วโมง ทีมจะแจ้งระยะเวลาหลังสำรวจหน้างาน
โอโซนสลายตัวกลับเป็นออกซิเจนตามธรรมชาติ ช่างจะรอให้สลายตัวและระบายอากาศก่อนส่งมอบพื้นที่ จึงไม่มีสารเคมีตกค้าง
ตั้งแต่ห้องนอนคอนโด ห้องประชุม ไปจนถึงห้องผลิต โกดัง และโรงงานขนาดใหญ่ เพราะรอบการอบกำหนดตามปริมาตรห้อง
การอบโอโซนช่วยลดและสลายสารระเหยได้อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งยืนยันด้วยค่า TVOC ที่วัดจริง แต่ถ้าพื้นยังบ่มไม่สมบูรณ์ อาจต้องประเมินซ้ำหรืออบเพิ่มตามคำแนะนำของช่าง
ย้ายผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และสิ่งของที่ไวต่อโอโซนออก แจ้งตำแหน่งอุปกรณ์สำคัญ และจัดเวลาที่ไม่มีคนทำงานในพื้นที่
อย่ารอให้ลูกค้าเป็นคนได้กลิ่นก่อน ให้ทีม WHD สำรวจและวัดค่า TVOC ในพื้นที่ของคุณ
ดูรายละเอียดบริการและขอใบเสนอราคา คลิกที่นี่โทร 065-556-6294 · LINE @whd268
อีเมล worldhealthdisinfection@gmail.com
88/268 ถ.กัลปพฤกษ์ แขวงบางแค เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
คำค้นหา: กลิ่นอีพ็อกซี่ พื้นโรงงาน, กลิ่นอีพ็อกซี่พื้นโรงงานอาหาร, อบโอโซนดับกลิ่นสี, กำจัดกลิ่นสี, กำจัดสารเคมีตกค้าง, ลดค่า TVOC, กลิ่นพื้นอีพ็อกซี่ใหม่, กลิ่นสารเคมีติดบรรจุภัณฑ์, เครื่องอบโอโซน, Master Ozone Generator